೮. ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೬೦. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನೋತಿ ತಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಸುಮನೋತಿ ಪಕತಿನಾಮಂ. ಕಿಞ್ಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಪನ ಉಗ್ಗಹಿತುಂ ಉಗ್ಗಾಹೇತುಂ ಸಮತ್ಥತಾಯ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನೋತಿ ನಂ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ. ಸಮಯಂ ಪವದನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಮಯಪ್ಪವಾದಕಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಠಾನೇ ಚಙ್ಕೀತಾರುಕ್ಖಪೋಕ್ಖರಸಾತಿಪ್ಪಭುತಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನಿಗಣ್ಠಾಚೇಲಕಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾದಯೋ ಚ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಸಮಯಂ ಪವದನ್ತಿ ಕಥೇನ್ತಿ ದೀಪೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಆರಾಮೋ ಸಮಯಪ್ಪವಾದಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸ್ವೇವ ತಿನ್ದುಕಾಚೀರಸಙ್ಖಾತಾಯ ತಿಮ್ಬರೂಸಕರುಕ್ಖಪನ್ತಿಯಾ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ತಿನ್ದುಕಾಚೀರಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇತ್ಥ ಪಠಮಂ ಏಕಾ ಸಾಲಾ ಅಹೋಸಿ, ಪಚ್ಛಾ ಮಹಾಪುಞ್ಞಂ ಪೋಟ್ಠಪಾದಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಬಹೂ ಸಾಲಾ ಕತಾ, ತಸ್ಮಾ ತಮೇವ ಏಕಂ ಸಾಲಂ ಉಪಾದಾಯ ಲದ್ಧನಾಮವಸೇನ ಏಕಸಾಲಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಮಲ್ಲಿಕಾಯ ಪನ ಪಸೇನದಿರಞ್ಞೋ ದೇವಿಯಾ ಉಯ್ಯಾನಭೂತೋ ಸೋ ಪುಪ್ಫಫಲಸಞ್ಛನ್ನೋ ಆರಾಮೋತಿ ಕತ್ವಾ ಮಲ್ಲಿಕಾಯ ಆರಾಮೋತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯಪ್ಪವಾದಕೇ ತಿನ್ದುಕಾಚೀರೇ ಏಕಸಾಲಕೇ ಮಲ್ಲಿಕಾಯ ಆರಾಮೇ. ಪಟಿವಸತೀತಿ ವಾಸಫಾಸುತಾಯ ವಸತಿ. ದಿವಾ ದಿವಸ್ಸಾತಿ ದಿವಸಸ್ಸ ದಿವಾ ನಾಮ ಮಜ್ಝನ್ಹಾತಿಕ್ಕಮೋ, ತಸ್ಮಿಂ ದಿವಸಸ್ಸಪಿ ದಿವಾಭೂತೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ನಿಕ್ಖಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೋತಿ ತತೋ ತತೋ ರೂಪಾದಿಗೋಚರತೋ ಚಿತ್ತಂ ಪಟಿಸಂಹರಿತ್ವಾ ಲೀನೋ, ಝಾನರತಿಸೇವನವಸೇನ ಏಕೀಭಾವಂ ಗತೋ. ಮನೋಭಾವನೀಯಾನನ್ತಿ ಮನವಡ್ಢನಕಾನಂ, ಯೇ ಆವಜ್ಜತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಚಿತ್ತಂ ವಿನೀವರಣಂ ಹೋತಿ ಉನ್ನಮತಿ ವಡ್ಢತಿ. ಯಾವತಾತಿ ಯತ್ತಕಾ. ಅಯಂ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋತಿ ಅಯಂ ತೇಸಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೋ ಏಕೋ ಸಾವಕೋ. ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮಾತಿ ತಸ್ಸ ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ ಆಹ. ಪತ್ಥನಾಕಾರಣಂ ಪನ ಸನ್ದಕಸುತ್ತೇ ವುತ್ತಮೇವ.

೨೬೧. ಏತದವೋಚಾತಿ ದನ್ದಪಞ್ಞೋ ಅಯಂ ಗಹಪತಿ, ಧಮ್ಮಕಥಾಯ ನಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾವಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಏತಂ ‘‘ಚತೂಹಿ ಖೋ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ. ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಪೇಮೀತಿ ದಸ್ಸೇಮಿ ಠಪೇಮಿ. ಸಮ್ಪನ್ನಕುಸಲನ್ತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಕುಸಲಂ. ಪರಮಕುಸಲನ್ತಿ ಉತ್ತಮಕುಸಲಂ. ಅಯೋಜ್ಝನ್ತಿ ವಾದಯುದ್ಧೇನ ಯುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚಾಲೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಂ ಅಚಲಂ ನಿಕ್ಕಮ್ಪಂ ಥಿರಂ. ನ ಕರೋತೀತಿ ಅಕರಣಮತ್ತಮೇವ ವದತಿ, ಏತ್ಥ ಪನ ಸಂವರಪ್ಪಹಾನಂ ವಾ ಪಟಿಸೇವನಪ್ಪಹಾನಂ ವಾ ನ ವದತಿ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ನೇವ ಅಭಿನನ್ದೀತಿ ತಿತ್ಥಿಯಾ ನಾಮ ಜಾನಿತ್ವಾಪಿ ಅಜಾನಿತ್ವಾಪಿ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ವದನ್ತೀತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ನಾಭಿನನ್ದಿ. ನ ಪಟಿಕ್ಕೋಸೀತಿ ಸಾಸನಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಂ ವಿಯ ಪಸನ್ನಾಕಾರಂ ವಿಯ ವದತೀತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ನ ಪಟಿಸೇಧೇತಿ.

೨೬೨. ಯಥಾ ಉಗ್ಗಾಹಮಾನಸ್ಸಾತಿ ಯಥಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕೋ ಕುಮಾರೋ ಅಯೋಜ್ಝಸಮಣೋ ಥಿರಸಮಣೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಮಯಂ ಪನ ಏವಂ ನ ವದಾಮಾತಿ ದೀಪೇತಿ. ಕಾಯೋತಿಪಿ ನ ಹೋತೀತಿ ಸಕಕಾಯೋ ಪರಕಾಯೋತಿಪಿ ವಿಸೇಸಞಾಣಂ ನ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಫನ್ದಿತಮತ್ತಾತಿ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇ ವಲಿಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ವಾ ಮಙ್ಗುಲದಟ್ಠೇನ ವಾ ಕಾಯಫನ್ದನಮತ್ತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಾಯೇನ ಕರಣಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ತಮ್ಪಿ ಚ ಕಿಲೇಸಸಹಗತಚಿತ್ತೇನೇವ ಹೋತಿ. ವಾಚಾತಿಪಿ ನ ಹೋತೀತಿ ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾತಿಪಿ ನಾನತ್ತಂ ನ ಹೋತಿ. ರೋದಿತಮತ್ತಾತಿ ಜಿಘಚ್ಛಾಪಿಪಾಸಾಪರೇತಸ್ಸ ಪನ ರೋದಿತಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಮ್ಪಿ ಕಿಲೇಸಸಹಗತಚಿತ್ತೇನೇವ. ಸಙ್ಕಪ್ಪೋತಿ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋತಿಪಿ ನಾನತ್ತಂ ನ ಹೋತಿ. ವಿಕೂಜಿತಮತ್ತಾತಿ ವಿಕೂಜಿತಮತ್ತಂ ರೋದನಹಸಿತಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ದಹರಕುಮಾರಕಾನಞ್ಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಅತೀತಾರಮ್ಮಣಂ ಪವತ್ತತಿ, ನಿರಯತೋ ಆಗತಾ ನಿರಯದುಕ್ಖಂ ಸರಿತ್ವಾ ರೋದನ್ತಿ, ದೇವಲೋಕತೋ ಆಗತಾ ಹಸನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ಕಿಲೇಸಸಹಗತಚಿತ್ತೇನೇವ ಹೋತಿ. ಆಜೀವೋತಿ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾಜೀವೋತಿಪಿ ನಾನತ್ತಂ ನ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಮಾತುಥಞ್ಞಾತಿ ಥಞ್ಞಚೋರದಾರಕಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ಮಾತರಿ ಖೀರಂ ಪಾಯನ್ತಿಯಾ ಅಪಿವಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞವಿಹಿತಕಾಲೇ ಪಿಟ್ಠಿಪಸ್ಸೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಥಞ್ಞಂ ಪಿವನ್ತಿ. ಏತ್ತಕಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞೋ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವೋ ನತ್ಥಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಕಿಲೇಸಸಹಗತಚಿತ್ತೇನೇವ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೨೬೩. ಏವಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕವಾದಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಸಯಂ ಸೇಕ್ಖಭೂಮಿಯಂ ಮಾತಿಕಂ ಠಪೇನ್ತೋ ಚತೂಹಿ ಖೋ ಅಹನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಮಧಿಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ನ ಕಾಯೇನ ಪಾಪ ಕಮ್ಮನ್ತಿಆದೀಸು ನ ಕೇವಲಂ ಅಕರಣಮತ್ತಮೇವ, ಭಗವಾ ಪನ ಏತ್ಥ ಸಂವರಪ್ಪಹಾನಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಪಞ್ಞಪೇತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹ. ನ ಚೇವ ಸಮ್ಪನ್ನಕುಸಲನ್ತಿಆದಿ ಪನ ಖೀಣಾಸವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

ಇದಾನಿ ಅಸೇಕ್ಖಭೂಮಿಯಂ ಮಾತಿಕಂ ಠಪೇನ್ತೋ ದಸಹಿ ಖೋ ಅಹನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ತೀಣಿ ಪದಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ದ್ವೇ ಪಠಮಚತುಕ್ಕಾ ಠಪಿತಾ, ಏಕಂ ಪದಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದ್ವೇ ಪಚ್ಛಿಮಚತುಕ್ಕಾ. ಅಯಂ ಸೇಕ್ಖಭೂಮಿಯಂ ಮಾತಿಕಾ.

೨೬೪. ಇದಾನಿ ತಂ ವಿಭಜನ್ತೋ ಕತಮೇ ಚ ಥಪತಿ ಅಕುಸಲಸೀಲಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸರಾಗನ್ತಿ ಅಟ್ಠವಿಧಂ ಲೋಭಸಹಗತಚಿತ್ತಂ. ಸದೋಸನ್ತಿ ಪಟಿಘಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತದ್ವಯಂ. ಸಮೋಹನ್ತಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛುದ್ಧಚ್ಚಸಹಗತಚಿತ್ತದ್ವಯಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಚಿತ್ತಾನಿಪಿ. ಮೋಹೋ ಸಬ್ಬಾಕುಸಲೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ. ಇತೋಸಮುಟ್ಠಾನಾತಿ ಇತೋ ಸರಾಗಾದಿಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಇತೋಸಮುಟ್ಠಾನಾ.

ಕುಹಿನ್ತಿ ಕತರಂ ಠಾನಂ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಏತ್ಥೇತೇತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಭುಮ್ಮಂ. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಞ್ಹಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಅಕುಸಲಸೀಲಂ ಅಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ. ಅಕುಸಲಸೀಲನ್ತಿ ಚ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಅಕುಸಲಾನಂ ಸೀಲಾನಂ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಏತ್ಥ ಯಾವ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಾ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಫಲಪತ್ತೇ ಪನ ತೇ ನಿರೋಧಿತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ.

೨೬೫. ವೀತರಾಗನ್ತಿಆದೀಹಿ ಅಟ್ಠವಿಧಂ ಕಾಮಾವಚರಕುಸಲಚಿತ್ತಮೇವ ವುತ್ತಂ. ಏತೇನ ಹಿ ಕುಸಲಸೀಲಂ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ.

ಸೀಲವಾ ಹೋತೀತಿ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚ. ನೋ ಚ ಸೀಲಮಯೋತಿ ಅಲಮೇತ್ತಾವತಾ, ನತ್ಥಿ ಇತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಉತ್ತರಿ ಕರಣೀಯನ್ತಿ ಏವಂ ಸೀಲಮಯೋ ನ ಹೋತಿ. ಯತ್ಥಸ್ಸ ತೇತಿ ಅರಹತ್ತಫಲೇ ಭುಮ್ಮಂ. ಅರಹತ್ತಫಲಞ್ಹಿ ಪತ್ವಾ ಅಕುಸಲಸೀಲಂ ಅಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ.

ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಏತ್ಥ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಾ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಫಲಪತ್ತೇ ಪನ ತೇ ನಿರೋಧಿತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ.

೨೬೬. ಕಾಮಸಞ್ಞಾದೀಸು ಕಾಮಸಞ್ಞಾ ಅಟ್ಠಲೋಭಸಹಗತಚಿತ್ತಸಹಜಾತಾ, ಇತರಾ ದ್ವೇ ದೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಚಿತ್ತದ್ವಯೇನ ಸಹಜಾತಾ.

ಪಠಮಂ ಝಾನನ್ತಿ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಪಠಮಜ್ಝಾನಂ. ಏತ್ಥೇತೇತಿ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ ಭುಮ್ಮಂ. ಅನಾಗಾಮಿಫಲಞ್ಹಿ ಪತ್ವಾ ಅಕುಸಲಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ.

ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಏತ್ಥ ಯಾವ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಾ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಫಲಪತ್ತೇ ಪನ ತೇ ನಿರೋಧಿತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಞ್ಞಾದಯೋ ಹಿ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಅಟ್ಠಕಾಮಾವಚರಕುಸಲಸಹಜಾತಸಞ್ಞಾವ.

೨೬೭. ಏತ್ಥೇತೇತಿ ಅರಹತ್ತಫಲೇ ಭುಮ್ಮಂ. ದುತಿಯಜ್ಝಾನಿಕಂ ಅರಹತ್ತಫಲಞ್ಹಿ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಕುಸಲಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಏತ್ಥ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಾ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಫಲಪತ್ತೇ ಪನ ತೇ ನಿರೋಧಿತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸಮಣಮುಣ್ಡಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.