೪. ದೀಘನಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ದೀಘನಖಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಸೂಕರಖತಾಯನ್ತಿ ಸೂಕರಖತಾತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಲೇಣೇ. ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಕಿರ ತಂ ಲೇಣಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧನ್ತರೇ ಪಥವಿಯಾ ವಡ್ಢಮಾನಾಯ ಅನ್ತೋಭೂಮಿಗತಂ ಜಾತಂ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಏಕೋ ಸೂಕರೋ ತಸ್ಸ ಛದನಪರಿಯನ್ತಸಮೀಪೇ ಪಂಸುಂ ಖಣಿ. ದೇವೇ ವುಟ್ಟೇ ಪಂಸುಧೋತೋ ಛದನಪರಿಯನ್ತೋ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ಏಕೋ ವನಚರಕೋ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಸೀಲವನ್ತೇಹಿ ಪರಿಭುತ್ತಲೇಣೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಪಂಸುಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಲೇಣಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಕುಟ್ಟಪರಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ದ್ವಾರವಾತಪಾನಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಸುಪರಿನಿಟ್ಠಿತ-ಸುಧಾಕಮ್ಮಚಿತ್ತಕಮ್ಮರಜತಪಟ್ಟಸದಿಸಾಯ ವಾಲುಕಾಯ ಸನ್ಥತಪರಿವೇಣಂ ಲೇಣಂ ಕತ್ವಾ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ವಸನತ್ಥಾಯ ಅದಾಸಿ. ಲೇಣಂ ಗಮ್ಭೀರಂ ಅಹೋಸಿ ಓತರಿತ್ವಾ ಅಭಿರುಹಿತಬ್ಬಂ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ದೀಘನಖೋತಿ ತಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ? ಸೋ ಕಿರ ಥೇರೇ ಅಡ್ಢಮಾಸಪಬ್ಬಜಿತೇ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಮಾತುಲೋ ಅಞ್ಞಂ ಪಾಸಣ್ಡಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಚಿರಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಇದಾನಿ ಪನಸ್ಸ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತಸ್ಸ ಅಡ್ಢಮಾಸೋ ಜಾತೋ. ಪವತ್ತಿಮ್ಪಿಸ್ಸ ನ ಸುಣಾಮಿ, ಓಜವನ್ತಂ ನು ಖೋ ಸಾಸನಂ, ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಜಾತೋ. ತಸ್ಮಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಸಮಯೇ ಥೇರೋ ಭಗವನ್ತಂ ಬೀಜಯಮಾನೋ ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಮಾತುಲೇ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪೇನ ಠಿತಕೋವ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ’’ತಿ.

ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀತಿ ಸಬ್ಬಾ ಮೇ ಉಪಪತ್ತಿಯೋ ನಕ್ಖಮನ್ತಿ, ಪಟಿಸನ್ಧಿಯೋ ನಕ್ಖಮನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವದತಿ. ಏತ್ತಾವತಾನೇನ ‘‘ಉಚ್ಛೇದವಾದೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ. ಭಗವಾ ಪನಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಕ್ಖರೇ ತಾವ ದೋಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಯಾಪಿ ಖೋ ತೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಏಸಾಪಿ ತೇ ದಿಟ್ಠಿ ನಕ್ಖಮತೀತಿ ಏಸಾಪಿ ತೇ ಪಠಮಂ ರುಚ್ಚಿತ್ವಾ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಗಹಿತದಿಟ್ಠಿ ನಕ್ಖಮತೀತಿ. ಏಸಾ ಚೇ ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ದಿಟ್ಠಿ ಖಮೇಯ್ಯಾತಿ ಮಯ್ಹಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬಂ ನಕ್ಖಮತೀತಿ ದಿಟ್ಠಿ, ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ ಯಾ ಏಸಾ ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀತಿ ದಿಟ್ಠಿ, ಏಸಾ ಮೇ ಖಮೇಯ್ಯ. ಯಂ ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಮ್ಪಿಸ್ಸ ತಾದಿಸಮೇವ. ಯಥಾ ಸಬ್ಬಗಹಣೇನ ಗಹಿತಾಪಿ ಅಯಂ ದಿಟ್ಠಿ ಖಮತಿ, ಏವಮೇವಂ ತಮ್ಪಿ ಖಮೇಯ್ಯ. ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ವಾದೇ ಆರೋಪಿತಂ ದೋಸಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ಪರಿಹರಾಮೀತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ವದತಿ, ಅತ್ಥತೋ ಪನಸ್ಸ ‘‘ಏಸಾ ದಿಟ್ಠಿ ನ ಮೇ ಖಮತೀ’’ತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನೇಸಾ ನ ಖಮತಿ ನ ರುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಸಾಯಂ ತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಬ್ಬಂ ಮೇ ನ ಖಮತೀತಿ ದಿಟ್ಠಿ ರುಚಿತಂ. ತೇನ ಹಿ ದಿಟ್ಠಿಅಕ್ಖಮೇನ ಅರುಚಿತೇನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಖಮತೀತಿ ರುಚ್ಚತೀತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ. ನ ಪನೇಸ ತಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತಿ, ಕೇವಲಂ ತಸ್ಸಾಪಿ ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿಯಾ ಉಚ್ಛೇದಮೇವ ಗಣ್ಹಾತಿ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ ಅತೋ ಖೋ ತೇ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ,…ಪೇ… ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಂ ಉಪಾದಿಯನ್ತೀತಿ. ತತ್ಥ ಅತೋತಿ ಪಜಹನಕೇಸು ನಿಸ್ಸಕ್ಕಂ, ಯೇ ಪಜಹನ್ತಿ, ತೇಹಿ ಯೇ ನಪ್ಪಜಹನ್ತೀತಿ ವುಚ್ಚಿಯನ್ತಿ, ತೇವ ಬಹುತರಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬಹೂ ಹಿ ಬಹುತರಾತಿ ಏತ್ಥ ಹಿಕಾರೋ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಬಹೂ ಬಹುತರಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರತೋ ತನೂ ಹಿ ತನುತರಾತಿ ಪದೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯೇ ಏವಮಾಹಂಸೂತಿ ಯೇ ಏವಂ ವದನ್ತಿ. ತಞ್ಚೇವ ದಿಟ್ಠಿಂ ನಪ್ಪಜಹನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಂ ಉಪಾದಿಯನ್ತೀತಿ ಮೂಲದಸ್ಸನಂ ನಪ್ಪಜಹನ್ತಿ, ಅಪರದಸ್ಸನಂ ಉಪಾದಿಯನ್ತಿ.

ಏತ್ಥ ಚ ಸಸ್ಸತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಉಚ್ಛೇದಂ ವಾ ಏಕಚ್ಚಸಸ್ಸತಂ ವಾ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಉಚ್ಛೇದಮ್ಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಸಸ್ಸತಂ ವಾ ಏಕಚ್ಚಸಸ್ಸತಂ ವಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಗಹೇತುಂ, ಏಕಚ್ಚಸಸ್ಸತಮ್ಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಸಸ್ಸತಂ ವಾ ಉಚ್ಛೇದಂ ವಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಗಹೇತುಂ. ಮೂಲಸಸ್ಸತಂ ಪನ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಞ್ಞಂ ಸಸ್ಸತಮೇವ ಸಕ್ಕಾ ಗಹೇತುಂ. ಕಥಂ? ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಮಯೇ ‘‘ರೂಪಂ ಸಸ್ಸತ’’ನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಪರಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ‘‘ನ ಸುದ್ಧರೂಪಮೇವ ಸಸ್ಸತಂ, ವೇದನಾಪಿ ಸಸ್ಸತಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಮ್ಪಿ ಸಸ್ಸತ’’ನ್ತಿ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಉಚ್ಛೇದೇಪಿ ಏಕಚ್ಚಸಸ್ಸತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯಥಾ ಚ ಖನ್ಧೇಸು, ಏವಂ ಆಯತನೇಸುಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತಞ್ಚೇವ ದಿಟ್ಠಿಂ ನಪ್ಪಜಹನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಂ ಉಪಾದಿಯನ್ತೀ’’ತಿ.

ದುತಿಯವಾರೇ ಅತೋತಿ ಅಪ್ಪಜಹನಕೇಸು ನಿಸ್ಸಕ್ಕಂ, ಯೇ ನಪ್ಪಜಹನ್ತಿ, ತೇಹಿ, ಯೇ ಪಜಹನ್ತೀತಿ ವುಚ್ಚಿಯನ್ತಿ, ತೇವ ತನುತರಾ ಅಪ್ಪತರಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಞ್ಚೇವ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಜಹನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿಂ ನ ಉಪಾದಿಯನ್ತೀತಿ ತಞ್ಚ ಮೂಲದಸ್ಸನಂ ಪಜಹನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಸ್ಸನಂ ನ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಕಥಂ? ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಮಯೇ ‘‘ರೂಪಂ ಸಸ್ಸತ’’ನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಪರಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ತತ್ಥ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಓಳಾರಿಕಮೇತಂ ಮಯ್ಹಂ ದಸ್ಸನ’’ನ್ತಿ ಪಜಹತಿ ‘‘ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ರೂಪಂ ಸಸ್ಸತನ್ತಿ ದಸ್ಸನಮೇವ ಓಳಾರಿಕಂ, ವೇದನಾಪಿ ಸಸ್ಸತಾ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಮ್ಪಿ ಸಸ್ಸತನ್ತಿ ದಸ್ಸನಂ ಓಳಾರಿಕಮೇವಾ’’ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ. ಉಚ್ಛೇದೇಪಿ ಏಕಚ್ಚಸಸ್ಸತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯಥಾ ಚ ಖನ್ಧೇಸು, ಏವಂ ಆಯತನೇಸುಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ತಞ್ಚ ಮೂಲದಸ್ಸನಂ ಪಜಹನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಸ್ಸನಂ ನ ಗಣ್ಹನ್ತಿ.

ಸನ್ತಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನಾತಿ ಕಸ್ಮಾ ಆರಭಿ? ಅಯಂ ಉಚ್ಛೇದಲದ್ಧಿಕೋ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಂ ನಿಗೂಹತಿ, ತಸ್ಸಾ ಪನ ಲದ್ಧಿಯಾ ವಣ್ಣೇ ವುಚ್ಚಮಾನೇ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಂ ಪಾತುಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ತಿಸ್ಸೋ ಲದ್ಧಿಯೋ ಏಕತೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ವಿಭಜಿತುಂ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆರಭಿ.

ಸಾರಾಗಾಯ ಸನ್ತಿಕೇತಿಆದೀಸು ರಾಗವಸೇನ ವಟ್ಟೇ ರಜ್ಜನಸ್ಸ ಆಸನ್ನಾ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಸಂಯೋಜನೇನ ವಟ್ಟಸಂಯೋಜನಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ. ಅಭಿನನ್ದನಾಯಾತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿವಸೇನೇವ ಗಿಲಿತ್ವಾ ಪರಿಯಾದಿಯನಸ್ಸ ಗಹಣಸ್ಸ ಚ ಆಸನ್ನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಸಾರಾಗಾಯ ಸನ್ತಿಕೇತಿಆದೀಸು ವಟ್ಟೇ ಅರಜ್ಜನಸ್ಸ ಆಸನ್ನಾತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಏತ್ಥ ಚ ಸಸ್ಸತದಸ್ಸನಂ ಅಪ್ಪಸಾವಜ್ಜಂ ದನ್ಧವಿರಾಗಂ, ಉಚ್ಛೇದದಸ್ಸನಂ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜಂ ಖಿಪ್ಪವಿರಾಗಂ. ಕಥಂ? ಸಸ್ಸತವಾದೀ ಹಿ ಇಧಲೋಕಂ ಪರಲೋಕಞ್ಚ ಅತ್ಥೀತಿ ಜಾನಾತಿ, ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಫಲಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಜಾನಾತಿ, ಕುಸಲಂ ಕರೋತಿ, ಅಕುಸಲಂ ಕರೋನ್ತೋ ಭಾಯತಿ, ವಟ್ಟಂ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ, ಅಭಿನನ್ದತಿ. ಬುದ್ಧಾನಂ ವಾ ಬುದ್ಧಸಾವಕಾನಂ ವಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೋ ಸೀಘಂ ಲದ್ಧಿಂ ಜಹಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸಸ್ಸತದಸ್ಸನಂ ಅಪ್ಪಸಾವಜ್ಜಂ ದನ್ಧವಿರಾಗನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಉಚ್ಛೇದವಾದೀ ಪನ ಇಧಲೋಕಪರಲೋಕಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಜಾನಾತಿ, ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಫಲಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಜಾನಾತಿ, ಕುಸಲಂ ನ ಕರೋತಿ, ಅಕುಸಲಂ ಕರೋನ್ತೋ ನ ಭಾಯತಿ, ವಟ್ಟಂ ನ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ, ನಾಭಿನನ್ದತಿ, ಬುದ್ಧಾನಂ ವಾ ಬುದ್ಧಸಾವಕಾನಂ ವಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವೇ ಸೀಘಂ ದಸ್ಸನಂ ಪಜಹತಿ. ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ, ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಅಭಿನೀಹಾರಂ ಕತ್ವಾ ಸಾವಕೋ ಹುತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ. ತಸ್ಮಾ ಉಚ್ಛೇದದಸ್ಸನಂ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜಂ ಖಿಪ್ಪವಿರಾಗನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೨೦೨. ಸೋ ಪನ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ದಸ್ಸನಂ ಸಂವಣ್ಣೇತಿ ಪಸಂಸತಿ, ಅದ್ಧಾ ಮೇ ಸುನ್ದರಂ ದಸ್ಸನ’’ನ್ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಉಕ್ಕಂಸೇತಿ ಮೇ ಭವನ್ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಯಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಕಞ್ಜಿಯೇನೇವ ತಿತ್ತಕಾಲಾಬು, ಉಚ್ಛೇದದಸ್ಸನೇನೇವ ಪೂರಿತೋ, ಸೋ ಯಥಾ ಕಞ್ಜಿಯಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ನ ಸಕ್ಕಾ ಲಾಬುಮ್ಹಿ ತೇಲಫಾಣಿತಾದೀನಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತುಂ, ಪಕ್ಖಿತ್ತಾನಿಪಿ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಏವಮೇವಂ ತಂ ಲದ್ಧಿಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಅಭಬ್ಬೋ ಮಗ್ಗಫಲಾನಂ ಲಾಭಾಯ, ತಸ್ಮಾ ಲದ್ಧಿಂ ಜಹಾಪನತ್ಥಂ ತತ್ರಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನಾತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ವಿಗ್ಗಹೋತಿ ಕಲಹೋ. ಏವಮೇತಾಸಂ ದಿಟ್ಠೀನಂ ಪಹಾನಂ ಹೋತೀತಿ ಏವಂ ವಿಗ್ಗಹಾದಿಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಾಸಂ ದಿಟ್ಠೀನಂ ಪಹಾನಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ಹಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಇಮಿನಾ ವಿಗ್ಗಹಾದಿನಾ’’ತಿ ತಂ ಉಚ್ಛೇದದಸ್ಸನಂ ಪಜಹತಿ.

೨೦೫. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ವಮಿತಕಞ್ಜಿಯೇ ಲಾಬುಮ್ಹಿ ಸಪ್ಪಿಫಾಣಿತಾದೀನಿ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ಹದಯೇ ಅಮತೋಸಧಂ ಪೂರೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಅಯಂ ಖೋ ಪನ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಕಾಯೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ ವಮ್ಮಿಕಸುತ್ತೇ ವುತ್ತೋ. ಅನಿಚ್ಚತೋತಿಆದೀನಿಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವಿತ್ಥಾರಿತಾನೇವ. ಯೋ ಕಾಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಯಛನ್ದೋತಿ ಯಾ ಕಾಯಸ್ಮಿಂ ತಣ್ಹಾ. ಸ್ನೇಹೋತಿ ತಣ್ಹಾಸ್ನೇಹೋವ. ಕಾಯನ್ವಯತಾತಿ ಕಾಯಾನುಗಮನಭಾವೋ, ಕಾಯಂ ಅನುಗಚ್ಛನಕಕಿಲೇಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ರೂಪಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅರೂಪಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ತಿಸ್ಸೋ ಖೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಪುನ ತಾಸಂಯೇವ ವೇದನಾನಂ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಯಸ್ಮಿಂ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಸಮಯೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ರಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸುಖಾದೀಸು ಏಕಂ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅಞ್ಞಾ ವೇದನಾ ಅತ್ತನೋ ವಾರಂ ವಾ ಓಕಾಸಂ ವಾ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಥ ಖೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾವ ಹೋನ್ತಿ ಭಿನ್ನಉದಕಪುಪ್ಫುಳಾ ವಿಯ ಚ ಅನ್ತರಹಿತಾ ವಾ. ಸುಖಾಪಿ ಖೋತಿಆದಿ ತಾಸಂ ವೇದನಾನಂ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ.

ನ ಕೇನಚಿ ಸಂವದತೀತಿ ತಸ್ಸತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಸಸ್ಸತವಾದೀ ಅಹ’’ನ್ತಿ ಉಚ್ಛೇದವಾದಿನಾಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ನ ಸಂವದತಿ, ತಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಸಸ್ಸತವಾದೀ ಅಹ’’ನ್ತಿ ಏಕಚ್ಚಸಸ್ಸತವಾದಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ನ ವಿವದತಿ. ಏವಂ ತಯೋಪಿ ವಾದಾ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ. ಯಞ್ಚ ಲೋಕೇ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯಂ ಲೋಕೇ ಕಥಿತಂ ವೋಹರಿತಂ, ತೇನ ವೋಹರತಿ ಅಪರಾಮಸನ್ತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಧಮ್ಮಂ ಪರಾಮಾಸಗ್ಗಾಹೇನ ಅಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ಯೋ ಹೋತಿ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹಂ ಕತಾವೀ,

ಖೀಣಾಸವೋ ಅನ್ತಿಮದೇಹಧಾರೀ;

ಅಹಂ ವದಾಮೀತಿಪಿ ಸೋ ವದೇಯ್ಯ,

ಮಮಂ ವದನ್ತೀತಿಪಿ ಸೋ ವದೇಯ್ಯ;

ಲೋಕೇ ಸಮಞ್ಞಂ ಕುಸಲೋ ವಿದಿತ್ವಾ,

ವೋಹಾರಮತ್ತೇನ ಸೋ ವೋಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೫);

ಅಪರಮ್ಪಿ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಇಮಾ ಖೋ ಚಿತ್ತ ಲೋಕಸಮಞ್ಞಾ ಲೋಕನಿರುತ್ತಿಯೋ ಲೋಕವೋಹಾರಾ ಲೋಕಪಞ್ಞತ್ತಿಯೋ, ಯಾಹಿ ತಥಾಗತೋ ವೋಹರತಿ ಅಪರಾಮಸ’’ನ್ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೧.೪೪೦).

೨೦೬. ಅಭಿಞ್ಞಾಪಹಾನಮಾಹಾತಿ ಸಸ್ಸತಾದೀಸು ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಸ್ಸತಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ಸಸ್ಸತಸ್ಸ ಪಹಾನಮಾಹ, ಉಚ್ಛೇದಂ, ಏಕಚ್ಚಸಸ್ಸತಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಏಕಚ್ಚಸಸ್ಸತಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ವದತಿ. ರೂಪಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ರೂಪಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ವದತೀತಿಆದಿನಾ ನಯೇನೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೋತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ. ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚೀತಿ ಅನುಪ್ಪಾದನಿರೋಧೇನ ನಿರುದ್ಧೇಹಿ ಆಸವೇಹಿ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾವ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಚೇಸ ಪರಸ್ಸ ವಡ್ಢಿತಂ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಖುದಂ ವಿನೋದೇನ್ತೋ ವಿಯ ಪರಸ್ಸ ಆರದ್ಧಾಯ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಞಾಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಞ್ಚೇವ ಪತ್ತೋ, ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣಸ್ಸ ಚ ಮತ್ಥಕಂ, ಸೋಳಸ ಚ ಪಞ್ಞಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಿತೋ. ದೀಘನಖೋ ಪನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ವಾ ಸರಣೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತೋ.

ಭಗವಾ ಪನ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಸೂರಿಯೇ ಧರಮಾನೇಯೇವ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಓರುಯ್ಹ ವೇಳುವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾವಕಸನ್ನಿಪಾತಮಕಾಸಿ, ಚತುರಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸನ್ನಿಪಾತೋ ಅಹೋಸಿ. ತತ್ರಿಮಾನಿ ಅಙ್ಗಾನಿ – ಮಾಘನಕ್ಖತ್ತೇನ ಯುತ್ತೋ ಪುಣ್ಣಮಉಪೋಸಥದಿವಸೋ, ಕೇನಚಿ ಅನಾಮನ್ತಿತಾನಿ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋಯೇವ ಧಮ್ಮತಾಯ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಿ ಅಡ್ಢತೇಲಸಾನಿ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಿ, ತೇಸು ಏಕೋಪಿ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ವಾ ಸೋತಾಪನ್ನ-ಸಕದಾಗಾಮಿ-ಅನಾಗಾಮಿ-ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕ-ಅರಹನ್ತೇಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರೋ ನತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬೇ ಛಳಭಿಞ್ಞಾವ, ಏಕೋಪಿ ಚೇತ್ಥ ಸತ್ಥಕೇನ ಕೇಸೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬೇ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುನೋಯೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ದೀಘನಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.