೨. ಛಬ್ಬಿಸೋಧನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೮. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಛಬ್ಬಿಸೋಧನಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಖೀಣಾ ಜಾತೀತಿಆದೀಸು ಏಕೇನಾಪಿ ಪದೇನ ಅಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಕತಾವ ಹೋತಿ, ದ್ವೀಹಿಪಿ. ಇಧ ಪನ ಚತೂಹಿ ಪದೇಹಿ ಅಞ್ಞಬ್ಯಾಕರಣಂ ಆಗತಂ. ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠವಾದಿತಾತಿಆದೀಸು ಯಾಯ ಚೇತನಾಯ ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠಂ ಮೇತಿ ವದತಿ, ಸಾ ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠವಾದಿತಾ ನಾಮ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಯಮನುಧಮ್ಮೋತಿ ಅಯಂ ಸಭಾವೋ. ಅಭಿನನ್ದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ನ ಕೇವಲಂ ಅಭಿನನ್ದಿತಬ್ಬಂ, ಪರಿನಿಬ್ಬುತಸ್ಸ ಪನಸ್ಸ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಉತ್ತರಿಂ ಪಞ್ಹೋತಿ ಸಚೇ ಪನಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಅಸನ್ತುಟ್ಠಾ ಹೋಥ, ಉತ್ತರಿಮ್ಪಿ ಅಯಂ ಪಞ್ಹೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇತೋ ಪರೇಸುಪಿ ತೀಸು ವಾರೇಸು ಅಯಮೇವ ನಯೋ.

೯೯. ಅಬಲನ್ತಿ ದುಬ್ಬಲಂ. ವಿರಾಗುನನ್ತಿ ವಿಗಚ್ಛನಸಭಾವಂ. ಅನಸ್ಸಾಸಿಕನ್ತಿ ಅಸ್ಸಾಸವಿರಹಿತಂ. ಉಪಾಯೂಪಾದಾನಾತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಯೋ ಹಿ ತೇಭೂಮಕಧಮ್ಮೇ ಉಪೇನ್ತೀತಿ ಉಪಾಯಾ, ಉಪಾದಿಯನ್ತೀತಿ ಉಪಾದಾನಾ. ಚೇತಸೋ ಅದಿಟ್ಠಾನಾಭಿನಿವೇಸಾನುಸಯಾತಿಪಿ ತಾಸಂಯೇವ ನಾಮಂ. ಚಿತ್ತಞ್ಹಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀಹಿ ಸಕ್ಕಾಯಧಮ್ಮೇಸು ತಿಟ್ಠತಿ ಅಧಿತಿಟ್ಠತೀತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಯೋ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾ, ತಾಹಿ ತಂ ಅಭಿನಿವಿಸತೀತಿ ಅಭಿನಿವೇಸಾ, ತಾಹಿಯೇವ ತಂ ಅನುಸೇತೀತಿ ಅನುಸಯಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಖಯಾ ವಿರಾಗಾತಿಆದೀಸು ಖಯೇನ ವಿರಾಗೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬಾನಿ ಚೇತಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವೇವಚನಾನೇವ.

೧೦೦. ಪಥವೀಧಾತೂತಿ ಪತಿಟ್ಠಾನಧಾತು. ಆಪೋಧಾತೂತಿ ಆಬನ್ಧನಧಾತು. ತೇಜೋಧಾತೂತಿ ಪರಿಪಾಚನಧಾತು. ವಾಯೋಧಾತೂತಿ ವಿತ್ಥಮ್ಭನಧಾತು. ಆಕಾಸಧಾತೂತಿ ಅಸಮ್ಫುಟ್ಠಧಾತು. ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂತಿ ವಿಜಾನನಧಾತು. ನ ಅನತ್ತತೋ ಉಪಗಚ್ಛಿನ್ತಿ ಅಹಂ ಅತ್ತಾತಿ ಅತ್ತಕೋಟ್ಠಾಸೇನ ನ ಉಪಗಮಿಂ. ನ ಚ ಪಥವೀಧಾತುನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಪಥವೀಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಾ ಸೇಸಧಾತುಯೋ ಚ ಉಪಾದಾರೂಪಞ್ಚ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾ ಚ. ತೇಪಿ ಹಿ ನಿಸ್ಸಿತವತ್ಥುರೂಪಾನಂ ಪಥವೀಧಾತುನಿಸ್ಸಿತತ್ತಾ ಏಕೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಪಥವೀಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಾವ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ನ ಚ ಪಥವೀಧಾತುನಿಸ್ಸಿತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತೋ ಸೇಸರೂಪಾರೂಪಧಮ್ಮೇಪಿ ಅತ್ತತೋ ನ ಉಪಗಚ್ಛಿನ್ತಿ ವದತಿ. ಆಕಾಸಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಪದೇ ಪನ ಅವಿನಿಬ್ಭೋಗವಸೇನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಭೂತುಪಾದಾರೂಪಂ ಆಕಾಸಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಂ ನಾಮ, ತಥಾ ತಂನಿಸ್ಸಿತರೂಪವತ್ಥುಕಾ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾ. ಏವಂ ಇಧಾಪಿ ರೂಪಾರೂಪಂ ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಪದೇ ಪನ ಸಹಜಾತಾ ತಯೋ ಖನ್ಧಾ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನರೂಪಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ರೂಪಾರೂಪಂ ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ.

೧೦೧. ರೂಪೇ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಯಂ ಅತೀತೇ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಿರುದ್ಧಂ, ಯಞ್ಚ ಅನಾಗತೇ ಆಪಾಥಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಿರುಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ, ಯಮ್ಪಿ ಏತರಹಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಿರುದ್ಧಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಂ ನಾಮ. ಯಂ ಪನ ಅತೀತೇಪಿ ಆಪಾಥಂ ಅನಾಗನ್ತ್ವಾ ನಿರುದ್ಧಂ, ಅನಾಗತೇಪಿ ಅನಾಗನ್ತ್ವಾ ನಿರುಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ, ಏತರಹಿಪಿ ಅನಾಗನ್ತ್ವಾ ನಿರುದ್ಧಂ, ತಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ಸಙ್ಗಹಿತನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ತಿಪಿಟಕಚೂಳಾಭಯತ್ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ದ್ವಿಧಾ ಕರೋಥ, ಉಪರಿ ಛನ್ದೋವಾರೇ ಕಿನ್ತಿ ಕರಿಸ್ಸಥ, ನಯಿದಂ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ತೀಸು ಕಾಲೇಸು ಆಪಾಥಂ ಆಗತಂ ವಾ ಅನಾಗತಂ ವಾ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಂ ರೂಪಮೇವ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಪನ ತಯೋ ಖನ್ಧಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಧಮ್ಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ‘‘ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂ’’ತಿ. ಛನ್ದೋತಿ ತಣ್ಹಾಛನ್ದೋ. ರಾಗೋತಿ ಸ್ವೇವ ರಜ್ಜನವಸೇನ ರಾಗೋ. ನನ್ದೀತಿ ಸ್ವೇವ ಅಭಿನನ್ದನವಸೇನ ನನ್ದೀ. ತಣ್ಹಾತಿ ಸ್ವೇವ ತಣ್ಹಾಯನವಸೇನ ತಣ್ಹಾ. ಸೇಸದ್ವಾರೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೧೦೨. ಅಹಙ್ಕಾರಮಮಙ್ಕಾರಮಾನಾನುಸಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಹಙ್ಕಾರೋ ಮಾನೋ, ಮಮಙ್ಕಾರೋ ತಣ್ಹಾ, ಸ್ವೇವ ಮಾನಾನುಸಯೋ. ಆಸವಾನಂ ಖಯಞಾಣಾಯಾತಿ ಇದಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಅವತ್ವಾ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ? ಭಿಕ್ಖೂ ಲೋಕಿಯಧಮ್ಮಂ ನ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಲೋಕುತ್ತರಮೇವ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪುಚ್ಛಿತಪಞ್ಹಂಯೇವ ಕಥೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಏಕವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಸುತ್ತಂ ನಾಮೇತಂ, ಛಬ್ಬಿಸೋಧನನ್ತಿಪಿಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಚತ್ತಾರೋ ವೋಹಾರಾ ಪಞ್ಚ ಖನ್ಧಾ ಛ ಧಾತುಯೋ ಛ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರಾನಿ ಆಯತನಾನಿ ಅತ್ತನೋ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಕಾಯೋ ಪರೇಸಂ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಕಾಯೋತಿ ಇಮೇ ಛ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ವಿಸುದ್ಧಾ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಛಬ್ಬಿಸೋಧನಿಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪರಸಮುದ್ದವಾಸಿತ್ಥೇರಾ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಚ ಪರಸ್ಸ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಕಕಾಯಂ ಏಕಮೇವ ಕತ್ವಾ ಚತೂಹಿ ಆಹಾರೇಹಿ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಛ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ವದನ್ತಿ.

ಇಮೇ ಪನ ಛ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಅಧಿಗತಂ, ಕಿನ್ತಿ ತೇ ಅಧಿಗತಂ, ಕದಾ ತೇ ಅಧಿಗತಂ, ಕತ್ಥ ತೇ ಅಧಿಗತಂ, ಕತಮೇ ತೇ ಕಿಲೇಸಾ ಪಹೀನಾ, ಕತಮೇಸಂ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಾಭೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೧೯೮) ಏವಂ ವಿನಯನಿದ್ದೇಸಪರಿಯಾಯೇನ ಸೋಧೇತಬ್ಬಾ.

ಏತ್ಥ ಹಿ ಕಿಂ ತೇ ಅಧಿಗತನ್ತಿ ಅಧಿಗಮಪುಚ್ಛಾ, ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖಾದೀಸು ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಾದೀಸು ವಾ ಕಿಂ ತಯಾ ಅಧಿಗತಂ. ಕಿನ್ತಿ ತೇ ಅಧಿಗತನ್ತಿ ಉಪಾಯಪುಚ್ಛಾ. ಅಯಞ್ಹಿ ಏತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಕಿಂ ತಯಾ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಂ ಧುರಂ ಕತ್ವಾ ಅಧಿಗತಂ, ದುಕ್ಖಾನತ್ತಲಕ್ಖಣೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ, ಕಿಂ ವಾ ಸಮಾಧಿವಸೇನ ಅಭಿನಿವಿಸಿತ್ವಾ, ಉದಾಹು ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ, ತಥಾ ಕಿಂ ರೂಪೇ ಅಭಿನಿವಿಸಿತ್ವಾ, ಉದಾಹು ಅರೂಪೇ, ಕಿಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಭಿನಿವಿಸಿತ್ವಾ, ಉದಾಹು ಬಹಿದ್ಧಾತಿ. ಕದಾ ತೇ ಅಧಿಗತನ್ತಿ ಕಾಲಪುಚ್ಛಾ, ಪುಬ್ಬಣ್ಹಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಾದೀಸು ಕತರಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಕತ್ಥ ತೇ ಅಧಿಗತನ್ತಿ ಓಕಾಸಪುಚ್ಛಾ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ, ಕಿಂ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಮಣ್ಡಪೇ ಕತರಸ್ಮಿಂ ವಾ ವಿಹಾರೇತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಕತಮೇ ತೇ ಕಿಲೇಸಾ ಪಹೀನಾತಿ ಪಹೀನಕಿಲೇಸೇ ಪುಚ್ಛತಿ, ಕತರಮಗ್ಗವಜ್ಝಾ ತವ ಕಿಲೇಸಾ ಪಹೀನಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಕತಮೇಸಂ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಾಭೀತಿ ಪಟಿಲದ್ಧಧಮ್ಮಪುಚ್ಛಾ, ಪಠಮಮಗ್ಗಾದೀಸು ಕತಮೇಸಂ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಾಭೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ತಸ್ಮಾ ಇದಾನಿ ಚೇಪಿ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾಧಿಗಮಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ, ನ ಸೋ ಏತ್ತಾವತಾವ ಸಕ್ಕಾತಬ್ಬೋ. ಇಮೇಸು ಪನ ಛಸು ಠಾನೇಸು ಸೋಧನತ್ಥಂ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಅಧಿಗತಂ, ಕಿಂ ಝಾನಂ ಉದಾಹು ವಿಮೋಕ್ಖಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರ’’ನ್ತಿ? ಯೋ ಹಿ ಯೇನ ಅಧಿಗತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ಮೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಕಿನ್ತಿ ತೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ. ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಾದೀಸು ಕಿಂ ಧುರಂ ಕತ್ವಾ, ಅಟ್ಠತಿಂಸಾಯ ವಾ ಆರಮ್ಮಣೇಸು ರೂಪಾರೂಪಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾದಿಭೇದೇಸು ವಾ ಧಮ್ಮೇಸು ಕೇನ ಮುಖೇನ ಅಭಿನಿವಿಸಿತ್ವಾತಿ? ಯೋ ಹಿ ಯಸ್ಸಾಭಿನಿವೇಸೋ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ.

ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಅಯಂ ನಾಮ ಮೇ ಅಭಿನಿವೇಸೋ, ಏವಂ ಮಯಾ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಕದಾ ತೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಕಿಂ ಪುಬ್ಬಣ್ಹೇ, ಉದಾಹು ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ’’ತಿ? ಸಬ್ಬೇಸಞ್ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಗತಕಾಲೋ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಮೇ ಕಾಲೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಕತ್ಥ ತೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಕಿಂ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ, ಉದಾಹು ರತ್ತಿಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ’’ತಿ? ಸಬ್ಬೇಸಞ್ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಗತೋಕಾಸೋ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಮೇ ಓಕಾಸೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಕತಮೇ ತೇ ಕಿಲೇಸಾ ಪಹೀನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಕಿಂ ಪಠಮಮಗ್ಗವಜ್ಝಾ, ಉದಾಹು ದುತಿಯಾದಿಮಗ್ಗವಜ್ಝಾ’’ತಿ? ಸಬ್ಬೇಸಞ್ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಗತಮಗ್ಗೇನ ಪಹೀನಕಿಲೇಸಾ ಪಾಕಟಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಸಚೇ ‘‘ಇಮೇ ನಾಮ ಮೇ ಕಿಲೇಸಾ ಪಹೀನಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಕತಮೇಸಂ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಾಭೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಕಿಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ, ಉದಾಹು ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಸಾ’’ತಿ? ಸಬ್ಬೇಸಞ್ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಗತಧಮ್ಮೋ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಇಮೇಸಂ ನಾಮಾಹಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಾಭೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಏತ್ತಾವತಾಪಿಸ್ಸ ವಚನಂ ನ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬಂ. ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಹಿ ಉಗ್ಗಹಪರಿಪುಚ್ಛಾಕುಸಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಾನಿ ಛ ಠಾನಾನಿ ಸೋಧೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಗಮನಪಟಿಪದಾ ಸೋಧೇತಬ್ಬಾ, ಯದಿ ಆಗಮನಪಟಿಪದಾ ನ ಸುಜ್ಝತಿ, ‘‘ಇಮಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಾ ನಾಮ ನ ಲಬ್ಭನ್ತೀ’’ತಿ ಅಪನೇತಬ್ಬೋ.

ಯದಿ ಪನಸ್ಸ ಆಗಮನಪಟಿಪದಾ ಸುಜ್ಝತಿ, ‘‘ದೀಘರತ್ತಂ ತೀಸು ಸಿಕ್ಖಾಸು ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಜಾಗರಿಯಮನುಯುತ್ತೋ ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಅಲಗ್ಗೋ ಆಕಾಸೇ ಪಾಣಿಸಮೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತೀ’’ತಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಪಟಿಪದಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದತಿ ಸಮೇತಿ. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಗಙ್ಗೋದಕಂ ಯಮುನೋದಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದತಿ ಸಮೇತಿ, ಏವಮೇವ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಾ ತೇನ ಭಗವತಾ ಸಾವಕಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ ಸಂಸನ್ದತಿ ಸಮೇತಿ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಪಟಿಪದಾ ಚಾ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೯೬) ವುತ್ತಸದಿಸಂ ಹೋತಿ.

ಅಪಿಚ ಖೋ ಏತ್ತಕೇನಾಪಿ ಸಕ್ಕಾರೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಹಿ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸಾಪಿ ಸತೋ ಖೀಣಾಸವಪಟಿಪತ್ತಿಸದಿಸಾ ಪಟಿಪದಾ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇಹಿ ತೇಹಿ ಉಪಾಯೇಹಿ ಉತ್ತಾಸೇತಬ್ಬೋ. ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ನಾಮ ಅಸನಿಯಾಪಿ ಮತ್ಥಕೇ ಪತಮಾನಾಯ ಭಯಂ ವಾ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ವಾ ಲೋಮಹಂಸೋ ವಾ ನ ಹೋತಿ, ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನಾಪಿ ಹೋತಿ.

ತತ್ರಿಮಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ – ದೀಘಭಾಣಕಅಭಯತ್ಥೇರೋ ಕಿರ ಏಕಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ದಹರಸ್ಸ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ನ್ಹಾಯಮಾನಂ ಕಲ್ಯಾಣೀನದೀಮುಖದ್ವಾರೇ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಾದೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಕುಮ್ಭೀಲೋತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಮಹಾಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ತದಾ ನಂ ಪುಥುಜ್ಜನೋತಿ ಸಞ್ಜಾನಿಂಸು. ಚನ್ದಮುಖತಿಸ್ಸರಾಜಕಾಲೇ ಪನ ಮಹಾವಿಹಾರೇ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಖೀಣಾಸವೋ ದುಬ್ಬಲಚಕ್ಖುಕೋ ವಿಹಾರೇಯೇವ ಅಚ್ಛಿ. ರಾಜಾ ಥೇರಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಂ ಗತೇಸು ಅಪ್ಪಸದ್ದೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಪ್ಪೋ ವಿಯ ಪಾದೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಥೇರೋ ಸಿಲಾಥಮ್ಭೋ ವಿಯ ನಿಚ್ಚಲೋ ಹುತ್ವಾ ಕೋ ಏತ್ಥಾತಿ ಆಹ? ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಿಸ್ಸೋತಿ. ಸುಗನ್ಧಂ ವಾಯಸಿ ನೋ ತಿಸ್ಸಾತಿ? ಏವಂ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಭಯಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ.

ಏಕಚ್ಚೋ ಪನ ಪುಥುಜ್ಜನೋಪಿ ಅತಿಸೂರೋ ಹೋತಿ ನಿಬ್ಭಯೋ. ಸೋ ರಞ್ಜನೀಯೇನ ಆರಮ್ಮಣೇನ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬೋ. ವಸಭರಾಜಾಪಿ ಹಿ ಏಕಂ ಥೇರಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಮಾನೋ ಘರೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಬದರಸಾಳವಂ ಮದ್ದಮಾನೋ ನಿಸೀದಿ. ಮಹಾಥೇರಸ್ಸ ಖೇಳೋ ಚಲಿ, ತತೋ ಥೇರಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಭಾವೋ ಆವಿಭೂತೋ. ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಹಿ ರಸತಣ್ಹಾ ನಾಮ ಸುಪ್ಪಹೀನಾ, ದಿಬ್ಬೇಸುಪಿ ರಸೇಸು ನಿಕನ್ತಿ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಇಮೇಹಿ ಉಪಾಯೇಹಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಚಸ್ಸ ಭಯಂ ವಾ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ವಾ ಲೋಮಹಂಸೋ ವಾ ರಸತಣ್ಹಾ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ತ್ವಂ ಅರಹಾತಿ ಅಪನೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ಅಭೀರೂ ಅಚ್ಛಮ್ಭೀ ಅನುತ್ರಾಸೀ ಹುತ್ವಾ ಸೀಹೋ ವಿಯ ನಿಸೀದತಿ, ದಿಬ್ಬಾರಮ್ಮಣೇಪಿ ನಿಕನ್ತಿಂ ನ ಜನೇತಿ. ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಪನ್ನವೇಯ್ಯಾಕರಣೋ ಸಮನ್ತಾ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದೀಹಿ ಪೇಸಿತಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಅರಹತೀತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಛಬ್ಬಿಸೋಧನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.