೫. ಭದ್ದಾಲಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೪. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಭದ್ದಾಲಿಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಏಕಾಸನಭೋಜನನ್ತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪುರೇಭತ್ತೇ ಅಸನಭೋಜನಂ, ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಭತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪ್ಪಾಬಾಧತನ್ತಿಆದೀನಿ ಕಕಚೋಪಮೇ ವಿತ್ಥಾರಿತಾನಿ. ನ ಉಸ್ಸಹಾಮೀತಿ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ. ಸಿಯಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಸಿಯಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋತಿ ಏವಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಯಾವಜೀವಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ ನು ಖೋ, ನ ನು ಖೋತಿ ಇತಿ ಮೇ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕದೇಸಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಪೋರಾಣಕತ್ಥೇರಾ ಕಿರ ಪತ್ತೇ ಭತ್ತಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಪ್ಪಿಮ್ಹಿ ದಿನ್ನೇ ಸಪ್ಪಿನಾ ಉಣ್ಹಮೇವ ಥೋಕಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಹತ್ಥೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಬಹಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಛಾಯೂದಕಫಾಸುಕೇ ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ಏತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಸತ್ಥಾ ಆಹ. ಭದ್ದಾಲಿ, ಪನ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಸಕಿಂ ಪತ್ತಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪುನ ಪತ್ತಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಓದನಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ ಬಹಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಛಾಯೂದಕಫಾಸುಕೇ ಠಾನೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಇತಿ ಏವಂ ವಟ್ಟೇಯ್ಯ, ಇತರಥಾ ಕೋ ಸಕ್ಕೋತೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏವಮ್ಪಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ನ ಉಸ್ಸಹಾಮೀತಿ ಆಹ. ಅಯಂ ಕಿರ ಅತೀತೇ ಅನನ್ತರಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಕಾಕಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಕಾಕಾ ಚ ನಾಮ ಮಹಾಛಾತಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಛಾತಕತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸ ಪನ ವಿರವನ್ತಸ್ಸೇವ ಭಗವಾ ತಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ – ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ವಿಕಾಲೇ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ಖಾದೇಯ್ಯ ವಾ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ ವಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೪೮) ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಭದ್ದಾಲಿ,…ಪೇ… ಅನುಸ್ಸಾಹಂ ಪವೇದೇಸೀತಿ.

ಯಥಾ ತನ್ತಿ ಯಥಾ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಯ ನ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಏಕವಿಹಾರೇಪಿ ವಸನ್ತೋ ಸತ್ಥು ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ನ ದದೇಯ್ಯ, ತಥೇವ ನ ಅದಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನೇವ ಭಗವತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ, ನ ಧಮ್ಮದೇಸನಟ್ಠಾನಂ ನ ವಿತಕ್ಕಮಾಳಕಂ, ನ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಯಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಭಗವಾ ನಿಸೀದತಿ, ತಸ್ಸ ದ್ವಾರೇಪಿ ನ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸಚಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಭಗವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಞತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛತಿ. ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತೋ ಕಿರೇಸ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋ. ತೇನಸ್ಸ ನ ಅಞ್ಞೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಅಹೋಸಿ, – ‘‘ಮಯಾ ನಾಮ ಉದರಕಾರಣಾ ಭಗವತೋ ಸಿಕ್ಖಾಪದಪಞ್ಞಾಪನಂ ಪಟಿಬಾಹಿತಂ, ಅನನುಚ್ಛವಿಕಂ ಮೇ ಕತ’’ನ್ತಿ ಅಯಮೇವ ವಿತಕ್ಕೋ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಮಾ ಏಕವಿಹಾರೇ ವಸನ್ತೋಪಿ ಲಜ್ಜಾಯ ಸತ್ಥು ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ನಾದಾಸಿ.

೧೩೫. ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಭಗವತೋ ಚೀವರಸಾಟಕಂ ಅದಂಸು, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಏತಂ ದೋಸಕನ್ತಿ ಏತಂ ಓಕಾಸಮೇತಂ ಅಪರಾಧಂ, ಸತ್ಥು ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಬಾಹಿತಕಾರಣಂ ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುಕ್ಕರತರನ್ತಿ ವಸ್ಸಞ್ಹಿ ವಸಿತ್ವಾ ದಿಸಾಪಕ್ಕನ್ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಹಿಂ ವಸಿತ್ಥಾತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಹಿ ಜೇತವನೇ ವಸಿಮ್ಹಾತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಆವುಸೋ, ಭಗವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ಕತರಂ ಜಾತಕಂ ಕಥೇಸಿ, ಕತರಂ ಸುತ್ತನ್ತಂ, ಕತರಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಾರೋ ಹೋನ್ತಿ. ತತೋ ‘‘ವಿಕಾಲಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ, ಭದ್ದಾಲಿ, ನಾಮ ನಂ ಏಕೋ ಥೇರೋ ಪಟಿಬಾಹೀ’’ತಿ ವಕ್ಖನ್ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ – ‘‘ಭಗವತೋಪಿ ನಾಮ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಬಾಹಿತಂ ಅಯುತ್ತಂ ಅಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ಏವಂ ತೇ ಅಯಂ ದೋಸೋ ಮಹಾಜನನ್ತರೇ ಪಾಕಟೋ ಹುತ್ವಾ ದುಪ್ಪಟಿಕಾರತಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಏವಮಾಹಂಸು. ಅಪಿಚ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಪವಾರೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಥ ತ್ವಂ ‘‘ಏಥಾವುಸೋ, ಮಮ ಸತ್ಥಾರಂ ಖಮಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಸಹಾಯಾ ಹೋಥಾ’’ತಿ ಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇಸ್ಸಸಿ. ತತ್ಥ ಆಗನ್ತುಕಾ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ, ‘‘ಆವುಸೋ, ಕಿಂ ಇಮಿನಾಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕತ’’ನ್ತಿ. ತತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಭಾರಿಯಂ ಕತಂ ಭಿಕ್ಖುನಾ, ದಸಬಲಂ ನಾಮ ಪಟಿಬಾಹಿಸ್ಸತೀತಿ ಅಯುತ್ತಮೇತ’’ನ್ತಿ ವಕ್ಖನ್ತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಅಯಂ ಅಪರಾಧೋ ಮಹಾಜನನ್ತರೇ ಪಾಕಟೋ ಹುತ್ವಾ ದುಪ್ಪಟಿಕಾರತಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾಪಿ ಏವಮಾಹಂಸು. ಅಥ ವಾ ಭಗವಾ ಪವಾರೇತ್ವಾ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ, ಅಥ ತ್ವಂ ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ಭಗವತೋ ಖಮಾಪನತ್ಥಾಯ ಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇಸ್ಸಸಿ. ತತ್ರ ದಿಸಾವಾಸಿನೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ, ‘‘ಆವುಸೋ, ಕಿಂ ಇಮಿನಾ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕತ’’ನ್ತಿ…ಪೇ… ದುಪ್ಪಟಿಕಾರತಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾಪಿ ಏವಮಾಹಂಸು.

ಏತದವೋಚಾತಿ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಂ ಮಯಾ ಕತಂ, ಭಗವಾ ಪನ ಮಹನ್ತೇಪಿ ಅಗುಣೇ ಅಲಗ್ಗಿತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಅಚ್ಚಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತೀತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಏತಂ ‘‘ಅಚ್ಚಯೋ ಮಂ, ಭನ್ತೇ,’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ. ತತ್ಥ ಅಚ್ಚಯೋತಿ ಅಪರಾಧೋ. ಮಂ ಅಚ್ಚಗಮಾತಿ ಮಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಪವತ್ತೋ. ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೂತಿ ಖಮತು. ಆಯತಿಂ ಸಂವರಾಯಾತಿ ಅನಾಗತೇ ಸಂವರಣತ್ಥಾಯ, ಪುನ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಅಪರಾಧಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಖಲಿತಸ್ಸ ಅಕರಣತ್ಥಾಯ. ತಗ್ಘಾತಿ ಏಕಂಸೇನ. ಸಮಯೋಪಿ ಖೋ ತೇ, ಭದ್ದಾಲೀತಿ, ಭದ್ದಾಲಿ, ತಯಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಏಕಂ ಕಾರಣಂ ಅತ್ಥಿ, ತಮ್ಪಿ ತೇ ನ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ನ ಸಲ್ಲಕ್ಖಿತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೩೬. ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋತಿಆದೀಸು ಧಮ್ಮಾನುಸಾರೀ, ಸದ್ಧಾನುಸಾರೀತಿ ದ್ವೇ ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾ ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗಿಪುಗ್ಗಲಾ. ಏತೇ ಪನ ಸತ್ತಪಿ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲೇ ಭಗವತಾಪಿ ಏವಂ ಆಣಾಪೇತುಂ ನ ಯುತ್ತಂ, ಭಗವತಾ ಆಣತ್ತೇ ತೇಸಮ್ಪಿ ಏವಂ ಕಾತುಂ ನ ಯುತ್ತಂ. ಅಟ್ಠಾನಪರಿಕಪ್ಪವಸೇನ ಪನ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಸುವಚಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಭದ್ದಾಲಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಚ ದುಬ್ಬಚಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಮೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ಅಪಿ ನು ತ್ವಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋತಿ ದೇಸನಂ ಕಸ್ಮಾ ಆರಭಿ? ಭದ್ದಾಲಿಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಭದ್ದಾಲಿ, ಇಮೇ ಸತ್ತ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಾ ಲೋಕೇ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಮಮ ಸಾಸನೇ ಸಾಮಿನೋ, ಮಯಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತೇ ಪಟಿಬಾಹಿತಬ್ಬಯುತ್ತೇ ಕಾರಣೇ ಸತಿ ಏತೇಸಂ ಪಟಿಬಾಹಿತುಂ ಯುತ್ತಂ. ತ್ವಂ ಪನ ಮಮ ಸಾಸನತೋ ಬಾಹಿರಕೋ, ಮಯಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತೇ ತುಯ್ಹಂ ಪಟಿಬಾಹಿತುಂ ನ ಯುತ್ತನ್ತಿ.

ರಿತ್ತೋ ತುಚ್ಛೋತಿ ಅನ್ತೋ ಅರಿಯಗುಣಾನಂ ಅಭಾವೇನ ರಿತ್ತಕೋ ತುಚ್ಛಕೋ, ಇಸ್ಸರವಚನೇ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಹೋತಿ. ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರೋಸೀತಿ ಯಥಾ ಧಮ್ಮೋ ಠಿತೋ, ತಥೇವ ಕರೋಸಿ, ಖಮಾಪೇಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಂ ತೇ ಮಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಾತಿ ತಂ ತವ ಅಪರಾಧಂ ಮಯಂ ಖಮಾಮ. ವುಡ್ಢಿ ಹೇಸಾ, ಭದ್ದಾಲಿ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇತಿ ಏಸಾ, ಭದ್ದಾಲಿ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ವುಡ್ಢಿ ನಾಮ. ಕತಮಾ? ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರಿತ್ವಾ ಆಯತಿಂ ಸಂವರಾಪಜ್ಜನಾ. ದೇಸನಂ ಪನ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಯೋ ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರೋತಿ, ಆಯತಿಂ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಆಹ.

೧೩೭. ಸತ್ಥಾಪಿ ಉಪವದತೀತಿ ‘‘ಅಸುಕವಿಹಾರವಾಸೀ ಅಸುಕಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಅಸುಕಸ್ಸ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖು ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತುಂ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ – ‘‘ಕಿಂ ತಸ್ಸ ಅರಞ್ಞವಾಸೇನ, ಯೋ ಮಯ್ಹಂ ಪನ ಸಾಸನೇ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಪರಿಪೂರಕಾರೀ’’ತಿ ಏವಂ ಉಪವದತಿ, ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ, ಅಪಿಚೇತ್ಥ ದೇವತಾ ನ ಕೇವಲಂ ಉಪವದನ್ತಿ, ಭೇರವಾರಮ್ಮಣಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಲಾಯನಾಕಾರಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ. ಅತ್ತನಾಪಿ ಅತ್ತಾನನ್ತಿ ಸೀಲಂ ಆವಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಟ್ಠಾನಂ ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ, ಚಿತ್ತಂ ವಿಧಾವತಿ, ನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅಲ್ಲೀಯತಿ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ಮಾದಿಸಸ್ಸ ಅರಞ್ಞವಾಸೇನಾ’’ತಿ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಅತ್ತಾಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ಉಪವದಿತೋತಿ ಅತ್ತನಾಪಿ ಅತ್ತಾ ಉಪವದಿತೋ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೋ ವುತ್ತಪಚ್ಚನೀಕನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೋ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹೀತಿಆದಿ ಏವಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ.

೧೪೦. ಪಸಯ್ಹ ಪಸಯ್ಹ ಕಾರಣಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇಪಿ ದೋಸೇ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕಾರೇನ್ತಿ. ನೋ ತಥಾತಿ ಮಹನ್ತೇಪಿ ಅಪರಾಧೇ ಯಥಾ ಇತರಂ, ಏವಂ ಪಸಯ್ಹ ನ ಕಾರೇನ್ತಿ. ಸೋ ಕಿರ, ‘‘ಆವುಸೋ, ಭದ್ದಾಲಿ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಏಹಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಖಮಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘತೋಪಿ, ಕಞ್ಚಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಭದ್ದಾಲಿ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಸತ್ಥುಸನ್ತಿಕಾಪಿ ಅನುಗ್ಗಹಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸತಿ. ತತೋ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನಾಪಿ ನ ಸಮಸ್ಸಾಸಿತೋ, ಸತ್ಥಾರಾಪೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ.

ಅಥ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋಪಿ ಸತ್ಥಾಪಿ ಓವದಿತಬ್ಬಯುತ್ತಮೇವ ಓವದತಿ, ನ ಇತರನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇಧ, ಭದ್ದಾಲಿ, ಏಕಚ್ಚೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಞ್ಞೇನಾಞ್ಞನ್ತಿಆದೀನಿ ಅನುಮಾನಸುತ್ತೇ ವಿತ್ಥಾರಿತಾನಿ. ನ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತತೀತಿ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತಮ್ಪಿ ನ ವತ್ತತಿ. ನ ಲೋಮಂ ಪಾತೇತೀತಿ ಅನುಲೋಮವತ್ತೇ ನ ವತ್ತತಿ, ವಿಲೋಮಮೇವ ಗಣ್ಹಾತಿ. ನ ನಿತ್ಥಾರಂ ವತ್ತತೀತಿ ನಿತ್ಥಾರಣಕವತ್ತಮ್ಹಿ ನ ವತ್ತತಿ, ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನತ್ಥಂ ತುರಿತತುರಿತೋ ಛನ್ದಜಾತೋ ನ ಹೋತಿ. ತತ್ರಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಸ ದುಬ್ಬಚಕರಣೇ. ಅಭಿಣ್ಹಾಪತ್ತಿಕೋತಿ ನಿರನ್ತರಾಪತ್ತಿಕೋ. ಆಪತ್ತಿಬಹುಲೋತಿ ಸಾಪತ್ತಿಕಕಾಲೋವಸ್ಸ ಬಹು, ಸುದ್ಧೋ ನಿರಾಪತ್ತಿಕಕಾಲೋ ಅಪ್ಪೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ವೂಪಸಮ್ಮತೀತಿ ಖಿಪ್ಪಂ ನ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ದೀಘಸುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ವಿನಯಧರಾ ಪಾದಧೋವನಕಾಲೇ ಆಗತಂ ‘‘ಗಚ್ಛಾವುಸೋ, ವತ್ತವೇಲಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಪುನ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞಿತ್ವಾ ಆಗತಂ ‘‘ಗಚ್ಛಾವುಸೋ, ತುಯ್ಹಂ ವಿಹಾರವೇಲಾ, ಗಚ್ಛಾವುಸೋ, ಸಾಮಣೇರಾದೀನಂ ಉದ್ದೇಸದಾನವೇಲಾ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ನ್ಹಾನವೇಲಾ, ಥೇರೂಪಟ್ಠಾನವೇಲಾ, ಮುಖಧೋವನವೇಲಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ದಿವಸಭಾಗೇಪಿ ರತ್ತಿಭಾಗೇಪಿ ಆಗತಂ ಉಯ್ಯೋಜೇನ್ತಿಯೇವ. ‘‘ಕಾಯ ವೇಲಾಯ, ಭನ್ತೇ, ಓಕಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ‘‘ಗಚ್ಛಾವುಸೋ, ತ್ವಂ ಇಮಮೇವ ಠಾನಂ ಜಾನಾಸಿ, ಅಸುಕೋ ನಾಮ ವಿನಯಧರತ್ಥೇರೋ ಸಿನೇಹಪಾನಂ ಪಿವತಿ, ಅಸುಕೋ ವಿರೇಚನಂ ಕಾರೇತಿ, ಕಸ್ಮಾ ತುರಿತೋಸೀ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ದೀಘಸುತ್ತಮೇವ ಕರೋನ್ತಿ.

೧೪೧. ಖಿಪ್ಪಮೇವ ವೂಪಸಮ್ಮತೀತಿ ಲಹುಂ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ನ ದೀಘಸುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪನ್ನಾ ಭಿಕ್ಖೂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಯಂ ಸುಬ್ಬಚೋ ಭಿಕ್ಖು, ಜನಪದವಾಸಿನೋ ನಾಮ ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನೇ ವಸನಟ್ಠಾನನಿಸಜ್ಜನಾದೀನಿ ನ ಫಾಸುಕಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖಾಚಾರೋಪಿ ದುಕ್ಖೋ ಹೋತಿ, ಸೀಘಮಸ್ಸ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇಮಾ’’ತಿ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಆಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸುದ್ಧನ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿ.

೧೪೨. ಅಧಿಚ್ಚಾಪತ್ತಿಕೋತಿ ಕದಾಚಿ ಕದಾಚಿ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಲಜ್ಜೀ ಹೋತಿ ಪಕತತ್ತೋ, ದುಬ್ಬಚತ್ತಾ ಪನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖೂ ತಥೇವ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ.

೧೪೪. ಸದ್ಧಾಮತ್ತಕೇನ ವಹತಿ ಪೇಮಮತ್ತಕೇನಾತಿ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇಸು ಅಪ್ಪಮತ್ತಿಕಾಯ ಗೇಹಸ್ಸಿತಸದ್ಧಾಯ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮೇನ ಯಾಪೇತಿ. ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣಸದಿಸಾ ಹಿ ಅಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ನಾಮ, ನವಪಬ್ಬಜಿತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಗುಣಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇಸು ಪೇಮಮತ್ತೇನ ಯಾಪೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವರೂಪಾ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಾ. ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಹಿ ಸಙ್ಗಹಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಠಿತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾಪತ್ತಾ ಮಹಾಸಮಣಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಏತ್ತಕೇನ ಕಥಾಮಗ್ಗೇನ ‘‘ಓವದಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಓವದನ್ತಿ, ನ ಇತರ’’ನ್ತಿ ಇಮಮೇವ ಭಗವತಾ ದಸ್ಸಿತಂ.

೧೪೫. ಅಞ್ಞಾಯ ಸಣ್ಠಹಿಂಸೂತಿ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸತ್ತೇಸು ಹಾಯಮಾನೇಸೂತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಹಾಯಮಾನಾಯ ಸತ್ತಾ ಹಾಯನ್ತಿ ನಾಮ. ಸದ್ಧಮ್ಮೇ ಅನ್ತರಧಾಯಮಾನೇತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೇ ಅನ್ತರಧಾಯಮಾನೇ. ಪಟಿಪತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೋಪಿ ಹಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಪೂರಕೇಸು ಸತ್ತೇಸು ಅಸತಿ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ ನಾಮ. ಆಸವಟ್ಠಾನೀಯಾತಿ ಆಸವಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಏತೇಸೂತಿ ಆಸವಟ್ಠಾನೀಯಾ. ಯೇಸು ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾ ಪರೂಪವಾದವಿಪ್ಪಟಿಸಾರವಧಬನ್ಧನಾದಯೋ ಚೇವ ಅಪಾಯದುಕ್ಖವಿಸೇಸಭೂತಾ ಚ ಆಸವಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿಯೇವ. ಯಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ತೇ ಕಾರಣಂ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇ ಆಸವಟ್ಠಾನೀಯಾ ವೀತಿಕ್ಕಮಧಮ್ಮಾ ಯಾವ ನ ಸಙ್ಘೇ ಪಾತುಭವನ್ತಿ, ನ ತಾವ ಸತ್ಥಾ ಸಾವಕಾನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇತೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ.

ಏವಂ ಅಕಾಲಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪುನ ಕಾಲಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಭದ್ದಾಲೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯತೋತಿ ಯದಾ, ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತಾನುಸಾರೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ವಾ ಏತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಆಸವಟ್ಠಾನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತಾ ವೀತಿಕ್ಕಮದೋಸಾ ಸಙ್ಘೇ ಪಾತುಭವನ್ತಿ, ತದಾ ಸತ್ಥಾ ಸಾವಕಾನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ತೇಸಂಯೇವ ಆಸವಟ್ಠಾನೀಯಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತಾನಂ ವೀತಿಕ್ಕಮದೋಸಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ.

ಏವಂ ಆಸವಟ್ಠಾನೀಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಅಕಾಲಂ, ಉಪ್ಪತ್ತಿಞ್ಚ ಕಾಲನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಕಾಲಞ್ಚ ಉಪ್ಪತ್ತಿಕಾಲಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ತಾವ, ಭದ್ದಾಲಿ, ಇಧೇಕಚ್ಚೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಮಹತ್ತನ್ತಿ ಮಹನ್ತಭಾವಂ. ಸಙ್ಘೋ ಹಿ ಯಾವ ನ ಥೇರನವಮಜ್ಝಿಮಾನಂ ವಸೇನ ಮಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ, ತಾವ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಹೋನ್ತಿ, ಸಾಸನೇ ಏಕಚ್ಚೇ ಆಸವಟ್ಠಾನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಮಹತ್ತಂ ಪತ್ತೇ ಪನ ತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ. ತತ್ಥ ಮಹತ್ತಂ ಪತ್ತೇ ಸಙ್ಘೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಉತ್ತರಿದ್ವಿರತ್ತತಿರತ್ತಂ ಸಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ (ಪಾಚಿ. ೫೧). ಯಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅನುವಸ್ಸಂ ವುಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ (ಪಾಚಿ. ೧೧೭೧). ಯಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಏಕವಸ್ಸಂ ದ್ವೇ ವುಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೧೧೭೫).

ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ.

ಲಾಭಗ್ಗನ್ತಿ ಲಾಭಸ್ಸ ಅಗ್ಗಂ. ಸಙ್ಘೋ ಹಿ ಯಾವ ನ ಲಾಭಗ್ಗಪತ್ತೋ ಹೋತಿ, ನ ತಾವ ಲಾಭಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಆಸವಟ್ಠಾನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಪತ್ತೇ ಪನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಅಚೇಲಕಸ್ಸ ವಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ವಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾಯ ವಾ ಸಹತ್ಥಾ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ದದೇಯ್ಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೭೦).

ಇದಞ್ಹಿ ಲಾಭಗ್ಗಪತ್ತೇ ಸಙ್ಘೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ.

ಯಸಗ್ಗನ್ತಿ ಯಸಸ್ಸ ಅಗ್ಗಂ. ಸಙ್ಘೋ ಹಿ ಯಾವ ನ ಯಸಗ್ಗಪತ್ತೋ ಹೋತಿ, ನ ತಾವ ಯಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಆಸವಟ್ಠಾನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಪತ್ತೇ ಪನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ ‘‘ಸುರಾಮೇರಯಪಾನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೩೨೭). ಇದಞ್ಹಿ ಯಸಗ್ಗಪತ್ತೇ ಸಙ್ಘೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ.

ಬಾಹುಸಚ್ಚನ್ತಿ ಬಹುಸ್ಸುತಭಾವಂ. ಸಙ್ಘೋ ಹಿ ಯಾವ ನ ಬಾಹುಸಚ್ಚಪತ್ತೋ ಹೋತಿ, ನ ತಾವ ಆಸವಟ್ಠಾನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಬಾಹುಸಚ್ಚಪತ್ತೇ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಏಕಂ ನಿಕಾಯಂ ದ್ವೇ ನಿಕಾಯೇ ಪಞ್ಚಪಿ ನಿಕಾಯೇ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಯೋನಿಸೋ ಉಮ್ಮುಜ್ಜಮಾನಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ರಸೇನ ರಸಂ ಸಂಸನ್ದೇತ್ವಾ ಉದ್ಧಮ್ಮಂ ಉಬ್ಬಿನಯಂ ಸತ್ಥು ಸಾಸನಂ ದೀಪೇನ್ತಿ, ಅಥ ಸತ್ಥಾ – ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ ತಥಾಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ (ಪಾಚಿ. ೪೧೮)…ಪೇ… ಸಮಣುದ್ದೇಸೋಪಿ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾಚಿ. ೪೨೯) ನಯೇನ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ.

ರತ್ತಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ರತ್ತಿಯೋ ಜಾನನ್ತೀತಿ ರತ್ತಞ್ಞೂ. ಅತ್ತನೋ ಪಬ್ಬಜಿತದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಬಹೂ ರತ್ತಿಯೋ ಜಾನನ್ತಿ, ಚಿರಪಬ್ಬಜಿತಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ರತ್ತಞ್ಞೂನಂ ಭಾವಂ ರತ್ತಞ್ಞುತಂ. ತತ್ರ ರತ್ತಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೇ ಸಙ್ಘೇ ಉಪಸೇನಂ ವಙ್ಗನ್ತಪುತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸೋ ಹಾಯಸ್ಮಾ ಊನದಸವಸ್ಸೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಏಕವಸ್ಸೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಸಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಊನದಸವಸ್ಸೇನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಯ್ಯ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೭೫). ಏವಂ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪುನ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ದಸವಸ್ಸಮ್ಹಾ ದಸವಸ್ಸಮ್ಹಾ’’ತಿ ಬಾಲಾ ಅಬ್ಯತ್ತಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ಅಪರಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಾಲೇನ ಅಬ್ಯತ್ತೇನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ದಸವಸ್ಸೇನ ವಾ ಅತಿರೇಕದಸವಸ್ಸೇನ ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತು’’ನ್ತಿ. ಇತಿ ರತ್ತಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತಕಾಲೇ ದ್ವೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ.

೧೪೬. ಆಜಾನೀಯಸುಸೂಪಮಂ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಂ ದೇಸೇಸಿನ್ತಿ ತರುಣಾಜಾನೀಯಉಪಮಂ ಕತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಯಿಂ. ತತ್ರಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅಸರಣೇ. ನ ಖೋ, ಭದ್ದಾಲಿ, ಏಸೇವ ಹೇತೂತಿ ನ ಏಸ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಪರಿಪೂರಕಾರೀಭಾವೋಯೇವ ಏಕೋ ಹೇತು.

೧೪೭. ಮುಖಾಧಾನೇ ಕಾರಣಂ ಕಾರೇತೀತಿ ಖಲೀನಬನ್ಧಾದೀಹಿ ಮುಖಟ್ಠಪನೇ ಸಾಧುಕಂ ಗೀವಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತುಂ ಕಾರಣಂ ಕಾರೇತಿ. ವಿಸೂಕಾಯಿತಾನೀತಿಆದೀಹಿ ವಿಸೇವನಾಚಾರಂ ಕಥೇಸಿ. ಸಬ್ಬಾನೇವ ಹೇತಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವೇವಚನಾನಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಸೇವನಾಚಾರೇ. ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತೀತಿ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನೋ ಹೋತಿ, ತಂ ವಿಸೇವನಂ ಜಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯುಗಾಧಾನೇತಿ ಯುಗಟ್ಠಪನೇ ಯುಗಸ್ಸ ಸಾಧುಕಂ ಗಹಣತ್ಥಂ.

ಅನುಕ್ಕಮೇತಿ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಪಾದೇ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಉಕ್ಖಿಪನೇ ಚ ನಿಕ್ಖಿಪನೇ ಚ. ಪರಸೇನಾಯ ಹಿ ಆವಾಟೇ ಠತ್ವಾ ಅಸಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಸ್ಸ ಪಾದೇ ಛಿನ್ದನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಏಸ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಪಾದೇ ಉಕ್ಖಿಪಿಸ್ಸತೀತಿ ರಜ್ಜುಬನ್ಧನವಿಧಾನೇನ ಏತಂ ಕಾರಣಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಮಣ್ಡಲೇತಿ ಯಥಾ ಅಸ್ಸೇ ನಿಸಿನ್ನೋಯೇವ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತಂ ಆವುಧಂ ಗಹೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವಂ ಕರಣತ್ಥಂ ಮಣ್ಡಲೇ ಕಾರಣಂ ಕಾರೇತಿ. ಖುರಕಾಸೇತಿ ಅಗ್ಗಗ್ಗಖುರೇಹಿ ಪಥವೀಕಮನೇ. ರತ್ತಿಂ ಓಕ್ಕನ್ತಕರಣಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಯಥಾ ಪದಸದ್ದೋ ನ ಸುಯ್ಯತಿ, ತದತ್ಥಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಸಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ಅಗ್ಗಗ್ಗಖುರೇಹಿಯೇವ ಗಮನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇನ್ತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಜವೇತಿ ಸೀಘವಾಹನೇ. ‘‘ಧಾವೇ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಅತ್ತನೋ ಪರಾಜಯೇ ಸತಿ ಪಲಾಯನತ್ಥಂ, ಪರಂ ಪಲಾಯನ್ತಂ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಗಹಣತ್ಥಞ್ಚ ಏತಂ ಕಾರಣಂ ಕಾರೇತಿ. ದವತ್ತೇತಿ ದವತ್ತಾಯ, ಯುದ್ಧಕಾಲಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಹತ್ಥೀಸು ವಾ ಕೋಞ್ಚನಾದಂ ಕರೋನ್ತೇಸು ಅಸ್ಸೇಸು ವಾ ಹಸನ್ತೇಸು ರಥೇಸು ವಾ ನಿಘೋಸನ್ತೇಸು ಯೋಧೇಸು ವಾ ಉಕ್ಕುಟ್ಠಿಂ ಕರೋನ್ತೇಸು ತಸ್ಸ ರವಸ್ಸ ಅಭಾಯಿತ್ವಾ ಪರಸೇನಪವೇಸನತ್ಥಂ ಅಯಂ ಕಾರಣಾ ಕರೀಯತಿ.

ರಾಜಗುಣೇತಿ ರಞ್ಞಾ ಜಾನಿತಬ್ಬಗುಣೇ. ಕೂಟಕಣ್ಣರಞ್ಞೋ ಕಿರ ಗುಳವಣ್ಣೋ ನಾಮ ಅಸ್ಸೋ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ಪಾಚೀನದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಚೇತಿಯಪಬ್ಬತಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಕಲಮ್ಬನದೀತೀರಂ ಸಮ್ಪತ್ತೋ. ಅಸ್ಸೋ ತೀರೇ ಠತ್ವಾ ಉದಕಂ ಓತರಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛತಿ, ರಾಜಾ ಅಸ್ಸಾಚರಿಯಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ – ‘‘ಅಹೋ ತಯಾ ಅಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾಪಿತೋ ಉದಕಂ ಓತರಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಆಚರಿಯೋ – ‘‘ಸುಸಿಕ್ಖಾಪಿತೋ ದೇವ ಅಸ್ಸೋ, ಏವಮಸ್ಸ ಹಿ ಚಿತ್ತಂ ‘ಸಚಾಹಂ ಉದಕಂ ಓತರಿಸ್ಸಾಮಿ, ವಾಲಂ ತೇಮಿಸ್ಸತಿ, ವಾಲೇ ತಿನ್ತೇ ರಞ್ಞೋ ಅಙ್ಗೇ ಉದಕಂ ಪಾತೇಯ್ಯಾ’ತಿ ಏವಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸರೀರೇ ಉದಕಪಾತನಭಯೇನ ನ ಓತರತಿ, ವಾಲಂ ಗಣ್ಹಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ತಥಾ ಕಾರೇಸಿ. ಅಸ್ಸೋ ವೇಗೇನ ಓತರಿತ್ವಾ ಪಾರಂ ಗತೋ. ಏತದತ್ಥಂ ಅಯಂ ಕಾರಣಾ ಕರೀಯತಿ. ರಾಜವಂಸೇತಿ ಅಸ್ಸರಾಜವಂಸೇ. ವಂಸೋ ಚೇಸೋ ಅಸ್ಸರಾಜಾನಂ, ತಥಾರೂಪೇನ ಪಹಾರೇನ ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಸರೀರಾಪಿ ಅಸ್ಸಾರೋಹಂ ಪರಸೇನಾಯ ಅಪಾತೇತ್ವಾ ಬಹಿ ನೀಹರನ್ತಿಯೇವ. ಏತದತ್ಥಂ ಕಾರಣಂ ಕಾರೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಉತ್ತಮೇ ಜವೇತಿ ಜವಸಮ್ಪತ್ತಿಯಂ, ಯಥಾ ಉತ್ತಮಜವೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಕಾರಣಂ ಕಾರೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉತ್ತಮೇ ಹಯೇತಿ ಉತ್ತಮಹಯಭಾವೇ, ಯಥಾ ಉತ್ತಮಹಯೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಕಾರಣಂ ಕಾರೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಪಕತಿಯಾ ಉತ್ತಮಹಯೋವ ಉತ್ತಮಹಯಕಾರಣಂ ಅರಹತಿ, ನ ಅಞ್ಞೋ. ಉತ್ತಮಹಯಕಾರಣಾಯ ಏವ ಚ ಹಯೋ ಉತ್ತಮಜವಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ನ ಅಞ್ಞೋತಿ.

ತತ್ರಿದಂ ವತ್ಥು – ಏಕೋ ಕಿರ ರಾಜಾ ಏಕಂ ಸಿನ್ಧವಪೋತಕಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಸಿನ್ಧವಭಾವಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾವ ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇಹೀತಿ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಆಚರಿಯೋಪಿ ತಸ್ಸ ಸಿನ್ಧವಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ತಂ ಮಾಸಖಾದಕಘೋಟಕಾನಂ ಕಾರಣಾಸು ಉಪನೇತಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಅನನುಚ್ಛವಿಕತ್ತಾ ಕಾರಣಂ ನ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ತಂ ದಮೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ‘‘ಕೂಟಸ್ಸೋ ಅಯಂ ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಏಕೋ ಅಸ್ಸಾಚರಿಯಪುಬ್ಬಕೋ ದಹರೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಭಣ್ಡಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಂ ಪರಿಖಾಪಿಟ್ಠೇ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಅನಗ್ಘೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಿನ್ಧವಪೋತಕೋ’’ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಕಥೇಸಿ. ಸಚೇ ರಾಜಾ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಮಙ್ಗಲಸ್ಸಂ ನಂ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ. ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ, ತಾತ, ರಾಜಾ ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಪಸೀದೇಯ್ಯ ರಞ್ಞೋ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ, – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಅನಗ್ಘೋ ಸಿನ್ಧವಪೋತಕೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಕಥೇಸಿ. ತಯಾ ದಿಟ್ಠೋ, ತಾತಾತಿ? ಆಮ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ಕಿಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ? ತುಮ್ಹಾಕಂ ಭುಞ್ಜನಕಸುವಣ್ಣಥಾಲೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಭುಞ್ಜನಕಭತ್ತಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಿವನಕರಸೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗನ್ಧಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಮಾಲಾತಿ. ರಾಜಾ ಸಬ್ಬಂ ದಾಪೇಸಿ. ದಹರೋ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ.

ಅಸ್ಸೋ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾವ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಗುಣಜಾನನಕಆಚರಿಯೋ ಅತ್ಥಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ದಹರೋ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿ. ಅಸ್ಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಥಾಲೇ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿ, ರಸಂ ಪಿವಿ. ಅಥ ನಂ ಗನ್ಧೇಹಿ ವಿಲಿಮ್ಪಿತ್ವಾ ರಾಜಪಿಳನ್ಧನಂ ಪಿಳನ್ಧಿತ್ವಾ ‘‘ಪುರತೋ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿ. ಸೋ ದಹರಸ್ಸ ಪುರತೋ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಸ್ಸಟ್ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ದಹರೋ – ‘‘ಅಯಂ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಅನಗ್ಘೋ ಸಿನ್ಧವಪೋತಕೋ, ಇಮಿನಾವ ನಂ ನಿಯಾಮೇನ ಕತಿಪಾಹಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಾಪೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ.

ಅಥ ಕತಿಪಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಸ್ಸಸ್ಸ ಆನುಭಾವಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಸಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ಸಾಧು ಆಚರಿಯ ಕುಹಿಂ ಠತ್ವಾ ಪಸ್ಸಾಮಾತಿ? ಉಯ್ಯಾನಂ ಗಚ್ಛ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ರಾಜಾ ಅಸ್ಸಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ದಹರೋ ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏತಂ ರುಕ್ಖಂ ಅನುಪರಿಯಾಹೀ’’ತಿ ಅಸ್ಸಸ್ಸ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ. ಅಸ್ಸೋ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖಂ ಅನುಪರಿಗನ್ತ್ವಾ ಆಗತೋ. ರಾಜಾ ನೇವ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ಅದ್ದಸ. ದಿಟ್ಠೋ ತೇ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ? ನ ದಿಟ್ಠೋ, ತಾತಾತಿ. ವಲಞ್ಜಕದಣ್ಡಂ ಏತಂ ರುಕ್ಖಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಪೇಥಾತಿ ವತ್ವಾ ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿ ‘‘ವಲಞ್ಜಕದಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಹೀ’’ತಿ. ಅಸ್ಸೋ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಮುಖೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ. ದಿಟ್ಠಂ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ದಿಟ್ಠಂ, ತಾತಾತಿ.

ಪುನ ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿ ‘‘ಉಯ್ಯಾನಸ್ಸ ಪಾಕಾರಮತ್ಥಕೇನ ಚರಿತ್ವಾ ಏಹೀ’’ತಿ. ಅಸ್ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ದಿಟ್ಠೋ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ನ ದಿಟ್ಠೋ, ತಾತಾತಿ. ರತ್ತಕಮ್ಬಲಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸಸ್ಸ ಪಾದೇ ಬನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ತಥೇವ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ. ಅಸ್ಸೋ ಉಲ್ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ಪಾಕಾರಮತ್ಥಕೇನ ಅನುಪರಿಯಾಯಿ. ಬಲವತಾ ಪುರಿಸೇನ ಆವಿಞ್ಛನಅಲಾತಗ್ಗಿಸಿಖಾ ವಿಯ ಉಯ್ಯಾನಪಾಕಾರಮತ್ಥಕೇ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಅಸ್ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಮೀಪೇ ಠಿತೋ. ದಿಟ್ಠಂ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ದಿಟ್ಠಂ, ತಾತಾತಿ. ಮಙ್ಗಲಪೋಕ್ಖರಣಿಪಾಕಾರಮತ್ಥಕೇ ಅನುಪರಿಯಾಹೀತಿ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ.

ಪುನ ‘‘ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಪದುಮಪತ್ತೇಸು ಚಾರಿಕಂ ಚರಾಹೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ. ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಪದುಮಪತ್ತೇ ಚರಿತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ, ಏಕಂ ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಅನಕ್ಕನ್ತಂ ವಾ ಫಾಲಿತಂ ವಾ ಛಿನ್ದಿತಂ ವಾ ಖಣ್ಡಿತಂ ವಾ ನಾಹೋಸಿ. ದಿಟ್ಠಂ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ದಿಟ್ಠಂ, ತಾತಾತಿ. ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ತಂ ಹತ್ಥತಲಂ ಉಪನಾಮೇಸಿ. ಧಾತೂಪತ್ಥದ್ಧೋ ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ಹತ್ಥತಲೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ದಿಟ್ಠಂ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ? ದಿಟ್ಠಂ, ತಾತಾತಿ. ಏವಂ ಉತ್ತಮಹಯೋ ಏವ ಉತ್ತಮಕಾರಣಾಯ ಉತ್ತಮಜವಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ.

ಉತ್ತಮೇ ಸಾಖಲ್ಯೇತಿ ಮುದುವಾಚಾಯ. ಮುದುವಾಚಾಯ ಹಿ, ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ರಞ್ಞೋ ಮಙ್ಗಲಸ್ಸೋ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ರಾಜಭೋಜನಾದೀನಿ ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಉತ್ತಮಹಯಕಾರಣಂ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಉತ್ತಮೇ ಸಾಖಲ್ಯೇ’’ತಿ. ರಾಜಭೋಗ್ಗೋತಿ ರಞ್ಞೋ ಉಪಭೋಗೋ. ರಞ್ಞೋ ಅಙ್ಗನ್ತೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ಹತ್ಥಂ ವಿಯ ಪಾದಂ ವಿಯ ಅನೋಹಾಯೇವ ಗನ್ತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅಙ್ಗನ್ತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಚತೂಸು ವಾ ಸೇನಙ್ಗೇಸು ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಹೋತಿ.

ಅಸೇಖಾಯ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾತಿ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾದಯೋಪಿ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಾವ. ಸಮ್ಮಾಞಾಣಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯೇವ. ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಅಟ್ಠ ಫಲಙ್ಗಾನಿ ಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಅಯಂ ಪನ ದೇಸನಾ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞೂಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಸೇನ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಾಪಿತಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಭದ್ದಾಲಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.