೨. ಸೇಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೯೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಸೇಲಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅಙ್ಗುತ್ತರಾಪೇಸೂತಿಆದಿ ಪೋತಲಿಯಸುತ್ತೇ ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ. ಅಡ್ಢತೇಳಸೇಹೀತಿ ಅಡ್ಢೇನ ತೇಳಸೇಹಿ, ದ್ವಾದಸಹಿ ಸತೇಹಿ ಪಞ್ಞಾಸಾಯ ಚ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತೇ ಪನ ಸಾವಕಸನ್ನಿಪಾತೇ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂಯೇವ ಸಬ್ಬೇ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಖೀಣಾಸವಾ. ಕೇಣಿಯೋತಿ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ, ಜಟಿಲೋತಿ ತಾಪಸೋ. ಸೋ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲೋ, ಧನರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ ಪನ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಸಮಾದಾಯ ರಞ್ಞೋ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ದತ್ವಾ ಭೂಮಿಭಾಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅಸ್ಸಮಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವಸತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಕಟಸತೇಹಿ ವಣಿಜ್ಜಂ ಪಯೋಜೇತ್ವಾ ಕುಲಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಯೋ ಹುತ್ವಾ, ಅಸ್ಸಮೇಪಿ ಚಸ್ಸ ಏಕೋ ತಾಲರುಕ್ಖೋ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಏಕಂ ಸೋವಣ್ಣಮಯಂ ತಾಲಫಲಂ ಮುಞ್ಚತೀತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೋ ದಿವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ಧಾರೇತಿ, ಜಟಾ ಚ ಬನ್ಧತಿ, ರತ್ತಿಂ ಕಾಮಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವತಿ. ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯಾತಿ ಪಾನಕಾನಿಸಂಸಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾಯ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ. ಅಯಞ್ಹಿ ಕೇಣಿಯೋ ತುಚ್ಛಹತ್ಥೋ ಭಗವತೋ ದಸ್ಸನಾಯ ಗನ್ತುಂ ಲಜ್ಜಾಯಮಾನೋ – ‘‘ವಿಕಾಲಭೋಜನಾ ವಿರತಾನಮ್ಪಿ ಪಾನಕಂ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸುಸಙ್ಖತಬದರಪಾನಂ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಜಸತೇಹಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಏವಂ ಗತಭಾವೋ ಚಸ್ಸ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ಕೇಣಿಯಸ್ಸ ಜಟಿಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಹರಾಪೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಭೇಸಜ್ಜಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೩೦೦) ಪಾಳಿಆರುಳ್ಹೋಯೇವ.

ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಭಗವಾತಿ ಕಸ್ಮಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ? ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಪಸನ್ನತಾಯ, ಅಕಾರಣಮೇತಂ, ನತ್ಥಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ಪಚ್ಚಯಹೇತು ಏವರೂಪಂ ಕೋಹಞ್ಞಂ. ಅಯಂ ಪನ ಅಡ್ಢತೇಳಸಾನಿ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಏತ್ತಕಾನಂಯೇವ ಭಿಕ್ಖಂ ಪಟಿಯಾದೇಸ್ಸತಿ, ಸ್ವೇವ ಸೇಲೋ ತೀಹಿ ಪುರಿಸಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ. ಅಯುತ್ತಂ ಖೋ ಪನ ನವಕೇ ಅಞ್ಞತೋ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಇಮೇಹೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತುಂ, ಇಮೇ ವಾ ಅಞ್ಞತೋ ಪೇಸೇತ್ವಾ ನವಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತುಂ. ಅಥಾಪಿ ಸಬ್ಬೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖಾಹಾರೋ ನಪ್ಪಹೋಸ್ಸತಿ. ತತೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೇಸು ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ – ‘‘ಚಿರಸ್ಸಾಪಿ ಕೇಣಿಯೋ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಯಾಪನಮತ್ತಂ ದಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖೀ’’ತಿ, ಸಯಮ್ಪಿ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಪಟಿಕ್ಖೇಪೇ ಪನ ಕತೇ ‘‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಪುನಪ್ಪುನಂ ‘ತ್ವಞ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ’ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ನಾಮಂ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಪಿ ನಿಮನ್ತೇತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ನಿಮನ್ತೇಸ್ಸತಿ, ತೇ ತೇನ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಹುತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಏವಮಸ್ಸ ಸದ್ಧಾ ಅನುರಕ್ಖಿತಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಖೋ, ಭೋತಿ ಇಮಿನಾ ಇದಂ ದೀಪೇತಿ, – ‘‘ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಿಂ ಜಾತಂ ಯದಿ ಅಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ, ಅಧಿವಾಸೇತು ಭವಂ ಗೋತಮೋ, ಅಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಮ್ಪಿ ದಾತುಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ತುಮ್ಹಾಕಮ್ಪೀ’’ತಿ.

ಕಾಯವೇಯ್ಯಾವಟಿಕನ್ತಿ ಕಾಯವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ. ಮಣ್ಡಲಮಾಳನ್ತಿ ದುಸ್ಸಮಣ್ಡಪಂ.

೩೯೭. ಆವಾಹೋತಿ ಕಞ್ಞಾಗಹಣಂ. ವಿವಾಹೋತಿ ಕಞ್ಞಾದಾನಂ. ಸೋ ಮೇ ನಿಮನ್ತಿತೋತಿ ಸೋ ಮಯಾ ನಿಮನ್ತಿತೋ. ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪರಿಪಕ್ಕೋಪನಿಸ್ಸಯತ್ತಾ ಬುದ್ಧಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾವ ಅಮತೇನೇವಾಭಿಸಿತ್ತೋ ಪಸಾದಂ ಆವಿಕರೋನ್ತೋ ಬುದ್ಧೋತಿ, ಭೋ ಕೇಣಿಯ, ವದೇಸೀತಿ ಆಹ. ಕೇಣಿಯೋ ಯಥಾಭೂತಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಬುದ್ಧೋತಿ, ಭೋ ಸೇಲ, ವದಾಮೀತಿ ಆಹ. ತತೋ ನಂ ಪುನಪಿ ದಳ್ಹೀಕರಣತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛಿ, ಇತರೋಪಿ ತಥೇವ ಆರೋಚೇಸಿ.

೩೯೮. ಅಥಸ್ಸ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸೇಹಿಪಿ ಬುದ್ಧಸದ್ದಸ್ಸೇವ ದುಲ್ಲಭಭಾವಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸತೋ. ಏತದಹೋಸೀತಿ. ಏತಂ ‘‘ಘೋಸೋಪಿ ಖೋ’’ತಿಆದಿ ಅಹೋಸಿ. ನೀಲವನರಾಜೀತಿ ನೀಲವಣ್ಣರುಕ್ಖಪನ್ತಿ. ಪದೇ ಪದನ್ತಿ ಪದಪ್ಪಮಾಣೇ ಪದಂ. ಅಚ್ಚಾಸನ್ನೇ ಹಿ ಅತಿದೂರೇ ವಾ ಪಾದೇ ನಿಕ್ಖಿಪಮಾನೇ ಸದ್ದೋ ಉಟ್ಠಾತಿ, ತಂ ಪಟಿಸೇಧೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಸೀಹಾವ ಏಕಚರಾತಿ ಗಣವಾಸೀ ಸೀಹೋ ಸೀಹಪೋತಕಾದೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಏಕಚರೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಏಕಚರಸೀಹೇನ ಓಪಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ. ಮಾ ಮೇ ಭೋನ್ತೋತಿ ಆಚಾರಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇನ್ತೋ ಆಹ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇ ಕಥಾವಾರಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಮಮ ಕಥಾಯ ಅನ್ತರೇ ಕಥಂ ಪವೇಸೇಸ್ಸಥ, ‘‘ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇ ಸಿಕ್ಖಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖೀ’’ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಗರಹಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಓಕಾಸಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಮನ್ತೇಯ್ಯಾಥಾತಿ. ನೋ ಚ ಖೋ ನಂ ಜಾನಾಮೀತಿ ವಿಪಸ್ಸೀಪಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚತುರಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸತ್ಥೇರಪಬ್ಬಜಿತಪರಿವಾರೋ ಸತ್ತ ಮಾಸಾನಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಚಾರಿಕಂ ಚರಿ, ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದಕಾಲೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಚಾರಿಕಂ ಚರಿ. ಏವಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಸರೀರಲಕ್ಖಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾಪಿ ಬುದ್ಧಾ ನ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ನೋ ಚ ಖೋ ನಂ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ.

೩೯೯. ಪರಿಪುಣ್ಣಕಾಯೋತಿ ಲಕ್ಖಣೇಹಿ ಪರಿಪುಣ್ಣತಾಯ ಅಹೀನಙ್ಗತಾಯ ಚ ಪರಿಪುಣ್ಣಸರೀರೋ. ಸುರುಚೀತಿ ಸುನ್ದರಸರೀರಪ್ಪಭೋ. ಸುಜಾತೋತಿ ಆರೋಹಪರಿಣಾಹಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಣ್ಠಾನಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಸುನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಚಾರುದಸ್ಸನೋತಿ ಸುಚಿರಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸನ್ತಾನಂ ಅತಿತ್ತಿಜನಕೋ ಮನೋಹರದಸ್ಸನೋ. ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋತಿ ಸುವಣ್ಣಸದಿಸವಣ್ಣೋ. ಸುಸುಕ್ಕದಾಠೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಸುಕ್ಕದಾಠೋ. ಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣಾತಿ ಪಠಮಂ ವುತ್ತಬ್ಯಞ್ಜನಾನೇವ ವಚನನ್ತರೇನ ನಿಗಮೇನ್ತೋ ಆಹ.

ಇದಾನಿ ತೇಸು ಲಕ್ಖಣೇಸು ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತರುಚಿತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಥೋಮೇನ್ತೋ ಪಸನ್ನನೇತ್ತೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಭಗವಾ ಹಿ ಪಞ್ಚವಣ್ಣಪಸಾದಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪಸನ್ನನೇತ್ತೋ, ಪುಣ್ಣಚನ್ದಸದಿಸಮುಖತಾಯ ಸುಮುಖೋ, ಆರೋಹಪರಿಣಾಹಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಹಾ, ಬ್ರಹ್ಮುಜುಗತ್ತತಾಯ ಉಜು, ಜುತಿಮನ್ತತಾಯ ಪತಾಪವಾ. ಯಮ್ಪಿ ಚೇತ್ಥ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಂ, ತಂ ‘‘ಮಜ್ಝೇ ಸಮಣಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪರಿಯಾಯೇನ ಥೋಮಯತಾ ಪುನ ವುತ್ತಂ. ಏದಿಸೋ ಹಿ ಏವಂ ವಿರೋಚತಿ. ಉತ್ತರಗಾಥಾಯಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಉತ್ತಮವಣ್ಣೀನೋತಿ ಉತ್ತಮವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ. ರಥೇಸಭೋತಿ ಉತ್ತಮಸಾರಥಿ. ಜಮ್ಬುಸಣ್ಡಸ್ಸಾತಿ ಜಮ್ಬುದೀಪಸ್ಸ. ಪಾಕಟೇನ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಇಸ್ಸರೋ ಹೋತಿ.

ಖತ್ತಿಯಾತಿ ಜಾತಿಖತ್ತಿಯಾ. ಭೋಗೀತಿ ಭೋಗಿಯಾ. ರಾಜಾನೋತಿ ಯೇ ಕೇಚಿ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತಾ. ರಾಜಾಭಿರಾಜಾತಿ ರಾಜೂನಂ ಪೂಜನೀಯೋ, ಅಧಿರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಮನುಜಿನ್ದೋತಿ ಮನುಸ್ಸಾಧಿಪತಿ ಪರಮಿಸ್ಸರೋ ಹುತ್ವಾ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಭಗವಾ – ‘‘ಯೇ ತೇ ಭವನ್ತಿ ಅರಹನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ, ತೇ ಸಕವಣ್ಣೇ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ಅತ್ತಾನಂ ಪಾತುಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಂ ಸೇಲಸ್ಸ ಮನೋರಥಂ ಪೂರೇನ್ತೋ ರಾಜಾಹಮಸ್ಮೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ರಾಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಯಂ ಮಂ ತ್ವಂ ಸೇಲ ‘‘ರಾಜಾ ಅರಹಸಿ ಭವಿತು’’ನ್ತಿ ಯಾಚಸಿ, ಏತ್ಥ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ಹೋತಿ ರಾಜಾಹಮಸ್ಮಿ. ಸತಿ ಚ ರಾಜತ್ತೇ ಯಥಾ ಅಞ್ಞೋ ರಾಜಾ ಯೋಜನಸತಂ ವಾ ಅನುಸಾಸತಿ ಯೋಜನಸಹಸ್ಸಂ ವಾ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಹುತ್ವಾಪಿ ಚತುದೀಪಪರಿಯನ್ತಮತ್ತಂ ವಾ, ನಾಹಮೇವಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನವಿಸಯೋ, ಅಹಞ್ಹಿ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಅನುತ್ತರೋ ಭವಗ್ಗತೋ ಅವೀಚಿಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ತಿರಿಯಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಲೋಕಧಾತುಯೋ ಅನುಸಾಸಾಮಿ. ಯಾವತಾ ಹಿ ಅಪದದ್ವಿಪದಾದಿಭೇದಾ ಸತ್ತಾ, ಅಹಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗೋ. ನ ಹಿ ಮೇ ಕೋಚಿ ಸೀಲೇನ ವಾ…ಪೇ… ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನೇನ ವಾ ಪಟಿಭಾಗೋ ಅತ್ಥಿ, ಸ್ವಾಹಂ ಏವಂ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಅನುತ್ತರೋ ಅನುತ್ತರೇನೇವ ಚತುಸತಿಪಟ್ಠಾನಾದಿಭೇದೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಚಕ್ಕಂ ವತ್ತೇಮಿ. ಇದಂ ಪಜಹಥ, ಇದಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಥಾತಿ ಆಣಾಚಕ್ಕಂ, ಇದಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚನ್ತಿಆದಿನಾ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮೇನ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಮೇವ ವಾ. ಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯನ್ತಿ ಯಂ ಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಹೋತಿ ಸಮಣೇನ ವಾ…ಪೇ… ಕೇನಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿನ್ತಿ.

ಏವಂ ಅತ್ತಾನಂ ಆವಿಕರೋನ್ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಸೇಲೋ ಪುನ ದಳ್ಹೀಕರಣತ್ಥಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಪಟಿಜಾನಾಸೀತಿ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕೋ ನು ಸೇನಾಪತೀತಿ ರಞ್ಞೋ ಭೋತೋ ಧಮ್ಮೇನ ಪವತ್ತಿತಸ್ಸ ಚಕ್ಕಸ್ಸ ಅನುಪವತ್ತಕೋ ಸೇನಾಪತಿ ಕೋ ನೂತಿ ಪುಚ್ಛಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಭಗವತೋ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಸುವಣ್ಣಪುಞ್ಜೋ ವಿಯ ಸಿರಿಯಾ ಸೋಭಮಾನೋ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಭಗವಾ ಮಯಾ ಪವತ್ತಿತನ್ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅನುಜಾತೋ ತಥಾಗತನ್ತಿ ತಥಾಗತಂ ಹೇತುಂ ಅನುಜಾತೋ, ತಥಾಗತೇನ ಹೇತುನಾ ಜಾತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪಿಚ ಅವಜಾತೋ ಅನುಜಾತೋ ಅತಿಜಾತೋತಿ ತಯೋ ವುತ್ತಾ. ತೇಸು ಅವಜಾತೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ, ಸೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಅತಿಜಾತೋ ನಾಮ ಪಿತರಾ ಉತ್ತರಿತರೋ, ತಾದಿಸೋಪಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ನತ್ಥಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪನ ಏಕೋ ಅನುಜಾತೋವ ಪುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ.

ಏವಂ ‘‘ಕೋ ನು ಸೇನಾಪತೀ’’ತಿ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಯಂ ಸೇಲೋ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಪಟಿಜಾನಾಸೀ’’ತಿ, ತತ್ರ ನಂ ನಿಕ್ಕಙ್ಖಂ ಕಾತುಕಾಮೋ ‘‘ನಾಹಂ ಪಟಿಞ್ಞಾಮತ್ತೇನೇವ ಪಟಿಜಾನಾಮಿ, ಅಪಿಚಾಹಂ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ಞಾಪೇತುಂ ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯನ್ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ರ ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಜ್ಜಾ ಚ ವಿಮುತ್ತಿ ಚ. ಭಾವೇತಬ್ಬಂ ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ. ಪಹಾತಬ್ಬಂ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ. ಹೇತುವಚನೇನ ಪನ ಫಲಸಿದ್ಧಿತೋ ತೇಸಂ ಫಲಾನಿ ನಿರೋಧಸಚ್ಚದುಕ್ಖಸಚ್ಚಾನಿಪಿ ವುತ್ತಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಪರಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಂ ಪರಿಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಇದಮ್ಪೇತ್ಥ ಸಙ್ಗಹಿತನ್ತಿ ಚತುಸಚ್ಚಭಾವನಾಫಲಞ್ಚ ವಿಮುತ್ತಿಞ್ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ ಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧೋ ಜಾತೋಸ್ಮೀ’’ತಿ ಯುತ್ತಹೇತುನಾ ಬುದ್ಧಭಾವಂ ಸಾಧೇತಿ.

ಏವಂ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ಅತ್ತನಿ ಕಙ್ಖಾವಿತರಣತ್ಥಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಅತಿಚಾರಿಯಮಾನೋ ವಿನಯಸ್ಸೂತಿ ಗಾಥತ್ತಯಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋತಿ ರಾಗಾದಿಸಲ್ಲಕನ್ತನೋ. ಅನುತ್ತರೋತಿ ಯಥಾ ಬಾಹಿರವೇಜ್ಜೇನ ವೂಪಸಮಿತರೋಗೋ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಞೇವತ್ತಭಾವೇ ಕುಪ್ಪತಿ, ನ ಏವಂ. ಮಯಾ ವೂಪಸಮಿತಸ್ಸ ಪನ ರೋಗಸ್ಸ ಭವನ್ತರೇಪಿ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಹಂ ಅನುತ್ತರೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೋತಿ ಸೇಟ್ಠಭೂತೋ. ಅತಿತುಲೋತಿ ತುಲಂ ಅತೀತೋ, ನಿರುಪಮೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಾರಸೇನಪ್ಪಮದ್ದನೋತಿ ಕಾಮಾ ತೇ ಪಠಮಾ ಸೇನಾತಿ ಏವಂ ಆಗತಾಯ ಮಾರಸೇನಾಯ ಪಮದ್ದನೋ. ಸಬ್ಬಾಮಿತ್ತೇತಿ ಖನ್ಧಕಿಲೇಸಾಭಿಸಙ್ಖಾರಮಚ್ಚುದೇವಪುತ್ತಮಾರಸಙ್ಖಾತೇ ಸಬ್ಬಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇ. ವಸೀಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ವತ್ತೇತ್ವಾ. ಅಕುತೋಭಯೋತಿ ಕುತೋಚಿ ಅಭಯೋ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸೇಲೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಾವದೇವ ಭಗವತಿ ಸಞ್ಜಾತಪಸಾದೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಪೇಕ್ಖೋ ಹುತ್ವಾ ಇಮಂ ಭೋನ್ತೋತಿ ಗಾಥತ್ತಯಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಕೋತಿ ಚಣ್ಡಾಲಾದಿನೀಚಕುಲೇ ಜಾತೋ. ತತೋ ತೇಪಿ ಮಾಣವಕಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಪೇಕ್ಖಾ ಹುತ್ವಾ ಏವಞ್ಚೇ ರುಚ್ಚತಿ, ಭೋತೋತಿ ಗಾಥಮಾಹಂಸು. ಅಥ ಸೇಲೋ ತೇಸು ಮಾಣವಕೇಸು ತುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ತೇ ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚನ್ತೋ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ.

ತತೋ ಭಗವಾ ಯಸ್ಮಾ ಸೇಲೋ ಅತೀತೇ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ತೇಸಂಯೇವ ತಿಣ್ಣಂ ಪುರಿಸಸತಾನಂ ಗಣಸೇಟ್ಠೋ ಹುತ್ವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿವೇಣಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಮಾನೋ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಭವೇ ತೇಸಂಯೇವ ಆಚರಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ತಞ್ಚ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಂ ವಿಮುತ್ತಿಪರಿಪಾಕಾಯ ಪರಿಪಕ್ಕಂ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವಸ್ಸ ಚ ಉಪನಿಸ್ಸಯಭೂತಂ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ಸಬ್ಬೇವ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತೋ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತನ್ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕನ್ತಿ ಸಯಮೇವ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ. ಅಕಾಲಿಕನ್ತಿ ಮಗ್ಗಾನನ್ತರಫಲುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ನ ಕಾಲನ್ತರಂ ಪತ್ತಬ್ಬಫಲಂ. ಯತ್ಥ ಅಮೋಘಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖತ್ತಯಪೂರಣೇನ ಸಿಕ್ಖತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅಮೋಘಾ ಹೋತಿ, ಸಫಲಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಞ್ಚ ವತ್ವಾ ‘‘ಏಥ ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಪತ್ತಚೀವರಧರಾ ಹುತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ವಸ್ಸಸತಿಕತ್ಥೇರಾ ವಿಯ ಸುವಿನೀತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದಯಿಂಸು. ಏವಮಿಮಂ ತೇಸಂ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಅಲತ್ಥ ಖೋ ಸೇಲೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

೪೦೦. ಇಮಾಹೀತಿ ಇಮಾಹಿ ಕೇಣಿಯಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾನುಕೂಲಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ. ತತ್ಥ ಅಗ್ಗಿಪರಿಚರಿಯಂ ವಿನಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಯಞ್ಞಾಭಾವತೋ ‘‘ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಮುಖಾ ಯಞ್ಞಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಸೇಟ್ಠಾ ಅಗ್ಗಿಜುಹನಪ್ಪಧಾನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇದೇ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತೇಹಿ ಪಠಮಂ ಸಜ್ಝಾಯಿತಬ್ಬತೋ, ಸಾವಿತ್ತೀ, ‘‘ಛನ್ದಸೋ ಮುಖ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೋ. ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸೇಟ್ಠತೋ ರಾಜಾ ‘‘ಮುಖ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೋ. ನದೀನಂ ಆಧಾರತೋ ಪಟಿಸರಣತೋ ಚ ಸಾಗರೋ ‘‘ಮುಖ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೋ. ಚನ್ದಯೋಗವಸೇನ ‘‘ಅಜ್ಜ ಕತ್ತಿಕಾ ಅಜ್ಜ ರೋಹಿಣೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಣತೋ ಆಲೋಕಕರಣತೋ ಸೋಮ್ಮಭಾವತೋ ಚ ‘‘ನಕ್ಖತ್ತಾನಂ ಮುಖಂ ಚನ್ದೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಪನ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗತ್ತಾ ಆದಿಚ್ಚೋ ‘‘ತಪತಂ ಮುಖ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೋ. ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾನಂ ಪನ ಅಗ್ಗತ್ತಾ ವಿಸೇಸೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಸಙ್ಘಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪುಞ್ಞಂ ಆಕಙ್ಖಮಾನಾನಂ, ಸಙ್ಘೋ ಏವ ಯಜತಂ ಮುಖ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತೇನ ಸಙ್ಘೋ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಯಮುಖನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಯಂ ತಂ ಸರಣನ್ತಿ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರಣಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪಞ್ಚಹಿ ಚಕ್ಖೂಹಿ ಚಕ್ಖುಮಾ ಭಗವಾ ಯಸ್ಮಾ ಮಯಂ ಇತೋ ಅಟ್ಠಮೇ ದಿವಸೇ ತಂ ಸರಣಂ ಆಗತಮ್ಹಾ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ತನಾ ತವ ಸಾಸನೇ ಅನುತ್ತರೇನ ದಮಥೇನ ದನ್ತಾಮ್ಹಾ, ಅಹೋ ತೇ ಸರಣಸ್ಸ ಆನುಭಾವೋತಿ.

ತತೋ ಪರಂ ಭಗವನ್ತಂ ದ್ವೀಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಥೋಮೇತ್ವಾ ತತಿಯಾಯ ವನ್ದನಂ ಯಾಚನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖವೋ ತಿಸತಾ ಇಮೇತಿಆದಿಮಾಹಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸೇಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.