೧. ಗಹಪತಿವಗ್ಗೋ

೧. ಕನ್ದರಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಕನ್ದರಕಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಚಮ್ಪಾಯನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರೇ. ತಸ್ಸ ಹಿ ನಗರಸ್ಸ ಆರಾಮಪೋಕ್ಖರಣೀಆದೀಸು ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ಚಮ್ಪಕರುಕ್ಖಾವ ಉಸ್ಸನ್ನಾ ಅಹೇಸುಂ, ತಸ್ಮಾ ಚಮ್ಪಾತಿ ಸಙ್ಖಮಗಮಾಸಿ. ಗಗ್ಗರಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ತೀರೇತಿ ತಸ್ಸ ಚಮ್ಪಾನಗರಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಗಗ್ಗರಾಯ ನಾಮ ರಾಜಮಹೇಸಿಯಾ ಖಣಿತತ್ತಾ ಗಗ್ಗರಾತಿ ಲದ್ಧವೋಹಾರಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ಅತ್ಥಿ. ತಸ್ಸಾ ತೀರೇ ಸಮನ್ತತೋ ನೀಲಾದಿಪಞ್ಚವಣ್ಣಕುಸುಮಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಮಹನ್ತಂ ಚಮ್ಪಕವನಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಭಗವಾ ಕುಸುಮಗನ್ಧಸುಗನ್ಧೇ ಚಮ್ಪಕವನೇ ವಿಹರತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಗಗ್ಗರಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ತೀರೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಅದಸ್ಸಿತಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಮಹನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ. ಪೇಸ್ಸೋತಿ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಹತ್ಥಾರೋಹಪುತ್ತೋತಿ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ. ಕನ್ದರಕೋ ಚ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋತಿ ಕನ್ದರಕೋತಿ ಏವಂನಾಮೋ ಛನ್ನಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ. ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾತಿ ಛಬ್ಬಣ್ಣಾನಂ ಘನಬುದ್ಧರಸ್ಮೀನಂ ಅನ್ತರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಸನ್ನಲಾಖಾರಸೇ ನಿಮುಜ್ಜಮಾನೋ ವಿಯ, ಸಿಙ್ಗೀಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ದುಸ್ಸವರಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಸಸೀಸಂ ಪಾರುಪಮಾನೋ ವಿಯ, ವಣ್ಣಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಚಮ್ಪಕಪುಪ್ಫಾನಿ ಸಿರಸಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತೋ ವಿಯ, ಸಿನೇರುಪಾದಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪುಣ್ಣಚನ್ದೋ ವಿಯ ಭಗವತೋ ಚಕ್ಕಲಕ್ಖಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇ ಅಲತ್ತಕವಣ್ಣಫುಲ್ಲಪದುಮಸಸ್ಸಿರಿಕೇ ಪಾದೇ ವನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದೀತಿ ಛನಿಸಜ್ಜದೋಸವಿರಹಿತೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ನಿಸೀದಿ.

ತುಣ್ಹೀಭೂ ತಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತನ್ತಿ ಯತೋ ಯತೋ ಅನುವಿಲೋಕೇತಿ, ತತೋ ತತೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಹಿ ಏಕಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾಪಿ ಹತ್ಥಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ವಾ ಪಾದಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ವಾ ನತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬೇ ಭಗವತೋ ಚೇವ ಗಾರವೇನ ಅತ್ತನೋ ಚ ಸಿಕ್ಖಿತಸಿಕ್ಖತಾಯ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿಗತಸಲ್ಲಾಪಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಉಕ್ಕಾಸಿತಸದ್ದಮ್ಪಿ ಅಕರೋನ್ತಾ ಸುನಿಖಾತಇನ್ದಖೀಲಾ ವಿಯ ನಿವಾತಟ್ಠಾನೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಂ ಮಹಾಸಮುದ್ದಉದಕಂ ವಿಯ ಕಾಯೇನಪಿ ನಿಚ್ಚಲಾ ಮನಸಾಪಿ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ರತ್ತವಲಾಹಕಾ ವಿಯ ಸಿನೇರುಕೂಟಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ಏವಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಂ ಪರಿಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪನ ಅನ್ತೋಹದಯಸ್ಮಿಂಯೇವ ಸನ್ನಿದಹಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪಿಯಸಮುದಾಹಾರಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ತಸ್ಮಾ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ಭೋತಿಆದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಅನ್ಧಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಾರೋಹನಂ ವಿಯ ನಿಚ್ಚಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಅಚ್ಛರಿಯಂ. ಅಯಂ ತಾವ ಸದ್ದನಯೋ. ಅಯಂ ಪನ ಅಟ್ಠಕಥಾನಯೋ, ಅಚ್ಛರಾಯೋಗ್ಗನ್ತಿ ಅಚ್ಛರಿಯಂ. ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿತುಂ ಯುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಭೂತಪುಬ್ಬಂ ಭೂತನ್ತಿ ಅಬ್ಭುತಂ. ಉಭಯಮ್ಪೇತಂ ವಿಮ್ಹಯಸ್ಸೇವಾಧಿವಚನಂ. ತಂ ಪನೇತಂ ಗರಹಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಪಸಂಸಾಅಚ್ಛರಿಯನ್ತಿ ದುವಿಧಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ ಅಬ್ಭುತಂ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಯಾವ ಬಾಹಾಗಹಣಾಪಿ ನಾಮ ಸೋ ಮೋಘಪುರಿಸೋ ಆಗಮೇಸ್ಸತೀತಿ (ಚೂಳವ. ೩೮೩; ಅ. ನಿ. ೮.೨೦), ಇದಂ ಗರಹಅಚ್ಛರಿಯಂ ನಾಮ. ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ನನ್ದಮಾತೇ ಅಬ್ಭುತಂ ನನ್ದಮಾತೇ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಮ್ಪಿ ಪರಿಸೋಧೇಸ್ಸಸೀತಿ (ಅ. ನಿ. ೭.೫೩) ಇದಂ ಪಸಂಸಾಅಚ್ಛರಿಯಂ ನಾಮ. ಇಧಾಪಿ ಇದಮೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ’’ ಅಯಞ್ಹಿ ತಂ ಪಸಂಸನ್ತೋ ಏವಮಾಹ.

ಯಾವಞ್ಚಿದನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಇದನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಯಾವಾತಿ ಪಮಾಣಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಯಾವ ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪಾದಿತೋ, ಯತ್ತಕೇನ ಪಮಾಣೇನ ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪಾದಿತೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ತಸ್ಸ ವಣ್ಣೇ ವತ್ತುಂ, ಅಥ ಖೋ ಅಚ್ಛರಿಯಮೇವೇತಂ ಅಬ್ಭುತಮೇವೇತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏತಪರಮಂಯೇವಾತಿ ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪಾದಿತೋ ಏಸೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ತಸ್ಸಾಪಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಮೋತಿ ಏತಪರಮೋ, ತಂ ಏತಪರಮಂ ಯಥಾ ಅಯಂ ಪಟಿಪಾದಿತೋ, ಏವಂ ಪಟಿಪಾದಿತಂ ಕತ್ವಾ ಪಟಿಪಾದೇಸುಂ, ನ ಇತೋ ಭಿಯ್ಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುತಿಯನಯೇ ಏವಂ ಪಟಿಪಾದೇಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಇತೋ ಭಿಯ್ಯೋತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ಪಟಿಪಾದಿತೋತಿ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕವತ್ತಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಪಚ್ಚನೀಕಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಯೋಜಿತೋ. ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಅಯಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಅತೀತಾನಾಗತೇ ಬುದ್ಧೇ ದಸ್ಸೇತಿ, ಕಿಮಸ್ಸ ತಿಯದ್ಧಜಾನನಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ. ನತ್ಥಿ, ನಯಗ್ಗಾಹೇ ಪನ ಠತ್ವಾ ‘‘ಯೇನಾಕಾರೇನ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನೋ ದನ್ತೋ ವಿನೀತೋ ಉಪಸನ್ತೋ, ಅತೀತಬುದ್ಧಾಪಿ ಏತಪರಮಂಯೇವ ಕತ್ವಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಪೇಸುಂ, ಅನಾಗತಬುದ್ಧಾಪಿ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ನತ್ಥಿ ಇತೋ ಉತ್ತರಿ ಪಟಿಪಾದನಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಅನುಬುದ್ಧಿಯಾ ಏವಮಾಹ.

೨. ಏವಮೇತಂ ಕನ್ದರಕಾತಿ ಪಾಟಿಏಕ್ಕೋ ಅನುಸನ್ಧಿ. ಭಗವಾ ಕಿರ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕನ್ದರಕ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಉಪಸನ್ತೋತಿ ವದಸಿ, ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಉಪಸನ್ತಕಾರಣಂ ತುಯ್ಹಂ ಅಪಾಕಟಂ, ನ ಹಿ ತ್ವಂ ಸಮತಿಂಸ ಪಾರಮಿಯಾ ಪೂರೇತ್ವಾ ಕುಸಲಮೂಲಂ ಪರಿಪಾಚೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿ, ಮಯಾ ಪನ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ಞಾತತ್ಥಚರಿಯಂ ಲೋಕತ್ಥಚರಿಯಂ ಬುದ್ಧತ್ಥಚರಿಯಞ್ಚ ಕೋಟಿಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ, ಮಯ್ಹಂ ಏತೇಸಂ ಉಪಸನ್ತಕಾರಣಂ ಪಾಕಟ’’ನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆರಭಿ.

ಸನ್ತಿ ಹಿ ಕನ್ದರಕಾತಿ ಅಯಮ್ಪಿ ಪಾಟಿಏಕ್ಕೋ ಅನುಸನ್ಧಿ. ಭಗವತೋ ಕಿರ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಉಪಸನ್ತೋತಿ ವದತಿ, ಅಯಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಪಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಕುಹಕಭಾವೇನ ಇರಿಯಾಪಥಂ ಸಣ್ಠಪೇನ್ತೋ ಚಿತ್ತೇನ ಅನುಪಸನ್ತೋ ನ ಉಪಸನ್ತಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಪಟಿಪದಂ ಪೂರಯಮಾನಾಪಿ ಪಟಿಪದಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ವಾ ಠಿತಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಪಟಿಪದಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತಾ ಅತ್ತನಾ ಪಟಿವಿದ್ಧಗುಣೇಹೇವ ಉಪಸನ್ತಾ, ಪಟಿಪದಂ ಪೂರಯಮಾನಾ ಉಪರಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸನ್ತಾ, ಇತೋ ಮುತ್ತಾ ಪನ ಅವಸೇಸಾ ಚತೂಹಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಹಿ ಉಪಸನ್ತಾ. ತಂ ನೇಸಂ ಉಪಸನ್ತಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ‘‘ಇಮಿನಾ ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಕಾರಣೇನ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಉಪಸನ್ತೋ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸನ್ತಿ ಹಿ ಕನ್ದರಕಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಅರಹನ್ತೋ ಖೀಣಾಸವಾತಿಆದೀಸು ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಮೂಲಪರಿಯಾಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯಮೇವ ವುತ್ತಂ. ಸೇಖಪಟಿಪದಮ್ಪಿ ತತ್ಥೇವ ವಿತ್ಥಾರಿತಂ. ಸನ್ತತಸೀಲಾತಿ ಸತತಸೀಲಾ ನಿರನ್ತರಸೀಲಾ. ಸನ್ತತವುತ್ತಿನೋತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ, ಸನ್ತತಜೀವಿಕಾ ವಾತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಸನ್ತತಸೀಲೇ ಠತ್ವಾವ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ, ನ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಮರಣಂ ಪಾಪುಣನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ನಿಪಕಾತಿ ನೇಪಕ್ಕೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಪಞ್ಞವನ್ತೋ. ನಿಪಕವುತ್ತಿನೋತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ವುತ್ತಿನೋ, ಪಞ್ಞಾಯ ಠತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ. ಯಥಾ ಏಕಚ್ಚೋ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾಪಿ ಜೀವಿತಕಾರಣಾ ಛಸು ಅಗೋಚರೇಸು ಚರತಿ, ವೇಸಿಯಾಗೋಚರೋ ಹೋತಿ, ವಿಧವಥುಲ್ಲಕುಮಾರಿಕಪಣ್ಡಕಪಾನಾಗಾರಭಿಕ್ಖುನಿಗೋಚರೋ ಹೋತಿ. ಸಂಸಟ್ಠೋ ವಿಹರತಿ ರಾಜೂಹಿ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತೇಹಿ ತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ ತಿತ್ಥಿಯಸಾವಕೇಹಿ ಅನನುಲೋಮಿಕೇನ ಗಿಹಿಸಂಸಗ್ಗೇನ (ವಿಭ. ೫೧೪), ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ದೂತಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಪಹಿಣಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಗಣ್ಡಂ ಫಾಲೇತಿ, ಅರುಮಕ್ಖನಂ ದೇತಿ, ಉದ್ಧಂವಿರೇಚನಂ ದೇತಿ, ಅಧೋವಿರೇಚನಂ ದೇತಿ, ನತ್ಥುತೇಲಂ ಪಚತಿ, ಪಿವನತೇಲಂ ಪಚತಿ, ವೇಳುದಾನಂ, ಪತ್ತದಾನಂ, ಪುಪ್ಫದಾನಂ, ಫಲದಾನಂ, ಸಿನಾನದಾನಂ, ದನ್ತಕಟ್ಠದಾನಂ, ಮುಖೋದಕದಾನಂ, ಚುಣ್ಣಮತ್ತಿಕದಾನಂ ದೇತಿ, ಚಾಟುಕಮ್ಯಂ ಕರೋತಿ, ಮುಗ್ಗಸೂಪಿಯಂ, ಪಾರಿಭಟುಂ, ಜಙ್ಘಪೇಸನಿಯಂ ಕರೋತೀತಿ ಏಕವೀಸತಿವಿಧಾಯ ಅನೇಸನಾಯ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತೋ ಅನಿಪಕವುತ್ತಿ ನಾಮ ಹೋತಿ, ನ ಪಞ್ಞಾಯ ಠತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ತತೋ ಕಾಲಕಿರಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಸಮಣಯಕ್ಖೋ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ‘‘ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾಟಿಪಿ ಆದಿತ್ತಾ ಹೋತಿ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಾ’’ತಿ ವುತ್ತನಯೇನ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭೋತಿ. ಏವಂವಿಧಾ ಅಹುತ್ವಾ ಜೀವಿತಹೇತುಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನ್ತೋ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಯಥಾಬಲಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ರಥವಿನೀತಪಟಿಪದಂ, ಮಹಾಗೋಸಿಙ್ಗಪಟಿಪದಂ, ಮಹಾಸುಞ್ಞತಪಟಿಪದಂ, ಅನಙ್ಗಣಪಟಿಪದಂ, ಧಮ್ಮದಾಯಾದಪಟಿಪದಂ, ನಾಲಕಪಟಿಪದಂ, ತುವಟ್ಟಕಪಟಿಪದಂ, ಚನ್ದೋಪಮಪಟಿಪದನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಅರಿಯಪಟಿಪದಾನಿ ಪೂರೇನ್ತೋ ಚತುಪಚ್ಚಯ-ಸನ್ತೋಸ-ಭಾವನಾರಾಮ-ಅರಿಯವಂಸಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಕಾಯಸಕ್ಖಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಅನೀಕಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಹತ್ಥೀ ವಿಯ ಯೂಥಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಸೀಹೋ ವಿಯ ನಿಪಚ್ಛಾಬನ್ಧಮಹಾನಾವಾ ವಿಯ ಚ ಗಮನಾದೀಸು ಏಕವಿಹಾರಿನೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅಜ್ಜಅಜ್ಜೇವ ಅರಹತ್ತನ್ತಿ ಪವತ್ತಉಸ್ಸಾಹಾ ವಿಹರನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಚಿತ್ತಾತಿ ಚತೂಸು ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಸು ಸುಟ್ಠಪಿತಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ. ಸೇಸಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಕಥಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವಿತ್ಥಾರಿತಾವ. ಇಧ ಪನ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಮಿಸ್ಸಕಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಕಥಿತಾ, ಏತ್ತಕೇನ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಉಪಸನ್ತಕಾರಣಂ ಕಥಿತಂ ಹೋತಿ.

೩. ಯಾವ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಾತಿ ಯಾವ ಸುಟ್ಠಪಿತಾ ಸುದೇಸಿತಾ. ಮಯಮ್ಪಿ ಹಿ, ಭನ್ತೇತಿ ಇಮಿನಾ ಏಸ ಅತ್ತನೋ ಕಾರಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ಉಕ್ಖಿಪತಿ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಮಯಮ್ಪಿ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಗಿಹಿ…ಪೇ… ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಚಿತ್ತಾ ವಿಹರಾಮ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪನ ಅಯಮೇವ ಕಸಿ ಚ ಬೀಜಞ್ಚ ಯುಗನಙ್ಗಲಞ್ಚ ಫಾಲಪಾಚನಞ್ಚ, ತಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಪರಾಯಣೋ, ಮಯಂ ಪನ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಓಕಾಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಏತಂ ಮನಸಿಕಾರಂ ಕರೋಮ, ಮಯಮ್ಪಿ ಕಾರಕಾ, ನ ಸಬ್ಬಸೋ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾಯೇವಾತಿ. ಮನುಸ್ಸಗಹನೇತಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಗಹನೇನ ಗಹನತಾ, ಅಜ್ಝಾಸಯಸ್ಸಾಪಿ ನೇಸಂ ಕಿಲೇಸಗಹನೇನ ಗಹನತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಕಸಟಸಾಠೇಯ್ಯೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತತ್ಥ ಅಪರಿಸುದ್ಧಟ್ಠೇನ ಕಸಟತಾ, ಕೇರಾಟಿಯಟ್ಠೇನ ಸಾಠೇಯ್ಯತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸತ್ತಾನಂ ಹಿತಾಹಿತಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಏವಂ ಗಹನಕಸಟಕೇರಾಟಿಯಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಹಿತಾಹಿತಪಟಿಪದಂ ಯಾವ ಸುಟ್ಠು ಭಗವಾ ಜಾನಾತಿ. ಯದಿದಂ ಪಸವೋತಿ ಏತ್ಥ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಚತುಪ್ಪದಜಾತಿ ಪಸವೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಪಹೋಮೀತಿ ಸಕ್ಕೋಮಿ. ಯಾವತಕೇನ ಅನ್ತರೇನಾತಿ ಯತ್ತಕೇನ ಖಣೇನ. ಚಮ್ಪಂ ಗತಾಗತಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಅಸ್ಸಮಣ್ಡಲತೋ ಯಾವ ಚಮ್ಪಾನಗರದ್ವಾರಾ ಗಮನಞ್ಚ ಆಗಮನಞ್ಚ ಕರಿಸ್ಸತಿ. ಸಾಠೇಯ್ಯಾನೀತಿ ಸಠತ್ತಾನಿ. ಕೂಟೇಯ್ಯಾನೀತಿ ಕೂಟತ್ತಾನಿ. ವಙ್ಕೇಯ್ಯಾನೀತಿ ವಙ್ಕತ್ತಾನಿ. ಜಿಮ್ಹೇಯ್ಯಾನೀತಿ ಜಿಮ್ಹತ್ತಾನಿ. ಪಾತುಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಪಕಾಸೇಸ್ಸತಿ ದಸ್ಸೇಸ್ಸತಿ. ನ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ತೇನ ತಾನಿ ಏತ್ತಕೇನ ಅನ್ತರೇನ ದಸ್ಸೇತುಂ.

ತತ್ಥ ಯಸ್ಸ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿದೇವ ಠಾನೇ ಠಾತುಕಾಮಸ್ಸ ಸತೋ ಯಂ ಠಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ, ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಠಸ್ಸಾಮೀತಿ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಠಾತುಕಾಮಟ್ಠಾನೇಯೇವ ನಿಖಾತತ್ಥಮ್ಭೋ ವಿಯ ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದೇ ನಿಚ್ಚಲೇ ಕತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಂ ಸಠೋ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿದೇವ ಠಾನೇ ಅವಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಖನ್ಧಗತಂ ಪಾತೇತುಕಾಮಸ್ಸ ಸತೋ ಯಂ ಠಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ, ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಪಾತೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ನ ಹೋತಿ, ತತ್ಥೇವ ಅವಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾತೇತಿ, ಅಯಂ ಕೂಟೋ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿದೇವ ಠಾನೇ ಮಗ್ಗಾ ಉಕ್ಕಮ್ಮ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪಟಿಮಗ್ಗಂ ಆರೋಹಿತುಕಾಮಸ್ಸ ಸತೋ ಯಂ ಠಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ, ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಏವಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ನ ಹೋತಿ, ತತ್ಥೇವ ಮಗ್ಗಾ ಉಕ್ಕಮ್ಮ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪಟಿಮಗ್ಗಂ ಆರೋಹತಿ, ಅಯಂ ವಙ್ಕೋ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಕಾಲೇನ ವಾಮತೋ ಕಾಲೇನ ದಕ್ಖಿಣತೋ ಕಾಲೇನ ಉಜುಮಗ್ಗೇನೇವ ಗನ್ತುಕಾಮಸ್ಸ ಸತೋ ಯಂ ಠಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ, ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಏವಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ನ ಹೋತಿ, ತತ್ಥೇವ ಕಾಲೇನ ವಾಮತೋ ಕಾಲೇನ ದಕ್ಖಿಣತೋ ಕಾಲೇನ ಉಜುಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಥಾ ಲಣ್ಡಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಕಾಮಸ್ಸ ಸತೋ ಇದಂ ಠಾನಂ ಸುಸಮ್ಮಟ್ಠಂ ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸಂ ರಮಣೀಯಂ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಏವರೂಪಂ ಕಾತುಂ ನ ಯುತ್ತಂ, ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಠಾನೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ನ ಹೋತಿ, ತತ್ಥೇವ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ಜಿಮ್ಹೋ ನಾಮ. ಇತಿ ಇಮಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಮ್ಪಿ ಕಿರಿಯಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಸಾಠೇಯ್ಯಾನಿ ಕೂಟೇಯ್ಯಾನಿ ವಙ್ಕೇಯ್ಯಾನಿ ಜಿಮ್ಹೇಯ್ಯಾನಿ ಪಾತುಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಕರೋನ್ತಾಪಿ ತೇ ಸಠಾದಯೋ ತಾನಿ ಸಾಠೇಯ್ಯಾದೀನಿ ಪಾತುಕರೋನ್ತಿ ನಾಮ.

ಏವಂ ಪಸೂನಂ ಉತ್ತಾನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಗಹನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ, ಭನ್ತೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ದಾಸಾತಿ ಅನ್ತೋಜಾತಕಾ ವಾ ಧನಕ್ಕೀತಾ ವಾ ಕರಮರಾನೀತಾ ವಾ ಸಯಂ ವಾ ದಾಸಬ್ಯಂ ಉಪಗತಾ. ಪೇಸ್ಸಾತಿ ಪೇಸನಕಾರಕಾ. ಕಮ್ಮಕರಾತಿ ಭತ್ತವೇತನಭತಾ. ಅಞ್ಞಥಾವ ಕಾಯೇನಾತಿ ಅಞ್ಞೇನೇವಾಕಾರೇನ ಕಾಯೇನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇನೇವಾಕಾರೇನ ವಾಚಾಯ, ಅಞ್ಞೇನ ಚ ನೇಸಂ ಆಕಾರೇನ ಚಿತ್ತಂ ಠಿತಂ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸಾಮಿಕೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಹತ್ಥತೋ ಭಣ್ಡಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಇಮಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಸೇಸಾನಿಪಿ ಆಸನ-ಪಞ್ಞಾಪನ-ತಾಲವಣ್ಟಬೀಜನ-ಪಾದಧೋವನಾದೀನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಪರಮ್ಮುಖಕಾಲೇ ಪನ ತೇಲಮ್ಪಿ ಉತ್ತರನ್ತಂ ನ ಓಲೋಕೇನ್ತಿ, ಸತಗ್ಘನಕೇಪಿ ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕೇಪಿ ಕಮ್ಮೇ ಪರಿಹಾಯನ್ತೇ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇತುಮ್ಪಿ ನ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ಇಮೇ ಅಞ್ಞಥಾ ಕಾಯೇನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ ನಾಮ. ಯೇ ಪನ ಸಮ್ಮುಖಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಾಮಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯೋ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಪಸಂಸನ್ತಿ, ಪರಮ್ಮುಖಾ ಅವತ್ತಬ್ಬಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಯಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತಂ ವದನ್ತಿ, ಇಮೇ ಅಞ್ಞಥಾ ವಾಚಾಯ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ ನಾಮ.

೪. ಚತ್ತಾರೋಮೇ ಪೇಸ್ಸಪುಗ್ಗಲಾತಿ ಅಯಮ್ಪಿ ಪಾಟಿಏಕ್ಕೋ ಅನುಸನ್ಧಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಪೇಸ್ಸೋ ‘‘ಯಾವಞ್ಚಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಏವಂ ಮನುಸ್ಸಗಹಣೇ ಏವಂ ಮನುಸ್ಸಕಸಟೇ ಏವಂ ಮನುಸ್ಸಸಾಠೇಯ್ಯೇ ವತ್ತಮಾನೇ ಸತ್ತಾನಂ ಹಿತಾಹಿತಂ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಪುರಿಮೇ ಚ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಅಹಿತಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ಉಪರಿ ಚತುತ್ಥೋ ಹಿತಪಟಿಪದಂ, ಏವಮಹಂ ಸತ್ತಾನಂ ಹಿತಾಹಿತಂ ಜಾನಾಮೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ಹೇಟ್ಠಾ ಕನ್ದರಕಸ್ಸ ಕಥಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಯೋಜೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯಾವಞ್ಚಿದಂ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಸಮ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಪಟಿಪಾದಿತೋ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ‘‘ಪುರಿಮೇ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲೇ ಪಹಾಯ ಉಪರಿ ಚತುತ್ಥಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಹಿತಪಟಿಪತ್ತಿಯಂಯೇವ ಪಟಿಪಾದೇಮೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋಪಿ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ಸನ್ತೋತಿ ಇದಂ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾತಿ ಪದಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ‘‘ಸನ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಮಿತಾ ವೂಪಸನ್ತಾ’’ತಿ (ವಿಭ. ೫೪೨) ಏತ್ಥ ಹಿ ನಿರುದ್ಧಾ ಸನ್ತಾತಿ ವುತ್ತಾ. ‘‘ಸನ್ತಾ ಏತೇ ವಿಹಾರಾ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ವುಚ್ಚನ್ತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ (ಮ. ನಿ. ೧.೮೨) ನಿಬ್ಬುತಾ. ‘‘ಸನ್ತೋ ಹವೇ ಸಬ್ಭಿ ಪವೇದಯನ್ತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ (ಜಾ. ೨.೨೧.೪೧೩) ಪಣ್ಡಿತಾ. ಇಧ ಪನ ವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಉಪಲಬ್ಭಮಾನಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅತ್ತನ್ತಪಾದೀಸು ಅತ್ತಾನಂ ತಪತಿ ದುಕ್ಖಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ತನ್ತಪೋ. ಅತ್ತನೋ ಪರಿತಾಪನಾನುಯೋಗಂ ಅತ್ತಪರಿತಾಪನಾನುಯೋಗಂ. ಪರಂ ತಪತಿ ದುಕ್ಖಾಪೇತೀತಿ ಪರನ್ತಪೋ. ಪರೇಸಂ ಪರಿತಾಪನಾನುಯೋಗಂ ಪರಪರಿತಾಪನಾನುಯೋಗಂ. ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ. ನಿಚ್ಛಾತೋತಿ ಛಾತಂ ವುಚ್ಚತಿ ತಣ್ಹಾ, ಸಾ ಅಸ್ಸ ನತ್ಥೀತಿ ನಿಚ್ಛಾತೋ. ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ನಿಬ್ಬುತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತೋ. ಅನ್ತೋ ತಾಪನಕಿಲೇಸಾನಂ ಅಭಾವಾ ಸೀತಲೋ ಜಾತೋತಿ ಸೀತಿಭೂತೋ. ಝಾನಮಗ್ಗಫಲನಿಬ್ಬಾನಸುಖಾನಿ ಪಟಿಸಂವೇದೇತೀತಿ ಸುಖಪಟಿಸಂವೇದೀ. ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೇನ ಅತ್ತನಾತಿ ಸೇಟ್ಠಭೂತೇನ ಅತ್ತನಾ. ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇತೀತಿ ಚಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ, ಪರಿಪೂರೇತಿ ಗಣ್ಹಾತಿ ಪಸಾದೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫. ದುಕ್ಖಪಟಿಕ್ಕೂಲನ್ತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪಟಿಕೂಲಂ, ಪಚ್ಚನೀಕಸಣ್ಠಿತಂ ದುಕ್ಖಂ ಅಪತ್ಥಯಮಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬. ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಇಧ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಸು ಪನ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮಹಾಪಞ್ಞೋತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಮಹನ್ತೇ ಅತ್ಥೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿಆದಿನಾ ಮಹಾಪಞ್ಞಲಕ್ಖಣೇನ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಸತಿಪಟ್ಠಾನಪರಿಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ ಪನ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಮಹಾಪಞ್ಞೋತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮಹತಾ ಅತ್ಥೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ ಅಗಮಿಸ್ಸಾತಿ ಮಹತಾ ಅತ್ಥೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಗತೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಂ ಪನ ಯೇಸಂ ಮಗ್ಗಫಲಾನಂ ಉಪನಿಸ್ಸಯೋ ಅತ್ಥಿ, ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವೇ ಠಿತೇಪಿ ತೇಸಂ ಅನ್ತರಾಯೋ ಹೋತೀತಿ. ಆಮ ಹೋತಿ, ನ ಪನ ಬುದ್ಧೇ ಪಟಿಚ್ಚ, ಅಥ ಖೋ ಕಿರಿಯಪರಿಹಾನಿಯಾ ವಾ ಪಾಪಮಿತ್ತತಾಯ ವಾ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಕಿರಿಯಪರಿಹಾನಿಯಾ ಹೋತಿ ನಾಮ – ಸಚೇ ಹಿ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಧನಞ್ಜಾನಿಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಆಸಯಂ ಞತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಅದೇಸಯಿಸ್ಸಾ, ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅಭವಿಸ್ಸಾ, ಏವಂ ತಾವ ಕಿರಿಯಪರಿಹಾನಿಯಾ ಹೋತಿ. ಪಾಪಮಿತ್ತತಾಯ ಹೋತಿ ನಾಮ – ಸಚೇ ಹಿ ಅಜಾತಸತ್ತು ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಿತುಘಾತಕಮ್ಮಂ ನಾಕರಿಸ್ಸಾ, ಸಾಮಞ್ಞಫಲಸುತ್ತಕಥಿತದಿವಸೇವ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅಭವಿಸ್ಸಾ, ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಿತುಘಾತಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಪನ ನ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಪಾಪಮಿತ್ತತಾಯ ಹೋತಿ. ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಕಿರಿಯಪರಿಹಾನಿ ಜಾತಾ, ಅಪರಿನಿಟ್ಠಿತಾಯ ದೇಸನಾಯ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕನ್ತೋ. ಅಪಿಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಪೇಸ್ಸೋಹತ್ಥಾರೋಹಪುತ್ತೋ ಮಹತಾ ಅತ್ಥೇನ ಸಂಯುತ್ತೋತಿ ಕತರೇನ ಮಹನ್ತೇನ ಅತ್ಥೇನ? ದ್ವೀಹಿ ಆನಿಸಂಸೇಹಿ. ಸೋ ಕಿರ ಉಪಾಸಕೋ ಸಙ್ಘೇ ಚ ಪಸಾದಂ ಪಟಿಲಭಿ, ಸತಿಪಟ್ಠಾನಪರಿಗ್ಗಹಣತ್ಥಾಯ ಚಸ್ಸ ಅಭಿನವೋ ನಯೋ ಉದಪಾದಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮಹತಾ ಅತ್ಥೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ’’ತಿ. ಕನ್ದರಕೋ ಪನ ಸಙ್ಘೇ ಪಸಾದಮೇವ ಪಟಿಲಭಿ. ಏತಸ್ಸ ಭಗವಾ ಕಾಲೋತಿ ಏತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕ್ಖಾನಸ್ಸ, ಚತುನ್ನಂ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಿಭಜನಸ್ಸ ಕಾಲೋ.

೮. ಓರಬ್ಭಿಕಾದೀಸು ಉರಬ್ಭಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಏಳಕಾ, ಉರಬ್ಭೇ ಹನತೀತಿ ಓರಬ್ಭಿಕೋ. ಸೂಕರಿಕಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಲುದ್ದೋತಿ ದಾರುಣೋ ಕಕ್ಖಳೋ. ಮಚ್ಛಘಾತಕೋತಿ ಮಚ್ಛಬನ್ಧಕೇವಟ್ಟೋ. ಬನ್ಧನಾಗಾರಿಕೋತಿ ಬನ್ಧನಾಗಾರಗೋಪಕೋ. ಕುರುರಕಮ್ಮನ್ತಾತಿ ದಾರುಣಕಮ್ಮನ್ತಾ.

೯. ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತೋತಿ ಖತ್ತಿಯಾಭಿಸೇಕೇನ ಮುದ್ಧನಿ ಅಭಿಸಿತ್ತೋ. ಪುರತ್ಥಿಮೇನ ನಗರಸ್ಸಾತಿ ನಗರತೋ ಪುರತ್ಥಿಮದಿಸಾಯ. ಸನ್ಥಾಗಾರನ್ತಿ ಯಞ್ಞಸಾಲಂ. ಖರಾಜಿನಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾತಿ ಸಖುರಂ ಅಜಿನಚಮ್ಮಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ. ಸಪ್ಪಿತೇಲೇನಾತಿ ಸಪ್ಪಿನಾ ಚ ತೇಲೇನ ಚ. ಠಪೇತ್ವಾ ಹಿ ಸಪ್ಪಿಂ ಅವಸೇಸೋ ಯೋ ಕೋಚಿ ಸ್ನೇಹೋ ತೇಲನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಣ್ಡೂವಮಾನೋತಿ ನಖಾನಂ ಛಿನ್ನತ್ತಾ ಕಣ್ಡೂವಿತಬ್ಬಕಾಲೇ ತೇನ ಕಣ್ಡೂವಮಾನೋ. ಅನನ್ತರಹಿತಾಯಾತಿ ಅಸನ್ಥತಾಯ. ಸರೂಪವಚ್ಛಾಯಾತಿ ಸದಿಸವಚ್ಛಾಯ. ಸಚೇ ಗಾವೀ ಸೇತಾ ಹೋತಿ, ವಚ್ಛೋಪಿ ಸೇತಕೋವ. ಸಚೇ ಗಾವೀ ಕಬರಾ ವಾ ರತ್ತಾ ವಾ, ವಚ್ಛೋಪಿ ತಾದಿಸೋ ವಾತಿ ಏವಂ ಸರೂಪವಚ್ಛಾಯ. ಸೋ ಏವಮಾಹಾತಿ ಸೋ ರಾಜಾ ಏವಂ ವದೇತಿ. ವಚ್ಛತರಾತಿ ತರುಣವಚ್ಛಕಭಾವಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಬಲವವಚ್ಛಾ. ವಚ್ಛತರೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಬರಿಹಿಸತ್ಥಾಯಾತಿ ಪರಿಕ್ಖೇಪಕರಣತ್ಥಾಯ ಚೇವ ಯಞ್ಞಭೂಮಿಯಂ ಅತ್ಥರಣತ್ಥಾಯ ಚ. ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿತ್ಥಾರಿತತ್ತಾ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಕನ್ದರಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಅಟ್ಠಕನಾಗರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೭. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕನಾಗರಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಬೇಲುವಗಾಮಕೇತಿ ವೇಸಾಲಿಯಾ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇ ಅವಿದೂರೇ ಬೇಲುವಗಾಮಕೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಗೋಚರಗಾಮಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಸಮೋತಿ ಸೋ ಹಿ ಜಾತಿಗೋತ್ತವಸೇನ ಚೇವ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಕುಲಗಣನಾಯ ಚ ದಸಮೇ ಠಾನೇ ಗಣೀಯತಿ, ತೇನಸ್ಸ ದಸಮೋತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಜಾತಂ. ಅಟ್ಠಕನಾಗರೋತಿ ಅಟ್ಠಕನಗರವಾಸೀ. ಕುಕ್ಕುಟಾರಾಮೋತಿ ಕುಕ್ಕುಟಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕಾರಿತೋ ಆರಾಮೋ.

೧೮. ತೇನ ಭಗವತಾ…ಪೇ… ಅಕ್ಖಾತೋತಿ ಏತ್ಥ ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ, ಯೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಸಮತಿಂಸ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಭಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ತೇನ ಭಗವತಾ, ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಸಯಾನುಸಯಂ ಜಾನತಾ, ಹತ್ಥತಲೇ ಠಪಿತಆಮಲಕಂ ವಿಯ ಸಬ್ಬಂ ಞೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸತಾ. ಅಪಿಚ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಾದೀಹಿ ಜಾನತಾ, ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸತಾ, ತೀಹಿ ವಿಜ್ಜಾಹಿ ಛಹಿ ವಾ ಪನ ಅಭಿಞ್ಞಾಹಿ ಜಾನತಾ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅಪ್ಪಟಿಹತೇನ ಸಮನ್ತಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸತಾ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಜಾನನಸಮತ್ಥಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಜಾನತಾ, ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಚಕ್ಖುವಿಸಯಾತೀತಾನಿ ತಿರೋಕುಟ್ಟಾದಿಗತಾನಿಪಿ ರೂಪಾನಿ ಅತಿವಿಸುದ್ಧೇನ ಮಂಸಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸತಾ, ಅತ್ತಹಿತಸಾಧಿಕಾಯ ಸಮಾಧಿಪದಟ್ಠಾನಾಯ ಪಟಿವೇಧಪಞ್ಞಾಯ ಜಾನತಾ, ಪರಹಿತಸಾಧಿಕಾಯ ಕರುಣಾಪದಟ್ಠಾನಾಯ ದೇಸನಾಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಾ, ಅರೀನಂ ಹತತ್ತಾ ಪಚ್ಚಯಾದೀನಞ್ಚ ಅರಹತ್ತಾ ಅರಹತಾ, ಸಮ್ಮಾ ಸಾಮಞ್ಚ ಸಚ್ಚಾನಂ ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ. ಅನ್ತರಾಯಿಕಧಮ್ಮೇ ವಾ ಜಾನತಾ, ನಿಯ್ಯಾನಿಕಧಮ್ಮೇ ಪಸ್ಸತಾ, ಕಿಲೇಸಾರೀನಂ ಹತತ್ತಾ ಅರಹತಾ, ಸಾಮಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನಾತಿ ಏವಂ ಚತುವೇಸಾರಜ್ಜವಸೇನ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಥೋಮಿತೇನ. ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಏಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಅಕ್ಖಾತೋತಿ.

೧೯. ಅಭಿಸಙ್ಖತನ್ತಿ ಕತಂ ಉಪ್ಪಾದಿತಂ. ಅಭಿಸಞ್ಚೇತಯಿತನ್ತಿ ಚೇತಯಿತಂ ಪಕಪ್ಪಿತಂ. ಸೋ ತತ್ಥ ಠಿತೋತಿ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಧಮ್ಮೇ ಠಿತೋ. ಧಮ್ಮರಾಗೇನ ಧಮ್ಮನನ್ದಿಯಾತಿ ಪದದ್ವಯೇಹಿ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಸು ಛನ್ದರಾಗೋ ವುತ್ತೋ. ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಸು ಹಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಛನ್ದರಾಗಂ ಪರಿಯಾದಿಯಿತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಅರಹಾ ಹೋತಿ, ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಹೋತಿ. ಸೋ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಸು ಛನ್ದರಾಗಸ್ಸ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಚೇತನಾಯ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ಅಯಂ ಆಚರಿಯಾನಂ ಸಮಾನಕಥಾ.

ವಿತಣ್ಡವಾದೀ ಪನಾಹ ‘‘ತೇನೇವ ಧಮ್ಮರಾಗೇನಾತಿ ವಚನತೋ ಅಕುಸಲೇನ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತೀ’’ತಿ ಸೋ ‘‘ಸುತ್ತಂ ಆಹರಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಅದ್ಧಾ ಅಞ್ಞಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಇದಮೇವ ಆಹರಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಕಿಂ ಪನಿದಂ ಸುತ್ತಂ ನೇಯ್ಯತ್ಥಂ ನೀತತ್ಥ’’ನ್ತಿ, ಅದ್ಧಾ ನೀತತ್ಥನ್ತಿ ವಕ್ಖತಿ. ತತೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಅನಾಗಾಮಿಫಲತ್ಥಿಕೇನ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಸು ಛನ್ದರಾಗೋ ಕತ್ತಬ್ಬೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಛನ್ದರಾಗೇ ಉಪ್ಪಾದಿತೇ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ‘‘ಮಾ ಸುತ್ತಂ ಮೇ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ದೀಪೇಹಿ. ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇನ್ತೇನ ಹಿ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ಥರಸಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಕುಸಲೇನ ಹಿ ಸಗ್ಗೇ, ಕುಸಲೇನ ವಾ ಅಪಾಯೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲೋಭಜೇನ ಕಮ್ಮೇನ ದೋಸಜೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಮೋಹಜೇನ ಕಮ್ಮೇನ ದೇವಾ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ಮನುಸ್ಸಾ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ಯಾ ವಾ ಪನಞ್ಞಾಪಿ ಕಾಚಿ ಸುಗತಿಯೋ, ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲೋಭಜೇನ ಕಮ್ಮೇನ ದೋಸಜೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಮೋಹಜೇನ ಕಮ್ಮೇನ ನಿರಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಯಾ ವಾ ಪನಞ್ಞಾಪಿ ಕಾಚಿ ದುಗ್ಗತಿಯೋ’’ತಿ –

ಏವಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ ಸಞ್ಜಾನಾತು, ನೋ ಚೇ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ, ‘‘ಗಚ್ಛ ಪಾತೋವ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಯಾಗುಂ ಪಿವಾಹೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ.

ಯಥಾ ಚ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ, ಏವಂ ಮಹಾಮಾಲುಕ್ಯೋವಾದೇಪಿ ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಪಿ ಕಾಯಗತಾಸತಿಸುತ್ತೇಪಿ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಥಿತಾ. ತತ್ಥ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸಮಥವಸೇನ ಗಚ್ಛತೋಪಿ ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಗಚ್ಛತೋಪಿ ಸಮಥಧುರಮೇವ ಧುರಂ, ಮಹಾಮಾಲುಕ್ಯೋವಾದೇ ವಿಪಸ್ಸನಾವ ಧುರಂ, ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಪನ ವಿಪಸ್ಸನುತ್ತರಂ ನಾಮ ಕಥಿತಂ, ಕಾಯಗತಾಸತಿಸುತ್ತಂ ಸಮಥುತ್ತರನ್ತಿ.

ಅಯಂ ಖೋ ಗಹಪತಿ…ಪೇ… ಏಕಧಮ್ಮೋ ಅಕ್ಖಾತೋತಿ ಏಕಧಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛಿತೇನ ಅಯಮ್ಪಿ ಏಕಧಮ್ಮೋತಿ ಏವಂ ಪುಚ್ಛಾವಸೇನ ಕಥಿತತ್ತಾ ಏಕಾದಸಪಿ ಧಮ್ಮಾ ಏಕಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಜಾತೋ. ಮಹಾಸಕುಲುದಾಯಿಸುತ್ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಏಕೂನವೀಸತಿ ಪಬ್ಬಾನಿ ಪಟಿಪದಾವಸೇನ ಏಕಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಜಾತಾನಿ, ಇಧ ಏಕಾದಸಪುಚ್ಛಾವಸೇನ ಏಕಧಮ್ಮೋತಿ ಆಗತಾನಿ. ಅಮತುಪ್ಪತ್ತಿಯತ್ಥೇನ ವಾ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಏಕಧಮ್ಮೋತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೨೧. ನಿಧಿಮುಖಂ ಗವೇಸನ್ತೋತಿ ನಿಧಿಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ. ಸಕಿದೇವಾತಿ ಏಕಪಯೋಗೇನ. ಕಥಂ ಪನ ಏಕಪಯೋಗೇನೇವ ಏಕಾದಸನ್ನಂ ನಿಧೀನಂ ಅಧಿಗಮೋ ಹೋತೀತಿ. ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅರಞ್ಞೇ ನಿಧಿಂ ಗವೇಸಮಾನೋ ಚರತಿ, ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಅತ್ಥಚರಕೋ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಭೋ ಚರಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಸೋ ‘‘ಜೀವಿತವುತ್ತಿಂ ಪರಿಯೇಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಇತರೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಸಮ್ಮ ಆಗಚ್ಛ, ಏತಂ ಪಾಸಾಣಂ ಪವತ್ತೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಉಪರೂಪರಿ ಠಪಿತಾ ವಾ ಕುಚ್ಛಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಂ ಆಹಚ್ಚ ಠಿತಾ ವಾ ಏಕಾದಸ ಕುಮ್ಭಿಯೋ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಏಕಪಯೋಗೇನ ಏಕಾದಸನ್ನಂ ನಿಧೀನಂ ಅಧಿಗಮೋ ಹೋತಿ.

ಆಚರಿಯಧನಂ ಪರಿಯೇಸಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಹಿ ಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಸಿಪ್ಪುಗ್ಗಹಣತೋ ಪುರೇ ವಾ ಪಚ್ಛಾ ವಾ ಅನ್ತರನ್ತರೇ ವಾ ಗೇಹತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಧನಂ ದೇನ್ತಿ. ಯೇಸಂ ಗೇಹೇ ನತ್ಥಿ, ತೇ ಞಾತಿಸಭಾಗತೋ ಪರಿಯೇಸನ್ತಿ, ತಥಾ ಅಲಭಮಾನಾ ಭಿಕ್ಖಮ್ಪಿ ಚರಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿಯೇವ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನಾಹನ್ತಿ ಬಾಹಿರಕಾ ತಾವ ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕೇಪಿ ಸಾಸನೇ ಸಿಪ್ಪಮತ್ತದಾಯಕಸ್ಸ ಧನಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಿ; ಅಹಂ ಪನ ಏವಂವಿಧೇ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಸಾಸನೇ ಏಕಾದಸವಿಧಂ ಅಮತುಪ್ಪತ್ತಿಪಟಿಪದಂ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಪೂಜಂ ಕಿಂ ನ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಕರಿಸ್ಸಾಮಿಯೇವಾತಿ ವದತಿ. ಪಚ್ಚೇಕದುಸ್ಸಯುಗೇನ ಅಚ್ಛಾದೇಸೀತಿ ಏಕಮೇಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏಕೇಕಂ ದುಸ್ಸಯುಗಮದಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮುದಾಚಾರವಚನಂ ಪನೇತ್ಥ ಏವರೂಪಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಚ್ಛಾದೇಸೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಞ್ಚಸತವಿಹಾರನ್ತಿ ಪಞ್ಚಸತಗ್ಘನಿಕಂ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಕಾರೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಅಟ್ಠಕನಾಗರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಸೇಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೨. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಸೇಖಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ನವಂ ಸನ್ಥಾಗಾರನ್ತಿ ಅಧುನಾ ಕಾರಿತಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ, ಏಕಾ ಮಹಾಸಾಲಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಯ್ಯೋಗಕಾಲಾದೀಸು ಹಿ ರಾಜಾನೋ ತತ್ಥ ಠತ್ವಾ ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛನ್ತು, ಏತ್ತಕಾ ಪಚ್ಛಾ, ಏತ್ತಕಾ ಉಭೋಹಿ ಪಸ್ಸೇಹಿ, ಏತ್ತಕಾ ಹತ್ಥೀಸು ಅಭಿರುಹನ್ತು, ಏತ್ತಕಾ ಅಸ್ಸೇಸು, ಏತ್ತಕಾ ರಥೇಸು ತಿಟ್ಠನ್ತೂ’’ತಿ ಏವಂ ಸನ್ಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಮರಿಯಾದಂ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಠಾನಂ ಸನ್ಥಾಗಾರನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಉಯ್ಯೋಗಟ್ಠಾನತೋ ಚ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಯಾವ ಗೇಹೇಸು ಅಲ್ಲಗೋಮಯಪರಿಭಣ್ಡಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ತಾವ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ದಿವಸಾನಿ ತೇ ರಾಜಾನೋ ತತ್ಥ ಸನ್ಥಮ್ಭನ್ತೀತಿಪಿ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ. ತೇಸಂ ರಾಜೂನಂ ಸಹ ಅತ್ಥಾನುಸಾಸನಂ ಅಗಾರನ್ತಿಪಿ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಗಣರಾಜಾನೋ ಹಿ ತೇ, ತಸ್ಮಾ ಉಪ್ಪನ್ನಕಿಚ್ಚಂ ಏಕಸ್ಸ ವಸೇನ ನ ಛಿಜ್ಜತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಛನ್ದೋ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಹ ಅತ್ಥಾನುಸಾಸನಂ ಅಗಾರನ್ತಿಪಿ ಸನ್ಥಾಗಾರ’’ನ್ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇತೇ ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಕಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ವಪಿತು’’ನ್ತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ನಯೇನ ಘರಾವಾಸಕಿಚ್ಚಾನಿ ಸಮ್ಮನ್ತಯನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಂ ಘರಾವಾಸಂ ತತ್ಥ ಸನ್ಥರನ್ತೀತಿಪಿ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ. ಅಚಿರಕಾರಿತಂ ಹೋತೀತಿ ಕಟ್ಠಕಮ್ಮ-ಸಿಲಾಕಮ್ಮ-ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ ಸುಸಜ್ಜಿತಂ ದೇವವಿಮಾನಂ ವಿಯ ಅಧುನಾ ನಿಟ್ಠಾಪಿತಂ. ಸಮಣೇನ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಘರವತ್ಥುಪರಿಗ್ಗಹಕಾಲೇಯೇವ ದೇವತಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ದೇವೇನ ವಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಸಮಣೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಮನುಸ್ಸಭೂತೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸೂತಿ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ನಿಟ್ಠಿತನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಾಮ, ನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ದೇವವಿಮಾನಸದಿಸಂ ಅತಿವಿಯ ಮನೋರಮಂ ಸಸ್ಸಿರಿಕಂ ಕೇನ ಪಠಮಂ ಪರಿಭುತ್ತಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಞಾತಿಸೇಟ್ಠಸ್ಸ ಪಠಮಂ ದಿಯ್ಯಮಾನೇಪಿ ಸತ್ಥುನೋವ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ, ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯವಸೇನ ದಿಯ್ಯಮಾನೇಪಿ ಸತ್ಥುನೋವ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಠಮಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾಪೇಸ್ಸಾಮ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಆಗತೇ ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಆಗತಮೇವ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸತ್ಥಾರಂ ತಿಯಾಮರತ್ತಿಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥಾಪೇಸ್ಸಾಮ, ಇತಿ ತೀಹಿ ರತನೇಹಿ ಪರಿಭುತ್ತಂ ಮಯಂ ಪಚ್ಛಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮ, ಏವಂ ನೋ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು.

ಯೇನ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸೂತಿ ತಂ ದಿವಸಂ ಕಿರ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ರಾಜಕುಲಾನಂ ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ದೇವವಿಮಾನಂ ವಿಯ ಸುಸಜ್ಜಿತಂ ಹೋತಿ ಸುಪಟಿಜಗ್ಗಿತಂ, ಬುದ್ಧಾರಹಂ ಪನ ಕತ್ವಾ ಅಪ್ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ಬುದ್ಧಾ ಹಿ ನಾಮ ಅರಞ್ಞಜ್ಝಾಸಯಾ ಅರಞ್ಞಾರಾಮಾ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವಸೇಯ್ಯುಂ ವಾ ನೋ ವಾ, ತಸ್ಮಾ ಭಗವತೋ ಮನಂ ಜಾನಿತ್ವಾವ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮಾತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತೇ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು. ಇದಾನಿ ಪನ ಮನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಪೇತುಕಾಮಾ ಯೇನ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು.

ಸಬ್ಬಸನ್ಥರಿಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾತಿ ಯಥಾ ಸಬ್ಬಮೇವ ಸನ್ಥತಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ತಂ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ. ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ತಾವ ‘‘ಗೋಮಯಂ ನಾಮ ಸಬ್ಬಮಙ್ಗಲೇಸು ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಸುಧಾಪರಿಕಮ್ಮಕತಮ್ಪಿ ಭೂಮಿಂ ಅಲ್ಲಗೋಮಯೇನ ಓಪುಞ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಸುಕ್ಖಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಯಥಾ ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪದಂ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಏವಂ ಚತುಜ್ಜಾತಿಯಗನ್ಧೇಹಿ ಲಿಮ್ಪಾಪೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ನಾನಾವಣ್ಣೇ ಕಟಸಾರಕೇ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಉಪರಿ ಮಹಾಪಿಟ್ಠಿಕಕೋಜವಕೇ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಹತ್ಥತ್ಥರಕ-ಅಸ್ಸತ್ಥರಕ-ಸೀಹತ್ಥರಕ-ಬ್ಯಗ್ಘತ್ಥರಕ-ಚನ್ದತ್ಥರಕ-ಸೂರಿಯತ್ಥರಕ-ಚಿತ್ತತ್ಥರಕಾದೀಹಿ ನಾನಾವಣ್ಣೇಹಿ ಅತ್ಥರಣೇಹಿ ಸನ್ಥರಿತಬ್ಬಕಯುತ್ತಂ ಸಬ್ಬೋಕಾಸಂ ಸನ್ಥರಾಪೇಸುಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬಸನ್ಥರಿಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ’’ತಿ.

ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾತಿ ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನೇ ತಾವ ಮಙ್ಗಲತ್ಥಮ್ಭಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹಾರಹಂ ಬುದ್ಧಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಯಂ ಯಂ ಮುದುಕಞ್ಚ ಮನೋರಮಞ್ಚ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ, ತಂ ತಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಲೋಹಿತಕಂ ಮನುಞ್ಞದಸ್ಸನಂ ಉಪಧಾನಂ ಉಪದಹಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ಸುವಣ್ಣರಜತತಾರಕವಿಚಿತ್ತಂ ವಿತಾನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಗನ್ಧದಾಮಪುಪ್ಫದಾಮಪತ್ತದಾಮಾದೀಹಿ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಟ್ಠಾನೇ ಪುಪ್ಫಜಾಲಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಿಂಸಹತ್ಥಮತ್ತಂ ಠಾನಂ ಪಟಸಾಣಿಯಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಭಿತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಲ್ಲಙ್ಕಪೀಠ-ಅಪಸ್ಸಯಪೀಠ-ಮುಣ್ಡಪೀಠಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ಸೇತಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇಹಿ ಪಚ್ಚತ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ಪಾಚೀನಭಿತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಮಹಾಪಿಟ್ಠಿಕಕೋಜವಕೇ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಹಂಸಲೋಮಾದಿಪೂರಿತಾನಿ ಉಪಧಾನಾನಿ ಠಪಾಪೇಸುಂ ‘‘ಏವಂ ಅಕಿಲಮಮಾನಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ.

ಉದಕಮಣಿಕನ್ತಿ ಮಹಾಕುಚ್ಛಿಕಂ ಉದಕಚಾಟಿಂ. ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಏವಂ ಭಗವಾ ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಚ ಯಥಾರುಚಿಯಾ ಹತ್ಥೇ ವಾ ಧೋವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪಾದೇ ವಾ, ಮುಖಂ ವಾ ವಿಕ್ಖಾಲೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ಮಣಿವಣ್ಣಸ್ಸ ಉದಕಸ್ಸ ಪೂರಾಪೇತ್ವಾ ವಾಸತ್ಥಾಯ ನಾನಾಪುಪ್ಫಾನಿ ಚೇವ ಉದಕವಾಸಚುಣ್ಣಾನಿ ಚ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕದಲಿಪಣ್ಣೇಹಿ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸುಂ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿ.

ತೇಲಪ್ಪದೀಪಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾತಿ ರಜತಸುವಣ್ಣಾದಿಮಯದಣ್ಡಾಸು ದೀಪಿಕಾಸು ಯೋನಕರೂಪಕಿರಾತರೂಪಕಾದೀನಂ ಹತ್ಥೇ ಠಪಿತಸುವಣ್ಣರಜತಾದಿಮಯಕಪಲ್ಲಕಾದೀಸು ಚ ತೇಲಪ್ಪದೀಪಂ ಜಲಯಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ತೇ ಸಕ್ಯರಾಜಾನೋ ನ ಕೇವಲಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಮೇವ, ಅಥ ಖೋ ಯೋಜನಾವಟ್ಟೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಗರವೀಥಿಯೋಪಿ ಸಮ್ಮಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಧಜೇ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಗೇಹದ್ವಾರೇಸು ಪುಣ್ಣಘಟೇ ಚ ಕದಲಿಯೋ ಚ ಠಪಾಪೇತ್ವಾ ಸಕಲನಗರಂ ದೀಪಮಾಲಾದೀಹಿ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣತಾರಕಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ‘‘ಖೀರಪಾಯಕೇ ದಾರಕೇ ಖೀರಂ ಪಾಯೇಥ, ದಹರೇ ಕುಮಾರೇ ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಸಯಾಪೇಥ, ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಂ ಮಾ ಕರಿತ್ಥ, ಅಜ್ಜ ಏಕರತ್ತಿಂ ಸತ್ಥಾ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವಸಿಸ್ಸತಿ, ಬುದ್ಧಾ ನಾಮ ಅಪ್ಪಸದ್ದಕಾಮಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ದಣ್ಡದೀಪಿಕಾ ಆದಾಯ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಯೇನ ನವಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ. ‘‘ಯಸ್ಸ ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಕಿರ ಕಾಲೇ ಆರೋಚಿತೇ ಭಗವಾ ಲಾಖಾರಸೇನ ತಿನ್ತರತ್ತಕೋವಿಳಾರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ ರತ್ತದುಪಟ್ಟಂ ಕತ್ತರಿಯಾ ಪದುಮಂ ಕನ್ತನ್ತೋ ವಿಯ ಸಂವಿಧಾಯ ತಿಮಣ್ಡಲಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತೋ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಾಮಙ್ಗೇನ ಪದುಮಕಲಾಪಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ವಿಜ್ಜುಲ್ಲತಾಸಸ್ಸಿರಿಕಂ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ರತ್ತಕಮ್ಬಲೇನ ಗಜಕುಮ್ಭಂ ಪರಿಯೋನದ್ಧನ್ತೋ ವಿಯ ರತನಸತುಬ್ಬೇಧೇ ಸುವಣ್ಣಗ್ಘಿಕೇ ಪವಾಳಜಾಲಂ ಖಿಪಮಾನೋ ವಿಯ ಸುವಣ್ಣಚೇತಿಯೇ ರತ್ತಕಮ್ಬಲಕಞ್ಚುಕಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಂ ರತ್ತವಣ್ಣವಲಾಹಕೇನ ಪಟಿಚ್ಛಾದಯಮಾನೋ ವಿಯ ಕಞ್ಚನಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಸುಪಕ್ಕಲಾಖಾರಸಂ ಪರಿಸಿಞ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ ಚಿತ್ತಕೂಟಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕಂ ವಿಜ್ಜುಲ್ಲತಾಯ ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ಚ ಸಚಕ್ಕವಾಳಸಿನೇರುಯುಗನ್ಧರಂ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಚಾಲೇತ್ವಾ ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ರೋಧಪಲ್ಲವಸಮಾನವಣ್ಣಂ ರತ್ತವರಪಂಸುಕೂಲಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿದ್ವಾರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ ಕಞ್ಚನಗುಹತೋ ಸೀಹೋ ವಿಯ ಉದಯಪಬ್ಬತಕೂಟತೋ ಪುಣ್ಣಚನ್ದೋ ವಿಯ ಚ. ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪನ ಗನ್ಧಕುಟಿಪಮುಖೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಕಾಯತೋ ಮೇಘಮುಖೇಹಿ ವಿಜ್ಜುಕಲಾಪಾ ವಿಯ ರಸ್ಮಿಯೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣರಸಧಾರಾಪರಿಸೇಕಮಞ್ಜರಿಪತ್ತಪುಪ್ಫಫಲವಿಟಪೇ ವಿಯ ಆರಾಮರುಕ್ಖೇ ಕರಿಂಸು. ತಾವದೇವ ಚ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಭಗವನ್ತಂ ಪರಿವಾರೇಸಿ. ತೇ ಪನ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವರೂಪಾ ಅಹೇಸುಂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ ಸನ್ತುಟ್ಠಾ ಪವಿವಿತ್ತಾ ಅಸಂಸಟ್ಠಾ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಾ ವತ್ತಾರೋ ವಚನಕ್ಖಮಾ ಚೋದಕಾ ಪಾಪಗರಹೀ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನಾ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನಾತಿ. ತೇಹಿ ಪರಿವಾರಿತೋ ಭಗವಾ ರತ್ತಕಮ್ಬಲಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ವಿಯ ಸುವಣ್ಣಕ್ಖನ್ಧೋ ರತ್ತಪದುಮಸಣ್ಡಮಜ್ಝಗತಾ ವಿಯ ಸುವಣ್ಣನಾವಾ ಪವಾಳವೇದಿಕಾಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ವಿಯ ಸುವಣ್ಣಪಾಸಾದೋ ವಿರೋಚಿತ್ಥ. ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾದಯೋ ಮಹಾಥೇರಾಪಿ ನಂ ಮೇಘವಣ್ಣಂ ಪಂಸುಕೂಲಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಮಣಿವಮ್ಮವಮ್ಮಿಕಾ ವಿಯ ಮಹಾನಾಗಾ ಪರಿವಾರಯಿಂಸು ವನ್ತರಾಗಾ ಭಿನ್ನಕಿಲೇಸಾ ವಿಜಟಿತಜಟಾ ಛಿನ್ನಬನ್ಧನಾ ಕುಲೇ ವಾ ಗಣೇ ವಾ ಅಲಗ್ಗಾ.

ಇತಿ ಭಗವಾ ಸಯಂ ವೀತರಾಗೋ ವೀತರಾಗೇಹಿ, ವೀತದೋಸೋ ವೀತದೋಸೇಹಿ, ವೀತಮೋಹೋ ವೀತಮೋಹೇಹಿ, ನಿತ್ತಣ್ಹೋ ನಿತ್ತಣ್ಹೇಹಿ, ನಿಕ್ಕಿಲೇಸೋ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸೇಹಿ, ಸಯಂ ಬುದ್ಧೋ ಬಹುಸ್ಸುತಬುದ್ಧೇಹಿ ಪರಿವಾರಿತೋ, ಪತ್ತಪರಿವಾರಿತಂ ವಿಯ ಕೇಸರಂ, ಕೇಸರಪರಿವಾರಿತಾ ವಿಯ ಕಣ್ಣಿಕಾ, ಅಟ್ಠನಾಗಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಛದ್ದನ್ತೋ ನಾಗರಾಜಾ, ನವುತಿಹಂಸಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಧತರಟ್ಠೋ ಹಂಸರಾಜಾ, ಸೇನಙ್ಗಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಚಕ್ಕವತ್ತಿ, ಮರುಗಣಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ, ಬ್ರಹ್ಮಗಣಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಹಾರಿತಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ, ತಾರಾಗಣಪರಿವಾರಿತೋ ವಿಯ ಪುಣ್ಣಚನ್ದೋ, ಅಸಮೇನ ಬುದ್ಧವೇಸೇನ ಅಪರಿಮಾಣೇನ ಬುದ್ಧವಿಲಾಸೇನ ಕಪಿಲವತ್ಥುಗಮನಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಪುರತ್ಥಿಮಕಾಯತೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾ ರಸ್ಮೀ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಟ್ಠಾನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಪಚ್ಛಿಮಕಾಯತೋ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥತೋ, ವಾಮಹತ್ಥತೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾ ರಸ್ಮೀ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಟ್ಠಾನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಉಪರಿ ಕೇಸನ್ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬಕೇಸಾವತ್ತೇಹಿ ಮೋರಗೀವವಣ್ಣಾ ರಸ್ಮೀ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗಗನತಲೇ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಟ್ಠಾನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಹೇಟ್ಠಾ ಪಾದತಲೇಹಿ ಪವಾಳವಣ್ಣಾ ರಸ್ಮೀ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಘನಪಥವಿಯಂ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಟ್ಠಾನಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಏವಂ ಸಮನ್ತಾ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಮತ್ತಂ ಠಾನಂ ಛಬ್ಬಣ್ಣಾ ಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಜ್ಜೋತಮಾನಾ ವಿಪ್ಫನ್ದಮಾನಾ ಕಞ್ಚನದಣ್ಡದೀಪಿಕಾಹಿ ನಿಚ್ಛರಿತ್ವಾ ಆಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದಜಾಲಾ ವಿಯ ಚಾತುದ್ದೀಪಿಕಮಹಾಮೇಘತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತವಿಜ್ಜುಲ್ಲತಾ ವಿಯ ವಿಧಾವಿಂಸು. ಸಬ್ಬದಿಸಾಭಾಗಾ ಸುವಣ್ಣಚಮ್ಪಕಪುಪ್ಫೇಹಿ ವಿಕಿರಿಯಮಾನಾ ವಿಯ, ಸುವಣ್ಣಘಟಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಸುವಣ್ಣರಸಧಾರಾಹಿ ಸಿಞ್ಚಮಾನಾ ವಿಯ, ಪಸಾರಿತಸುವಣ್ಣಪಟಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ವಿಯ, ವೇರಮ್ಭವಾತಸಮುಟ್ಠಿತಕಿಂಸುಕಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫಚುಣ್ಣಸಮೋಕಿಣ್ಣಾ ವಿಯ ವಿಪ್ಪಕಿರಿಂಸು.

ಭಗವತೋಪಿ ಅಸೀತಿಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಬ್ಯಾಮಪ್ಪಭಾದ್ವತ್ತಿಂಸವರಲಕ್ಖಣಸಮುಜ್ಜಲಂ ಸರೀರಂ ಸಮುಗ್ಗತತಾರಕಂ ವಿಯ ಗಗನತಲಂ, ವಿಕಸಿತಮಿವ ಪದುಮವನಂ, ಸಬ್ಬಪಾಲಿಫುಲ್ಲೋ ವಿಯ ಯೋಜನಸತಿಕೋ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ, ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಪಿತಾನಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸೂಚನ್ದಾನಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಸೂರಿಯಾನಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಚಕ್ಕವತ್ತೀನಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸದೇವರಾಜಾನಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಸಿರಿಯಾ ಸಿರಿಂ ಅಭಿಭವಮಾನಂ ವಿಯ ವಿರೋಚಿತ್ಥ, ಯಥಾ ತಂ ದಸಹಿ ಪಾರಮೀಹಿ ದಸಹಿ ಉಪಪಾರಮೀಹಿ ದಸಹಿ ಪರಮತ್ಥಪಾರಮೀಹಿ ಸುಪೂರಿತಾಹಿ ಸಮತಿಂಸಪಾರಮಿತಾಹಿ ಅಲಙ್ಕತಂ. ಕಪ್ಪಸತಸಹಸಾಧಿಕಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ದಿನ್ನದಾನಂ ರಕ್ಖಿತಸೀಲಂ ಕತಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಓಸರಿತ್ವಾ ವಿಪಾಕಂ ದಾತುಂ ಠಾನಂ ಅಲಭಮಾನಂ ಸಮ್ಬಾಧಪತ್ತಂ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ನಾವಾಸಹಸ್ಸಭಣ್ಡಂ ಏಕನಾವಂ ಆರೋಪನಕಾಲೋ ವಿಯ, ಸಕಟಸಹಸ್ಸಭಣ್ಡಂ ಏಕಸಕಟಂ ಆರೋಪನಕಾಲೋ ವಿಯ, ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯಾ ನದೀನಂ ಓಘಸ್ಸ ಸಮ್ಭಿಜ್ಜ ಮುಖದ್ವಾರೇ ಏಕತೋ ರಾಸೀಭೂತಕಾಲೋ ವಿಯ ಚ ಅಹೋಸಿ.

ಇಮಾಯ ಬುದ್ಧಸಿರಿಯಾ ಓಭಾಸಮಾನಸ್ಸಾಪಿ ಚ ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ಅನೇಕಾನಿ ದಣ್ಡದೀಪಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಉಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ತಥಾ ಪಚ್ಛತೋ. ವಾಮಪಸ್ಸೇ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇ. ಜಾತಿಕುಸುಮಚಮ್ಪಕವನಮಲ್ಲಿಕರತ್ತುಪ್ಪಲನೀಲುಪ್ಪಲಮಕುಲಸಿನ್ದುವಾರಪುಪ್ಫಾನಿ ಚೇವ ನೀಲಪೀತಾದಿವಣ್ಣಸುಗನ್ಧಗನ್ಧಚುಣ್ಣಾನಿ ಚ ಚಾತುದ್ದೀಪಿಕಮೇಘವಿಸ್ಸಟ್ಠೋದಕವುಟ್ಠಿಯೋ ವಿಯ ವಿಪ್ಪಕಿರಿಂಸು. ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕತೂರಿಯನಿಗ್ಘೋಸಾ ಚೇವ ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಸಙ್ಘಗುಣಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ ಥುತಿಘೋಸಾ ಚ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪೂರಯಿಂಸು. ದೇವಮನುಸ್ಸನಾಗಸುಪಣ್ಣಗನ್ಧಬ್ಬಯಕ್ಖಾದೀನಂ ಅಕ್ಖೀನಿ ಅಮತಪಾನಂ ವಿಯ ಲಭಿಂಸು. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ಪದಸಹಸ್ಸೇನ ಗಮನವಣ್ಣಂ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತತ್ರಿದಂ ಮುಖಮತ್ತಂ –

‘‘ಏವಂ ಸಬ್ಬಙ್ಗಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಕಮ್ಪಯನ್ತೋ ವಸುನ್ಧರಂ;

ಅಹೇಠಯನ್ತೋ ಪಾಣಾನಿ, ಯಾತಿ ಲೋಕವಿನಾಯಕೋ.

ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಠಮಂ ಪಾದಂ, ಉದ್ಧರನ್ತೋ ನರಾಸಭೋ;

ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸಿರಿಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಸೋಭತೇ ದ್ವಿಪದುತ್ತಮೋ.

ಗಚ್ಛತೋ ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸ, ಹೇಟ್ಠಾ ಪಾದತಲಂ ಮುದು;

ಸಮಂ ಸಮ್ಫುಸತೇ ಭೂಮಿಂ, ರಜಸಾ ನುಪಲಿಪ್ಪತಿ.

ನಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಉನ್ನಮತಿ, ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಲೋಕನಾಯಕೇ;

ಉನ್ನತಞ್ಚ ಸಮಂ ಹೋತಿ, ಪಥವೀ ಚ ಅಚೇತನಾ.

ಪಾಸಾಣಾ ಸಕ್ಖರಾ ಚೇವ, ಕಥಲಾ ಖಾಣುಕಣ್ಟಕಾ;

ಸಬ್ಬೇ ಮಗ್ಗಾ ವಿವಜ್ಜನ್ತಿ, ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಲೋಕನಾಯಕೇ.

ನಾತಿದೂರೇ ಉದ್ಧರತಿ, ನಚ್ಚಾಸನ್ನೇ ಚ ನಿಕ್ಖಿಪಂ;

ಅಘಟ್ಟಯನ್ತೋ ನಿಯ್ಯಾತಿ, ಉಭೋ ಜಾಣೂ ಚ ಗೋಪ್ಫಕೇ.

ನಾತಿಸೀಘಂ ಪಕ್ಕಮತಿ, ಸಮ್ಪನ್ನಚರಣೋ ಮುನಿ;

ನ ಚಾತಿಸಣಿಕಂ ಯಾತಿ, ಗಚ್ಛಮಾನೋ ಸಮಾಹಿತೋ.

ಉದ್ಧಂ ಅಧೋ ಚ ತಿರಿಯಂ, ದಿಸಞ್ಚ ವಿದಿಸಂ ತಥಾ;

ನ ಪೇಕ್ಖಮಾನೋ ಸೋ ಯಾತಿ, ಯುಗಮತ್ತಮ್ಹಿ ಪೇಕ್ಖತಿ.

ನಾಗವಿಕ್ಕನ್ತಚಾರೋ ಸೋ, ಗಮನೇ ಸೋಭತೇ ಜಿನೋ;

ಚಾರುಂ ಗಚ್ಛತಿ ಲೋಕಗ್ಗೋ, ಹಾಸಯನ್ತೋ ಸದೇವಕೇ.

ಉಳುರಾಜಾವ ಸೋಭನ್ತೋ, ಚತುಚಾರೀವ ಕೇಸರೀ;

ತೋಸಯನ್ತೋ ಬಹೂ ಸತ್ತೇ, ಪುರಂ ಸೇಟ್ಠಂ ಉಪಾಗಮೀ’’ತಿ.

ವಣ್ಣಕಾಲೋ ನಾಮ ಕಿರೇಸ, ಏವಂವಿಧೇಸು ಕಾಲೇಸು ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸರೀರವಣ್ಣೇ ವಾ ಗುಣವಣ್ಣೇ ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಸ್ಸ ಥಾಮೋಯೇವ ಪಮಾಣಂ ಚುಣ್ಣಿಯಪದೇಹಿ ವಾ ಗಾಥಾಬನ್ಧೇನ ವಾ ಯತ್ತಕಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತತ್ತಕಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ದುಕ್ಕಥಿತನ್ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಅಪ್ಪಮಾಣವಣ್ಣಾ ಹಿ ಬುದ್ಧಾ, ತೇಸಂ ಬುದ್ಧಾಪಿ ಅನವಸೇಸತೋ ವಣ್ಣಂ ವತ್ತುಂ ಅಸಮತ್ಥಾ, ಪಗೇವ ಇತರಾ ಪಜಾತಿ. ಇಮಿನಾ ಸಿರಿವಿಲಾಸೇನ ಅಲಙ್ಕತಪ್ಪಟಿಯತ್ತಂ ಸಕ್ಯರಾಜಪುರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭಗವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೇನ ಜನೇನ ಗನ್ಧಧೂಮವಾಸಚುಣ್ಣಾದೀಹಿ ಪೂಜಯಮಾನೋ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಪಾವಿಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಯೇನ ಏವಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀ’’ತಿ.

ಭಗವನ್ತಂಯೇವ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಪುರತೋ ಕತ್ವಾ. ತತ್ಥ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚೇವ ಉಪಾಸಕಾನಞ್ಚ ಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಗನ್ಧೋದಕೇನ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ದುಕೂಲಚುಮ್ಬಟಕೇನ ವೋದಕಂ ಕತ್ವಾ ಜಾತಿಹಿಙ್ಗುಲಕೇನ ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ರತ್ತಕಮ್ಬಲಪಲಿವೇಠಿತೇ ಪೀಠೇ ಠಪಿತರತ್ತಸುವಣ್ಣಘನಪಟಿಮಾ ವಿಯ ಅತಿವಿರೋಚಿತ್ಥ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಪೋರಾಣಾನಂ ವಣ್ಣಭಣನಮಗ್ಗೋ –

‘‘ಗನ್ತ್ವಾನ ಮಣ್ಡಲಮಾಳಂ, ನಾಗವಿಕ್ಕನ್ತಚರಣೋ;

ಓಭಾಸಯನ್ತೋ ಲೋಕಗ್ಗೋ, ನಿಸೀದಿ ವರಮಾಸನೇ.

ತಸ್ಮಿಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ನರದಮ್ಮಸಾರಥಿ,

ದೇವಾತಿದೇವೋ ಸತಪುಞ್ಞಲಕ್ಖಣೋ;

ಬುದ್ಧಾಸನೇ ಮಜ್ಝಗತೋ ವಿರೋಚತಿ,

ಸುವಣ್ಣನೇಕ್ಖಂ ವಿಯ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲೇ.

ನೇಕ್ಖಂ ಜಮ್ಬೋನದಸ್ಸೇವ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲೇ;

ವಿರೋಚತಿ ವೀತಮಲೋ, ಮಣಿವೇರೋಚನೋ ಯಥಾ.

ಮಹಾಸಾಲೋವ ಸಮ್ಫುಲ್ಲೋ, ನೇರುರಾಜಾವಲಙ್ಕತೋ;

ಸುವಣ್ಣಯೂಪಸಙ್ಕಾಸೋ, ಪದುಮೋ ಕೋಕನದೋ ಯಥಾ.

ಜಲನ್ತೋ ದೀಪರುಕ್ಖೋವ, ಪಬ್ಬತಗ್ಗೇ ಯಥಾ ಸಿಖೀ;

ದೇವಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತೋವ, ಸಬ್ಬಫುಲ್ಲೋ ವಿರೋಚಥಾ’’ತಿ.

ಕಾಪಿಲವತ್ಥವೇ ಸಕ್ಯೇ ಬಹುದೇವ ರತ್ತಿಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಧಮ್ಮೀ ಕಥಾ ನಾಮ ಸನ್ಥಾಗಾರಅನುಮೋದನಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ ಪಕಿಣ್ಣಕಕಥಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತದಾ ಹಿ ಭಗವಾ ಆಕಾಸಗಙ್ಗಂ ಓತಾರೇನ್ತೋ ವಿಯ ಪಥವೋಜಂ ಆಕಡ್ಢನ್ತೋ ವಿಯ ಮಹಾಜಮ್ಬುಂ ಖನ್ಧೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಚಾಲೇನ್ತೋ ವಿಯ ಯೋಜನಿಕಂ ಮಧುಭಣ್ಡಂ ಚಕ್ಕಯನ್ತೇನ ಪೀಳೇತ್ವಾ ಮಧುಪಾನಂ ಪಾಯಮಾನೋ ವಿಯ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾನಂ ಸಕ್ಯಾನಂ ಹಿತಸುಖಾವಹಂ ಪಕಿಣ್ಣಕಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ‘‘ಆವಾಸದಾನಂ ನಾಮೇತಂ ಮಹಾರಾಜ ಮಹನ್ತಂ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಆವಾಸೋ ಮಯಾ ಪರಿಭುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಪರಿಭುತ್ತೋ ಮಯಾ ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಚ ಪರಿಭುತ್ತೋ ಪನ ಧಮ್ಮರತನೇನ ಪರಿಭುತ್ತೋ ಯೇವಾತಿ ತೀಹಿ ರತನೇಹಿ ಪರಿಭುತ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಆವಾಸದಾನಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ದಿನ್ನೇ ಸಬ್ಬದಾನಂ ದಿನ್ನಮೇವ ಹೋತಿ. ಭೂಮಟ್ಠಕಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ವಾ ಸಾಖಾಮಣ್ಡಪಸ್ಸ ವಾಪಿ ಆನಿಸಂಸೋ ನಾಮ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ನಾನಾನಯವಿಚಿತ್ತಂ ಬಹುಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ –

‘‘ಸೀತಂ ಉಣ್ಹಂ ಪಟಿಹನ್ತಿ, ತತೋ ವಾಳಮಿಗಾನಿ ಚ;

ಸರೀಸಪೇ ಚ ಮಕಸೇ, ಸಿಸಿರೇ ಚಾಪಿ ವುಟ್ಠಿಯೋ.

ತತೋ ವಾತಾತಪೋ ಘೋರೋ, ಸಞ್ಜಾತೋ ಪಟಿಹಞ್ಞತಿ;

ಲೇಣತ್ಥಞ್ಚ ಸುಖತ್ಥಞ್ಚ, ಝಾಯಿತುಞ್ಚ ವಿಪಸ್ಸಿತುಂ.

ವಿಹಾರದಾನಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ಅಗ್ಗಂ ಬುದ್ಧೇನ ವಣ್ಣಿತಂ;

ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ಪೋಸೋ, ಸಮ್ಪಸ್ಸಂ ಅತ್ಥಮತ್ತನೋ.

ವಿಹಾರೇ ಕಾರಯೇ ರಮ್ಮೇ, ವಾಸಯೇತ್ಥ ಬಹುಸ್ಸುತೇ;

ತೇಸಂ ಅನ್ನಞ್ಚ ಪಾನಞ್ಚ, ವತ್ಥಸೇನಾಸನಾನಿ ಚ.

ದದೇಯ್ಯ ಉಜುಭೂತೇಸು, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ;

ತೇ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಾಪನೂದನಂ;

ಯಂ ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಇಧಞ್ಞಾಯ, ಪರಿನಿಬ್ಬಾತಿ ಅನಾಸವೋ’’ತಿ. (ಚೂಳವ. ೨೯೫) –

ಏವಂ ಅಯಮ್ಪಿ ಆವಾಸೇ ಆನಿಸಂಸೋ, ಅಯಮ್ಪಿ ಆನಿಸಂಸೋತಿ ಬಹುದೇವರತ್ತಿಂ ಅತಿರೇಕತರಂ ದಿಯಡ್ಢಯಾಮಂ ಆವಾಸಾನಿಸಂಸಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ತತ್ಥ ಇಮಾ ಗಾಥಾವ ಸಙ್ಗಹಂ ಆರುಳ್ಹಾ, ಪಕಿಣ್ಣಕಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಪನ ಸಙ್ಗಹಂ ನ ಆರೋಹತಿ. ಸನ್ದಸ್ಸೇಸೀತಿಆದೀನಿ ವುತ್ತತ್ಥಾನೇವ.

ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥಾಪೇತುಕಾಮೋ ಜಾನಾಪೇಸಿ. ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಮಹಾಕಸ್ಸಪಾದೀಸು ಅಸೀತಿಮಹಾಥೇರೇಸು ವಿಜ್ಜಮಾನೇಸು ಭಗವಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಭಾರಮಕಾಸೀತಿ. ಪರಿಸಜ್ಝಾಸಯವಸೇನ. ಆಯಸ್ಮಾ ಹಿ ಆನನ್ದೋ ಬಹುಸ್ಸುತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ, ಪಹೋಸಿ ಪರಿಮಣ್ಡಲೇಹಿ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನೇಹಿ ಮಧುರಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇತುನ್ತಿ ಸಾಕಿಯಮಣ್ಡಲೇ ಪಾಕಟೋ ಪಞ್ಞಾತೋ. ತಸ್ಸ ಸಕ್ಯರಾಜೂಹಿ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ ಧಮ್ಮಕಥಾ ಸುತಪುಬ್ಬಾ, ಓರೋಧಾ ಪನ ನೇಸಂ ನ ಯಥಾರುಚಿಯಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತುಂ ಲಭನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಹೋ ವತ ಭಗವಾ ಅಪ್ಪಂಯೇವ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಞಾತಿಸೇಟ್ಠಸ್ಸ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಭಾರಂ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ತೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಸಯವಸೇನ ಭಗವಾ ತಸ್ಸೇವ ಭಾರಮಕಾಸಿ.

ಸೇಖೋ ಪಾಟಿಪದೋತಿ ಪಟಿಪನ್ನಕೋ ಸೇಖಸಮಣೋ. ಸೋ ತುಯ್ಹಂ ಪಟಿಭಾತು ಉಪಟ್ಠಾತು, ತಸ್ಸ ಪಟಿಪದಂ ದೇಸೇಹೀತಿ ಪಟಿಪದಾಯ ಪುಗ್ಗಲಂ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಭಗವಾ ಇಮಂ ಪಟಿಪದಂ ನಿಯಮೇಸಿ? ಬಹೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ. ಇಮೇ ತಾವ ಸಕ್ಯಾ ಮಙ್ಗಲಸಾಲಾಯ ಮಙ್ಗಲಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಿ ವಡ್ಢಿಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಯಞ್ಚ ಸೇಖಪಟಿಪದಾ ಮಯ್ಹಂ ಸಾಸನೇ ಮಙ್ಗಲಪಟಿಪದಾ ವಡ್ಢಮಾನಕಪಟಿಪದಾತಿಪಿ ಇಮಂ ಪಟಿಪದಂ ನಿಯಮೇಸಿ. ತಸ್ಸಞ್ಚ ಪರಿಸತಿ ಸೇಖಾವ ಬಹೂ ನಿಸಿನ್ನಾ, ತೇ ಅತ್ತನಾ ಪಟಿವಿದ್ಧಟ್ಠಾನೇ ಕಥೀಯಮಾನೇ ಅಕಿಲಮನ್ತಾವ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸ್ಸನ್ತೀತಿಪಿ ಇಮಂ ಪಟಿಪದಂ ನಿಯಮೇಸಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಆನನ್ದೋ ಸೇಖಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತೋವ, ಸೋ ಅತ್ತನಾ ಪಟಿವಿದ್ಧೇ ಪಚ್ಚಕ್ಖಟ್ಠಾನೇ ಕಥೇನ್ತೋ ಅಕಿಲಮನ್ತೋ ವಿಞ್ಞಾಪೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀತಿಪಿ ಇಮಂ ಪಟಿಪದಂ ನಿಯಮೇಸಿ. ಸೇಖಪಟಿಪದಾಯ ಚ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಸಿಕ್ಖಾ ಓಸಟಾ, ತತ್ಥ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾಯ ಕಥಿತಾಯ ಸಕಲಂ ವಿನಯಪಿಟಕಂ ಕಥಿತಮೇವ ಹೋತಿ, ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಯ ಕಥಿತಾಯ ಸಕಲಂ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಂ ಕಥಿತಂ ಹೋತಿ, ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾಯ ಕಥಿತಾಯ ಸಕಲಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕಂ ಕಥಿತಂ ಹೋತಿ, ಆನನ್ದೋ ಚ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ತಿಪಿಟಕಧರೋ, ಸೋ ಪಹೋತಿ ತೀಹಿ ಪಿಟಕೇಹಿ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಕಥೇತುಂ, ಏವಂ ಕಥಿತೇ ಸಕ್ಯಾನಂ ಮಙ್ಗಲಮೇವ ವಡ್ಢಿಯೇವ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿಪಿ ಇಮಂ ಪಟಿಪದಂ ನಿಯಮೇಸಿ.

ಪಿಟ್ಠಿ ಮೇ ಆಗಿಲಾಯತೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ಆಗಿಲಾಯತಿ? ಭಗವತೋ ಹಿ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಪಧಾನಂ ಪದಹನ್ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ಕಾಯದುಕ್ಖಂ ಅಹೋಸಿ, ಅಥಸ್ಸ ಅಪರಭಾಗೇ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಪಿಟ್ಠಿವಾತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಅಕಾರಣಂ ವಾ ಏತಂ. ಪಹೋತಿ ಹಿ ಭಗವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವೇದನಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ ಏಕಮ್ಪಿ ದ್ವೇಪಿ ಸತ್ತಾಹೇ ಏಕಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿತುಂ. ಸನ್ಥಾಗಾರಸಾಲಂ ಪನ ಚತೂಹಿ ಇರಿಯಾಪಥೇಹಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ, ತತ್ಥ ಪಾದಧೋವನಟ್ಠಾನತೋ ಯಾವ ಧಮ್ಮಾಸನಾ ಅಗಮಾಸಿ, ಏತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ಗಮನಂ ನಿಪ್ಫನ್ನಂ. ಧಮ್ಮಾಸನಂ ಪತ್ತೋ ಥೋಕಂ ಠತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ, ಏತ್ತಕೇ ಠಾನಂ. ದಿಯಡ್ಢಯಾಮಂ ಧಮ್ಮಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ, ಏತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ನಿಸಜ್ಜಾ ನಿಪ್ಫನ್ನಾ. ಇದಾನಿ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಥೋಕಂ ನಿಪನ್ನೇ ಸಯನಂ ನಿಪ್ಫಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಚತೂಹಿ ಇರಿಯಾಪಥೇಹಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಉಪಾದಿನ್ನಕಸರೀರಞ್ಚ ನಾಮ ‘‘ನೋ ಆಗಿಲಾಯತೀ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ಚಿರಂ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಸಞ್ಜಾತಂ ಅಪ್ಪಕಮ್ಪಿ ಆಗಿಲಾಯನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ.

ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾತಿ ಸನ್ಥಾಗಾರಸ್ಸ ಕಿರ ಏಕಪಸ್ಸೇ ತೇ ರಾಜಾನೋ ಪಟ್ಟಸಾಣಿಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಮಞ್ಚಕಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇನ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ಸುವಣ್ಣ-ತಾರಕ-ಗನ್ಧಮಾಲಾ-ದಾಮಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ವಿತಾನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಗನ್ಧತೇಲಪ್ಪದೀಪಂ ಆರೋಪಯಿಂಸು ‘‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಾಸನತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಥೋಕಂ ವಿಸ್ಸಮನ್ತೋ ಇಧ ನಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಏವಂ ನೋ ಇಮಂ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಭಗವತಾ ಚತೂಹಿ ಇರಿಯಾಪಥೇಹಿ ಪರಿಭುತ್ತಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ತದೇವ ಸನ್ಧಾಯ ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಉಟ್ಠಾನಸಞ್ಞಂ ಮನಸಿ ಕರಿತ್ವಾತಿ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವುಟ್ಠಾನಸಞ್ಞಂ ಚಿತ್ತೇ ಠಪೇತ್ವಾ.

೨೩. ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ಸೋ ಕಿರ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ತಸ್ಸಂ ಪರಿಸತಿ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಪಾಮೋಕ್ಖೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗಹಿತೇ ಸೇಸಪರಿಸಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾವ ಹೋತೀತಿ ಥೇರೋ ತಮೇವ ಆಮನ್ತೇಸಿ. ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಸೀಲೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲೋ ಪರಿಪುಣ್ಣಸೀಲೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸದ್ಧಮ್ಮೇಹೀತಿ ಸುನ್ದರಧಮ್ಮೇಹಿ, ಸತಂ ವಾ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಧಮ್ಮೇಹಿ.

೨೪. ಕಥಞ್ಚ ಮಹಾನಾಮಾತಿ ಇಮಿನಾ ಏತ್ತಕೇನ ಠಾನೇನ ಸೇಖಪಟಿಪದಾಯ ಮಾತಿಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಿತ್ಥಾರೇತುಕಾಮೋ ಏವಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋತಿಆದೀನಿ ‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥಾ’’ತಿ ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯಸುತ್ತಾದೀಸು ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ.

೨೫. ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನಾತಿಆದೀಸು ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಕರಣವಚನಂ, ಹಿರಿಯಿತಬ್ಬಾನಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀನಿ ಹಿರಿಯತಿ ಜಿಗುಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಓತ್ತಪ್ಪನಿದ್ದೇಸೇ ಹೇತ್ವತ್ಥೇ ಕರಣವಚನಂ, ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀಹಿ ಓತ್ತಪ್ಪಸ್ಸ ಹೇತುಭೂತೇಹಿ ಓತ್ತಪ್ಪತಿ ಭಾಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋತಿ ಪಗ್ಗಹಿತವೀರಿಯೋ ಅನೋಸಕ್ಕಿತಮಾನಸೋ. ಪಹಾನಾಯಾತಿ ಪಹಾನತ್ಥಾಯ. ಉಪಸಮ್ಪದಾಯಾತಿ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ. ಥಾಮವಾತಿ ವೀರಿಯಥಾಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೋತಿ ಥಿರಪರಕ್ಕಮೋ. ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನೋರೋಪಿತಧುರೋ ಅನೋಸಕ್ಕಿತವೀರಿಯೋ. ಪರಮೇನಾತಿ ಉತ್ತಮೇನ. ಸತಿನೇಪಕ್ಕೇನಾತಿ ಸತಿಯಾ ಚ ನಿಪಕಭಾವೇನ ಚ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಸತಿಭಾಜನಿಯೇ ಪಞ್ಞಾ ಆಗತಾತಿ? ಸತಿಯಾ ಬಲವಭಾವದೀಪನತ್ಥಂ. ಪಞ್ಞಾವಿಪ್ಪಯುತ್ತಾ ಹಿ ಸತಿ ದುಬ್ಬಲಾ ಹೋತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಬಲವತೀತಿ.

ಚಿರಕತಮ್ಪೀತಿ ಅತ್ತನಾ ವಾ ಪರೇನ ವಾ ಕಾಯೇನ ಚಿರಕತಂ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಾದಿ ಅಸೀತಿ ಮಹಾವತ್ತಪಟಿಪತ್ತಿಪೂರಣಂ. ಚಿರಭಾಸಿತಮ್ಪೀತಿ ಅತ್ತನಾ ವಾ ಪರೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ಚಿರಭಾಸಿತಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉದ್ದಿಸನ-ಉದ್ದಿಸಾಪನ-ಧಮ್ಮೋಸಾರಣ-ಧಮ್ಮದೇಸನಾ-ಉಪನಿಸಿನ್ನಕಥಾ-ಅನುಮೋದನಿಯಾದಿವಸೇನ ಪವತ್ತಿತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ. ಸರಿತಾ ಅನುಸ್ಸರಿತಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇನ ಚಿರಕತೇ ‘‘ಕಾಯೋ ನಾಮ ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿ, ಚಿರಭಾಸಿತೇ ವಾಚಾ ನಾಮ ವಚೀವಿಞ್ಞತ್ತಿ. ತದುಭಯಮ್ಪಿ ರೂಪಂ, ತಂಸಮುಟ್ಠಾಪಿಕಾ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಾ ಅರೂಪಂ. ಇತಿ ಇಮೇ ರೂಪಾರೂಪಧಮ್ಮಾ ಏವಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಏವಂ ನಿರುದ್ಧಾ’’ತಿ ಸರತಿ ಚೇವ ಅನುಸ್ಸರತಿ ಚ, ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಸಮುಟ್ಠಾಪಿಕಾ ಹಿ ಸತಿ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ತಾಯ ಸತಿಯಾ ಏಸ ಸಕಿಮ್ಪಿ ಸರಣೇನ ಸರಿತಾ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸರಣೇನ ಅನುಸ್ಸರಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಉದಯವಯಗಾಮಿನಿಯಾ ಉದಯಞ್ಚ ವಯಞ್ಚ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ಸಮತ್ಥಾಯ. ಅರಿಯಾಯಾತಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಸೇನ ಚ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಚ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಆರಕಾ ಠಿತಾಯ ಪರಿಸುದ್ಧಾಯ. ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಯ ಚೇವ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಚ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ. ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯಾತಿ ಸಾಯೇವ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝನತೋ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ಲೋಭಕ್ಖನ್ಧಂ ದೋಸಕ್ಖನ್ಧಂ ಮೋಹಕ್ಖನ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತೀತಿ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾ. ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಯ ತದಙ್ಗವಸೇನ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಲಾಭಸಂವತ್ತನತೋ ಚಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾ ‘‘ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾತಿ ಇಧಾಪಿ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾ ‘‘ಸಮ್ಮಾ ಹೇತುನಾ ನಯೇನ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ಖೇಪಯಮಾನಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನೀ ನಾಮ. ವಿಪಸ್ಸನಾ ತದಙ್ಗವಸೇನ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಞ್ಚ ಕಿಲೇಸದುಕ್ಖಞ್ಚ ಖೇಪಯಮಾನಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನೀ. ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ ವಾ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಲಾಭಸಂವತ್ತನತೋ ಏಸಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನೀ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೨೬. ಅಭಿಚೇತಸಿಕಾನನ್ತಿ ಅಭಿಚಿತ್ತಂ ಸೇಟ್ಠಚಿತ್ತಂ ಸಿತಾನಂ ನಿಸ್ಸಿತಾನಂ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನನ್ತಿ ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿತಕ್ಖಣೇ ಸುಖಪಟಿಲಾಭಹೇತೂನಂ. ನಿಕಾಮಲಾಭೀತಿ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತಾ. ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀತಿ ನಿದುಕ್ಖಲಾಭೀ. ಅಕಸಿರಲಾಭೀತಿ ವಿಪುಲಲಾಭೀ. ಪಗುಣಭಾವೇನ ಏಕೋ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಸಮಾಧಿಪಾರಿಪನ್ಥಿಕಧಮ್ಮೇ ಪನ ಅಕಿಲಮನ್ತೋ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಅನಿಚ್ಛಾಯ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಯಥಾಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಠಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಅಯಂ ಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಕಸಿರಲಾಭೀ ನಾಮ. ಏಕೋ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಚ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಸಮಾಧಿಪಾರಿಪನ್ಥಿಕಧಮ್ಮೇ ಚ ಅಕಿಲಮನ್ತೋ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತಿ, ಸೋ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನೇವ ವುಟ್ಠಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಯಂ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ ನಾಮ.

೨೭. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಮಹಾನಾಮ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸೇಖೋ ಪಾಟಿಪದೋತಿ ಮಹಾನಾಮ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸೇಖೋ ಪಾಟಿಪದೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಗಬ್ಭಾಯ ವಡ್ಢಮಾನಕಪಟಿಪದಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಪುಚ್ಚಣ್ಡತಾಯಾತಿ ಅಪೂತಿಅಣ್ಡತಾಯ. ಭಬ್ಬೋ ಅಭಿನಿಬ್ಭಿದಾಯಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾದಿಞಾಣಪ್ಪಭೇದಾಯ ಭಬ್ಬೋ. ಸಮ್ಬೋಧಾಯಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾಯ. ಅನುತ್ತರಸ್ಸ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸಾತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಅನುತ್ತರೋ ಯೋಗಕ್ಖೇಮೋ ನಾಮ, ತದಭಿಗಮಾಯ ಭಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯಾ ಪನಾಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥದೀಪನತ್ಥಂ ಉಪಮಾ ಆಹಟಾ, ಸಾ ಚೇತೋಖಿಲಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಕೇವಲಞ್ಹಿ ತತ್ಥ ‘‘ತಸ್ಸಾ ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಅಣ್ಡೇಸು ತಿವಿಧಕಿರಿಯಕರಣಂ ವಿಯ ಹಿ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಸ್ಸೋಳ್ಹಿಪನ್ನರಸೇಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಭಾವೋ’’ತಿ ಯಂ ಏವಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ ಆಗತಂ, ತಂ ಇಧ ಏವಂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತೀತಿಆದಿವಚನತೋ ‘‘ತಸ್ಸಾ ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಅಣ್ಡೇಸು ತಿವಿಧಕಿರಿಯಕರಣಂ ವಿಯ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನತಾದೀಹಿ ಪನ್ನರಸೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮಙ್ಗಿಭಾವೋ’’ತಿ. ಏವಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವುತ್ತಸದಿಸಮೇವ.

೨೮. ಇಮಂಯೇವ ಅನುತ್ತರಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿನ್ತಿ ಇಮಂ ಪಠಮಾದಿಜ್ಝಾನೇಹಿ ಅಸದಿಸಂ ಉತ್ತಮಂ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಿಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ. ಪಠಮಾಭಿನಿಬ್ಭಿದಾತಿ ಪಠಮೋ ಞಾಣಭೇದೋ. ದುತಿಯಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಕುಕ್ಕುಟಚ್ಛಾಪಕೋ ಪನ ಏಕವಾರಂ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ಏಕವಾರಂ ಅಣ್ಡಕೋಸತೋತಿ ದ್ವೇ ವಾರೇ ಜಾಯತಿ. ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತೀಹಿ ವಿಜ್ಜಾಹಿ ತಾಯೋ ವಾರೇ ಜಾಯತಿ. ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಚ್ಛಾದಕಂ ತಮಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣೇನ ಪಠಮಂ ಜಾಯತಿ, ಸತ್ತಾನಂ ಚುತಿಪಟಿಸನ್ಧಿಚ್ಛಾದಕಂ ತಮಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಞಾಣೇನ ದುತಿಯಂ ಜಾಯತಿ, ಚತುಸಚ್ಚಪಟಿಚ್ಛಾದಕಂ ತಮಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಆಸವಕ್ಖಯಞಾಣೇನ ತತಿಯಂ ಜಾಯತಿ.

೨೯. ಇದಮ್ಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ಚರಣಸ್ಮಿನ್ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಸೀಲಂ ಅಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚರಣಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚರಣಂ ನಾಮ ಬಹು ಅನೇಕವಿಧಂ, ಸೀಲಾದಯೋ ಪನ್ನರಸಧಮ್ಮಾ, ತತ್ಥ ಇದಮ್ಪಿ ಏಕಂ ಚರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪದತ್ಥೋ ಪನ ಚರತಿ ತೇನ ಅಗತಪುಬ್ಬಂ ದಿಸಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಚರಣಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ.

ಇದಮ್ಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ವಿಜ್ಜಾಯಾತಿ ಇದಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣಂ ತಸ್ಸ ವಿಜ್ಜಾ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಜ್ಜಾ ನಾಮ ಬಹು ಅನೇಕವಿಧಾ, ವಿಪಸ್ಸನಞಾಣಾದೀನಿ ಅಟ್ಠ ಞಾಣಾನಿ, ತತ್ಥ ಇದಮ್ಪಿ ಞಾಣಂ ಏಕಾ ವಿಜ್ಜಾತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ. ಪದತ್ಥೋ ಪನ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಏತಾಯ ಜಾನಾತೀತಿ ವಿಜ್ಜಾ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಇತಿಪೀತಿ ತೀಹಿ ವಿಜ್ಜಾಹಿ ವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಇತಿಪಿ. ಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಇತಿಪೀತಿ ಪಞ್ಚದಸಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಇತಿಪಿ. ತದುಭಯೇನ ಪನ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಇತಿಪೀತಿ.

೩೦. ಸನಙ್ಕುಮಾರೇನಾತಿ ಪೋರಾಣಕಕುಮಾರೇನ, ಚಿರಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕುಮಾರೋತಿ ಪಞ್ಞಾತೇನ. ಸೋ ಕಿರ ಮನುಸ್ಸಪಥೇ ಪಞ್ಚಚೂಳಕಕುಮಾರಕಕಾಲೇ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಅಪರಿಹೀನಜ್ಝಾನೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಸೋ ಅತ್ತಭಾವೋ ಪಿಯೋ ಅಹೋಸಿ ಮನಾಪೋ, ತಸ್ಮಾ ತಾದಿಸೇನೇವ ಅತ್ತಭಾವೇನ ಚರತಿ, ತೇನ ನಂ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋತಿ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ. ಜನೇತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಜನಿತಸ್ಮಿಂ, ಪಜಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೇ ಗೋತ್ತಪಟಿಸಾರಿನೋತಿ ಯೇ ಜನೇತಸ್ಮಿಂ ಗೋತ್ತಂ ಪಟಿಸರನ್ತಿ ‘‘ಅಹಂ ಗೋತಮೋ, ಅಹಂ ಕಸ್ಸಪೋ’’ತಿ, ತೇಸು ಲೋಕೇ ಗೋತ್ತಪಟಿಸಾರೀಸು ಖತ್ತಿಯೋ ಸೇಟ್ಠೋ. ಅನುಮತಾ ಭಗವತಾತಿ ಮಮ ಪಞ್ಹಬ್ಯಾಕರಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದಿತ್ವಾ ದೇಸಿತಾತಿ ಅಮ್ಬಟ್ಠಸುತ್ತೇ ಬುದ್ಧೇನ ಭಗವತಾ ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ, ಅಮ್ಬಟ್ಠ, ಏವಂ ವದಾಮಿ –

‘ಖತ್ತಿಯೋ ಸೇಟ್ಠೋ ಜನೇತಸ್ಮಿಂ, ಯೇ ಗೋತ್ತಪಟಿಸಾರಿನೋ;

ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಸೋ ಸೇಟ್ಠೋ ದೇವಮಾನುಸೇ’ತಿ’’. (ದೀ. ನಿ. ೧.೨೭೭) –

ಏವಂ ಭಾಸನ್ತೇನ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಅನುಮೋದಿತಾ. ಸಾಧು ಸಾಧು ಆನನ್ದಾತಿ, ಭಗವಾ ಕಿರ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿದ್ದಂ ಅನೋಕ್ಕಮನ್ತೋವ ಇಮಂ ಸುತ್ತಂ ಸುತ್ವಾ ಆನನ್ದೇನ ಸೇಖಪಟಿಪದಾಯ ಕೂಟಂ ಗಹಿತನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸಾಧುಕಾರಂ ಅದಾಸಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಪನ ಇದಂ ಸುತ್ತಂ ಜಿನಭಾಸಿತಂ ನಾಮ ಜಾತಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸೇಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಪೋತಲಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಪೋತಲಿಯಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅಙ್ಗುತ್ತರಾಪೇಸೂತಿ ಅಙ್ಗಾಯೇವ ಸೋ ಜನಪದೋ, ಮಹಿಯಾ ಪನಸ್ಸ ಉತ್ತರೇನ ಯಾ ಆಪೋ, ತಾಸಂ ಅವಿದೂರತ್ತಾ ಉತ್ತರಾಪೋತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕತರಮಹಿಯಾ ಉತ್ತರೇನ ಯಾ ಆಪೋತಿ, ಮಹಾಮಹಿಯಾ. ತತ್ಥಾಯಂ ಆವಿಭಾವಕಥಾ – ಅಯಂ ಕಿರ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ ದಸಸಹಸ್ಸಯೋಜನಪರಿಮಾಣೋ. ತತ್ಥ ಚ ಚತುಸಹಸ್ಸಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣೋ ಪದೇಸೋ ಉದಕೇನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟೋ ಸಮುದ್ದೋತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತೋ. ತಿಸಹಸ್ಸಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣೇ ಮನುಸ್ಸಾ ವಸನ್ತಿ. ತಿಸಹಸ್ಸಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣೇ ಹಿಮವಾ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಉಬ್ಬೇಧೇನ ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕೋ ಚತುರಾಸೀತಿಕೂಟಸಹಸ್ಸಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಸಮನ್ತತೋ ಸನ್ದಮಾನಪಞ್ಚಸತನದೀವಿಚಿತ್ತೋ, ಯತ್ಥ ಆಯಾಮವಿತ್ಥಾರೇನ ಚೇವ ಗಮ್ಭೀರತಾಯ ಚ ಪಣ್ಣಾಸಪಣ್ಣಾಸಯೋಜನಾ ದಿಯಡ್ಢಯೋಜನಸತಪರಿಮಣ್ಡಲಾ ಅನೋತತ್ತದಹೋ ಕಣ್ಣಮುಣ್ಡದಹೋ ರಥಕಾರದಹೋ ಛದ್ದನ್ತದಹೋ ಕುಣಾಲದಹೋ ಮನ್ದಾಕಿನೀದಹೋ ಸೀಹಪಪಾತದಹೋತಿ ಸತ್ತ ಮಹಾಸರಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ತೇಸು ಅನೋತತ್ತದಹೋ ಸುದಸ್ಸನಕೂಟಂ ಚಿತ್ರಕೂಟಂ ಕಾಳಕೂಟಂ ಗನ್ಧಮಾದನಕೂಟಂ ಕೇಲಾಸಕೂಟನ್ತಿ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಪಬ್ಬತೇಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ.

ತತ್ಥ ಸುದಸ್ಸನಕೂಟಂ ಸೋವಣ್ಣಮಯಂ ದ್ವಿಯೋಜನಸತುಬ್ಬೇಧಂ ಅನ್ತೋವಙ್ಕಂ ಕಾಕಮುಖಸಣ್ಠಾನಂ ತಮೇವ ಸರಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಠಿತಂ. ಚಿತ್ರಕೂಟಂ ಸಬ್ಬರತನಮಯಂ. ಕಾಳಕೂಟಂ ಅಞ್ಜನಮಯಂ. ಗನ್ಧಮಾದನಕೂಟಂ ಸಾನುಮಯಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಮುಗ್ಗವಣ್ಣಂ, ಮೂಲಗನ್ಧೋ ಸಾರಗನ್ಧೋ ಫೇಗ್ಗುಗನ್ಧೋ ತಚಗನ್ಧೋ ಪಪಟಿಕಗನ್ಧೋ ರಸಗನ್ಧೋ ಪತ್ತಗನ್ಧೋ ಪುಪ್ಫಗನ್ಧೋ ಫಲಗನ್ಧೋ ಗನ್ಧಗನ್ಧೋತಿ ಇಮೇಹಿ ದಸಹಿ ಗನ್ಧೇಹಿ ಉಸ್ಸನ್ನಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರಓಸಧಸಞ್ಛನ್ನಂ, ಕಾಳಪಕ್ಖಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಆದಿತ್ತಮಿವ ಅಙ್ಗಾರಂ ಜಲನ್ತಂ ತಿಟ್ಠತಿ. ಕೇಲಾಸಕೂಟಂ ರಜತಮಯಂ. ಸಬ್ಬಾನಿ ಸುದಸ್ಸನೇನ ಸಮಾನುಬ್ಬೇಧಸಣ್ಠಾನಾನಿ, ತಮೇವ ಸರಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಠಿತಾನಿ. ತಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ದೇವಾನುಭಾವೇನ ನಾಗಾನುಭಾವೇನ ಚ ವಸ್ಸನ್ತಿ, ನದಿಯೋ ಚ ತೇಸು ಸನ್ದನ್ತಿ. ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಉದಕಂ ಅನೋತತ್ತಮೇವ ಪವಿಸತಿ. ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ವಾ ಉತ್ತರೇನ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇನ ತತ್ಥ ಓಭಾಸಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಉಜುಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ತೇನೇವಸ್ಸ ಅನೋತತ್ತನ್ತಿ ಸಙ್ಖಾ ಉದಪಾದಿ.

ತತ್ಥ ಮನೋಹರಸಿಲಾತಲಾನಿ ನಿಮ್ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಾನಿ ಫಲಿಕಸದಿಸನಿಮ್ಮಲುದಕಾನಿ ನ್ಹಾನತಿತ್ಥಾನಿ ಸುಪಟಿಯತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಯೇಸು ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಖೀಣಾಸವಾ ಚ ಇದ್ಧಿಮನ್ತೋ ಚ ಇಸಯೋ ನ್ಹಾಯನ್ತಿ, ದೇವಯಕ್ಖಾದಯೋ ಉಯ್ಯಾನಕೀಳಕಂ ಕೀಳನ್ತಿ.

ತಸ್ಸ ಚತೂಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಸೀಹಮುಖಂ ಹತ್ಥಿಮುಖಂ ಅಸ್ಸಮುಖಂ ಉಸಭಮುಖನ್ತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಮುಖಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಯೇಹಿ ಚತಸ್ಸೋ ನದಿಯೋ ಸನ್ದನ್ತಿ. ಸೀಹಮುಖೇನ ನಿಕ್ಖನ್ತನದೀತೀರೇ ಸೀಹಾ ಬಹುತರಾ ಹೋನ್ತಿ. ಹತ್ಥಿಮುಖಾದೀಹಿ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಉಸಭಾ. ಪುರತ್ಥಿಮದಿಸತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತನದೀ ಅನೋತತ್ತಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಇತರಾ ತಿಸ್ಸೋ ನದಿಯೋ ಅನುಪಗಮ್ಮ ಪಾಚೀನಹಿಮವನ್ತೇನೇವ ಅಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪವಿಸತಿ. ಪಚ್ಛಿಮದಿಸತೋ ಚ ಉತ್ತರದಿಸತೋ ಚ ನಿಕ್ಖನ್ತನದಿಯೋಪಿ ತಥೇವ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಹಿಮವನ್ತೇನೇವ ಉತ್ತರಹಿಮವನ್ತೇನೇವ ಚ ಅಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪವಿಸನ್ತಿ. ದಕ್ಖಿಣದಿಸತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತನದೀ ಪನ ತಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಉಜುಕಂ ಪಾಸಾಣಪಿಟ್ಠೇನೇವ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಪರಿಕ್ಖೇಪೇನ ತಿಗಾವುತಪ್ಪಮಾಣಾ ಉದಕಧಾರಾ ಚ ಹುತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ತಿಯಗ್ಗಳೇ ನಾಮ ಪಾಸಾಣೇ ಪತಿತಾ, ಪಾಸಾಣೋ ಉದಕಧಾರಾವೇಗೇನ ಭಿನ್ನೋ. ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಾಸಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣಾ ತಿಯಗ್ಗಳಾ ನಾಮ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ಜಾತಾ, ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ಕೂಲಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾಸಾಣಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಾನಿ ಗತಾ. ತತೋ ಘನಪಥವಿಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಉಮಙ್ಗೇನ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಞ್ಝುಂ ನಾಮ ತಿರಚ್ಛಾನಪಬ್ಬತಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಹತ್ಥತಲೇ ಪಞ್ಚಙ್ಗುಲಿಸದಿಸಾ ಪಞ್ಚಧಾರಾ ಹುತ್ವಾ ಪವತ್ತನ್ತಿ. ಸಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಅನೋತತ್ತಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಆವಟ್ಟಗಙ್ಗಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಉಜುಕಂ ಪಾಸಾಣಪಿಟ್ಠೇನ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಾನಿ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಕಣ್ಹಗಙ್ಗಾತಿ, ಆಕಾಸೇನ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಾನಿ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಆಕಾಸಗಙ್ಗಾತಿ, ತಿಯಗ್ಗಳಪಾಸಾಣೇ ಪಞ್ಞಾಸಯೋಜನೋಕಾಸೇ ಠಿತಾ ತಿಯಗ್ಗಳಪೋಕ್ಖರಣೀತಿ, ಕೂಲಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾಸಾಣಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಾನಿ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಬಹಲಗಙ್ಗಾತಿ, ಉಮಙ್ಗೇನ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಾನಿ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಉಮಙ್ಗಗಙ್ಗಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವಿಞ್ಝುಂ ನಾಮ ತಿರಚ್ಛಾನಪಬ್ಬತಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಧಾರಾ ಹುತ್ವಾ ಪವತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪನ ಗಙ್ಗಾ ಯಮುನಾ ಅಚಿರವತೀ ಸರಭೂ ಮಹೀತಿ ಪಞ್ಚಧಾ ಸಙ್ಖಂ ಗತಾ. ಏವಮೇತಾ ಪಞ್ಚ ಮಹಾನದಿಯೋ ಹಿಮವನ್ತತೋ ಪಭವನ್ತಿ. ತಾಸು ಯಾ ಅಯಂ ಪಞ್ಚಮೀ ಮಹೀ ನಾಮ, ಸಾ ಇಧ ಮಹಾಮಹೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ತಸ್ಸಾ ಉತ್ತರೇನ ಯಾ ಆಪೋ, ತಾಸಂ ಅವಿದೂರತ್ತಾ ಸೋ ಜನಪದೋ ಅಙ್ಗುತ್ತರಾಪೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಅಙ್ಗುತ್ತರಾಪೇಸು ಜನಪದೇ.

ಆಪಣಂ ನಾಮಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ನಿಗಮೇ ವೀಸತಿ ಆಪಣಮುಖಸಹಸ್ಸಾನಿ ವಿಭತ್ತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ಇತಿ ಸೋ ಆಪಣಾನಂ ಉಸ್ಸನ್ನತ್ತಾ ಆಪಣನ್ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗತೋ. ತಸ್ಸ ಚ ನಿಗಮಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ನದೀತೀರೇ ಘನಚ್ಛಾಯೋ ರಮಣೀಯೋ ಭೂಮಿಭಾಗೋ ಮಹಾವನಸಣ್ಡೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಭಗವಾ ವಿಹರತಿ. ತೇನೇವೇತ್ಥ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ನ ನಿಯಾಮಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯೇನಞ್ಞತರೋ ವನಸಣ್ಡೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಏಕಕೋವ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ ಪೋತಲಿಯಂ ಗಹಪತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ. ಪೋತಲಿಯೋಪಿ ಖೋ ಗಹಪತೀತಿ ಪೋತಲಿಯೋತಿ ಏವಂನಾಮಕೋ ಗಹಪತಿ. ಸಮ್ಪನ್ನನಿವಾಸನಪಾವುರಣೋತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣನಿವಾಸನಪಾವುರಣೋ, ಏಕಂ ದೀಘದಸಂ ಸಾಟಕಂ ನಿವತ್ಥೋ ಏಕಂ ಪಾರುತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಛತ್ತುಪಾಹನಾಹೀತಿ ಛತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪಾಹನಾ ಆರುಯ್ಹಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಸನಾನೀತಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಪೀಠಪಲಾಲಪೀಠಕಾದೀನಿ. ಅನ್ತಮಸೋ ಸಾಖಾಭಙ್ಗಮ್ಪಿ ಹಿ ಆಸನನ್ತೇವ ವುಚ್ಚತಿ. ಗಹಪತಿವಾದೇನಾತಿ ಗಹಪತೀತಿ ಇಮಿನಾ ವಚನೇನ. ಸಮುದಾಚರತೀತಿ ವೋಹರತಿ.

ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚಾತಿ ತತಿಯಂ ಗಹಪತೀತಿ ವಚನಂ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಮೇತಂ ‘‘ತಯಿದಂ, ಭೋ, ಗೋತಮಾ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ. ತತ್ಥ ನಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ ನ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ. ನಪ್ಪತಿರೂಪನ್ತಿ ನ ಸಾರುಪ್ಪಂ. ಆಕಾರಾತಿಆದೀನಿ ಸಬ್ಬಾನೇವ ಕಾರಣವೇವಚನಾನಿ. ದೀಘದಸವತ್ಥಧಾರಣ-ಕೇಸಮಸ್ಸುನಖಠಪನಾದೀನಿ ಹಿ ಸಬ್ಬಾನೇವ ಗಿಹಿಬ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ತಸ್ಸ ಗಿಹಿಭಾವಂ ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಆಕಾರಾ, ಗಿಹಿಸಣ್ಠಾನೇನ ಸಣ್ಠಿತತ್ತಾ ಲಿಙ್ಗಾ, ಗಿಹಿಭಾವಸ್ಸ ಸಞ್ಜಾನನನಿಮಿತ್ತತಾಯ ನಿಮಿತ್ತಾತಿ ವುತ್ತಾ. ಯಥಾ ತಂ ಗಹಪತಿಸ್ಸಾತಿ ಯಥಾ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಆಕಾರಲಿಙ್ಗನಿಮಿತ್ತಾ ಭವೇಯ್ಯುಂ, ತಥೇವ ತುಯ್ಹಂ. ತೇನ ತಾಹಂ ಏವಂ ಸಮುದಾಚರಾಮೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಥ ಸೋ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ಗಹಪತಿವಾದಂ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ, ತಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ‘‘ತಥಾ ಹಿ ಪನ ಮೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ನಿಯ್ಯಾತನ್ತಿ ನಿಯ್ಯಾತಿತಂ. ಅನೋವಾದೀ ಅನುಪವಾದೀತಿ ‘‘ತಾತಾ, ಕಸಥ, ವಪಥ, ವಣಿಪ್ಪಥಂ ಪಯೋಜೇಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಹಿ ನಯೇನ ಓವದನ್ತೋ ಓವಾದೀ ನಾಮ ಹೋತಿ. ‘‘ತುಮ್ಹೇ ನ ಕಸಥ, ನ ವಪಥ, ನ ವಣಿಪ್ಪಥಂ ಪಯೋಜೇಥ, ಕಥಂ ಜೀವಿಸ್ಸಥ, ಪುತ್ತದಾರಂ ವಾ ಭರಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪನ ಉಪವದನ್ತೋ ಉಪವಾದೀ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಅಹಂ ಪನ ಉಭಯಮ್ಪಿ ತಂ ನ ಕರೋಮಿ. ತೇನಾಹಂ ತತ್ಥ ಅನೋವಾದೀ ಅನುಪವಾದೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಘಾಸಚ್ಛಾದನಪರಮೋ ವಿಹರಾಮೀತಿ ಘಾಸಮತ್ತಞ್ಚೇವ ಅಚ್ಛಾದನಮತ್ತಞ್ಚ ಪರಮಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರಾಮಿ, ತತೋ ಪರಂ ನತ್ಥಿ, ನ ಚ ಪತ್ಥೇಮೀತಿ ದೀಪೇತಿ.

೩೨. ಗಿದ್ಧಿಲೋಭೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋತಿ ಗೇಧಭೂತೋ ಲೋಭೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಅನಿನ್ದಾರೋಸನ್ತಿ ಅನಿನ್ದಾಭೂತಂ ಅಘಟ್ಟನಂ. ನಿನ್ದಾರೋಸೋತಿ ನಿನ್ದಾಘಟ್ಟನಾ. ವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ವೋಹಾರೋತಿ ಬ್ಯವಹಾರವೋಹಾರೋಪಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿಪಿ ವಚನಮ್ಪಿ ಚೇತನಾಪಿ. ತತ್ಥ –

‘‘ಯೋ ಹಿ ಕೋಚಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ವೋಹಾರಂ ಉಪಜೀವತಿ;

ಏವಂ ವಾಸೇಟ್ಠ ಜಾನಾಹಿ, ವಾಣಿಜೋ ಸೋ ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ. (ಮ. ನಿ. ೨.೪೫೭) –

ಅಯಂ ಬ್ಯವಹಾರವೋಹಾರೋ ನಾಮ. ‘‘ಸಙ್ಖಾ ಸಮಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ ವೋಹಾರೋ’’ತಿ (ಧ. ಸ. ೧೩೧೩-೧೩೧೫) ಅಯಂ ಪಣ್ಣತ್ತಿವೋಹಾರೋ ನಾಮ. ‘‘ತಥಾ ತಥಾ ವೋಹರತಿ ಅಪರಾಮಸ’’ನ್ತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೩೩೨) ಅಯಂ ವಚನವೋಹಾರೋ ನಾಮ. ‘‘ಅಟ್ಠ ಅರಿಯವೋಹಾರಾ ಅಟ್ಠ ಅನರಿಯವೋಹರಾ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೮.೬೭) ಅಯಂ ಚೇತನಾವೋಹಾರೋ ನಾಮ, ಅಯಮಿಧಾಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಯಸ್ಮಾ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಗಿಹೀತಿ ಚೇತನಾ ನತ್ಥಿ, ಸಮಣೋತಿ ಚೇತನಾ ಹೋತಿ. ಗಿಹೀತಿ ವಚನಂ ನತ್ಥಿ, ಸಮಣೋತಿ ವಚನಂ ಹೋತಿ. ಗಿಹೀತಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿ ನತ್ಥಿ, ಸಮಣೋತಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿ ಹೋತಿ. ಗಿಹೀತಿ ಬ್ಯವಹಾರೋ ನತ್ಥಿ, ಸಮಣೋತಿ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋತಿ ವಾ ಬ್ಯವಹಾರೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಪೇತೇ ಲಬ್ಭನ್ತಿ.

೩೩. ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೇತು ಪಾಣಾತಿಪಾತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋವ ಸಂಯೋಜನಂ. ಪಾಣಾತಿಪಾತಸ್ಸೇವ ಹಿ ಹೇತು ಪಾಣಾತಿಪಾತಪಚ್ಚಯಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಪಾಣಾತಿಪಾತಾನಂ ಪನ ಬಹುತಾಯ ‘‘ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತೇಸಾಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನನ್ತಿ ತೇಸಂ ಅಹಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಬನ್ಧನಾನಂ. ಪಹಾನಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಇಮಿನಾ ಅಪಾಣಾತಿಪಾತಸಙ್ಖಾತೇನ ಕಾಯಿಕಸೀಲಸಂವರೇನ ಪಹಾನತ್ಥಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದನತ್ಥಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯಾತಿ ಕುನ್ಥಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಮ್ಪಿ ನಾಮ ಜೀವಿತಾ ಅವೋರೋಪನಕಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಮತ್ತತೋಪಿ ಓರಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಕಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾತಿ ಏವಂ ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ. ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಏವರೂಪೇ ನಾಮ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಮತ್ತತೋಪಿ ಓರಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಕಿಂ ಏತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾತಿ ಏವಂ ಅನುವಿಚ್ಚ ತುಲಯಿತ್ವಾ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇಪಿ ವಿಞ್ಞೂ ಪಣ್ಡಿತಾ ಗರಹೇಯ್ಯುಂ. ಏತದೇವ ಖೋ ಪನ ಸಂಯೋಜನಮೇತಂ ನೀವರಣನ್ತಿ ದಸಸು ಸಂಯೋಜನೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಚ ನೀವರಣೇಸು ಅಪರಿಯಾಪನ್ನಮ್ಪಿ ‘‘ಅಟ್ಠ ನೀವರಣಾ’’ತಿ ದೇಸನಾವಸೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ವಟ್ಟಬನ್ಧನಟ್ಠೇನ ಹಿ ಹಿತಪಟಿಚ್ಛಾದನಟ್ಠೇನ ಚ ಸಂಯೋಜನನ್ತಿಪಿ ನೀವರಣನ್ತಿಪಿ ವುತ್ತಂ. ಆಸವಾತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಕಾರಣಾ ಏಕೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾತಿ ವಿಘಾತಾ ಚ ಪರಿಳಾಹಾ ಚ. ತತ್ಥ ವಿಘಾತಗ್ಗಹಣೇನ ಕಿಲೇಸದುಕ್ಖಞ್ಚ ವಿಪಾಕದುಕ್ಖಞ್ಚ ಗಹಿತಂ, ಪರಿಳಾಹಗ್ಗಹಣೇನಪಿ ಕಿಲೇಸಪರಿಳಾಹೋ ಚ ವಿಪಾಕಪರಿಳಾಹೋ ಚ ಗಹಿತೋ. ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೩೪-೪೦. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ತೇಸಾಹಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪದೇ ಇಮಿನಾ ದಿನ್ನಾದಾನಸಙ್ಖಾತೇನ ಕಾಯಿಕಸೀಲಸಂವರೇನ, ಸಚ್ಚವಾಚಾಸಙ್ಖಾತೇನ ವಾಚಸಿಕಸೀಲಸಂವರೇನ, ಅಪಿಸುಣಾವಾಚಾಸಙ್ಖಾತೇನ ವಾಚಸಿಕಸೀಲಸಂವರೇನ, ಅಗಿದ್ಧಿಲೋಭಸಙ್ಖಾತೇನ ಮಾನಸಿಕಸೀಲಸಂವರೇನ, ಅನಿನ್ದಾರೋಸಸಙ್ಖಾತೇನ ಕಾಯಿಕವಾಚಸಿಕಸೀಲಸಂವರೇನ, ಅಕೋಧುಪಾಯಾಸಸಙ್ಖಾತೇನ ಮಾನಸಿಕಸೀಲಸಂವರೇನ, ಅನತಿಮಾನಸಙ್ಖಾತೇನ ಮಾನಸಿಕಸೀಲಸಂವರೇನ ಪಹಾನತ್ಥಾಯ ಸಮುಚ್ಛೇದನತ್ಥಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬವಾರೇಸು ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಇಮೇಸು ಪನ ಪದೇಸು ತಿಣಸಲಾಕಮ್ಪಿ ನಾಮ ಉಪಾದಾಯ ಅದಿನ್ನಂ ಅಗ್ಗಹಣಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅದಿನ್ನಾದಾನಮತ್ತತೋಪಿ ವಿರಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಕಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾತಿ ಏವಂ ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ. ಏವರೂಪೇ ನಾಮ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅದಿನ್ನಾದಾನಮತ್ತತೋಪಿ ಓರಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಕಿಂ ಇಮಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾತಿ ಏವಂ ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹೇಯ್ಯುಂ? ಹಸಾಪೇಕ್ಖತಾಯಪಿ ನಾಮ ದವಕಮ್ಯತಾಯ ವಾ ಮುಸಾವಾದಂ ಅಕರಣಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ. ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ಪಿಸುಣಂ ಅಕರಣಸಾಸನೇ ನಾಮ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ. ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಗಿದ್ಧಿಲೋಭಂ ಅಕರಣಸಾಸನೇ ನಾಮ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾಪಿ. ಕಕಚೇನ ಅಙ್ಗೇಸು ಓಕ್ಕನ್ತಿಯಮಾನೇಸುಪಿ ನಾಮ ಪರೇಸಂ ನಿನ್ದಾರೋಸಂ ಅಕರಣಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ. ಛಿನ್ನಖಾಣುಕಣ್ಟಕಾದೀಸುಪಿ ನಾಮ ಕೋಧುಪಾಯಾಸಂ ಅಕರಣಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ. ಅಧಿಮಾನಮತ್ತಮ್ಪಿ ನಾಮ ಮಾನಂ ಅಕರಣಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅತಿಮಾನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಪಜಹಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಕಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾತಿ ಏವಂ ಅತ್ತಾಪಿ ಮಂ ಉಪವದೇಯ್ಯ. ಏವರೂಪೇ ನಾಮ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅತಿಮಾನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಪಜಹಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಕಿಂ ಇಮಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾತಿ ಏವಂ ಅನುವಿಚ್ಚಾಪಿ ಮಂ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬವಾರೇಸು ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

ಆಸವಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಪದೇ ಅದಿನ್ನಾದಾನಕಾರಣಾ ಕಾಮಾಸವೋ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋತಿ ತಯೋ ಆಸವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಥಾ ಮುಸಾವಾದಕಾರಣಾ ಪಿಸುಣಾವಾಚಾಕಾರಣಾ ಚ, ಗಿದ್ಧಿಲೋಭಕಾರಣಾ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ ಚ, ನಿನ್ದಾರೋಸಕಾರಣಾ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋವ, ತಥಾ ಕೋಧುಪಾಯಾಸಕಾರಣಾ, ಅತಿಮಾನಕಾರಣಾ ಭವಾಸವೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ ಚಾತಿ ದ್ವೇವ ಆಸವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಆಸವುಪ್ಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಇಮೇಸು ಪನ ಅಟ್ಠಸುಪಿ ವಾರೇಸು ಅಸಮ್ಮೋಹತ್ಥಂ ಪುನ ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಪುರಿಮೇಸು ತಾವ ಚತೂಸು ವಿರಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಪಚ್ಛಿಮೇಸು ಪಜಹಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀತಿ. ಪಾಣಾತಿಪಾತನಿನ್ದಾರೋಸಕೋಧುಪಾಯಾಸೇಸು ಚ ಏಕೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋವ ಹೋತಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಮುಸಾವಾದಪಿಸುಣಾವಾಚಾಸು ಕಾಮಾಸವೋ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ, ಗಿದ್ಧಿಲೋಭೇ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ, ಅತಿಮಾನೇ ಭವಾಸವೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ, ಅಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ದಿನ್ನಾದಾನಂ ಕಾಯಿಕಂ ಸೀಲಂ, ಅಮುಸಾ ಅಪಿಸುಣಂ ವಾಚಸಿಕಸೀಲಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಅನಿನ್ದಾರೋಸಂ ಸೇಸಾನಿ ತೀಣಿ ಮಾನಸಿಕಸೀಲಾನಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಕಾಯೇನಪಿ ಘಟ್ಟೇತಿ ರೋಸೇತಿ ವಾಚಾಯಪಿ, ತಸ್ಮಾ ಅನಿನ್ದಾರೋಸೋ ದ್ವೇ ಠಾನಾನಿ ಯಾತಿ, ಕಾಯಿಕಸೀಲಮ್ಪಿ ಹೋತಿ ವಾಚಸಿಕಸೀಲಮ್ಪಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಕಿಂ ಕಥಿತಂ? ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಂ. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲೇ ಠಿತಸ್ಸ ಚ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಪಹಾನವಸೇನ ಗಿಹಿವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದೋ ಕಥಿತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಕಾಮಾದೀನವಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೪೨. ವಿತ್ಥಾರದೇಸನಾಯಂ ತಮೇನಂ ದಕ್ಖೋತಿ ಪದಸ್ಸ ಉಪಸುಮ್ಭೇಯ್ಯಾತಿ ಇಮಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ತಮೇನಂ ಕುಕ್ಕುರಂ ಉಪಸುಮ್ಭೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಖಿಪೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಟ್ಠಿಕಙ್ಕಲನ್ತಿ ಉರಟ್ಠಿಂ ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಟಕಂ ವಾ ಸೀಸಟ್ಠಿಂ ವಾ. ತಞ್ಹಿ ನಿಮ್ಮಂಸತ್ತಾ ಕಙ್ಕಲನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸುನಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಕ್ಕನ್ತನ್ತಿ ಯಥಾ ಸುನಿಕ್ಕನ್ತಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ನಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಲ್ಲಿಖಿತಂ, ಯದೇತ್ಥ ಅಲ್ಲೀನಮಂಸಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ನಿಲ್ಲಿಖಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಿಮತ್ತಮೇವ ಕತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ನಿಮ್ಮಂಸ’’ನ್ತಿ. ಲೋಹಿತಂ ಪನ ಮಕ್ಖಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಲೋಹಿತಮಕ್ಖಿತ’’ನ್ತಿ.

ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕೇಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ ಬಹುದುಕ್ಖಾ, ಉಪಾಯಾಸಸಂಕಿಲೇಸೇಹಿ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ. ಯಾಯಂ ಉಪೇಕ್ಖಾ ನಾನತ್ತಾ ನಾನತ್ತಸಿತಾತಿ ಯಾ ಅಯಂ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಾರಮ್ಮಣವಸೇನ ನಾನಾಸಭಾವಾ, ತಾನೇವ ಚ ಆರಮ್ಮಣಾನಿ ನಿಸ್ಸಿತತ್ತಾ ‘‘ನಾನತ್ತಸಿತಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣೂಪೇಕ್ಖಾ, ತಂ ಅಭಿನಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ. ಏಕತ್ತಾ ಏಕತ್ತಸಿತಾತಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನುಪೇಕ್ಖಾ, ಸಾ ಹಿ ದಿವಸಮ್ಪಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಏಕಸಭಾವಾ, ತದೇವ ಏಕಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ನಿಸ್ಸಿತತ್ತಾ ಏಕತ್ತಸಿತಾ ನಾಮ. ಯತ್ಥ ಸಬ್ಬಸೋ ಲೋಕಾಮಿಸೂಪಾದಾನಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಯತ್ಥ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನುಪೇಕ್ಖಾಯಂ ಯಂ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಆಗಮ್ಮ ಯಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅಪರಿಸೇಸಾ ಲೋಕಾಮಿಸಸಙ್ಖಾತಾ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಾಮಿಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಾಮಿಸಾತಿ ಚ ಕಾಮಗುಣಾರಮ್ಮಣಛನ್ದರಾಗಾ, ಗಹಣಟ್ಠೇನ ತೇಯೇವ ಚ ಉಪಾದಾನಾತಿಪಿ ವುತ್ತಾ. ತಮೇವೂಪೇಕ್ಖಂ ಭಾವೇತೀತಿ ತಂ ಲೋಕಾಮಿಸೂಪಾದಾನಾನಂ ಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಂ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನುಪೇಕ್ಖಮೇವ ವಡ್ಢೇತಿ.

೪೩. ಉಡ್ಡೀಯೇಯ್ಯಾತಿ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಅನುಪತಿತ್ವಾತಿ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ. ವಿತಚ್ಛೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ಡಂಸನ್ತಾ ತಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ. ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಮಂಸಪೇಸಿಂ ನಖೇಹಿ ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಪಾತೇಯ್ಯುಂ.

೪೭. ಯಾನಂ ವಾ ಪೋರಿಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಪುರಿಸಾನುಚ್ಛವಿಕಂ ಯಾನಂ. ಪವರಮಣಿಕುಣ್ಡಲನ್ತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಉತ್ತಮಮಣಿಞ್ಚ ಕುಣ್ಡಲಞ್ಚ. ಸಾನಿ ಹರನ್ತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡಕಾನಿ ಗಣ್ಹನ್ತಿ.

೪೮. ಸಮ್ಪನ್ನಫಲನ್ತಿ ಮಧುರಫಲಂ. ಉಪಪನ್ನಫಲನ್ತಿ ಫಲೂಪಪನ್ನಂ ಬಹುಫಲಂ.

೪೯. ಅನುತ್ತರನ್ತಿ ಉತ್ತಮಂ ಪಭಸ್ಸರಂ ನಿರುಪಕ್ಕಿಲೇಸಂ.

೫೦. ಆರಕಾ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇತಿ ಪಥವಿತೋ ನಭಂ ವಿಯ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಓರಿಮತೀರತೋ ಪರತೀರಂ ವಿಯ ಚ ಸುವಿದೂರವಿದೂರೇ ಅಹಂ. ಅನಾಜಾನೀಯೇತಿ ಗಿಹಿವೋಹಾರಸಮುಚ್ಛೇದನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ಅಜಾನನಕೇ. ಆಜಾನೀಯಭೋಜನನ್ತಿ ಕಾರಣಂ ಜಾನನ್ತೇಹಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಭೋಜನಂ. ಅನಾಜಾನೀಯಭೋಜನನ್ತಿ ಕಾರಣಂ ಅಜಾನನ್ತೇಹಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಭೋಜನಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಪೋತಲಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಜೀವಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಜೀವಕಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಜೀವಕಸ್ಸ ಕೋಮಾರಭಚ್ಚಸ್ಸ ಅಮ್ಬವನೇತಿ ಏತ್ಥ ಜೀವತೀತಿ ಜೀವಕೋ. ಕುಮಾರೇನ ಭತೋತಿ ಕೋಮಾರಭಚ್ಚೋ. ಯಥಾಹ ‘‘ಕಿಂ ಏತಂ ಭಣೇ ಕಾಕೇಹಿ ಸಮ್ಪರಿಕಿಣ್ಣನ್ತಿ? ದಾರಕೋ ದೇವಾತಿ. ಜೀವತಿ ಭಣೇತಿ? ಜೀವತಿ ದೇವಾತಿ. ತೇನ ಹಿ ಭಣೇ ತಂ ದಾರಕಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನ್ತೇಪುರಂ ನೇತ್ವಾ ಧಾತೀನಂ ದೇಥ ಪೋಸೇತುನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಜೀವತೀತಿ ಜೀವಕೋತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು, ಕುಮಾರೇನ ಪೋಸಾಪಿತೋತಿ ಕೋಮಾರಭಚ್ಚೋತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸೂ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೨೮). ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ. ವಿತ್ಥಾರೇನ ಪನ ಜೀವಕವತ್ಥು ಖನ್ಧಕೇ ಆಗತಮೇವ. ವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾಪಿಸ್ಸ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಟ್ಠಕಥಾಯ ವುತ್ತಾ.

ಅಯಂ ಪನ ಜೀವಕೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಭಗವತೋ ದೋಸಾಭಿಸನ್ನಂ ಕಾಯಂ ವಿರೇಚೇತ್ವಾ ಸೀವೇಯ್ಯಕಂ ದುಸ್ಸಯುಗಂ ದತ್ವಾ ವತ್ಥಾನುಮೋದನಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಯಾ ದಿವಸಸ್ಸ ದ್ವತ್ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಇದಞ್ಚ ವೇಳುವನಂ ಅತಿದೂರೇ, ಮಯ್ಹಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಅಮ್ಬವನಂ ಆಸನ್ನತರಂ, ಯಂನೂನಾಹಮೇತ್ಥ ಭಗವತೋ ವಿಹಾರಂ ಕಾರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಅಮ್ಬವನೇ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನಲೇಣಕುಟಿಮಣ್ಡಪಾದೀನಿ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅಮ್ಬವನಂ ಅಟ್ಠಾರಸಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧೇನ ತಮ್ಬಪಟ್ಟವಣ್ಣೇನ ಪಾಕಾರೇನ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಚೀವರಭತ್ತೇನ ಸನ್ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ನಿಯ್ಯಾತೇಸಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಜೀವಕಸ್ಸ ಕೋಮಾರಭಚ್ಚಸ್ಸ ಅಮ್ಬವನೇ’’ತಿ.

ಆರಭನ್ತೀತಿ ಘಾತೇನ್ತಿ. ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತನ್ತಿ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಕತಂ. ಪಟಿಚ್ಚಕಮ್ಮನ್ತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಕತಂ. ಅಥ ವಾ ಪಟಿಚ್ಚಕಮ್ಮನ್ತಿ ನಿಮಿತ್ತಕಮ್ಮಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ, ತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಕಮ್ಮಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೀತಿ ಮಂಸಂ ‘‘ಪಟಿಚ್ಚಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ ಯೋ ಏವರೂಪಂ ಮಂಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಸೋಪಿ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ದಾಯಾದೋ ಹೋತಿ, ವಧಕಸ್ಸ ವಿಯ ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಾಣಘಾತಕಮ್ಮಂ ಹೋತೀತಿ ತೇಸಂ ಲದ್ಧಿ. ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಾನುಧಮ್ಮಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೀತಿ ಭಗವತಾ ವುತ್ತಕಾರಣಸ್ಸ ಅನುಕಾರಣಂ ಕಥೇನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಕಾರಣಂ ನಾಮ ತಿಕೋಟಿಪರಿಸುದ್ಧಮಚ್ಛಮಂಸಪರಿಭೋಗೋ, ಅನುಕಾರಣಂ ನಾಮ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ತಥಾ ಬ್ಯಾಕರಣಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಭಗವಾ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಂ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ನೇವ ತಂ ಕಾರಣಂ ಹೋತಿ, ನ ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ತಥಾ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅನುಕಾರಣಂ. ಸಹಧಮ್ಮಿಕೋ ವಾದಾನುವಾದೋತಿ ಪರೇಹಿ ವುತ್ತಕಾರಣೇನ ಸಕಾರಣೋ ಹುತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಾದೋ ವಾ ಅನುವಾದೋ ವಾ ವಿಞ್ಞೂಹಿ ಗರಹಿತಬ್ಬಕಾರಣಂ ಕೋಚಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೋಪಿ ಕಿಂ ನ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಕಿಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನಪಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಾದೇ ಗಾರಯ್ಹಂ ಕಾರಣಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತೀತಿ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ.

೫೨. ಠಾನೇಹೀತಿ ಕಾರಣೇಹಿ. ದಿಟ್ಠಾದೀಸು ದಿಟ್ಠಂ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಮಿಗಮಚ್ಛೇ ವಧಿತ್ವಾ ಗಯ್ಹಮಾನಂ ದಿಟ್ಠಂ. ಸುತಂ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಮಿಗಮಚ್ಛೇ ವಧಿತ್ವಾ ಗಹಿತನ್ತಿ ಸುತಂ. ಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ನಾಮ ದಿಟ್ಠಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ಸುತಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ತದುಭಯವಿಮುತ್ತಪರಿಸಙ್ಕಿತನ್ತಿ ತಿವಿಧಂ ಹೋತಿ.

ತತ್ರಾಯಂ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಕವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಇಧ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸೇ ಜಾಲವಾಗುರಾದಿಹತ್ಥೇ ಗಾಮತೋ ವಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇ ಅರಞ್ಞೇ ವಾ ವಿಚರನ್ತೇ. ದುತಿಯದಿವಸೇ ಚ ನೇಸಂ ತಂ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠಾನಂ ಸಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಅಭಿಹರನ್ತಿ. ತೇ ತೇನ ದಿಟ್ಠೇನ ಪರಿಸಙ್ಕನ್ತಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನು ಖೋ ಅತ್ಥಾಯ ಕತ’’ನ್ತಿ, ಇದಂ ದಿಟ್ಠಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ ನಾಮ, ಏತಂ ಗಹೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಂ ಏವಂ ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ, ತಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ನ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನಯಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಕತಂ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ವಾ ರಾಜಯುತ್ತಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ವಾ ಕತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ಕಪ್ಪತಿ.