೧. ಸಬ್ಭಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೧. ಸತುಲ್ಲಪಕಾಯಿಕವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸತುಲ್ಲಪಕಾಯಿಕಾತಿ ಸತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾನವಸೇನ ಉಲ್ಲಪೇತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾತಿ ಸತುಲ್ಲಪಕಾಯಿಕಾ. ತತ್ರಿದಂ ವತ್ಥು – ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಕಿರ ಸಮುದ್ದವಾಣಿಜಾ ನಾವಾಯ ಸಮುದ್ದಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿಂಸು. ತೇಸಂ ಖಿತ್ತಸರವೇಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ನಾವಾಯ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇ ಮಹನ್ತಂ ಉಪ್ಪಾತಿಕಂ ಪಾತುಭೂತಂ, ಮಹಾಊಮಿಯೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ನಾವಂ ಉದಕಸ್ಸ ಪೂರೇನ್ತಿ. ನಾವಾಯ ನಿಮುಜ್ಜಮಾನಾಯ ಮಹಾಜನೋ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ದೇವತಾನಂ ನಾಮಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಯಾಚನಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಪರಿದೇವಿ. ತೇಸಂ ಮಜ್ಝೇ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಮೇ ಏವರೂಪೇ ಭಯೇ ಪತಿಟ್ಠಾ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಸುದ್ಧಾನಿ ಸರಣಾನಿ ಚೇವ ಸೀಲಾನಿ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಯೋಗೀ ವಿಯ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ತಮೇನಂ ಇತರೇ ಸಭಯಕಾರಣಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸೋ ತೇಸಂ ಕಥೇಸಿ – ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಅಹಂ ನಾವಂ ಅಭಿರೂಹನದಿವಸೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸರಣಾನಿ ಚೇವ ಸೀಲಾನಿ ಚ ಅಗ್ಗಹೇಸಿಂ, ತೇನ ಮೇ ಭಯಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ಕಿಂ ಪನ ಸಾಮಿ ಏತಾನಿ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ವತ್ತನ್ತೀತಿ? ಆಮ ವತ್ತನ್ತೀತಿ ತೇನ ಹಿ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ದೇಥಾತಿ. ಸೋ ತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಸತಂ ಸತಂ ಕತ್ವಾ ಸತ್ತ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಅಕಾಸಿ, ತತೋ ಪಞ್ಚಸೀಲಾನಿ ಅದಾಸಿ. ತೇಸು ಪಠಮಂ ಜಙ್ಘಸತಂ ಗೋಪ್ಫಕಮತ್ತೇ ಉದಕೇ ಠಿತಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ, ದುತಿಯಂ ಜಾಣುಮತ್ತೇ, ತತಿಯಂ ಕಟಿಮತ್ತೇ, ಚತುತ್ಥಂ ನಾಭಿಮತ್ತೇ, ಪಞ್ಚಮಂ ಥನಮತ್ತೇ, ಛಟ್ಠಂ ಗಲಪ್ಪಮಾಣೇ, ಸತ್ತಮಂ ಮುಖೇನ ಲೋಣೋದಕೇ ಪವಿಸನ್ತೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಸೋ ತೇಸಂ ಸೀಲಾನಿ ದತ್ವಾ – ‘‘ಅಞ್ಞಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಟಿಸರಣಂ ನತ್ಥಿ, ಸೀಲಮೇವ ಆವಜ್ಜೇಥಾ’’ತಿ ಉಗ್ಘೋಸೇಸಿ. ತಾನಿ ಸತ್ತಪಿ ಜಙ್ಘಸತಾನಿ ತತ್ಥ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಆಸನ್ನಕಾಲೇ ಗಹಿತಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು, ತೇಸಂ ಘಟಾವಸೇನೇವ ವಿಮಾನಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಸಬ್ಬೇಸಂ ಮಜ್ಝೇ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಯೋಜನಸತಿಕಂ ಸುವಣ್ಣವಿಮಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಅವಸೇನಾನಿ ತಸ್ಸ ಪರಿವಾರಾನಿ ಹುತ್ವಾ ಸಬ್ಬಹೇಟ್ಠಿಮಂ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಂ ಅಹೋಸಿ. ತೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಕಮ್ಮಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಾ ಆಚರಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಮ್ಪತ್ತಿಲಾಭಂ ಞತ್ವಾ, ‘‘ಗಚ್ಛಾಮ ತಾವ, ದಸಬಲಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮಸಮನನ್ತರೇ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು, ತಾ ದೇವತಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ವಣ್ಣಭಣನತ್ಥಂ ಏಕೇಕಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿಂಸು.

ತತ್ಥ ಸಬ್ಭಿರೇವಾತಿ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ, ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಏವ. ರ-ಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ. ಸಮಾಸೇಥಾತಿ ಸಹ ನಿಸೀದೇಯ್ಯ. ದೇಸನಾಸೀಸಮೇವ ಚೇತಂ, ಸಬ್ಬಇರಿಯಾಪಥೇ ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಹ ಕುಬ್ಬೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಬ್ಬೇಥಾತಿ ಕರೇಯ್ಯ. ಸನ್ಥವನ್ತಿ ಮಿತ್ತಸನ್ಥವಂ. ತಣ್ಹಾಸನ್ಥವೋ ಪನ ನ ಕೇನಚಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಮಿತ್ತಸನ್ಥವೋ ಬುದ್ಧ-ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧ-ಬುದ್ಧಸಾವಕೇಹಿ ಸಹ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಸತನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾದೀನಂ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ. ಸದ್ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಪಞ್ಚಸೀಲದಸಸೀಲಚತುಸತಿಪಟ್ಠಾನಾದಿಭೇದಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ, ಇಧ ಪನ ಪಞ್ಚಸೀಲಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಸೇಯ್ಯೋ ಹೋತೀತಿ ವಡ್ಢಿ ಹೋತಿ. ನ ಪಾಪಿಯೋತಿ ಲಾಮಕಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಹೋತಿ. ನಾಞ್ಞತೋತಿ ವಾಲಿಕಾದೀಹಿ ತೇಲಾದೀನಿ ವಿಯ ಅಞ್ಞತೋ ಅನ್ಧಬಾಲತೋ ಪಞ್ಞಾ ನಾಮ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ತಿಲಾದೀಹಿ ಪನ ತೇಲಾದೀನಿ ವಿಯ ಸತಂ ಧಮ್ಮಂ ಞತ್ವಾ ಪಣ್ಡಿತಮೇವ ಸೇವನ್ತೋ ಭಜನ್ತೋ ಲಭತೀತಿ. ಸೋಕಮಜ್ಝೇತಿ ಸೋಕವತ್ಥೂನಂ ಸೋಕಾನುಗತಾನಂ ವಾ ಸತ್ತಾನಂ ಮಜ್ಝಗತೋ ನ ಸೋಚತಿ ಬನ್ಧುಲಮಲ್ಲಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಉಪಾಸಿಕಾ ವಿಯ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಚೋರಸತಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಸಂಕಿಚ್ಚಸಾಮಣೇರೋ ವಿಯ ಚ.

ಞಾತಿಮಜ್ಝೇ ವಿರೋಚತೀತಿ ಞಾತಿಗಣಮಜ್ಝೇ ಸಂಕಿಚ್ಚಥೇರಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಅಧಿಮುತ್ತಕಸಾಮಣೇರೋ ವಿಯ ಸೋಭತಿ. ಸೋ ಕಿರ ಥೇರಸ್ಸ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಅಥ ನಂ ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಣೇರ, ಮಹಲ್ಲಕೋಸಿ ಜಾತೋ, ಗಚ್ಛ, ವಸ್ಸಾನಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಏಹಿ, ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಿ ತ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಚೋರಅಟವಿಯಾ ಓರಭಾಗೇ ಭಗಿನಿಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿ, ತಂ ಭಗಿನೀ ದಿಸ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಗೇಹೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇಸಿ. ಸೋ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ವಸ್ಸಾನಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಾ ‘‘ಅಹಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಮಾತಾ ಮೇ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಸೋ ‘‘ತಿಟ್ಠಥ ತುಮ್ಹೇ, ಅಹಂ ಮಾತುಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಟವಿಂ ಓತಿಣ್ಣೋ. ತಮೇನಂ ದೂರತೋವ ಚೋರಪುರಿಸೋ ದಿಸ್ವಾ ಚೋರಾನಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಚೋರಾ ‘‘ಸಾಮಣೇರೋ ಕಿರೇಕೋ ಅಟವಿಂ ಓತಿಣ್ಣೋ, ಗಚ್ಛಥ ನಂ ಆನೇಥಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಚ್ಚೇ ‘‘ಮಾರೇಮ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹಂಸು, ಏಕಚ್ಚೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಮಾತಿ. ಸಾಮಣೇರೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಸೇಖೋ ಸಕರಣೀಯೋ, ಇಮೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿಮತ್ತಾನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚೋರಜೇಟ್ಠಕಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಉಪಮಂ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಅಹು ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ, ಅರಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಹಾವನೇ;

ಚೇತೋ ಕೂಟಾನಿ ಓಡ್ಡೇತ್ವಾ, ಸಸಕಂ ಅವಧೀ ತದಾ.

‘‘ಸಸಕಞ್ಚ ಮತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಉಬ್ಬಿಗ್ಗಾ ಮಿಗಪಕ್ಖಿನೋ;

ಏಕರತ್ತಿಂ ಅಪಕ್ಕಾಮುಂ, ‘ಅಕಿಚ್ಚಂ ವತ್ತತೇ ಇಧ’.

‘‘ತಥೇವ ಸಮಣಂ ಹನ್ತ್ವಾ, ಅಧಿಮುತ್ತಂ ಅಕಿಞ್ಚನಂ;

ಅದ್ಧಿಕಾ ನಾಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಧನಜಾನಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಚ್ಚಂ ಖೋ ಸಮಣೋ ಆಹ, ಅಧಿಮುತ್ತೋ ಅಕಿಞ್ಚನೋ;

ಅದ್ಧಿಕಾ ನಾಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಧನಜಾನಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಸಚೇ ಪಟಿಪಥೇ ದಿಸ್ವಾ, ನಾರೋಚೇಸ್ಸಸಿ ಕಸ್ಸಚಿ;

ತವ ಸಚ್ಚಮನುರಕ್ಖನ್ತೋ, ಗಚ್ಛ ಭನ್ತೇ ಯಥಾಸುಖ’’ನ್ತಿ.

ಸೋ ತೇಹಿ ಚೋರೇಹಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಞಾತಯೋಪಿ ದಿಸ್ವಾ ತೇಸಮ್ಪಿ ನ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥ ತೇ ಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ಚೋರಾ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಹೇಠಯಿಂಸು, ಉರಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪರಿದೇವಮಾನಞ್ಚಸ್ಸ ಮಾತರಂ ಚೋರಾ ಏತದವೋಚುಂ –

‘‘ಕಿಂ ತೇ ಹೋತಿ ಅಧಿಮುತ್ತೋ, ಉದರೇ ವಸಿಕೋ ಅಸಿ;

ಪುಟ್ಠಾ ಮೇ ಅಮ್ಮ ಅಕ್ಖಾಹಿ, ಕಥಂ ಜಾನೇಮು ತಂ ಮಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಧಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಅಹಂ ಮಾತಾ, ಅಯಞ್ಚ ಜನಕೋ ಪಿತಾ;

ಭಗಿನೀ ಭಾತರೋ ಚಾಪಿ, ಸಬ್ಬೇವ ಇಧ ಞಾತಯೋ.

‘‘ಅಕಿಚ್ಚಕಾರೀ ಅಧಿಮುತ್ತೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿವಾರಯೇ;

ಏತಂ ಖೋ ವತ್ತಂ ಸಮಣಾನಂ, ಅರಿಯಾನಂ ಧಮ್ಮಜೀವಿನಂ.

‘‘ಸಚ್ಚವಾದೀ ಅಧಿಮುತ್ತೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿವಾರಯೇ;

ಅಧಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಸುಚಿಣ್ಣೇನ, ಸಚ್ಚವಾದಿಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ;

ಸಬ್ಬೇವ ಅಭಯಂ ಪತ್ತಾ, ಸೋತ್ಥಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತು ಞಾತಯೋ’’ತಿ.

ಏವಂ ತೇ ಚೋರೇಹಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಧಿಮುತ್ತಂ ಆಹಂಸು –

‘‘ತವ ತಾತ ಸುಚಿಣ್ಣೇನ, ಸಚ್ಚವಾದಿಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ;

ಸಬ್ಬೇವ ಅಭಯಂ ಪತ್ತಾ, ಸೋತ್ಥಿಂ ಪಚ್ಚಾಗಮಮ್ಹಸೇ’’ತಿ.

ತೇಪಿ ಪಞ್ಚಸತಾ ಚೋರಾ ಪಸಾದಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಧಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ಸೋ ತೇ ಆದಾಯ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಅತ್ತನಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪಚ್ಛಾ ತೇ ಪಞ್ಚಸತೇ ಅತ್ತನೋ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇ ಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಸಿ. ತೇ ಅಧಿಮುತ್ತಥೇರಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠಿತಾ ಸಬ್ಬೇ ಅಗ್ಗಫಲಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಇಮಮತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದೇವತಾ ‘‘ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಞಾತಿಮಜ್ಝೇ ವಿರೋಚತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಸಾತತನ್ತಿ ಸತತಂ ಸುಖಂ ವಾ ಚಿರಂ ತಿಟ್ಠನ್ತೀತಿ ವದತಿ. ಸಬ್ಬಾಸಂ ವೋತಿ ಸಬ್ಬಾಸಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ. ಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ ಕಾರಣೇನ. ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಾ ಪಮುಚ್ಚತೀತಿ, ನ ಕೇವಲಂ ಸೇಯ್ಯೋವ ಹೋತಿ, ನ ಚ ಕೇವಲಂ ಪಞ್ಞಂ ಲಭತಿ, ಸೋಕಮಜ್ಝೇ ನ ಸೋಚತಿ, ಞಾತಿಮಜ್ಝೇ ವಿರೋಚತಿ, ಸುಗತಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ಚಿರಂ ಸುಖಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸಕಲಸ್ಮಾ ಪನ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಾಪಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ. ಪಠಮಂ.