೮. ನಳಕಪಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೬೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ನಳಕಪಾನಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ನಳಕಪಾನೇತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಗಾಮೇ. ಪುಬ್ಬೇ ಕಿರ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ವಾನರಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಮಹಾಕಾಯೋ ಕಪಿರಾಜಾ ಅನೇಕವಾನರಸಹಸ್ಸಪರಿವುತೋ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ವಿಚರತಿ. ಪಞ್ಞವಾ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ ಮಹಾಪುಞ್ಞೋ. ಸೋ ಪರಿಸಂ ಏವಂ ಓವದತಿ – ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ತಾತಾ, ವಿಸಫಲಾನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ಅಮನುಸ್ಸಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯೋ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ತುಮ್ಹೇ ಪುಬ್ಬೇ ಖಾದಿತಪುಬ್ಬಾನೇವ ಫಲಾನಿ ಖಾದಥ, ಪೀತಪುಬ್ಬಾನೇವ ಪಾನೀಯಾನಿ ಚ ಪಿವಥ, ಏತ್ಥ ವೋ ಮಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಅಖಾದಿತಪುಬ್ಬಾನಿ ಪನ ಫಲಾನಿ ಅಪೀತಪುಬ್ಬಾನಿ ಚ ಪಾನೀಯಾನಿ ಮಂ ಅಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಮಾ ಖಾದಿತ್ಥ ಮಾ ಪಿವಿತ್ಥಾ’’ತಿ.

ತೇ ಏಕದಿವಸಂ ಚರಮಾನಾ ಅಞ್ಞಂ ಪಬ್ಬತಪಾದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಗೋಚರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಾ ಏಕಂ ಅಮನುಸ್ಸಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಹಸಾ ಅಪಿವಿತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತಾತಾ ಪಾನೀಯಂ ನ ಪಿವಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತುಮ್ಹಾಕಂ ಆಗಮನಂ ಓಲೋಕೇಮಾತಿ. ಸಾಧು ತಾತಾತಿ ಸಮನ್ತಾ ಪದಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನೋ ಓತಿಣ್ಣಪದಂಯೇವ ಅದ್ದಸ, ನ ಉತ್ತಿಣ್ಣಪದಂ, ದಿಸ್ವಾ ಸಪರಿಸ್ಸಯಾತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ತಾವದೇವ ಚ ತತ್ಥ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಅಮನುಸ್ಸೋ ಉದಕಂ ದ್ವೇಧಾ ಕತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಸಿ ಸೇತಮುಖೋ ನೀಲಕುಚ್ಛಿ ರತ್ತಹತ್ಥಪಾದೋ ಮಹಾದಾಠಿಕೋ ವಙ್ಕದಾಠೋ ವಿರೂಪೋ ಬೀಭಚ್ಛೋ ಉದಕರಕ್ಖಸೋ. ಸೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಪಾನೀಯಂ ನ ಪಿವಥ, ಮಧುರಂ ಉದಕಂ ಪಿವಥ, ಕಿಂ ತುಮ್ಹೇ ಏತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುಣಾಥಾ’’ತಿ? ಮಹಾಸತ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ತ್ವಂ ಇಧ ಅಧಿವತ್ಥೋ ಅಮನುಸ್ಸೋ’’ತಿ? ಆಮಾಹನ್ತಿ. ತ್ವಂ ಇಧ ಓತಿಣ್ಣೇ ಲಭಸೀತಿ? ಆಮ ಲಭಾಮಿ, ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಸಬ್ಬೇ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ, ಯಕ್ಖಾತಿ. ಪಾನೀಯಂ ಪನ ಪಿವಿಸ್ಸಥಾತಿ? ಆಮ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಏಕೋಪಿ ವೋ ನ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸತೀತಿ. ಪಾನೀಯಞ್ಚ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮ, ನ ಚ ತೇ ವಸಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಏಕನಳಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಕೋಟಿಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧಮಿ, ಸಬ್ಬೋ ಏಕಚ್ಛಿದ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ತೀರೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾವ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿ, ಸೇಸವಾನರಾನಂ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕೇ ನಳೇ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಧಮಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸಬ್ಬೇ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿಂಸು. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ದಿಸ್ವಾ ಪದಮನುತ್ತಿಣ್ಣಂ, ದಿಸ್ವಾನೋ’ ತರಿತಂ ಪದಂ;

ನಳೇನ ವಾರಿಂ ಪಿಸ್ಸಾಮ, ನೇವ ಮಂ ತ್ವಂ ವಧಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧.೨೦);

ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಅಜ್ಜದಿವಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಳಾ ಏಕಚ್ಛಿದ್ದಾವ ಹೋನ್ತಿ. ಇಮಿನಾ ಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಪ್ಪೇ ಚತ್ತಾರಿ ಕಪ್ಪಟ್ಠಿಯಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ ನಾಮ – ಚನ್ದೇ ಸಸಬಿಮ್ಬಂ, ವಟ್ಟಕಜಾತಕಮ್ಹಿ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಿಸ್ಸ ಗಮನುಪಚ್ಛೇದೋ, ಘಟಿಕಾರಕುಮ್ಭಕಾರಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ದೇವಸ್ಸ ಅವಸ್ಸನಂ, ತಸ್ಸಾ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ತೀರೇ ನಳಾನಂ ಏಕಚ್ಛಿದ್ದಭಾವೋತಿ. ಇತಿ ಸಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ನಳೇನ ಪಾನೀಯಸ್ಸ ಪೀತತ್ತಾ ನಳಕಪಾನಾತಿ ನಾಮಂ ಲಭಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ತಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಗಾಮೋ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ನಳಕಪಾನನ್ತೇವ ನಾಮಂ ಜಾತಂ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಳಕಪಾನೇ’’ತಿ. ಪಲಾಸವನೇತಿ ಕಿಂಸುಕವನೇ.

೧೬೭. ತಗ್ಘ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇತಿ ಏಕಂಸೇನೇವ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿರತಾ. ಅಞ್ಞೇಪಿ ಯೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಾಸನೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ, ತೇ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸದಿಸಾವ ಹುತ್ವಾ ಅಭಿರಮನ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತಿ.

ನೇವ ರಾಜಾಭಿನೀತಾತಿಆದೀಸು ಏಕೋ ರಞ್ಞೋ ಅಪರಾಧಂ ಕತ್ವಾ ಪಲಾಯತಿ. ರಾಜಾ ಕುಹಿಂ, ಭೋ, ಅಸುಕೋತಿ? ಪಲಾತೋ ದೇವಾತಿ. ಪಲಾತಟ್ಠಾನೇಪಿ ಮೇ ನ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸತಿ, ಸಚೇ ಪನ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ, ಮುಚ್ಚೇಯ್ಯಾತಿ ವದತಿ. ತಸ್ಸ ಕೋಚಿದೇವ ಸುಹದೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ತ್ವಂ ಸಚೇ ಜೀವಿತುಮಿಚ್ಛಸಿ, ಪಬ್ಬಜಾಹೀತಿ. ಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಂ ರಕ್ಖಮಾನೋ ಚರತಿ. ಅಯಂ ರಾಜಾಭಿನೀತೋ ನಾಮ.

ಏಕೋ ಪನ ಚೋರಾನಂ ಮೂಲಂ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಚರತಿ. ಚೋರಾ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಪುರಿಸಾನಂ ಅತ್ಥಿಕಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮ ನ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಪಲಾಯತಿ. ಚೋರಾ ಪಲಾತೋತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಪಲಾತಟ್ಠಾನೇಪಿ ನೋ ನ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸತಿ, ಸಚೇ ಪನ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ, ಮುಚ್ಚೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜತಿ. ಅಯಂ ಚೋರಾಭಿನೀತೋ ನಾಮ.

ಏಕೋ ಪನ ಬಹುಂ ಇಣಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ತೇನ ಇಣೇನ ಅಟ್ಟೋ ಪೀಳಿತೋ ತಮ್ಹಾ ಗಾಮಾ ಪಲಾಯತಿ. ಇಣಸಾಮಿಕಾ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಪಲಾತಟ್ಠಾನೇಪಿ ನೋ ನ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸತಿ, ಸಚೇ ಪನ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ, ಮುಚ್ಚೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜತಿ. ಅಯಂ ಇಣಟ್ಟೋ ನಾಮ.

ರಾಜಭಯಾದೀನಂ ಪನ ಅಞ್ಞತರೇನ ಭಯೇನ ಭೀತೋ ಅಟ್ಟೋ ಆತುರೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಭಯಟ್ಟೋ ನಾಮ. ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಾದೀಸು ಜೀವಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಆಜೀವಿಕಾಪಕತೋ ನಾಮ, ಆಜೀವಿಕಾಯ ಪಕತೋ ಅಭಿಭೂತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮೇಸು ಪನ ಏಕೋಪಿ ಇಮೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ನೇವ ರಾಜಾಭಿನೀತೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ವಿವೇಕನ್ತಿ ವಿವಿಚ್ಚ ವಿವಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಂ ಕಾಮೇಹಿ ಚ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮೇಹಿ ಚ ವಿವಿತ್ತೇನ ಪಠಮದುತಿಯಜ್ಝಾನಸಙ್ಖಾತಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಸಚೇ ತಂ ವಿವಿಚ್ಚ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಪೀತಿಸುಖಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಉಪರಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಮಗ್ಗಾನಂ ವಸೇನ ಸನ್ತತರಂ ಸುಖಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಇಮೇ ಅಭಿಜ್ಝಾದಯೋ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠನ್ತೀತಿ. ತತ್ಥ ಅರತೀತಿ ಅಧಿಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತತಾ. ತನ್ದೀತಿ ಆಲಸಿಯಭಾವೋ. ಏವಂ ಯೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಸ್ಸ ಇಮೇ ಸತ್ತ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯಸ್ಸ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಸೋಯೇವ ಸಮಣಕಿಚ್ಚಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಪುನ ವಿವೇಕಂ ಅನುರುದ್ಧಾ…ಪೇ… ಅಞ್ಞಂ ವಾ ತತೋ ಸನ್ತತರನ್ತಿ ಆಹ.

ಏವಂ ಕಣ್ಹಪಕ್ಖಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತೇನೇವ ನಯೇನ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪುನ ವಿವೇಕನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೧೬೮. ಸಙ್ಖಾಯಾತಿ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಏಕನ್ತಿ ಏಕಚ್ಚಂ. ಪಟಿಸೇವತೀತಿ ಸೇವಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಸೇವತಿ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಉಪಪತ್ತೀಸು ಬ್ಯಾಕರೋತೀತಿ ಸಪ್ಪಟಿಸನ್ಧಿಕೇ ತಾವ ಬ್ಯಾಕರೋತು, ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಧಿಕೇ ಕಥಂ ಬ್ಯಾಕರೋತೀತಿ. ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಧಿಕಸ್ಸ ಪುನ ಭವೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ನತ್ಥೀತಿ ವದನ್ತೋ ಉಪಪತ್ತೀಸು ಬ್ಯಾಕರೋತಿ ನಾಮ.

ಜನಕುಹನತ್ಥನ್ತಿ ಜನವಿಮ್ಹಾಪನತ್ಥಂ. ಜನಲಪನತ್ಥನ್ತಿ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಉಪಲಾಪನತ್ಥಂ. ನ ಇತಿ ಮಂ ಜನೋ ಜಾನಾತೂತಿ ಏವಂ ಮಂ ಮಹಾಜನೋ ಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಮೇ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಅನ್ತರೇ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛಿಸ್ಸತೀತಿ ಇಮಿನಾಪಿ ಕಾರಣೇನ ನ ಬ್ಯಾಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಳಾರವೇದಾತಿ ಮಹನ್ತತುಟ್ಠಿನೋ.

೧೬೯. ಸೋ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮಾತಿ ಸೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಇಮಸ್ಸ ಠಿತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ. ಏವಂಸೀಲೋತಿಆದೀಸು ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಮಿಸ್ಸಕಾವ ಸೀಲಾದಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏವಂಧಮ್ಮೋತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಸಮಾಧಿಪಕ್ಖಿಕಾ ಧಮ್ಮಾ ಧಮ್ಮಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ಹೋತೀತಿ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪೂರಿತಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇನ್ತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿವಿಹಾರೇನ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತುಮಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರಯಮಾನಸ್ಸ ಚರತೋಪಿ ಫಾಸುವಿಹಾರೋಯೇವ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬವಾರೇಸು ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ನಳಕಪಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.