೪. ಸತುಲ್ಲಪಕಾಯಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ಸಬ್ಭಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೧. ಸತುಲ್ಲಪಕಾಯಿಕವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸತುಲ್ಲಪಕಾಯಿಕಾತಿ ಸತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾನವಸೇನ ಉಲ್ಲಪೇತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾತಿ ಸತುಲ್ಲಪಕಾಯಿಕಾ. ತತ್ರಿದಂ ವತ್ಥು – ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಕಿರ ಸಮುದ್ದವಾಣಿಜಾ ನಾವಾಯ ಸಮುದ್ದಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿಂಸು. ತೇಸಂ ಖಿತ್ತಸರವೇಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ನಾವಾಯ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇ ಮಹನ್ತಂ ಉಪ್ಪಾತಿಕಂ ಪಾತುಭೂತಂ, ಮಹಾಊಮಿಯೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ನಾವಂ ಉದಕಸ್ಸ ಪೂರೇನ್ತಿ. ನಾವಾಯ ನಿಮುಜ್ಜಮಾನಾಯ ಮಹಾಜನೋ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ದೇವತಾನಂ ನಾಮಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಯಾಚನಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಪರಿದೇವಿ. ತೇಸಂ ಮಜ್ಝೇ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಮೇ ಏವರೂಪೇ ಭಯೇ ಪತಿಟ್ಠಾ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಸುದ್ಧಾನಿ ಸರಣಾನಿ ಚೇವ ಸೀಲಾನಿ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಯೋಗೀ ವಿಯ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ತಮೇನಂ ಇತರೇ ಸಭಯಕಾರಣಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸೋ ತೇಸಂ ಕಥೇಸಿ – ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಅಹಂ ನಾವಂ ಅಭಿರೂಹನದಿವಸೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸರಣಾನಿ ಚೇವ ಸೀಲಾನಿ ಚ ಅಗ್ಗಹೇಸಿಂ, ತೇನ ಮೇ ಭಯಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ಕಿಂ ಪನ ಸಾಮಿ ಏತಾನಿ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ವತ್ತನ್ತೀತಿ? ಆಮ ವತ್ತನ್ತೀತಿ ತೇನ ಹಿ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ದೇಥಾತಿ. ಸೋ ತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಸತಂ ಸತಂ ಕತ್ವಾ ಸತ್ತ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಅಕಾಸಿ, ತತೋ ಪಞ್ಚಸೀಲಾನಿ ಅದಾಸಿ. ತೇಸು ಪಠಮಂ ಜಙ್ಘಸತಂ ಗೋಪ್ಫಕಮತ್ತೇ ಉದಕೇ ಠಿತಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ, ದುತಿಯಂ ಜಾಣುಮತ್ತೇ, ತತಿಯಂ ಕಟಿಮತ್ತೇ, ಚತುತ್ಥಂ ನಾಭಿಮತ್ತೇ, ಪಞ್ಚಮಂ ಥನಮತ್ತೇ, ಛಟ್ಠಂ ಗಲಪ್ಪಮಾಣೇ, ಸತ್ತಮಂ ಮುಖೇನ ಲೋಣೋದಕೇ ಪವಿಸನ್ತೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಸೋ ತೇಸಂ ಸೀಲಾನಿ ದತ್ವಾ – ‘‘ಅಞ್ಞಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಟಿಸರಣಂ ನತ್ಥಿ, ಸೀಲಮೇವ ಆವಜ್ಜೇಥಾ’’ತಿ ಉಗ್ಘೋಸೇಸಿ. ತಾನಿ ಸತ್ತಪಿ ಜಙ್ಘಸತಾನಿ ತತ್ಥ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಆಸನ್ನಕಾಲೇ ಗಹಿತಸೀಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು, ತೇಸಂ ಘಟಾವಸೇನೇವ ವಿಮಾನಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಸಬ್ಬೇಸಂ ಮಜ್ಝೇ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಯೋಜನಸತಿಕಂ ಸುವಣ್ಣವಿಮಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಅವಸೇನಾನಿ ತಸ್ಸ ಪರಿವಾರಾನಿ ಹುತ್ವಾ ಸಬ್ಬಹೇಟ್ಠಿಮಂ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಂ ಅಹೋಸಿ. ತೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಕಮ್ಮಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಾ ಆಚರಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಮ್ಪತ್ತಿಲಾಭಂ ಞತ್ವಾ, ‘‘ಗಚ್ಛಾಮ ತಾವ, ದಸಬಲಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮಸಮನನ್ತರೇ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು, ತಾ ದೇವತಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ವಣ್ಣಭಣನತ್ಥಂ ಏಕೇಕಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿಂಸು.

ತತ್ಥ ಸಬ್ಭಿರೇವಾತಿ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ, ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಏವ. ರ-ಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ. ಸಮಾಸೇಥಾತಿ ಸಹ ನಿಸೀದೇಯ್ಯ. ದೇಸನಾಸೀಸಮೇವ ಚೇತಂ, ಸಬ್ಬಇರಿಯಾಪಥೇ ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಹ ಕುಬ್ಬೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಬ್ಬೇಥಾತಿ ಕರೇಯ್ಯ. ಸನ್ಥವನ್ತಿ ಮಿತ್ತಸನ್ಥವಂ. ತಣ್ಹಾಸನ್ಥವೋ ಪನ ನ ಕೇನಚಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಮಿತ್ತಸನ್ಥವೋ ಬುದ್ಧ-ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧ-ಬುದ್ಧಸಾವಕೇಹಿ ಸಹ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಸತನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾದೀನಂ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ. ಸದ್ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಪಞ್ಚಸೀಲದಸಸೀಲಚತುಸತಿಪಟ್ಠಾನಾದಿಭೇದಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ, ಇಧ ಪನ ಪಞ್ಚಸೀಲಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಸೇಯ್ಯೋ ಹೋತೀತಿ ವಡ್ಢಿ ಹೋತಿ. ನ ಪಾಪಿಯೋತಿ ಲಾಮಕಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಹೋತಿ. ನಾಞ್ಞತೋತಿ ವಾಲಿಕಾದೀಹಿ ತೇಲಾದೀನಿ ವಿಯ ಅಞ್ಞತೋ ಅನ್ಧಬಾಲತೋ ಪಞ್ಞಾ ನಾಮ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ತಿಲಾದೀಹಿ ಪನ ತೇಲಾದೀನಿ ವಿಯ ಸತಂ ಧಮ್ಮಂ ಞತ್ವಾ ಪಣ್ಡಿತಮೇವ ಸೇವನ್ತೋ ಭಜನ್ತೋ ಲಭತೀತಿ. ಸೋಕಮಜ್ಝೇತಿ ಸೋಕವತ್ಥೂನಂ ಸೋಕಾನುಗತಾನಂ ವಾ ಸತ್ತಾನಂ ಮಜ್ಝಗತೋ ನ ಸೋಚತಿ ಬನ್ಧುಲಮಲ್ಲಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಉಪಾಸಿಕಾ ವಿಯ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಚೋರಸತಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಸಂಕಿಚ್ಚಸಾಮಣೇರೋ ವಿಯ ಚ.

ಞಾತಿಮಜ್ಝೇ ವಿರೋಚತೀತಿ ಞಾತಿಗಣಮಜ್ಝೇ ಸಂಕಿಚ್ಚಥೇರಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಅಧಿಮುತ್ತಕಸಾಮಣೇರೋ ವಿಯ ಸೋಭತಿ. ಸೋ ಕಿರ ಥೇರಸ್ಸ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಅಥ ನಂ ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಣೇರ, ಮಹಲ್ಲಕೋಸಿ ಜಾತೋ, ಗಚ್ಛ, ವಸ್ಸಾನಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಏಹಿ, ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಿ ತ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಚೋರಅಟವಿಯಾ ಓರಭಾಗೇ ಭಗಿನಿಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿ, ತಂ ಭಗಿನೀ ದಿಸ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಗೇಹೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇಸಿ. ಸೋ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ವಸ್ಸಾನಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಾ ‘‘ಅಹಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಮಾತಾ ಮೇ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಸೋ ‘‘ತಿಟ್ಠಥ ತುಮ್ಹೇ, ಅಹಂ ಮಾತುಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಟವಿಂ ಓತಿಣ್ಣೋ. ತಮೇನಂ ದೂರತೋವ ಚೋರಪುರಿಸೋ ದಿಸ್ವಾ ಚೋರಾನಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಚೋರಾ ‘‘ಸಾಮಣೇರೋ ಕಿರೇಕೋ ಅಟವಿಂ ಓತಿಣ್ಣೋ, ಗಚ್ಛಥ ನಂ ಆನೇಥಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಚ್ಚೇ ‘‘ಮಾರೇಮ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹಂಸು, ಏಕಚ್ಚೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಮಾತಿ. ಸಾಮಣೇರೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಸೇಖೋ ಸಕರಣೀಯೋ, ಇಮೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿಮತ್ತಾನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚೋರಜೇಟ್ಠಕಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಉಪಮಂ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಅಹು ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ, ಅರಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಹಾವನೇ;

ಚೇತೋ ಕೂಟಾನಿ ಓಡ್ಡೇತ್ವಾ, ಸಸಕಂ ಅವಧೀ ತದಾ.

‘‘ಸಸಕಞ್ಚ ಮತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಉಬ್ಬಿಗ್ಗಾ ಮಿಗಪಕ್ಖಿನೋ;

ಏಕರತ್ತಿಂ ಅಪಕ್ಕಾಮುಂ, ‘ಅಕಿಚ್ಚಂ ವತ್ತತೇ ಇಧ’.

‘‘ತಥೇವ ಸಮಣಂ ಹನ್ತ್ವಾ, ಅಧಿಮುತ್ತಂ ಅಕಿಞ್ಚನಂ;

ಅದ್ಧಿಕಾ ನಾಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಧನಜಾನಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಚ್ಚಂ ಖೋ ಸಮಣೋ ಆಹ, ಅಧಿಮುತ್ತೋ ಅಕಿಞ್ಚನೋ;

ಅದ್ಧಿಕಾ ನಾಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಧನಜಾನಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಸಚೇ ಪಟಿಪಥೇ ದಿಸ್ವಾ, ನಾರೋಚೇಸ್ಸಸಿ ಕಸ್ಸಚಿ;

ತವ ಸಚ್ಚಮನುರಕ್ಖನ್ತೋ, ಗಚ್ಛ ಭನ್ತೇ ಯಥಾಸುಖ’’ನ್ತಿ.

ಸೋ ತೇಹಿ ಚೋರೇಹಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಞಾತಯೋಪಿ ದಿಸ್ವಾ ತೇಸಮ್ಪಿ ನ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥ ತೇ ಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ಚೋರಾ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಹೇಠಯಿಂಸು, ಉರಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪರಿದೇವಮಾನಞ್ಚಸ್ಸ ಮಾತರಂ ಚೋರಾ ಏತದವೋಚುಂ –

‘‘ಕಿಂ ತೇ ಹೋತಿ ಅಧಿಮುತ್ತೋ, ಉದರೇ ವಸಿಕೋ ಅಸಿ;

ಪುಟ್ಠಾ ಮೇ ಅಮ್ಮ ಅಕ್ಖಾಹಿ, ಕಥಂ ಜಾನೇಮು ತಂ ಮಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಧಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಅಹಂ ಮಾತಾ, ಅಯಞ್ಚ ಜನಕೋ ಪಿತಾ;

ಭಗಿನೀ ಭಾತರೋ ಚಾಪಿ, ಸಬ್ಬೇವ ಇಧ ಞಾತಯೋ.

‘‘ಅಕಿಚ್ಚಕಾರೀ ಅಧಿಮುತ್ತೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿವಾರಯೇ;

ಏತಂ ಖೋ ವತ್ತಂ ಸಮಣಾನಂ, ಅರಿಯಾನಂ ಧಮ್ಮಜೀವಿನಂ.

‘‘ಸಚ್ಚವಾದೀ ಅಧಿಮುತ್ತೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿವಾರಯೇ;

ಅಧಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಸುಚಿಣ್ಣೇನ, ಸಚ್ಚವಾದಿಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ;

ಸಬ್ಬೇವ ಅಭಯಂ ಪತ್ತಾ, ಸೋತ್ಥಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತು ಞಾತಯೋ’’ತಿ.

ಏವಂ ತೇ ಚೋರೇಹಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಧಿಮುತ್ತಂ ಆಹಂಸು –

‘‘ತವ ತಾತ ಸುಚಿಣ್ಣೇನ, ಸಚ್ಚವಾದಿಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ;

ಸಬ್ಬೇವ ಅಭಯಂ ಪತ್ತಾ, ಸೋತ್ಥಿಂ ಪಚ್ಚಾಗಮಮ್ಹಸೇ’’ತಿ.

ತೇಪಿ ಪಞ್ಚಸತಾ ಚೋರಾ ಪಸಾದಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಧಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ಸೋ ತೇ ಆದಾಯ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಅತ್ತನಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪಚ್ಛಾ ತೇ ಪಞ್ಚಸತೇ ಅತ್ತನೋ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇ ಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಸಿ. ತೇ ಅಧಿಮುತ್ತಥೇರಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠಿತಾ ಸಬ್ಬೇ ಅಗ್ಗಫಲಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಇಮಮತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದೇವತಾ ‘‘ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಞಾತಿಮಜ್ಝೇ ವಿರೋಚತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಸಾತತನ್ತಿ ಸತತಂ ಸುಖಂ ವಾ ಚಿರಂ ತಿಟ್ಠನ್ತೀತಿ ವದತಿ. ಸಬ್ಬಾಸಂ ವೋತಿ ಸಬ್ಬಾಸಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ. ಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ ಕಾರಣೇನ. ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಾ ಪಮುಚ್ಚತೀತಿ, ನ ಕೇವಲಂ ಸೇಯ್ಯೋವ ಹೋತಿ, ನ ಚ ಕೇವಲಂ ಪಞ್ಞಂ ಲಭತಿ, ಸೋಕಮಜ್ಝೇ ನ ಸೋಚತಿ, ಞಾತಿಮಜ್ಝೇ ವಿರೋಚತಿ, ಸುಗತಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ಚಿರಂ ಸುಖಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸಕಲಸ್ಮಾ ಪನ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಾಪಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಮಚ್ಛರಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೨. ದುತಿಯೇ ಮಚ್ಛೇರಾ ಚ ಪಮಾದಾ ಚಾತಿ ಅತ್ತಸಮ್ಪತ್ತಿನಿಗೂಹನಲಕ್ಖಣೇನ ಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇವ ಸತಿವಿಪ್ಪವಾಸಲಕ್ಖಣೇನ ಪಮಾದೇನ ಚ. ಏಕಚ್ಚೋ ಹಿ ‘ಇದಂ ಮೇ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಮಯ್ಹಂ ವಾ ಘರಮಾನುಸಕಾನಂ ವಾ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಚ್ಛರಿಯೇನ ದಾನಂ ನ ದೇತಿ. ಏಕಚ್ಚೋ ಖಿಡ್ಡಾದಿಪಸುತತ್ತಾ ‘ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ. ಏವಂ ದಾನಂ ನ ದೀಯತೀತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಸದಾಯಕಂ ಸಿರೀದಾಯಕಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿದಾಯಕಂ ಸುಖದಾಯಕಂ ದಾನಂ ನಾಮ ನ ದೀಯತೀತಿಆದಿನಾ ಕಾರಣಂ ಕಥೇಸಿ. ಪುಞ್ಞಂ ಆಕಙ್ಖಮಾನೇನಾತಿ ಪುಬ್ಬಚೇತನಾದಿಭೇದಂ ಪುಞ್ಞಂ ಇಚ್ಛಮಾನೇನ. ದೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ ವಿಜಾನತಾತಿ ಅತ್ಥಿ ದಾನಸ್ಸ ಫಲನ್ತಿ ಜಾನನ್ತೇನ ದಾತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ವದತಿ.

ತಮೇವ ಬಾಲಂ ಫುಸತೀತಿ ತಂಯೇವ ಬಾಲಂ ಇಧಲೋಕಪರಲೋಕೇಸು ಜಿಘಚ್ಛಾ ಚ ಪಿಪಾಸಾ ಚ ಫುಸತಿ ಅನುಬನ್ಧತಿ ನ ವಿಜಹತಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ತಮೇವ ಫುಸತಿ, ತಸ್ಮಾ. ವಿನೇಯ್ಯ ಮಚ್ಛೇರನ್ತಿ ಮಚ್ಛೇರಮಲಂ ವಿನೇತ್ವಾ. ದಜ್ಜಾ ದಾನಂ ಮಲಾಭಿಭೂತಿ ಮಲಾಭಿಭೂ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಮಚ್ಛೇರಮಲಂ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ದಾನಂ ದದೇಯ್ಯ.

ತೇ ಮತೇಸು ನ ಮೀಯನ್ತೀತಿ ಅದಾನಸೀಲತಾಯ ಮರಣೇನ ಮತೇಸು ನ ಮೀಯನ್ತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಮತೋ ಸಮ್ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಪಿತೇ ಬಹುಮ್ಹಿಪಿ ಅನ್ನಪಾನಾದಿಮ್ಹಿ ‘‘ಇದಂ ಇಮಸ್ಸ ಹೋತು, ಇದಂ ಇಮಸ್ಸಾ’’ತಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸಂವಿಭಾಗಂ ನ ಕರೋತಿ, ಏವಂ ಅದಾನಸೀಲೋಪೀತಿ ಮತಕಸ್ಸ ಚ ಅದಾನಸೀಲಸ್ಸ ಚ ಭೋಗಾ ಸಮಸಮಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನ ದಾನಸೀಲಾ ಏವರೂಪೇಸು ಮತೇಸು ನ ಮೀಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪನ್ಥಾನಂವ ಸಹ ವಜಂ, ಅಪ್ಪಸ್ಮಿಂ ಯೇ ಪವೇಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಯಥಾ ಅದ್ಧಾನಂ ಕನ್ತಾರಮಗ್ಗಂ ಸಹ ವಜನ್ತಾ ಪಥಿಕಾ ಸಹ ವಜನ್ತಾನಂ ಪಥಿಕಾನಂ ಅಪ್ಪಸ್ಮಿಂ ಪಾಥೇಯ್ಯೇ ಸಂವಿಭಾಗಂ ಕತ್ವಾ ಪವೇಚ್ಛನ್ತಿ ದದನ್ತಿಯೇವ, ಏವಮೇವಂ ಯೇ ಪನ ಅನಮತಗ್ಗಂ ಸಂಸಾರಕನ್ತಾರಂ ಸಹ ವಜನ್ತಾ ಸಹ ವಜನ್ತಾನಂ ಅಪ್ಪಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇ ಸಂವಿಭಾಗಂ ಕತ್ವಾ ದದನ್ತಿಯೇವ, ತೇ ಮತೇಸು ನ ಮೀಯನ್ತಿ.

ಏಸ ಧಮ್ಮೋ ಸನನ್ತನೋತಿ ಏಸ ಪೋರಾಣಕೋ ಧಮ್ಮೋ, ಸನನ್ತನಾನಂ ವಾ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಏಸ ಧಮ್ಮೋತಿ. ಅಪ್ಪಸ್ಮೇಕೇತಿ ಅಪ್ಪಸ್ಮಿಂ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇ ಏಕೇ. ಪವೇಚ್ಛನ್ತೀತಿ ದದನ್ತಿ. ಬಹುನೇಕೇ ನ ದಿಚ್ಛರೇತಿ ಬಹುನಾಪಿ ಭೋಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಏಕಚ್ಚೇ ನ ದದನ್ತಿ. ಸಹಸ್ಸೇನ ಸಮಂ ಮಿತಾತಿ ಸಹಸ್ಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತಾ, ಸಹಸ್ಸ ದಾನಸದಿಸಾ ಹೋತಿ.

ದುರನ್ವಯೋತಿ ದುರನುಗಮನೋ, ದುಪ್ಪೂರೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧಮ್ಮಂ ಚರೇತಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಧಮ್ಮಂ ಚರತಿ. ಯೋಪಿ ಸಮುಞ್ಜಕಞ್ಚರೇತಿ ಯೋ ಅಪಿ ಖಲಮಣ್ಡಲಾದಿಸೋಧನಪಲಾಲಪೋಠನಾದಿವಸೇನ ಸಮುಞ್ಜಕಞ್ಚರತಿ. ದಾರಞ್ಚ ಪೋಸನ್ತಿ ದಾರಞ್ಚ ಪೋಸನ್ತೋ. ದದಂ ಅಪ್ಪಕಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅಪ್ಪಕಸ್ಮಿಂ ಪಣ್ಣಸಾಕಮತ್ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸಂವಿಭಾಗಂ ಕತ್ವಾ ದದನ್ತೋವ ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಚರತಿ. ಸತಂ ಸಹಸ್ಸಾನನ್ತಿ ಸಹಸ್ಸಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಕತ್ವಾ ಗಣಿತಾನಂ ಪುರಿಸಾನಂ ಸತಂ, ಸತಸಹಸ್ಸನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಹಸ್ಸಯಾಗಿನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ವಾ ಯಾಗೋ ಕಹಾಪಣಸಹಸ್ಸೇನ ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋ ಯಾಗೋಪಿ ಸಹಸ್ಸಯಾಗೋ. ಸೋ ಏತೇಸಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಹಸ್ಸಯಾಗಿನೋ, ತೇಸಂ ಸಹಸ್ಸಯಾಗಿನಂ. ಏತೇನ ದಸನ್ನಂ ವಾ ಭಿಕ್ಖುಕೋಟೀನಂ ದಸನ್ನಂ ವಾ ಕಹಾಪಣಕೋಟೀನಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ದಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ. ಯೇ ಏತ್ತಕಂ ದದನ್ತಿ, ತೇ ಕಲಮ್ಪಿ ನಗ್ಘನ್ತಿ ತಥಾವಿಧಸ್ಸಾತಿ ಆಹ. ಯ್ವಾಯಂ ಸಮುಞ್ಜಕಂ ಚರನ್ತೋಪಿ ಧಮ್ಮಂ ಚರತಿ, ದಾರಂ ಪೋಸೇನ್ತೋಪಿ, ಅಪ್ಪಕಸ್ಮಿಂ ದದನ್ತೋಪಿ, ತಥಾವಿಧಸ್ಸ ಏತೇ ಸಹಸ್ಸಯಾಗಿನೋ ಕಲಮ್ಪಿ ನಗ್ಘನ್ತಿ. ಯಂ ತೇನ ದಲಿದ್ದೇನ ಏಕಪಟಿವೀಸಕಮತ್ತಮ್ಪಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಮತ್ತಮ್ಪಿ ವಾ ದಿನ್ನಂ, ತಸ್ಸ ದಾನಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ದಾನಂ ಕಲಂ ನಗ್ಘತೀತಿ. ಕಲಂ ನಾಮ ಸೋಳಸಭಾಗೋಪಿ ಸತಭಾಗೋಪಿ ಸಹಸ್ಸಭಾಗೋಪಿ. ಇಧ ಸತಭಾಗೋ ಗಹಿತೋ. ಯಂ ತೇನ ದಾನಂ ದಿನ್ನಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸತಧಾ ವಿಭತ್ತೇ ಇತರೇಸಂ ದಸಕೋಟಿಸಹಸ್ಸದಾನಂ ತತೋ ಏಕಕೋಟ್ಠಾಸಮ್ಪಿ ನಗ್ಘತೀತಿ ಆಹ.

ಏವಂ ತಥಾಗತೇ ದಾನಸ್ಸ ಅಗ್ಘಂ ಕರೋನ್ತೇ ಸಮೀಪೇ ಠಿತಾ ದೇವತಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏವಂ ಭಗವಾ ಮಹನ್ತಂ ದಾನಂ ಪಾದೇನ ಪವಟ್ಟೇತ್ವಾ ರತನಸತಿಕೇ ವಿಯ ನರಕೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಇದಂ ಏವಂ ಪರಿತ್ತಕಂ ದಾನಂ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲೇ ಪಹರನ್ತೋ ವಿಯ ಉಕ್ಖಿಪತಿ, ಕಥಂ ನು ಖೋ ಏತಂ ಮಹಪ್ಫಲತರ’’ನ್ತಿ ಜಾನನತ್ಥಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಕೇನಾತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ. ಮಹಗ್ಗತೋತಿ ಮಹತ್ತಂ ಗತೋ, ವಿಪುಲಸ್ಸೇತಂ ವೇವಚನಂ. ಸಮೇನ ದಿನ್ನಸ್ಸಾತಿ ಸಮೇನ ದಿನ್ನಸ್ಸ ದಾನಸ್ಸ. ಅಥಸ್ಸಾ ಭಗವಾ ದಾನಂ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ದದನ್ತಿ ಹೇಕೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ವಿಸಮೇ ನಿವಿಟ್ಠಾತಿ ವಿಸಮೇ ಕಾಯವಚೀಮನೋಕಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಹುತ್ವಾ. ಛೇತ್ವಾತಿ ಪೋಥೇತ್ವಾ. ವಧಿತ್ವಾತಿ ಮಾರೇತ್ವಾ. ಸೋಚಯಿತ್ವಾತಿ ಪರಂ ಸೋಕಸಮಪ್ಪಿತಂ ಕತ್ವಾ. ಅಸ್ಸುಮುಖಾತಿ ಅಸ್ಸುಮುಖಸಮ್ಮಿಸ್ಸಾ. ಪರಂ ರೋದಾಪೇತ್ವಾ ದಿನ್ನದಾನಞ್ಹಿ ಅಸ್ಸುಮುಖದಾನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸದಣ್ಡಾತಿ ದಣ್ಡೇನ ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಹರಿತ್ವಾ ದಿನ್ನದಕ್ಖಿಣಾ ಸದಣ್ಡಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವನ್ತಿ ನಾಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧತಾಯ ಮಹಾದಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಫಲಂ ನಾಮ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಪರಿತ್ತಕದಾನಂ ವಾ ಮಹಪ್ಫಲಂ ನಾಮ. ಇದಂ ಪನ ಮಹಾದಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧತಾಯ ಏವಂ ಅಪ್ಪಫಲಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಇತರಂ ಪರಿತ್ತದಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿಸುದ್ಧತಾಯ ಏವಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ನಾಮಾತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಏವನ್ತಿಆದಿಮಾಹಾತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಸಾಧುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೩. ತತಿಯೇ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ಉದಾಹಾರಂ ಉದಾಹರಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಯಂ ತೇಲಂ ಮಾನಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ವಿಸ್ಸನ್ದಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಅವಸೇಸಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಞ್ಚ ಜಲಂ ತಳಾಕಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಓಘೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಮೇವಂ ಯಂ ಪೀತಿವಚನಂ ಹದಯಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಧಿಕಂ ಹುತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಅಸಣ್ಠಹಿತ್ವಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ತಂ ಉದಾನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವರೂಪಂ ಪೀತಿಮಯಂ ವಚನಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸದ್ಧಾಯಪಿ ಸಾಹು ದಾನನ್ತಿ ಕಮ್ಮಞ್ಚ ಕಮ್ಮಫಲಞ್ಚ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾಪಿ ದಿನ್ನದಾನಂ ಸಾಹು ಲದ್ಧಕಂ ಭದ್ದಕಮೇವ. ಆಹೂತಿ ಕಥೇನ್ತಿ. ಕಥಂ ಪನೇತಂ ಉಭಯಂ ಸಮಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ? ಜೀವಿತಭೀರುಕೋ ಹಿ ಯುಜ್ಝಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಖಯಭೀರುಕೋ ದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ‘‘ಜೀವಿತಞ್ಚ ರಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ ಯುಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮಿ ಚಾ’’ತಿ ಹಿ ವದನ್ತೋ ನ ಯುಜ್ಝತಿ. ಜೀವಿತೇ ಪನ ಆಲಯಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ, ‘‘ಛೇಜ್ಜಂ ವಾ ಹೋತು ಮರಣಂ ವಾ, ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೇತಂ ಇಸ್ಸರಿಯ’’ನ್ತಿ ಉಸ್ಸಹನ್ತೋವ ಯುಜ್ಝತಿ. ‘‘ಭೋಗೇ ಚ ರಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ದಾನಞ್ಚ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ನ ದದಾತಿ. ಭೋಗೇಸು ಪನ ಆಲಯಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಉಸ್ಸಹನ್ತೋವ ದೇತಿ. ಏವಂ ದಾನಞ್ಚ ಯುದ್ಧಞ್ಚ ಸಮಂ ಹೋತಿ. ಕಿಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋ? ಅಪ್ಪಾಪಿ ಸನ್ತಾ ಬಹುಕೇ ಜಿನನ್ತೀತಿ ಯಥಾ ಚ ಯುದ್ಧೇ ಅಪ್ಪಕಾಪಿ ವೀರಪುರಿಸಾ ಬಹುಕೇ ಭೀರುಪುರಿಸೇ ಜಿನನ್ತಿ, ಏವಂ ಸದ್ಧಾದಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಪ್ಪಕಮ್ಪಿ ದಾನಂ ದದನ್ತೋ ಬಹುಮಚ್ಛೇರಂ ಮದ್ದತಿ, ಬಹುಞ್ಚ ದಾನವಿಪಾಕಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ದಾನಞ್ಚ ಯುದ್ಧಞ್ಚ ಸಮಾನಂ. ತೇನೇವಾಹ –

‘‘ಅಪ್ಪಮ್ಪಿ ಚೇ ಸದ್ದಹಾನೋ ದದಾತಿ,

ತೇನೇವ ಸೋ ಹೋತಿ ಸುಖೀ ಪರತ್ಥಾ’’ತಿ.

ಇಮಸ್ಸ ಚ ಪನತ್ಥಸ್ಸ ಪಕಾಸನತ್ಥಂ ಏಕಸಾಟಕಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು ಚ ಅಙ್ಕುರವತ್ಥು ಚ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ.

ಧಮ್ಮಲದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಲದ್ಧಸ್ಸ ಭೋಗಸ್ಸ ಧಮ್ಮಲದ್ಧಸ್ಸ ಚ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ. ಏತ್ಥ ಪುಗ್ಗಲೋ ಲದ್ಧಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಅಧಿಗತಧಮ್ಮೋ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲೋ. ಇತಿ ಯಂ ಧಮ್ಮಲದ್ಧಸ್ಸ ಭೋಗಸ್ಸ ದಾನಂ ಧಮ್ಮಲದ್ಧಸ್ಸ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದೀಯತಿ, ತಮ್ಪಿ ಸಾಧೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋ ಧಮ್ಮಲದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಗಾಥಾಪದೇ ಅಯಮೇವ ಅತ್ಥೋ. ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತಸ್ಸಾತಿ ಉಟ್ಠಾನೇನ ಚ ವೀರಿಯೇನ ಚ ಅಧಿಗತಸ್ಸ ಭೋಗಸ್ಸ. ವೇತರಣಿನ್ತಿ ದೇಸನಾಸೀಸಮತ್ತಮೇತಂ. ಯಮಸ್ಸ ಪನ ವೇತರಣಿಮ್ಪಿ ಸಞ್ಜೀವಕಾಳಸುತ್ತಾದಯೋಪಿ ಏಕತಿಂಸಮಹಾನಿರಯೇಪಿ ಸಬ್ಬಸೋವ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ವಿಚೇಯ್ಯ ದಾನನ್ತಿ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ದಿನ್ನದಾನಂ. ತತ್ಥ ದ್ವೇ ವಿಚಿನನಾ ದಕ್ಖಿಣಾವಿಚಿನನಂ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯವಿಚಿನನಞ್ಚ. ತೇಸು ಲಾಮಕಲಾಮಕೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪಣೀತಪಣೀತೇ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ದಾನಂ ದಕ್ಖಿಣಾವಿಚಿನನಂ ನಾಮ. ವಿಪನ್ನಸೀಲೇ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಪಞ್ಚನವುತಿಪಾಸಣ್ಡಭೇದೇ ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇ ಪಹಾಯ ಸೀಲಾದಿಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ದಾನಂ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯವಿಚಿನನಂ ನಾಮ. ಏವಂ ದ್ವೀಹಾಕಾರೇಹಿ ವಿಚೇಯ್ಯ ದಾನಂ. ಸುಗತಪ್ಪಸತ್ಥನ್ತಿ ಸುಗತೇನ ವಣ್ಣಿತಂ. ತತ್ಥ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯವಿಚಿನನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಯೇ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾತಿಆದಿಮಾಹ. ಬೀಜಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ ಯಥಾತಿ ಇಮಿನಾ ಪನ ದಕ್ಖಿಣಾವಿಚಿನನಂ ಆಹ. ಅವಿಪನ್ನಬೀಜಸದಿಸಾ ಹಿ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ಗಹಿತಾ ಪಣೀತಪಣೀತಾ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಾತಿ.

ಪಾಣೇಸುಪಿ ಸಾಧು ಸಂಯಮೋತಿ ಪಾಣೇಸು ಸಂಯತಭಾವೋಪಿ ಭದ್ದಕೋ. ಅಯಂ ದೇವತಾ ಇತರಾಹಿ ಕಥಿತಂ ದಾನಾನಿಸಂಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸೀಲಾನಿಸಂಸಂ ಕಥೇತುಮಾರದ್ಧಾ. ಅಹೇಠಯಂ ಚರನ್ತಿ ಅವಿಹಿಂಸನ್ತೋ ಚರಮಾನೋ. ಪರೂಪವಾದಾತಿ ಪರಸ್ಸ ಉಪವಾದಭಯೇನ. ಭಯಾತಿ ಉಪವಾದಭಯಾ. ದಾನಾ ಚ ಖೋ ಧಮ್ಮಪದಂವ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ದಾನತೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತಂ ಧಮ್ಮಪದಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋ. ಪುಬ್ಬೇ ಚ ಹಿ ಪುಬ್ಬತರೇ ಚ ಸನ್ತೋತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಚ ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಾದಿಕಾಲೇ ಪುಬ್ಬತರೇ ಚ ಕೋಣಾಗಮನಬುದ್ಧಾದಿಕಾಲೇ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ವಾ ಏತೇ ಪುಬ್ಬೇ ಚ ಪುಬ್ಬತರೇ ಚ ಸನ್ತೋ ನಾಮಾತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ನಸನ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೪. ಚತುತ್ಥೇ ಕಮನೀಯಾನೀತಿ ರೂಪಾದೀನಿ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಾನಿ. ಅಪುನಾಗಮನಂ ಅನಾಗನ್ತಾ ಪುರಿಸೋ ಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಾತಿ ತೇಭೂಮಕವಟ್ಟಸಙ್ಖಾತಾ ಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಾ ಅಪುನಾಗಮನಸಙ್ಖಾತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನಾಗನ್ತಾ. ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಹಿ ಸತ್ತಾ ನ ಪುನಾಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಅಪುನಾಗಮನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಂ ಕಾಮೇಸು ಬದ್ಧೋ ಚ ಪಮತ್ತೋ ಚ ಅನಾಗನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಸೋ ತಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಛನ್ದಜನ್ತಿ ತಣ್ಹಾಛನ್ದತೋ ಜಾತಂ. ಅಘನ್ತಿ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧದುಕ್ಖಂ. ದುತಿಯಪದಂ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಛನ್ದವಿನಯಾ ಅಘವಿನಯೋತಿ ತಣ್ಹಾವಿನಯೇನ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧವಿನಯೋ. ಅಘವಿನಯಾ ದುಕ್ಖವಿನಯೋತಿ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧವಿನಯೇನ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ವಿನೀತಮೇವ ಹೋತಿ. ಚಿತ್ರಾನೀತಿ ಆರಮ್ಮಣಚಿತ್ತಾನಿ. ಸಙ್ಕಪ್ಪರಾಗೋತಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪಿತರಾಗೋ. ಏವಮೇತ್ಥ ವತ್ಥುಕಾಮಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಿಲೇಸಕಾಮೋ ಕಾಮೋತಿ ವುತ್ತೋ. ಅಯಂ ಪನತ್ಥೋ ಪಸೂರಸುತ್ತೇನ (ಸು. ನಿ. ೮೩೦ ಆದಯೋ) ವಿಭಾವೇತಬ್ಬೋ. ಪಸೂರಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಹಿ ಥೇರೇನ ‘‘ಸಙ್ಕಪ್ಪರಾಗೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಾಮೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ –

‘‘ನ ತೇ ಕಾಮಾ ಯಾನಿ ಚಿತ್ರಾನಿ ಲೋಕೇ,

ಸಙ್ಕಪ್ಪರಾಗಞ್ಚ ವದೇಸಿ ಕಾಮಂ;

ಸಙ್ಕಪ್ಪಯಂ ಅಕುಸಲೇ ವಿತಕ್ಕೇ,

ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ತೇ ಹೇಹಿನ್ತಿ ಕಾಮಭೋಗೀ’’ತಿ. –

ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಥೇರೋ ಅವೋಚ –

‘‘ತೇ ಚೇ ಕಾಮಾ ಯಾನಿ ಚಿತ್ರಾನಿ ಲೋಕೇ,

ಸಙ್ಕಪ್ಪರಾಗಂ ನ ವದೇಸಿ ಕಾಮಂ;

ಪಸ್ಸನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ಮನೋರಮಾನಿ,

ಸತ್ಥಾಪಿ ತೇ ಹೇಹಿತಿ ಕಾಮಭೋಗೀ.

ಸುಣನ್ತೋ ಸದ್ದಾನಿ, ಘಾಯನ್ತೋ ಗನ್ಧಾನಿ;

ಸಾಯನ್ತೋ ರಸಾನಿ, ಫುಸನ್ತೋ ಫಸ್ಸಾನಿ ಮನೋರಮಾನಿ;

ಸತ್ಥಾಪಿ ತೇ ಹೇಹಿತಿ ಕಾಮಭೋಗೀ’’ತಿ.

ಅಥೇತ್ಥ ಧೀರಾತಿ ಅಥ ಏತೇಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಪಣ್ಡಿತಾ ಛನ್ದರಾಗಂ ವಿನಯನ್ತಿ. ಸಂಯೋಜನಂ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ದಸವಿಧಮ್ಪಿ ಸಂಯೋಜನಂ. ಅಕಿಞ್ಚನನ್ತಿ ರಾಗಕಿಞ್ಚನಾದಿವಿರಹಿತಂ. ನಾನುಪತನ್ತಿ ದುಕ್ಖಾತಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಾ ಪನ ತಸ್ಸ ಉಪರಿ ನ ಪತನ್ತಿ. ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಮೋಘರಾಜಾತಿ, ‘‘ಪಹಾಸಿ ಸಙ್ಖ’’ನ್ತಿ ಗಾಥಂ ಸುತ್ವಾ ತಸ್ಸಂ ಪರಿಸತಿ ಅನುಸನ್ಧಿಕುಸಲೋ ಮೋಘರಾಜಾ ನಾಮ ಥೇರೋ ‘‘ಇಮಿಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಅತ್ಥೋ ನ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿಂ ಗತೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ತತ್ಥ ಇಧ ವಾ ಹುರಂ ವಾತಿ ಇಧಲೋಕೇ ವಾ ಪರಲೋಕೇ ವಾ. ನರುತ್ತಮಂ ಅತ್ಥಚರಂ ನರಾನನ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಸಬ್ಬೇ ಖೀಣಾಸವಾ ನರುತ್ತಮಾ ಚೇವ ಅತ್ಥಚರಾ ಚ ನರಾನಂ, ಥೇರೋ ಪನ ದಸಬಲಂ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹ. ಯೇ ತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ ಪಸಂಸಿಯಾ ತೇತಿ ಯದಿ ತಥಾವಿಮುತ್ತಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಥ ಯೇ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಅನುಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಕಿಂ ಪಸಂಸಿಯಾ, ಉದಾಹು ಅಪಸಂಸಿಯಾತಿ. ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಮೋಘರಾಜತ್ಥೇರಂ ಆಲಪತಿ. ಅಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಸಙ್ಗಾತಿಗಾ ತೇಪಿ ಭವನ್ತೀತಿ ಯೇ ತಂ ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಅನುಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ಅಞ್ಞಾಯ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾಯ ಸಙ್ಗಾತಿಗಾಪಿ ಹೋನ್ತಿ, ಪಸಂಸಿಯಾಪಿ ಹೋನ್ತೀತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಉಜ್ಝಾನಸಞ್ಞಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಉಜ್ಝಾನಸಞ್ಞಿಕಾತಿ ಉಜ್ಝಾನಸಞ್ಞೀ ದೇವಲೋಕೋ ನಾಮ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕೋ ನತ್ಥಿ, ಇಮಾ ಪನ ದೇವತಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಚತುಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಜ್ಝಾಯಮಾನಾ ಆಗತಾ. ತಾಸಂ ಕಿರ ಏವಂ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಂಸುಕೂಲಚೀವರ-ಪಿಣ್ಡಿಯಾಲೋಪ-ರುಕ್ಖಮೂಲಸೇನಾಸನಪೂತಿಮುತ್ತಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ಸನ್ತೋಸಸ್ಸೇವ ಪರಿಯನ್ತಕಾರಿತಂ ವಣ್ಣೇತಿ, ಸಯಂ ಪನ ಪತ್ತುಣ್ಣದುಕೂಲ ಖೋಮಾದೀನಿ ಪಣೀತಚೀವರಾನಿ ಧಾರೇತಿ, ರಾಜಾರಹಂ ಉತ್ತಮಂ ಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ದೇವವಿಮಾನಕಪ್ಪಾಯ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಾ ವರಸಯನೇ ಸಯತಿ, ಸಪ್ಪಿನವನೀತಾದೀನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಪಟಿಸೇವತಿ, ದಿವಸಂ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ವಚನಮಸ್ಸ ಅಞ್ಞತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಕಿರಿಯಾ ಅಞ್ಞತೋ’’ತಿ ಉಜ್ಝಾಯಮಾನಾ ಆಗಮಿಂಸು. ತೇನ ತಾಸಂ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕತ್ಥೇರೇಹಿ ‘‘ಉಜ್ಝಾನಸಞ್ಞಿಕಾ’’ತಿ ನಾಮಂ ಗಹಿತಂ.

ಅಞ್ಞಥಾ ಸನ್ತನ್ತಿ ಅಞ್ಞೇನಾಕಾರೇನ ಭೂತಂ. ನಿಕಚ್ಚಾತಿ ನಿಕತಿಯಾ ವಞ್ಚನಾಯ, ವಞ್ಚೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿತವಸ್ಸೇವಾತಿ ಕಿತವೋ ವುಚ್ಚತಿ ಸಾಕುಣಿಕೋ. ಸೋ ಹಿ ಅಗುಮ್ಬೋವ ಸಮಾನೋ ಸಾಖಪಣ್ಣಾದಿಪಟಿಚ್ಛಾದನೇನ ಗುಮ್ಬವಣ್ಣಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಉಪಗತೇ ಮೋರತಿತ್ತಿರಾದಯೋ ಸಕುಣೇ ಮಾರೇತ್ವಾ ದಾರಭರಣಂ ಕರೋತಿ. ಇತಿ ತಸ್ಸ ಕಿತವಸ್ಸ ಇಮಾಯ ವಞ್ಚನಾಯ ಏವಂ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಸಕುಣಮಂಸಭೋಜನಂ ವಿಯ ಕುಹಕಸ್ಸಾಪಿ ಪಂಸುಕೂಲೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಕಥಾಛೇಕತಾಯ ಮಹಾಜನಂ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಖಾದಮಾನಸ್ಸ ವಿಚರತೋ. ಭುತ್ತಂ ಥೇಯ್ಯೇನ ತಸ್ಸ ತನ್ತಿ ಸಬ್ಬೋಪಿ ತಸ್ಸ ಚತುಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗೋ ಥೇಯ್ಯೇನ ಪರಿಭುತ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ದೇವತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಪರಿಜಾನನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾತಿ ಅಯಂ ಕಾರಕೋ ವಾ ಅಕಾರಕೋ ವಾತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ ಜಾನನ್ತಿ. ಇತಿ ತಾ ದೇವತಾ ‘‘ತಥಾಗತಾಪಿ ಮಯಮೇವ ಪಣ್ಡಿತಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಏವಮಾಹಂಸು.

ಅಥ ಭಗವಾ ನಯಿದನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯಾಯಂ ಪಟಿಪದಾ ದಳ್ಹಾತಿ ಅಯಂ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪದಾ ದಳ್ಹಾ ಥಿರಾ. ಯಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಧೀರಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನೇನ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನೇನ ಚಾತಿ ದ್ವೀಹಿ ಝಾನೇಹಿ ಝಾಯಿನೋ ಮಾರಬನ್ಧನಾ ಪಮುಚ್ಚನ್ತಿ, ತಂ ಪಟಿಪದಂ ಭಾಸಿತಮತ್ತೇನ ವಾ ಸವನಮತ್ತೇನ ವಾ ಓಕ್ಕಮಿತುಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ವೇ ಧೀರಾ ಪಕುಬ್ಬನ್ತೀತಿ ಧೀರಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ವಿದಿತ್ವಾ ಲೋಕಪರಿಯಾಯಂ ಸಙ್ಖಾರಲೋಕಸ್ಸ ಉದಯಬ್ಬಯಂ ಞತ್ವಾ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಞ್ಚ ಅಞ್ಞಾಯ ಕಿಲೇಸನಿಬ್ಬಾನೇನ ನಿಬ್ಬುತಾ ಲೋಕೇ ವಿಸತ್ತಿಕಂ ತಿಣ್ಣಾ ಏವಂ ನ ಕುಬ್ಬನ್ತಿ, ಮಯಂ ಏವರೂಪಾನಿ ನ ಕಥೇಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಥವಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಅಯುತ್ತಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಕತಂ, ಅಕಾರಕಮೇವ ಮಯಂ ಕಾರಕವಾದೇನ ಸಮುದಾಚರಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ಲಜ್ಜಮಾನಾ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮನಿ ವಿಯ ಭಗವತಿ ಗಾರವಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಂ ವಿಯ ಭಗವನ್ತಂ ದುರಾಸದಂ ಕತ್ವಾ ಪಸ್ಸಮಾನಾ ಆಕಾಸತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಠತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಚ್ಚಯೋತಿ ಅಪರಾಧೋ. ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಚ್ಚಾಗಮಾತಿ ಅಮ್ಹೇ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಪವತ್ತೋ. ಆಸಾದೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಘಟ್ಟಯಿತಬ್ಬಂ. ತಾ ಕಿರ ದೇವತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯಾತಿ ದ್ವೀಹಿಪಿ ಘಟ್ಟಯಿಂಸು. ತಥಾಗತಂ ಅವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಪತಿಟ್ಠಮಾನಾ ಕಾಯೇನ ಘಟ್ಟಯಿಂಸು, ಕಿತವೋಪಮಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರಕಂ ಅಸಬ್ಭಿವಾದಂ ವದಮಾನಾ ವಾಚಾಯ ಘಟ್ಟಯಿಂಸು. ತಸ್ಮಾ ಆಸಾದೇತಬ್ಬಂ ಅಮಞ್ಞಿಮ್ಹಾತಿ ಆಹಂಸು. ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೂತಿ ಖಮತು. ಆಯತಿಂ ಸಂವರಾಯಾತಿ ಅನಾಗತೇ ಸಂವರಣತ್ಥಾಯ, ಪುನ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಅಪರಾಧಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಅಕರಣತ್ಥಾಯ.

ಸಿತಂ ಪಾತ್ವಾಕಾಸೀತಿ ಅಗ್ಗದನ್ತೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಪಹಟ್ಠಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಕಸ್ಮಾ? ತಾ ಕಿರ ದೇವತಾ ನ ಸಭಾವೇನ ಖಮಾಪೇನ್ತಿ, ಲೋಕಿಯಮಹಾಜನಞ್ಚ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲಂ ತಥಾಗತಞ್ಚ ಏಕಸದಿಸಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ‘‘ಪರತೋ ಕಥಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಬುದ್ಧಬಲಂ ದೀಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಖಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಿತಂ ಪಾತ್ವಾಕಾಸಿ. ಭಿಯ್ಯೋಸೋ ಮತ್ತಾಯಾತಿ ಅತಿರೇಕಪ್ಪಮಾಣೇನ. ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸೀತಿ ಕುಪಿತೋ ಏಸ ಅಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಅಭಾಸಿ.

ನ ಪಟಿಗಣ್ಹತೀತಿ ನ ಖಮತಿ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ. ಕೋಪನ್ತರೋತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಉಪ್ಪನ್ನಕೋಪೋ. ದೋಸಗರೂತಿ ದೋಸಂ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಆದಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ. ಸ ವೇರಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚತೀತಿ ಸೋ ಏವರೂಪೋ ಗಣ್ಠಿಕಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ ತಂ ವೇರಂ ಅತ್ತನಿ ಪಟಿಮುಞ್ಚತಿ ಠಪೇತಿ, ನ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಚ್ಚಯೋ ಚೇ ನ ವಿಜ್ಜೇಥಾತಿ ಸಚೇ ಅಚ್ಚಾಯಿಕಕಮ್ಮಂ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ನೋ ಚಿಧಾಪಗತಂ ಸಿಯಾತಿ ಯದಿ ಅಪರಾಧೋ ನಾಮ ನ ಭಾವೇಯ್ಯ. ಕೇನೀಧ ಕುಸಲೋ ಸಿಯಾತಿ ಯದಿ ವೇರಾನಿ ನ ಸಮ್ಮೇಯ್ಯುಂ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಕುಸಲೋ ಭವೇಯ್ಯ.

ಕಸ್ಸಚ್ಚಯಾತಿ ಗಾಥಾಯ ಕಸ್ಸ ಅತಿಕ್ಕಮೋ ನತ್ಥಿ? ಕಸ್ಸ ಅಪರಾಧೋ ನತ್ಥಿ? ಕೋ ಸಮ್ಮೋಹಂ ನಾಪಜ್ಜತಿ? ಕೋ ನಿಚ್ಚಮೇವ ಪಣ್ಡಿತೋ ನಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ? ಇಮಂ ಕಿರ ಗಾಥಂ ಭಣಾಪನತ್ಥಂ ಭಗವತೋ ಸಿತಪಾತುಕಮ್ಮಂ. ತಸ್ಮಾ ಇದಾನಿ ದೇವತಾನಂ ಬುದ್ಧಬಲಂ ದೀಪೇತ್ವಾ ಖಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ತಥಾಗತಸ್ಸಾತಿ ತಥಾ ಆಗತೋತಿ ಏವಮಾದೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ. ಬುದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಬುದ್ಧತ್ತಾದೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ವಿಮೋಕ್ಖನ್ತಿಕಪಣ್ಣತ್ತಿವಸೇನ ಏವಂ ಲದ್ಧನಾಮಸ್ಸ. ಅಚ್ಚಯಂ ದೇಸಯನ್ತೀನನ್ತಿ ಯಂ ವುತ್ತಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ‘‘ಅಚ್ಚಯಂ ದೇಸಯನ್ತೀನಂ…ಪೇ… ಸ ವೇರಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚತೀ’’ತಿ, ತಂ ಸಾಧು ವುತ್ತಂ, ಅಹಂ ಪನ ತಂ ವೇರಂ ನಾಭಿನನ್ದಾಮಿ ನ ಪತ್ಥಯಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಿ ವೋಚ್ಚಯನ್ತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಪರಾಧಂ ಖಮಾಮೀತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಸದ್ಧಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬. ಛಟ್ಠೇ ಸದ್ಧಾ ದುತಿಯಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದೇವಲೋಕೇ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಚೇವ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಸದ್ಧಾ ದುತಿಯಾ ಹೋತಿ, ಸಹಾಯಕಿಚ್ಚಂ ಸಾಧೇತಿ. ನೋ ಚೇ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಅವತಿಟ್ಠತೀತಿ ಯದಿ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ನ ತಿಟ್ಠತಿ. ಯಸೋತಿ ಪರಿವಾರೋ. ಕಿತ್ತೀತಿ ವಣ್ಣಭಣನಂ. ತತ್ವಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ತತೋ ಅಸ್ಸ ಹೋತಿ. ನಾನುಪತನ್ತಿ ಸಙ್ಗಾತಿ ರಾಗಸಙ್ಗಾದಯೋ ಪಞ್ಚ ಸಙ್ಗಾ ನ ಅನುಪತನ್ತಿ. ಪಮಾದಮನುಯುಞ್ಜನ್ತೀತಿ ಯೇ ಪಮಾದಂ ಕರೋನ್ತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತಿ, ತೇ ತಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತಿ ನಾಮ. ಧನಂ ಸೇಟ್ಠಂವ ರಕ್ಖತೀತಿ ಮುತ್ತಾಮಣಿಸಾರಾದಿಉತ್ತಮಧನಂ ವಿಯ ರಕ್ಖತಿ. ಝಾಯನ್ತೋತಿ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನೇನ ಚ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನೇನ ಚ ಝಾಯನ್ತೋ. ತತ್ಥ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಂ ನಾಮ ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲಾನಿ. ವಿಪಸ್ಸನಾ ಹಿ ತೀಣಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತೀತಿ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಂ. ಮಗ್ಗೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಆಗತಕಿಚ್ಚಂ ಸಾಧೇತೀತಿ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಂ. ಫಲಂ ತಥಲಕ್ಖಣಂ ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತೀತಿ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಂ. ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಪನ ಕಸಿಣಾರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯನತೋ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪರಮಂ ನಾಮ ಅರಹತ್ತಸುಖಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಸಮಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೭. ಸತ್ತಮೇ ಸಕ್ಕೇಸೂತಿ ‘‘ಸಕ್ಯಾ ವತ, ಭೋ ಕುಮಾರಾ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೧.೨೬೭) ಉದಾನಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಸಕ್ಕಾತಿ ಲದ್ಧನಾಮಾನಂ ರಾಜಕುಮಾರಾನಂ ನಿವಾಸೋ ಏಕೋಪಿ ಜನಪದೋ ರೂಳ್ಹೀಸದ್ದೇನ ಸಕ್ಕಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಕ್ಕೇಸು ಜನಪದೇ. ಮಹಾವನೇತಿ ಸಯಂಜಾತೇ ಅರೋಪಿಮೇ ಹಿಮವನ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾಬದ್ಧೇ ಮಹತಿ ವನೇ. ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಅರಹನ್ತೇಹೀತಿ ಇಮಂ ಸುತ್ತಂ ಕಥಿತದಿವಸೇಯೇವ ಪತ್ತಅರಹನ್ತೇಹಿ.

ತತ್ರಾಯಂ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ – ಸಾಕಿಯಕೋಲಿಯಾ ಹಿ ಕಿರ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರಸ್ಸ ಚ ಕೋಲಿಯನಗರಸ್ಸ ಚ ಅನ್ತರೇ ರೋಹಿಣಿಂ ನಾಮ ನದಿಂ ಏಕೇನೇವ ಆವರಣೇನ ಬನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ಸಸ್ಸಾನಿ ಕಾರೇನ್ತಿ. ಅಥ ಜೇಟ್ಠಮೂಲಮಾಸೇ ಸಸ್ಸೇಸು ಮಿಲಾಯನ್ತೇಸು ಉಭಯನಗರವಾಸೀನಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಕಾರಾ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ತತ್ಥ ಕೋಲಿಯನಗರವಾಸಿನೋ ಆಹಂಸು – ‘‘ಇದಂ ಉದಕಂ ಉಭಯತೋ ಆಹರಿಯಮಾನಂ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಹೋಸ್ಸತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಸಸ್ಸಂ ಏಕೇನ ಉದಕೇನೇವ ನಿಪ್ಫಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಉದಕಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇಥಾ’’ತಿ. ಕಪಿಲವತ್ಥುವಾಸಿನೋ ಆಹಂಸು – ‘‘ತುಮ್ಹೇಸು ಕೋಟ್ಠೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಠಿತೇಸು ಮಯಂ ರತ್ತಸುವಣ್ಣನೀಲಮಣಿಕಾಳಕಹಾಪಣೇ ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಪಸಿಬ್ಬಕಾದಿಹತ್ಥಾ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಘರದ್ವಾರೇ ವಿಚರಿತುಂ, ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಸಸ್ಸಂ ಏಕೇನೇವ ಉದಕೇನ ನಿಪ್ಫಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಉದಕಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇಥಾ’’ತಿ. ‘‘ನ ಮಯಂ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಮಯಮ್ಪಿ ನ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಏವಂ ಕಥಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಏಕೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಏಕಸ್ಸ ಪಹಾರಂ ಅದಾಸಿ, ಸೋಪಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸಾತಿ ಏವಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ರಾಜಕುಲಾನಂ ಜಾತಿಂ ಘಟ್ಟೇತ್ವಾ ಕಲಹಂ ವಡ್ಢಯಿಂಸು.

ಕೋಲಿಯಕಮ್ಮಕಾರಾ ವದನ್ತಿ – ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುವಾಸಿಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಜ್ಜಥ, ಯೇ ಸೋಣಸಿಙ್ಗಾಲಾದಯೋ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಭಗಿನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸಿಂಸು, ಏತೇಸಂ ಹತ್ಥಿನೋ ಚ ಅಸ್ಸಾ ಚ ಫಲಕಾವುಧಾನಿ ಚ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ಸಾಕಿಯಕಮ್ಮಕಾರಾ ವದನ್ತಿ – ‘‘ತುಮ್ಹೇ ದಾನಿ ಕುಟ್ಠಿನೋ ದಾರಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಜ್ಜಥ, ಯೇ ಅನಾಥಾ ನಿಗ್ಗತಿಕಾ ತಿರಚ್ಛಾನಾ ವಿಯ ಕೋಲರುಕ್ಖೇ ವಸಿಂಸು, ಏತೇಸಂ ಹತ್ಥಿನೋ ಚ ಅಸ್ಸಾ ಚ ಫಲಕಾವುಧಾನಿ ಚ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಕಮ್ಮೇ ನಿಯುತ್ತಅಮಚ್ಚಾನಂ ಕಥೇಸುಂ, ಅಮಚ್ಚಾ ರಾಜಕುಲಾನಂ ಕಥೇಸುಂ. ತತೋ ಸಾಕಿಯಾ – ‘‘ಭಗಿನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸಿತಕಾನಂ ಥಾಮಞ್ಚ ಬಲಞ್ಚ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಯುದ್ಧಸಜ್ಜಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಕೋಲಿಯಾಪಿ – ‘‘ಕೋಲರುಕ್ಖವಾಸೀನಂ ಥಾಮಞ್ಚ ಬಲಞ್ಚ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಯುದ್ಧಸಜ್ಜಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು.

ಭಗವಾಪಿ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇವ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಇಮೇ ಏವಂ ಯುದ್ಧಸಜ್ಜೇ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇ ಅದ್ದಸ. ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಮಯಿ ಗತೇ ಅಯಂ ಕಲಹೋ ವೂಪಸಮ್ಮಿಸ್ಸತಿ ನು ಖೋ ಉದಾಹು ನೋ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ – ‘‘ಅಹಮೇತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಲಹವೂಪಸಮನತ್ಥಂ ತೀಣಿ ಜಾತಕಾನಿ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ತತೋ ಕಲಹೋ ವೂಪಸಮ್ಮಿಸ್ಸತಿ. ಅಥ ಸಾಮಗ್ಗಿದೀಪನತ್ಥಾಯ ದ್ವೇ ಜಾತಕಾನಿ ಕಥೇತ್ವಾ ಅತ್ತದಣ್ಡಸುತ್ತಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಉಭಯನಗರವಾಸಿನೋಪಿ ಅಡ್ಢತಿಯಾನಿ ಅಡ್ಢತಿಯಾನಿ ಕುಮಾರಸತಾನಿ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಹಂ ತೇ ಪಬ್ಬಾಜೇಸ್ಸಾಮಿ, ತದಾ ಮಹಾಸಮಾಗಮೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ತಸ್ಮಾ ಇಮೇಸು ಯುದ್ಧಸಜ್ಜೇಸು ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇಸು ಕಸ್ಸಚಿ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸೇನಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಆಕಾಸೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಛಬ್ಬಣ್ಣರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ.

ಕಪಿಲವತ್ಥುವಾಸಿನೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾವ, ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಞಾತಿಸೇಟ್ಠೋ ಸತ್ಥಾ ಆಗತೋ. ದಿಟ್ಠೋ ನು ಖೋ ತೇನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕಲಹಕರಣಭಾವೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ನ ಖೋ ಪನ ಸಕ್ಕಾ ಭಗವತಿ ಆಗತೇ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪರಸ್ಸ ಸರೀರೇ ಸತ್ಥಂ ಪಾತೇತುಂ. ಕೋಲಿಯನಗರವಾಸಿನೋ ಅಮ್ಹೇ ಹನನ್ತು ವಾ ಬಜ್ಝನ್ತು ವಾ’’ತಿ. ಆವುಧಾನಿ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ, ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ನಿಸೀದಿಂಸು. ಕೋಲಿಯನಗರವಾಸಿನೋಪಿ ತಥೇವ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆವುಧಾನಿ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ, ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ನಿಸೀದಿಂಸು.

ಭಗವಾ ಜಾನನ್ತೋವ, ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಆಗತತ್ಥ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ? ‘‘ನ, ಭಗವಾ, ತಿತ್ಥಕೀಳಾಯ ನ ಪಬ್ಬತಕೀಳಾಯ, ನ ನದೀಕೀಳಾಯ, ನ ಗಿರಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಆಗತಮ್ಹಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವೋ ಕಲಹೋ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ? ಉದಕಂ, ಭನ್ತೇತಿ. ಉದಕಂ ಕಿಂ ಅಗ್ಘತಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ? ಅಪ್ಪಂ, ಭನ್ತೇತಿ. ಪಥವೀ ನಾಮ ಕಿಂ ಅಗ್ಘತಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ? ಅನಗ್ಘಾ, ಭನ್ತೇತಿ. ಖತ್ತಿಯಾ ಕಿಂ ಅಗ್ಘನ್ತೀತಿ? ಖತ್ತಿಯಾ ನಾಮ ಅನಗ್ಘಾ, ಭನ್ತೇತಿ. ಅಪ್ಪಮೂಲಂ ಉದಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಿಮತ್ಥಂ ಅನಗ್ಘೇ ಖತ್ತಿಯೇ ನಾಸೇಥ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಲಹೇ ಅಸ್ಸಾದೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಕಲಹವಸೇನ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಟ್ಠಾನೇ ವೇರಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಾಯ ರುಕ್ಖದೇವತಾಯ ಕಾಳಸೀಹೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಬದ್ಧಾಘಾತೋ ಸಕಲಮ್ಪಿ ಇಮಂ ಕಪ್ಪಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋಯೇವಾತಿ ವತ್ವಾ ಫನ್ದನಜಾತಕಂ (ಜಾ. ೧.೧೩.೧೪ ಆದಯೋ) ಕಥೇಸಿ’’. ತತೋ ‘‘ಪರಪತ್ತಿಯೇನ ನಾಮ, ಮಹಾರಾಜ, ನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಪರಪತ್ತಿಯಾ ಹುತ್ವಾ ಹಿ ಏಕಸ್ಸ ಸಸಕಸ್ಸ ಕಥಾಯ ತಿಯೋಜನಸಹಸ್ಸವಿತ್ಥತೇ ಹಿಮವನ್ತೇ ಚತುಪ್ಪದಗಣಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿನೋ ಅಹೇಸುಂ. ತಸ್ಮಾ ಪರಪತ್ತಿಯೇನ ನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ, ಪಥವೀಉನ್ದ್ರಿಯಜಾತಕಂ ಕಥೇಸಿ. ತತೋ ‘‘ಕದಾಚಿ, ಮಹಾರಾಜ, ದುಬ್ಬಲೋಪಿ ಮಹಾಬಲಸ್ಸ ರನ್ಧಂ ವಿವರಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಕದಾಚಿ ಮಹಾಬಲೋ ದುಬ್ಬಲಸ್ಸ. ಲಟುಕಿಕಾಪಿ ಹಿ ಸಕುಣಿಕಾ ಹತ್ಥಿನಾಗಂ ಘಾತೇಸೀ’’ತಿ ಲಟುಕಿಕಜಾತಕಂ (ಜಾ. ೧.೫.೩೯ ಆದಯೋ) ಕಥೇಸಿ. ಏವಂ ಕಲಹವೂಪಸಮನತ್ಥಾಯ ತೀಣಿ ಜಾತಕಾನಿ ಕಥೇತ್ವಾ ಸಾಮಗ್ಗಿಪರಿದೀಪನತ್ಥಾಯ ದ್ವೇ ಜಾತಕಾನಿ ಕಥೇಸಿ. ಕಥಂ? ‘‘ಸಮಗ್ಗಾನಞ್ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಕೋಚಿ ಓತಾರಂ ನಾಮ ಪಸ್ಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ವತ್ವಾ, ರುಕ್ಖಧಮ್ಮಜಾತಕಂ (ಜಾ. ೧.೧.೭೪) ಕಥೇಸಿ. ತತೋ ‘‘ಸಮಗ್ಗಾನಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕೋಚಿ ವಿವರಂ ದಸ್ಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿ. ಯದಾ ಪನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿವಾದಮಕಂಸು, ಅಥ ತೇ ನೇಸಾದಪುತ್ತೋ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಗತೋತಿ ವಿವಾದೇ ಅಸ್ಸಾದೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ, ವಟ್ಟಕಜಾತಕಂ (ಜಾ. ೧.೧.೧೧೮) ಕಥೇಸಿ. ಏವಂ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಜಾತಕಾನಿ ಕಥೇತ್ವಾ ಅವಸಾನೇ ಅತ್ತದಣ್ಡಸುತ್ತಂ (ಸು. ನಿ. ೯೪೧ ಆದಯೋ) ಕಥೇಸಿ.

ರಾಜಾನೋ ಪಸನ್ನಾ – ‘‘ಸಚೇ ಸತ್ಥಾ ನಾಗಮಿಸ್ಸ, ಮಯಂ ಸಹತ್ಥಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಧಿತ್ವಾ ಲೋಹಿತನದಿಂ ಪವತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮ. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತಭಾತರೋ ಚ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾಮ, ಸಾಸನಪಟಿಸಾಸನಮ್ಪಿ ನೋ ಆಹರಣಕೋ ನಾಭವಿಸ್ಸ. ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನೋ ಜೀವಿತಂ ಲದ್ಧಂ. ಸಚೇ ಪನ ಸತ್ಥಾ ಆಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಿಸ್ಸ ದೀಪಸಹಸ್ಸದ್ವಯಪರಿವಾರಂ ಚತುಮಹಾದೀಪರಜ್ಜಮಸ್ಸ ಹತ್ಥಗತಂ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಅತಿರೇಕಸಹಸ್ಸಂ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ ಅಭವಿಸ್ಸಂಸು, ತತೋ ಖತ್ತಿಯಪರಿವಾರೋ ಅವಿಚರಿಸ್ಸ. ತಂ ಖೋ ಪನೇಸ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಹಾಯ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪತ್ತೋ. ಇದಾನಿಪಿ ಖತ್ತಿಯಪರಿವಾರೋಯೇವ ವಿಚರತೂ’’ತಿ ಉಭಯನಗರವಾಸಿನೋ ಅಡ್ಢತಿಯಾನಿ ಅಡ್ಢತಿಯಾನಿ ಕುಮಾರಸತಾನಿ ಅದಂಸು. ಭಗವಾಪಿ ತೇ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಮಹಾವನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇಸಂ ಗರುಗಾರವೇನ ನ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅನಭಿರತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾಯೋಪಿ ತೇಸಂ – ‘‘ಅಯ್ಯಪುತ್ತಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠನ್ತು, ಘರಾವಾಸೋ ನ ಸಣ್ಠಾತೀ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇನ್ತಿ. ತೇ ಚ ಅತಿರೇಕತರಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿಂಸು.

ಭಗವಾ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತೇಸಂ ಅನಭಿರತಿಭಾವಂ ಞತ್ವಾ – ‘‘ಇಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಾದಿಸೇನ ಬುದ್ಧೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ವಸನ್ತಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠನ್ತಿ, ಹನ್ದ ನೇಸಂ ಕುಣಾಲದಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ನೇತ್ವಾ ಅನಭಿರತಿಂ ವಿನೋದೇಮೀ’’ತಿ ಕುಣಾಲದಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇಸಿ. ತೇ ತಂ ದಟ್ಠುಕಾಮಾ ಅಹೇಸುಂ. ದಟ್ಠುಕಾಮತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಣಾಲದಹನ್ತಿ? ಆಮ ಭಗವಾತಿ. ಯದಿ ಏವಂ ಏಥ ಗಚ್ಛಾಮಾತಿ. ಇದ್ಧಿಮನ್ತಾನಂ ಭಗವಾ ಗಮನಟ್ಠಾನಂ ಮಯಂ ಕಥಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾತಿ. ತುಮ್ಹೇ ಗನ್ತುಕಾಮಾ ಹೋಥ, ಅಹಂ ಮಮಾನುಭಾವೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇತಿ. ಭಗವಾ ಪಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಕುಣಾಲದಹೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕುಣಾಲದಹೇ ಯೇಸಂ ಮಚ್ಛಾನಂ ನಾಮಂ ನ ಜಾನಾಥ ಮಮಂ ಪುಚ್ಛಥಾ’’ತಿ.

ತೇ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಭಗವಾ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಕಥೇಸಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ, ಮಚ್ಛಾನಂಯೇವ, ತಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ರುಕ್ಖಾನಮ್ಪಿ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ದ್ವಿಪದಚತುಪ್ಪದಸಕುಣಾನಮ್ಪಿ ನಾಮಾನಿ ಪುಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಕಥೇಸಿ. ಅಥ ದ್ವೀಹಿ ಸಕುಣೇಹಿ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಗಹಿತದಣ್ಡಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಕುಣಾಲಸಕುಣರಾಜಾ ಪುರತೋ ಪಚ್ಛತೋ ಉಭೋಸು ಚ ಪಸ್ಸೇಸು ಸಕುಣಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಏಸ, ಭನ್ತೇ, ಇಮೇಸಂ ಸಕುಣಾನಂ ರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪರಿವಾರಾ ಏತೇ ಏತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಾಮಾತಿ. ಏವಮೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಯಮ್ಪಿ ಮಮೇವ ವಂಸೋ ಮಮ ಪವೇಣೀತಿ. ಇದಾನಿ ತಾವ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತೇ ಸಕುಣೇ ಪಸ್ಸಾಮ. ಯಂ ಪನ ಭಗವಾ ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಮಮೇವ ವಂಸೋ ಮಮ ಪವೇಣೀ’’ತಿ ಆಹ, ತಂ ಸೋತುಕಾಮಮ್ಹಾತಿ. ಸೋತುಕಾಮತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ? ಆಮ ಭಗವಾತಿ. ತೇನ ಹಿ ಸುಣಾಥಾತಿ ತೀಹಿ ಗಾಥಾಸತೇಹಿ ಮಣ್ಡೇತ್ವಾ ಕುಣಾಲಜಾತಕಂ (ಜಾ. ೨.೨೧.ಕುಣಾಲಜಾತಕ) ಕಥೇನ್ತೋ ಅನಭಿರತಿಂ ವಿನೋದೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು, ಮಗ್ಗೇನೇವ ಚ ನೇಸಂ ಇದ್ಧಿಪಿ ಆಗತಾ. ಭಗವಾ ‘‘ಹೋತು ತಾವ ಏತ್ತಕಂ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನ’’ನ್ತಿ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಮಹಾವನಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಮನಕಾಲೇ ದಸಬಲಸ್ಸ ಆನುಭಾವೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಗಮನಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಭಗವನ್ತಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಮಹಾವನೇ ಓತರಿಂಸು.

ಭಗವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ – ‘‘ಏಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಸೀದಥ. ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ತಯವಜ್ಝಾನಂ ವೋ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ಭಗವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನಭಿರತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಕುಣಾಲದಹಂ ನೇತ್ವಾ ಅನಭಿರತಿಂ ವಿನೋದೇಸಿ, ತತ್ಥ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ತಾನಂ ನೋ ಇದಾನಿ ಇಧ ತಿಣ್ಣಂ ಮಗ್ಗಾನಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅದಾಸಿ, ನ ಖೋ ಪನ ಅಮ್ಹೇಹಿ ‘ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಮಯ’ನ್ತಿ ವೀತಿನಾಮೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪುರಿಸಪುರಿಸೇಹಿ ನೋ ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ತೇ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಾದೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ನಿಸೀದನಂ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಪಬ್ಭಾರರುಕ್ಖಮೂಲೇಸು ನಿಸೀದಿಂಸು.

ಭಗವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಕತಿಯಾಪಿ ಅವಿಸ್ಸಟ್ಠಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾ, ಲದ್ಧುಪಾಯಸ್ಸ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಿಲಮನಕಾರಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ‘ಅತ್ತನಾ ಪಟಿವಿದ್ಧಗುಣಂ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಏತೇಸು ಆಗತೇಸು ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳದೇವತಾ ಏಕಚಕ್ಕವಾಳೇ ಸನ್ನಿಪತಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಹಾಸಮಯೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ವಿವಿತ್ತೇ ಓಕಾಸೇ ಮಯಾ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ತತೋ ವಿವಿತ್ತೇ ಓಕಾಸೇ ಬುದ್ಧಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ.

ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತತ್ಥೇರೋ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತತೋ ಅಪರೋ ತತೋ ಅಪರೋತಿ ಪಞ್ಚಸತಾಪಿ ಪದುಮಿನಿಯಂ ಪದುಮಾನಿ ವಿಯ ವಿಕಸಿಂಸು. ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಭಿಕ್ಖು ‘‘ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದನಂ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ದಸಬಲಾಭಿಮುಖೋ ಅಹೋಸಿ. ಏವಂ ಅಪರೋಪಿ ಅಪರೋಪೀತಿ ಪಞ್ಚಸತಾ ಭತ್ತಸಾಲಂ ಪವಿಸನ್ತಾ ವಿಯ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾವ ಆಗಮಿಂಸು. ಪಠಮಂ ಆಗತೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ, ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ಪಟಿವಿದ್ಧಗುಣಂ ಆರೋಚೇತುಕಾಮೋ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ? ನತ್ಥೀ’’ತಿ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಆಗತಮಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಅಪರಮ್ಪಿ ಅದ್ದಸ ಅಪರಮ್ಪಿ ಅದ್ದಸಯೇವಾತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ಅಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಹರಾಯಮಾನೋ ನ ಕಥೇಸಿ, ಅಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಹರಾಯಮಾನೋ ನ ಕಥೇಸಿ. ಖೀಣಾಸವಾನಂ ಕಿರ ದ್ವೇ ಆಕಾರಾ ಹೋನ್ತಿ – ‘‘ಅಹೋ ವತ ಮಯಾ ಪಟಿವಿದ್ಧಗುಣಂ ಸದೇವಕೋ ಲೋಕೋ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಪಟಿವಿಜ್ಝೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಪಟಿವಿದ್ಧಭಾವಂ ಪನ ನಿಧಿಲದ್ಧಪುರಿಸೋ ವಿಯ ನ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಆರೋಚೇತುಕಾಮಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಏವಂ ಓಸಟಮತ್ತೇ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಅರಿಯಮಣ್ಡಲೇ ಪಾಚೀನಯುಗನ್ಧರಪರಿಕ್ಖೇಪತೋ ಅಬ್ಭಾ ಮಹಿಕಾ ಧೂಮೋ ರಜೋ ರಾಹೂತಿ, ಇಮೇಹಿ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇಹಿ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದಪಟಿಮಣ್ಡಿತಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ರಾಮಣೇಯ್ಯಕದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಪಾಚೀನದಿಸಾಯ ಉಕ್ಖಿತ್ತರಜತಮಯಮಹಾಆದಾಸಮಣ್ಡಲಂ ವಿಯ, ನೇಮಿವಟ್ಟಿಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಪರಿವತ್ತಿಯಮಾನರಜತಚಕ್ಕಸಸ್ಸಿರಿಕಂ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ಉಲ್ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ, ಅನಿಲಪಥಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ಥ. ಇತಿ ಏವರೂಪೇ ಖಣೇ ಲಯೇ ಮುಹುತ್ತೇ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಮಹಾವನೇ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಅರಹನ್ತೇಹಿ.

ತತ್ಥ ಭಗವಾಪಿ ಮಹಾಸಮ್ಮತಸ್ಸ ವಂಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ತೇಪಿ ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಾಸಮ್ಮತಸ್ಸ ಕುಲೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ಭಗವಾಪಿ ಖತ್ತಿಯಗಬ್ಭೇ ಜಾತೋ, ತೇಪಿ ಖತ್ತಿಯಗಬ್ಭೇ ಜಾತಾ. ಭಗವಾಪಿ ರಾಜಪಬ್ಬಜಿತೋ, ತೇಪಿ ರಾಜಪಬ್ಬಜಿತಾ. ಭಗವಾಪಿ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಪಹಾಯ ಹತ್ಥಗತಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ತೇಪಿ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಪಹಾಯ ಹತ್ಥಗತಾನಿ ರಜ್ಜಾನಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ. ಇತಿ ಭಗವಾ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಓಕಾಸೇ, ಪರಿಸುದ್ಧೇ ರತ್ತಿಭಾಗೇ, ಸಯಂ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಪರಿಸುದ್ಧಪರಿವಾರೋ, ವೀತರಾಗೋ ವೀತರಾಗಪರಿವಾರೋ, ವೀತದೋಸೋ ವೀತದೋಸಪರಿವಾರೋ, ವೀತಮೋಹೋ ವೀತಮೋಹಪರಿವಾರೋ, ನಿತ್ತಣ್ಹೋ ನಿತ್ತಣ್ಹಪರಿವಾರೋ, ನಿಕ್ಕಿಲೇಸೋ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಪರಿವಾರೋ, ಸನ್ತೋ ಸನ್ತಪರಿವಾರೋ, ದನ್ತೋ ದನ್ತಪರಿವಾರೋ, ಮುತ್ತೋ ಮುತ್ತಪರಿವಾರೋ, ಅತಿವಿಯ ವಿರೋಚತೀತಿ. ವಣ್ಣಭೂಮಿ ನಾಮೇಸಾ, ಯತ್ತಕಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತತ್ತಕಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಇತಿ ಇಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ‘‘ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಅರಹನ್ತೇಹೀ’’ತಿ.

ಯೇಭುಯ್ಯೇನಾತಿ ಬಹುತರಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ, ಮನ್ದಾ ನ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅಸಞ್ಞೀ ಅರೂಪಾವಚರದೇವತಾ ಸಮಾಪನ್ನದೇವತಾಯೋ ಚ. ತತ್ರಾಯಂ ಸನ್ನಿಪಾತಕ್ಕಮೋ – ಮಹಾವನಸ್ಸ ಕಿರ ಸಾಮನ್ತಾ ದೇವತಾ ಚಲಿಂಸು, ‘‘ಆಯಾಮ ಭೋ! ಬುದ್ಧದಸ್ಸನಂ ನಾಮ ಬಹೂಪಕಾರಂ, ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಬಹೂಪಕಾರಂ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘದಸ್ಸನಂ ಬಹೂಪಕಾರಂ. ಆಯಾಮ ಆಯಾಮಾ’’ತಿ! ಮಹಾಸದ್ದಂ ಕುರುಮಾನಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಞ್ಚ ತಂಮುಹುತ್ತಂ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಖೀಣಾಸವೇ ಚ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಏತೇನೇವ ಉಪಾಯೇನ ತಾಸಂ ತಾಸಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಸದ್ದನ್ತರಅಡ್ಢಗಾವುತಗಾವುತಅಡ್ಢಯೋಜನಯೋಜನಾದಿವಸೇನ ತಿಯೋಜನಸಹಸ್ಸವಿತ್ಥತೇ ಹಿಮವನ್ತೇ, ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ತೇಸಟ್ಠಿಯಾ ನಗರಸಹಸ್ಸೇಸು, ನವನವುತಿಯಾ ದೋಣಮುಖಸತಸಹಸ್ಸೇಸು, ಛನವುತಿಯಾ ಪಟ್ಟನಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸೇಸು, ಛಪಣ್ಣಾಸಾಯ ರತನಾಕರೇಸೂತಿ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ, ಪುಬ್ಬವಿದೇಹೇ, ಅಪರಗೋಯಾನೇ, ಉತ್ತರಕುರುಮ್ಹಿ, ದ್ವೀಸು ಪರಿತ್ತದೀಪಸಹಸ್ಸೇಸೂತಿ ಸಕಲಚಕ್ಕವಾಳೇ, ತತೋ ದುತಿಯತತಿಯಚಕ್ಕವಾಳೇತಿ ಏವಂ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳೇಸು ದೇವತಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳಞ್ಹಿ ಇಧ ದಸಲೋಕಧಾತುಯೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ದಸಹಿ ಚ ಲೋಕಧಾತೂಹಿ ದೇವತಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾಹಿ ದೇವತಾಹಿ ಸಕಲಚಕ್ಕವಾಳಗಬ್ಭಂ ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಸೂಚಿಘರೇ ನಿರನ್ತರಂ ಪಕ್ಖಿತ್ತಸೂಚೀಹಿ ವಿಯ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸ್ಸ ಏವಂ ಉಚ್ಚತ್ತನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ಲೋಹಪಾಸಾದೇ ಕಿರ ಸತ್ತಕೂಟಾಗಾರಸಮೋ ಪಾಸಾಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಠತ್ವಾ ಅಧೋ ಖಿತ್ತೋ ಚತೂಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ಪಥವಿಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಏವಂ ಮಹನ್ತೇ ಓಕಾಸೇ ಯಥಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಠತ್ವಾ ಖಿತ್ತಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಾ ಧೂಮೋ ವಾ ಉಪರಿ ಗನ್ತುಂ, ಉಪರಿ ವಾ ಠತ್ವಾ ಖಿತ್ತಸಾಸಪಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಓತರಿತುಂ ಅನ್ತರಂ ನ ಲಭನ್ತಿ, ಏವಂ ನಿರನ್ತರಾ ದೇವತಾ ಅಹೇಸುಂ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಞ್ಞೋ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಅಸಮ್ಬಾಧಂ ಹೋತಿ, ಆಗತಾಗತಾ ಮಹೇಸಕ್ಖಾ ಖತ್ತಿಯಾ ಓಕಾಸಂ ಲಭನ್ತಿಯೇವ, ಪರತೋ ಪರತೋ ಪನ ಅತಿಸಮ್ಬಾಧಂ ಹೋತಿ. ಏವಮೇವ ಭಗವತೋ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಅಸಮ್ಬಾಧಂ, ಆಗತಾಗತಾ ಮಹೇಸಕ್ಖಾ ದೇವಾ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಚ ಓಕಾಸಂ ಲಭನ್ತಿಯೇವ. ಅಪಿ ಸುದಂ ಭಗವತೋ ಆಸನ್ನಾಸನ್ನಟ್ಠಾನೇ ವಾಲಗ್ಗನಿತ್ತುದನಮತ್ತೇ ಪದೇಸೇ ದಸಪಿ ವೀಸತಿಪಿ ದೇವಾ ಸುಖುಮೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು. ಸಬ್ಬಪರತೋ ಸಟ್ಠಿ ಸಟ್ಠಿ ದೇವತಾ ಅಟ್ಠಂಸು.

ಸುದ್ಧಾವಾಸಕಾಯಿಕಾನನ್ತಿ ಸುದ್ಧಾವಾಸವಾಸೀನಂ. ಸುದ್ಧಾವಾಸಾ ನಾಮ ಸುದ್ಧಾನಂ ಅನಾಗಾಮಿಖೀಣಾಸವಾನಂ ಆವಾಸಾ ಪಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ. ಏತದಹೋಸೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ಅಹೋಸಿ? ತೇ ಕಿರ ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಯಥಾ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ವುಟ್ಠಿತಾ ಬ್ರಹ್ಮಭವನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತೇ ಭತ್ತಗೇಹಂ ವಿಯ ಸುಞ್ಞತಂ ಅದ್ದಸಂಸು. ತತೋ ‘‘ಕುಹಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಗತಾ’’ತಿ ಆವಜ್ಜನ್ತಾ ಮಹಾಸಮಾಗಮಂ ಞತ್ವಾ – ‘‘ಅಯಂ ಸಮಾಗಮೋ ಮಹಾ, ಮಯಂ ಓಹೀನಾ, ಓಹೀನಕಾನಂ ಪನ ಓಕಾಸೋ ದುಲ್ಲಭೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಅತುಚ್ಛಹತ್ಥಾ ಹುತ್ವಾ ಏಕೇಕಂ ಗಾಥಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛಾಮ. ತಾಯ ಮಹಾಸಮಾಗಮೇ ಚ ಅತ್ತನೋ ಆಗತಭಾವಂ ಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮ, ದಸಬಲಸ್ಸ ಚ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಇತಿ ತೇಸಂ ಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಆವಜ್ಜಿತತ್ತಾ ಏತದಹೋಸಿ.

ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ಪಾತುರಹೇಸುನ್ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಭಿಮುಖಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಓತಿಣ್ಣಾ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಾ, ನ ಖೋ ಪನೇತ್ಥ ಏವಂ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತೇ ಪನ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಠಿತಾಯೇವ ಗಾಥಾ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಏಕೋ ಪುರತ್ಥಿಮಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ಓತರಿ, ಏಕೋ ದಕ್ಖಿಣಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ, ಏಕೋ ಪಚ್ಛಿಮಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ, ಏಕೋ ಉತ್ತರಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ಓತರಿ. ತತೋ ಪುರತ್ಥಿಮಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ಓತಿಣ್ಣಬ್ರಹ್ಮಾ ನೀಲಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನೀಲರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳದೇವತಾನಂ ಮಣಿವಮ್ಮಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಆಗತಭಾವಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧವೀಥಿ ನಾಮ ಕೇನಚಿ ಉತ್ತರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ಮಹತಿಯಾ ಬುದ್ಧವೀಥಿಯಾವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಖೋ ಅತ್ತನಾ ಅಭಿಸಙ್ಖತಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

ದಕ್ಖಿಣಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ಓತಿಣ್ಣಬ್ರಹ್ಮಾ ಪೀತಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಭಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳದೇವತಾನಂ ಸುವಣ್ಣಪಟಂ ಪಾರುಪನ್ತೋ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಆಗತಭಾವಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ತಥೇವ ಅಕಾಸಿ. ಪಚ್ಛಿಮಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ಓತಿಣ್ಣಬ್ರಹ್ಮಾ ಲೋಹಿತಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಲೋಹಿತಕರಸ್ಮಿಯೋ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳದೇವತಾನಂ ರತ್ತವರಕಮ್ಬಲೇನ ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಆಗತಭಾವಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ತಥೇವ ಅಕಾಸಿ. ಉತ್ತರಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ಓತಿಣ್ಣಬ್ರಹ್ಮಾ ಓದಾತಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಓದಾತರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳದೇವತಾನಂ ಸುಮನಕುಸುಮಪಟಂ ಪಾರುಪನ್ತೋ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಆಗತಭಾವಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ತಥೇವ ಅಕಾಸಿ.

ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ಪಾತುರಹೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ತಾ ದೇವತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸೂತಿ ಏವಂ ಏಕಕ್ಖಣೇ ವಿಯ ಪುರತೋ ಪಾತುಭಾವೋ ಚ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಭಾವೋ ಚ ವುತ್ತೋ, ಸೋ ಇಮಿನಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಅಹೋಸಿ, ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಪನ ದಸ್ಸಿತೋ. ಗಾಥಾಭಾಸನಂ ಪನ ಪಾಳಿಯಮ್ಪಿ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂಯೇವ ವುತ್ತಂ.

ತತ್ಥ ಮಹಾಸಮಯೋತಿ ಮಹಾಸಮೂಹೋ. ಪವನಂ ವುಚ್ಚತಿ ವನಸಣ್ಡೋ. ಉಭಯೇನಪಿ ಭಗವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ವನಸಣ್ಡೇ ಅಜ್ಜ ಮಹಾಸಮೂಹೋ ಸನ್ನಿಪಾತೋ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋ ಯೇಸಂ ಸೋ ಸನ್ನಿಪಾತೋ, ತೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ದೇವಕಾಯಾ ಸಮಾಗತಾತಿ ಆಹ. ತತ್ಥ ದೇವಕಾಯಾತಿ ದೇವಘಟಾ. ಆಗತಮ್ಹ ಇಮಂ ಧಮ್ಮಸಮಯನ್ತಿ ಏವಂ ಸಮಾಗತೇ ದೇವಕಾಯೇ ದಿಸ್ವಾ ಮಯಮ್ಪಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮಸಮೂಹಂ ಆಗತಾ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ದಕ್ಖಿತಾಯೇ ಅಪರಾಜಿತಸಙ್ಘನ್ತಿ ಕೇನಚಿ ಅಪರಾಜಿತಂ ಅಜ್ಜೇವ ತಯೋ ಮಾರೇ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮಂ ಇಮಂ ಅಪರಾಜಿತಸಙ್ಘಂ ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ಆಗತಮ್ಹಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಪನ, ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಭಾಸಿತ್ವಾ, ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ, ಪುರತ್ಥಿಮಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂಯೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಅಥ ದುತಿಯೋ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ತತ್ರ ಭಿಕ್ಖವೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸನ್ನಿಪಾತಟ್ಠಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂ. ಸಮಾದಹಂಸೂತಿ ಸಮಾಧಿನಾ ಯೋಜೇಸುಂ. ಚಿತ್ತಮತ್ತನೋ ಉಜುಕಂ ಅಕಂಸೂತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತೇ ಸಬ್ಬೇ ವಙ್ಕಕುಟಿಲಜಿಮ್ಹಭಾವೇ ಹರಿತ್ವಾ ಉಜುಕಂ ಅಕರಿಂಸು. ಸಾರಥೀವ ನೇತ್ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಯಥಾ ಸಮಪ್ಪವತ್ತೇಸು ಸಿನ್ಧವೇಸು ಓಧಸ್ತಪತೋದೋ ಸಾರಥೀ ಸಬ್ಬಯೋತ್ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಚೋದೇನ್ತೋ ಅವಾರೇನ್ತೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ಏವಂ ಛಳಙ್ಗುಪೇಕ್ಖಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಗುತ್ತದ್ವಾರಾ ಸಬ್ಬೇಪೇತೇ ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ರಕ್ಖನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ, ಏತೇ ದಟ್ಠುಂ ಇಧಾಗತಮ್ಹಾ ಭಗವಾತಿ, ಸೋಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಥಾಠಾನೇಯೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಅಥ ತತಿಯೋ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಛೇತ್ವಾ ಖೀಲನ್ತಿ ರಾಗದೋಸಮೋಹಖೀಲಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ. ಪಲಿಘನ್ತಿ ರಾಗದೋಸಮೋಹಪಲಿಘಮೇವ. ಇನ್ದಖೀಲನ್ತಿ ರಾಗದೋಸಮೋಹಇನ್ದಖೀಲಮೇವ. ಊಹಚ್ಚ ಮನೇಜಾತಿ ಏತೇ ತಣ್ಹಾಏಜಾಯ ಅನೇಜಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇನ್ದಖೀಲಂ ಊಹಚ್ಚ ಸಮೂಹನಿತ್ವಾ ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಅಪ್ಪಟಿಹತಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತಿ. ಸುದ್ಧಾತಿ ನಿರುಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ವಿಮಲಾತಿ ನಿಮ್ಮಲಾ. ಇದಂ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಚಕ್ಖುಮತಾತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಚಕ್ಖೂಹಿ ಚಕ್ಖುಮನ್ತೇನ. ಸುದನ್ತಾತಿ ಚಕ್ಖುತೋಪಿ ದನ್ತಾ ಸೋತತೋಪಿ ಘಾನತೋಪಿ ಜಿವ್ಹಾತೋಪಿ ಕಾಯತೋಪಿ ಮನತೋಪಿ ದನ್ತಾ. ಸುಸುನಾಗಾತಿ ತರುಣನಾಗಾ. ತತ್ರಾಯಂ ವಚನತ್ಥೋ – ಛನ್ದಾದೀಹಿ ನ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ನಾಗಾ, ತೇನ ತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಪಹೀನೇ ಕಿಲೇಸೇ ನ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ನಾಗಾ, ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಆಗುಂ ನ ಕರೋನ್ತೀತಿ ನಾಗಾ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಮಹಾನಿದ್ದೇಸೇ (ಮಹಾನಿ. ೮೦) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಅಪಿಚ –

‘‘ಆಗುಂ ನ ಕರೋತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಲೋಕೇ,

ಸಬ್ಬಸಂಯೋಗ ವಿಸಜ್ಜ ಬನ್ಧನಾನಿ;

ಸಬ್ಬತ್ಥ ನ ಸಜ್ಜತೀ ವಿಮುತ್ತೋ,

ನಾಗೋ ತಾದಿ ಪವುಚ್ಚತೇ ತಥತ್ತಾ’’ತಿ. –

ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸುಸುನಾಗಾತಿ ಸುಸೂ ನಾಗಾ, ಸುಸುನಾಗಭಾವಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇ ಏವರೂಪೇ ಅನುತ್ತರೇನ ಯೋಗ್ಗಾಚರಿಯೇನ ದಮಿತೇ ತರುಣನಾಗೇ ದಸ್ಸನಾಯ ಆಗತಮ್ಹ ಭಗವಾತಿ. ಸೋಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಥಾಠಾನೇಯೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಅಥ ಚತುತ್ಥೋ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಗತಾಸೇತಿ ನಿಬ್ಬೇಮತಿಕಸರಣಗಮನೇನ ಗತಾ. ಸೋಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಥಾಠಾನೇಯೇವ ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಸಕಲಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಮದ್ದಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಉಯ್ಯಾನೇ. ತಞ್ಹಿ ಅಜಾತಸತ್ತುಮ್ಹಿ ಕುಚ್ಛಿಗತೇ ತಸ್ಸ ಮಾತರಾ – ‘‘ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಕುಚ್ಛಿಗತೋ ಗಬ್ಭೋ ರಞ್ಞೋ ಸತ್ತು ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಕಿಂ ಮೇ ಇಮಿನಾ’’ತಿ? ಗಬ್ಭಪಾತನತ್ಥಂ ಕುಚ್ಛಿ ಮದ್ದಾಪಿತಾ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಮದ್ದಕುಚ್ಛೀ’’ತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತಂ. ಮಿಗಾನಂ ಪನ ಅಭಯವಾಸತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನತ್ತಾ ಮಿಗದಾಯೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಯಂ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ – ದೇವದತ್ತೋ ಹಿ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಧನುಗ್ಗಹೇ ಚ ಧನಪಾಲಕಞ್ಚ ಪಯೋಜೇತ್ವಾಪಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಂ ಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ‘‘ಸಹತ್ಥೇನೇವ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಕೂಟಾಗಾರಪ್ಪಮಾಣಂ ಸಿಲಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ‘‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ಪವಿಜ್ಝಿ. ಮಹಾಥಾಮವಾ ಕಿರೇಸ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಹತ್ಥೀನಂ ಬಲಂ ಧಾರೇತಿ. ಅಟ್ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಯಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಪರೂಪಕ್ಕಮೇನ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ತಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಸರೀರಾಭಿಮುಖಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ಆಕಾಸೇ ಅಞ್ಞಾ ಸಿಲಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಿಲಾನಂ ಸಮ್ಪಹಾರೇನ ಮಹನ್ತೋ ಪಾಸಾಣಸ್ಸ ಸಕಲಿಕಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಿಟ್ಠಿಪಾದಪರಿಯನ್ತಂ ಅಭಿಹನಿ, ಪಾದೋ ಮಹಾಫರಸುನಾ ಪಹತೋ ವಿಯ ಸಮುಗ್ಗತಲೋಹಿತೇನ ಲಾಖಾರಸಮಕ್ಖಿತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಭಗವಾ ಉದ್ಧಂ ಉಲ್ಲೋಕೇತ್ವಾ ದೇವದತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಬಹು ತಯಾ ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸುತಂ, ಯೋ ತ್ವಂ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ವಧಕಚಿತ್ತೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಲೋಹಿತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸೀ’’ತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಗವತೋ ಅಫಾಸು ಜಾತಂ. ಭಿಕ್ಖೂ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ಅಯಂ ವಿಹಾರೋ ಉಜ್ಜಙ್ಗಲೋ ವಿಸಮೋ, ಬಹೂನಂ ಖತ್ತಿಯಾದೀನಞ್ಚೇವ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಞ್ಚ ಅನೋಕಾಸೋ’’ತಿ. ತೇ ತಥಾಗತಂ ಮಞ್ಚಸಿವಿಕಾಯ ಆದಾಯ ಮದ್ದಕುಚ್ಛಿಂ ನಯಿಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವತೋ ಪಾದೋ ಸಕಲಿಕಾಯ ಖತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಭುಸಾತಿ ಬಲವತಿಯೋ. ಸುದನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಸುಖಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ. ತಿಬ್ಬಾತಿ ಬಹಲಾ. ಖರಾತಿ ಫರುಸಾ. ಕಟುಕಾತಿ ತಿಖಿಣಾ. ಅಸಾತಾತಿ ಅಮಧುರಾ. ನ ತಾಸು ಮನೋ ಅಪ್ಪೇತಿ, ನ ತಾ ಮನಂ ಅಪ್ಪಾಯನ್ತಿ ವಡ್ಢೇನ್ತೀತಿ ಅಮನಾಪಾ. ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋತಿ ವೇದನಾಧಿವಾಸನಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹುತ್ವಾ. ಅವಿಹಞ್ಞಮಾನೋತಿ ಅಪೀಳಿಯಮಾನೋ, ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಸಾಯಿತಾಯ ವೇದನಾನಂ ವಸಂ ಅಗಚ್ಛನ್ತೋ.

ಸೀಹಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಾಮಭೋಗಿಸೇಯ್ಯಾ, ಪೇತಸೇಯ್ಯಾ, ಸೀಹಸೇಯ್ಯಾ, ತಥಾಗತಸೇಯ್ಯಾತಿ ಚತಸ್ಸೋ ಸೇಯ್ಯಾ. ತತ್ಥ ‘‘ಯೇಭುಯ್ಯೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಸತ್ತಾ ವಾಮೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸೇನ್ತೀ’’ತಿ ಅಯಂ ಕಾಮಭೋಗಿಸೇಯ್ಯಾ. ತೇಸು ಹಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇನ ಸಯಾನೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ‘‘ಯೇಭುಯ್ಯೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪೇತಾ ಉತ್ತಾನಾ ಸೇನ್ತೀ’’ತಿ ಅಯಂ ಪೇತಸೇಯ್ಯಾ. ಅಪ್ಪಮಂಸಲೋಹಿತತ್ತಾ ಹಿ ಅಟ್ಠಿಸಙ್ಘಾಟಜಟಿತಾ ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸಯಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಉತ್ತಾನಾವ ಸೇನ್ತಿ. ‘‘ಯೇಭುಯ್ಯೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ನಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಅನ್ತರಸತ್ಥಿಮ್ಹಿ ಅನುಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸೇತೀ’’ತಿ ಅಯಂ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಾ. ತೇಜುಸ್ಸದತ್ತಾ ಹಿ ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ದ್ವೇ ಪುರಿಮಪಾದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ, ‘ಪಚ್ಛಿಮಪಾದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ನಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಅನ್ತರಸತ್ಥಿಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಪಾದಪಚ್ಛಿಮಪಾದನಙ್ಗುಟ್ಠಾನಂ ಠಿತೋಕಾಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುರಿಮಪಾದಾನಂ ಮತ್ಥಕೇ ಸೀಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಯತಿ, ದಿವಸಮ್ಪಿ ಸಯಿತ್ವಾ ಪಬುಜ್ಝಮಾನೋ ನ ಉತ್ರಸನ್ತೋ ಪಬುಜ್ಝತಿ, ಸೀಸಂ ಪನ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಪಾದಾದೀನಂ ಠಿತೋಕಾಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಿ’. ಸಚೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಠಾನಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಹೋತಿ, ‘‘ನಯಿದಂ ತುಯ್ಹಂ ಜಾತಿಯಾ, ನ ಸೂರಭಾವಸ್ಸ ಅನುರೂಪ’’ನ್ತಿ ಅನತ್ತಮನೋ ಹುತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸಯತಿ, ನ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಅವಿಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತೇ ಪನ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಸೂರಭಾವಸ್ಸ ಚ ಅನುರೂಪಮಿದ’’ನ್ತಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಸೀಹವಿಜಮ್ಭಿತಂ ವಿಜಮ್ಭಿತ್ವಾ ಕೇಸರಭಾರಂ ವಿಧುನಿತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿತ್ವಾ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸೇಯ್ಯಾ ಪನ ‘‘ತಥಾಗತಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಾಸು ಇಧ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಾ ಆಗತಾ. ಅಯಞ್ಹಿ ತೇಜುಸ್ಸದಇರಿಯಾಪಥತ್ತಾ ಉತ್ತಮಸೇಯ್ಯಾ ನಾಮ.

ಪಾದೇ ಪಾದನ್ತಿ ದಕ್ಖಿಣಪಾದೇ ವಾಮಪಾದಂ. ಅಚ್ಚಾಧಾಯಾತಿ ಅತಿಆಧಾಯ, ಈಸಕಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಠಪೇತ್ವಾ. ಗೋಪ್ಫಕೇನ ಹಿ ಗೋಪ್ಫಕೇ ಜಾಣುನಾ ವಾ ಜಾಣುಮ್ಹಿ ಸಙ್ಘಟ್ಟಿಯಮಾನೇ ಅಭಿಣ್ಹಂ ವೇದನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ನ ಹೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಾ ಅಫಾಸುಕಾ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ನ ಸಙ್ಘಟ್ಟೇತಿ, ಏವಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಠಪಿತೇ ವೇದನಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ಹೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಾ ಫಾಸು ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋತಿ ಸಯನಪರಿಗ್ಗಾಹಕಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ‘‘ಉಟ್ಠಾನಸಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಪನೇತ್ಥ ನ ವುತ್ತಂ, ಗಿಲಾನಸೇಯ್ಯಾ ಹೇಸಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ.

ಸತ್ತಸತಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸಬ್ಬಾಪಿ ತಾ ದೇವತಾ ಗಿಲಾನಸೇಯ್ಯಟ್ಠಾನಂ ಆಗತಾ. ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ಗಿಲಾನಸೇಯ್ಯಂ ಆಗತಾನಂ ದೋಮನಸ್ಸೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ. ಇಮಾಸಂ ಪನ ತಥಾಗತಸ್ಸ ವೇದನಾಧಿವಾಸನಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಅಹೋ ಬುದ್ಧಾನಂ ಮಹಾನುಭಾವತಾ! ಏವರೂಪಾಸು ನಾಮ ವೇದನಾಸು ವತ್ತಮಾನಾಸು ವಿಕಾರಮತ್ತಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ, ಸಿರೀಸಯನೇ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಠಪಿತಸುವಣ್ಣರೂಪಕಂ ವಿಯ ಅನಿಞ್ಜಮಾನೇನ ಕಾಯೇನ ನಿಪನ್ನೋ, ಇದಾನಿಸ್ಸ ಅಧಿಕತರಂ ಮುಖವಣ್ಣೋ ವಿರೋಚತಿ, ಆಭಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಣ್ಣಚನ್ದೋ ವಿಯ ಸಮ್ಪತಿ ವಿಕಸಿತಂ ವಿಯ ಚ ಅರವಿನ್ದಂ ಅಸ್ಸ ಮುಖಂ ಸೋಭತಿ, ಕಾಯೇಪಿ ವಣ್ಣಾಯತನಂ ಇದಾನಿ ಸುಸಮ್ಮಟ್ಠಕಞ್ಚನಂ ವಿಯ ವಿಪ್ಪಸೀದತೀ’’ತಿ ಉದಾನಂ ಉದಪಾದಿ.

ನಾಗೋ ವತ ಭೋತಿ, ಏತ್ಥ ಭೋತಿ ಧಮ್ಮಾಲಪನಂ. ಬಲವನ್ತಟ್ಠೇನ ನಾಗೋ. ನಾಗವತಾತಿ ನಾಗಭಾವೇನ. ಸೀಹೋ ವತಾತಿಆದೀಸು ಅಸನ್ತಾಸನಟ್ಠೇನ ಸೀಹೋ. ಬ್ಯತ್ತಪರಿಚಯಟ್ಠೇನ ಕಾರಣಾಕಾರಣಜಾನನೇನ ವಾ ಆಜಾನೀಯೋ. ಅಪ್ಪಟಿಸಮಟ್ಠೇನ ನಿಸಭೋ. ಗವಸತಜೇಟ್ಠಕೋ ಹಿ ಉಸಭೋ, ಗವಸಹಸ್ಸಜೇಟ್ಠಕೋ ವಸಭೋ, ಗವಸತಸಹಸ್ಸಜೇಟ್ಠಕೋ ನಿಸಭೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಭಗವಾ ಪನ ಅಪ್ಪಟಿಸಮಟ್ಠೇನ ಆಸಭಂ ಠಾನಂ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ತೇನೇವತ್ಥೇನ ಇಧ ‘‘ನಿಸಭೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಧುರವಾಹಟ್ಠೇನ ಧೋರಯ್ಹೋ. ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಟ್ಠೇನ ದನ್ತೋ.

ಪಸ್ಸಾತಿ ಅನಿಯಮಿತಾಣತ್ತಿ. ಸಮಾಧಿನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಾಧಿಂ. ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ಫಲವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸುವಿಮುತ್ತಂ. ರಾಗಾನುಗತಂ ಪನ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ದೋಸಾನುಗತಂ ಅಪನತಂ. ತದುಭಯಪಟಿಕ್ಖೇಪೇನ ನ ಚಾಭಿನತಂ ನ ಚಾಪನತನ್ತಿ ಆಹ. ನ ಚ ಸಸಙ್ಖಾರನಿಗ್ಗಯ್ಹವಾರಿತಗತನ್ತಿ ನ ಸಸಙ್ಖಾರೇನ ಸಪ್ಪಯೋಗೇನ ಕಿಲೇಸೇ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಾರಿತವತಂ, ಕಿಲೇಸಾನಂ ಪನ ಛಿನ್ನತ್ತಾ ವತಂ ಫಲಸಮಾಧಿನಾ ಸಮಾಹಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವಿಹೇಠೇತಬ್ಬಂ ಘಟ್ಟೇತಬ್ಬಂ. ಅದಸ್ಸನಾತಿ ಅಞ್ಞಾಣಾ. ಅಞ್ಞಾಣೀ ಹಿ ಅನ್ಧಬಾಲೋವ ಏವರೂಪೇ ಸತ್ಥರಿ ಅಪರಜ್ಝೇಯ್ಯಾತಿ ದೇವದತ್ತಂ ಘಟ್ಟಯಮಾನಾ ವದನ್ತಿ.

ಪಞ್ಚವೇದಾತಿ ಇತಿಹಾಸಪಞ್ಚಮಾನಂ ವೇದಾನಂ ಧಾರಕಾ. ಸತಂ ಸಮನ್ತಿ ವಸ್ಸಸತಂ. ತಪಸ್ಸೀತಿ ತಪನಿಸ್ಸಿತಕಾ ಹುತ್ವಾ. ಚರನ್ತಿ ಚರನ್ತಾ. ನ ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ಸಚೇಪಿ ಏವರೂಪಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಸ್ಸಸತಂ ಚರನ್ತಿ, ಚಿತ್ತಞ್ಚ ನೇಸಂ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತಂ ನ ಹೋತಿ. ಹೀನತ್ತರೂಪಾ ನ ಪಾರಂ ಗಮಾ ತೇತಿ ಹೀನತ್ತಸಭಾವಾ ತೇ ನಿಬ್ಬಾನಙ್ಗಮಾ ನ ಹೋನ್ತಿ. ‘‘ಹೀನತ್ಥರೂಪಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಹೀನತ್ಥಜಾತಿಕಾ ಪರಿಹೀನತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಣ್ಹಾಧಿಪನ್ನಾತಿ ತಣ್ಹಾಯ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟಾ. ವತಸೀಲಬದ್ಧಾತಿ ಅಜವತಕುಕ್ಕುರವತಾದೀಹಿ ಚ ವತೇಹಿ ತಾದಿಸೇಹೇವ ಚ ಸೀಲೇಹಿ ಬದ್ಧಾ. ಲೂಖಂ ತಪನ್ತಿ ಪಞ್ಚಾತಪತಾಪನಂ ಕಣ್ಟಕಸೇಯ್ಯಾದಿಕಂ ತಪಂ. ಇದಾನಿ ಸಾ ದೇವತಾ ಸಾಸನಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಭಾವಂ ಕಥೇನ್ತೀ ನ ಮಾನಕಾಮಸ್ಸಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವಾತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಪಠಮಪಜ್ಜುನ್ನಧೀತುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೯. ನವಮೇ ಪಜ್ಜುನ್ನಸ್ಸ ಧೀತಾತಿ ಪಜ್ಜುನ್ನಸ್ಸ ನಾಮ ವಸ್ಸವಲಾಹಕದೇವರಞ್ಞೋ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಸ್ಸ ಧೀತಾ. ಅಭಿವನ್ದೇತಿ ಭಗವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಾದೇ ವನ್ದಾಮಿ. ಚಕ್ಖುಮತಾತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಚಕ್ಖೂಹಿ ಚಕ್ಖುಮನ್ತೇನ ತಥಾಗತೇನ. ಧಮ್ಮೋ ಅನುಬುದ್ಧೋತಿ, ‘‘ಇದಂ ಮಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ಪರೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಕೇವಲಂ ಸುತಂಯೇವ ಆಸೀ’’ತಿ ವದತಿ. ಸಾಹಂ ದಾನೀತಿ, ಸಾ ಅಹಂ ಇದಾನಿ. ಸಕ್ಖಿ ಜಾನಾಮೀತಿ, ಪಟಿವೇಧವಸೇನ ಪಚ್ಚಕ್ಖಮೇವ ಜಾನಾಮಿ. ವಿಗರಹನ್ತಾತಿ, ‘‘ಹೀನಕ್ಖರಪದಬ್ಯಞ್ಜನೋ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕೋ’’ತಿ ವಾ ಏವಂ ಗರಹನ್ತಾ. ರೋರುವನ್ತಿ, ದ್ವೇ ರೋರುವಾ – ಧೂಮರೋರುವೋ ಚ ಜಾಲರೋರುವೋ ಚ. ತತ್ಥ ಧೂಮರೋರುವೋ ವಿಸುಂ ಹೋತಿ, ಜಾಲರೋರುವೋತಿ ಪನ ಅವೀಚಿಮಹಾನಿರಯಸ್ಸೇವೇತಂ ನಾಮಂ. ತತ್ಥ ಹಿ ಸತ್ತಾ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಜಲನ್ತೇ ಜಲನ್ತೇ ಪುನಪ್ಪುನಂ ರವಂ ರವನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ‘‘ರೋರುವೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಘೋರನ್ತಿ ದಾರುಣಂ. ಖನ್ತಿಯಾ ಉಪಸಮೇನ ಉಪೇತಾತಿ ರುಚ್ಚಿತ್ವಾ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಗಹಣಖನ್ತಿಯಾ ಚ ರಾಗಾದಿಉಪಸಮೇನ ಚ ಉಪೇತಾತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ದುತಿಯಪಜ್ಜುನ್ನಧೀತುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೦. ದಸಮೇ ಧಮ್ಮಞ್ಚಾತಿ ಚ ಸದ್ದೇನ ಸಙ್ಘಞ್ಚ, ಇತಿ ತೀಣಿ ರತನಾನಿ ನಮಸ್ಸಮಾನಾ ಇಧಾಗತಾತಿ ವದತಿ. ಅತ್ಥವತೀತಿ, ಅತ್ಥವತಿಯೋ. ಬಹುನಾಪಿ ಖೋ ತನ್ತಿ ಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಾ ಅಭಾಸಿ, ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಬಹುನಾಪಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಅಹಂ ವಿಭಜೇಯ್ಯಂ. ತಾದಿಸೋ ಧಮ್ಮೋತಿ, ತಾದಿಸೋ ಹಿ ಅಯಂ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮೋ, ತಂಸಣ್ಠಿತೋ ತಪ್ಪಟಿಭಾಗೋ ಬಹೂಹಿ ಪರಿಯಾಯೇಹಿ ವಿಭಜಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಲಪಯಿಸ್ಸಾಮೀತಿ, ಕಥಯಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯಾವತಾ ಮೇ ಮನಸಾ ಪರಿಯತ್ತನ್ತಿ ಯತ್ತಕಂ ಮಯಾ ಮನಸಾ ಪರಿಯಾಪುಟಂ, ತಸ್ಸತ್ಥಂ ದಿವಸಂ ಅವತ್ವಾ ಮಧುಪಟಲಂ ಪೀಳೇನ್ತೀ ವಿಯ ಮುಹುತ್ತೇನೇವ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ. ದಸಮಂ.

ಸತುಲ್ಲಪಕಾಯಿಕವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.