೫. ಅನುಮಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಅನುಮಾನಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಭಗ್ಗೇಸೂತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಜನಪದೇ, ವಚನತ್ಥೋ ಪನೇತ್ಥ ವುತ್ತಾನುಸಾರೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸುಸುಮಾರಗಿರೇತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರೇ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ನಗರಸ್ಸ ವತ್ಥುಪರಿಗ್ಗಹದಿವಸೇ ಅವಿದೂರೇ ಉದಕರಹದೇ ಸುಂಸುಮಾರೋ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ಗಿರಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಸಿ. ಅಥ ನಗರೇ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಸುಂಸುಮಾರಗಿರಂ ತ್ವೇವಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಭೇಸಕಳಾವನೇತಿ ಭೇಸಕಳಾನಾಮಕೇ ವನೇ. ‘‘ಭೇಸಗಳಾವನೇ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಮಿಗದಾಯೇತಿ ತಂ ವನಂ ಮಿಗಪಕ್ಖೀನಂ ಅಭಯದಿನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಜಾತಂ, ತಸ್ಮಾ ಮಿಗದಾಯೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಪವಾರೇತೀತಿ ಇಚ್ಛಾಪೇತಿ. ವದನ್ತೂತಿ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿವಸೇನ ವದನ್ತು, ಅನುಸಾಸನ್ತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಚನೀಯೋಮ್ಹೀತಿ ಅಹಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಅನುಸಾಸಿತಬ್ಬೋ ಓವದಿತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ದುಬ್ಬಚೋತಿ ಸೋ ಚ ದುಕ್ಖೇನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ, ವುತ್ತೋ ನ ಸಹತಿ. ದೋವಚಸ್ಸಕರಣೇಹೀತಿ ದುಬ್ಬಚಭಾವಕಾರಕೇಹಿ ಉಪರಿ ಆಗತೇಹಿ ಸೋಳಸಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ. ಅಪ್ಪದಕ್ಖಿಣಗ್ಗಾಹೀ ಅನುಸಾಸನಿನ್ತಿ ಯೋ ಹಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ತುಮ್ಹೇ ಮಂ ಕಸ್ಮಾ ವದಥ, ಅಹಂ ಅತ್ತನೋ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಂ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಂ ಅತ್ಥಾನತ್ಥಂ ಜಾನಾಮೀತಿ ವದತಿ. ಅಯಂ ಅನುಸಾಸನಿಂ ಪದಕ್ಖಿಣತೋ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ವಾಮತೋ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಪ್ಪದಕ್ಖಿಣಗ್ಗಾಹೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಪಾಪಿಕಾನಂ ಇಚ್ಛಾನನ್ತಿ ಲಾಮಕಾನಂ ಅಸನ್ತಸಮ್ಭವನಪತ್ಥನಾನಂ. ಪಟಿಪ್ಫರತೀತಿ ಪಟಿವಿರುದ್ಧೋ, ಪಚ್ಚನೀಕೋ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಪಸಾದೇತೀತಿ ಕಿಂ ನು ಖೋ ತುಯ್ಹಂ ಬಾಲಸ್ಸ ಅಬ್ಯತ್ತಸ್ಸ ಭಣಿತೇನ, ತ್ವಮ್ಪಿ ನಾಮ ಭಣಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸಸೀತಿ ಏವಂ ಘಟ್ಟೇತಿ. ಪಚ್ಚಾರೋಪೇತೀತಿ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಖೋಸಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ತಂ ತಾವ ಪಟಿಕರೋಹೀತಿ ಏವಂ ಪಟಿಆರೋಪೇತಿ.

ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತೀತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಕಾರಣೇನ ವಚನೇನ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಾರಣಂ ವಚನಂ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ. ‘‘ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕೋ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಂ ಭಣಥ, ಕಿಂ ಭಣಥಾ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ. ‘‘ಏವರೂಪಂ ಕಿಞ್ಚಿ ತಯಾ ದಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಸುಣಾಮೀ’’ತಿ ಸೋತಂ ವಾ ಉಪನೇತಿ. ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಥಂ ಅಪನಾಮೇತೀತಿ ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋಸೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಪಾಟಲಿಪುತ್ತಂ ಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ನ ತವ ಪಾಟಲಿಪುತ್ತಗಮನಂ ಪುಚ್ಛಾಮ, ಆಪತ್ತಿಂ ಪುಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತತೋ ರಾಜಗೇಹಂ ಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ, ರಾಜಗೇಹಂ ವಾ ಯಾಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗೇಹಂ ವಾ, ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋಸೀತಿ. ತತ್ಥ ಮೇ ಸೂಕರಮಂಸಂ ಲದ್ಧನ್ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತೋ ಕಥಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಕ್ಖಿಪತಿ.

ಅಪದಾನೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಚರಿಯಾಯ. ನ ಸಮ್ಪಾಯತೀತಿ, ಆವುಸೋ, ತ್ವಂ ಕುಹಿಂ ವಸಸಿ, ಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸಸೀತಿ ವಾ, ಯಂ ತ್ವಂ ವದೇಸಿ ‘‘ಮಯಾ ಏಸ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜನ್ನೋ ದಿಟ್ಠೋ’’ತಿ. ತ್ವಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕಿಂ ಕರೋಸಿ, ಅಯಂ ಕಿಂ ಕರೋತಿ, ಕತ್ಥ ವಾ ತ್ವಂ ಅಚ್ಛಸಿ ಕತ್ಥ ವಾ ಅಯನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಚರಿಯಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

೧೮೩. ತತ್ರಾವುಸೋತಿ, ಆವುಸೋ, ತೇಸು ಸೋಳಸಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಏವಂ ಅನುಮಿನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏವಂ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾ ಅನುಮೇತಬ್ಬೋ ತುಲೇತಬ್ಬೋ ತೀರೇತಬ್ಬೋ.

೧೮೪. ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬೋ. ಅಹೋರತ್ತಾನುಸಿಕ್ಖಿನಾತಿ ದಿವಾಪಿ ರತ್ತಿಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖನ್ತೇನ, ರತಿಞ್ಚ ದಿವಾ ಚ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸಿಕ್ಖನ್ತೇನ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಮೇವ ಉಪ್ಪಾದೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಚ್ಛೇ ವಾ ಉದಕಪತ್ತೇತಿ ಪಸನ್ನೇ ವಾ ಉದಕಭಾಜನೇ. ಮುಖನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಮುಖಪಟಿಬಿಮ್ಬಂ. ರಜನ್ತಿ ಆಗನ್ತುಕರಜಂ. ಅಙ್ಗಣನ್ತಿ ತತ್ಥ ಜಾತಕಂ ತಿಲಕಂ ವಾ ಪಿಳಕಂ ವಾ. ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಪಹೀನೇತಿ ಇಮಿನಾ ಸಬ್ಬಪ್ಪಹಾನಂ ಕಥೇಸಿ. ಕಥಂ? ಏತ್ತಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ನಾನುಚ್ಛವಿಕಾತಿ ಪಟಿಸಙ್ಖಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಯತೋ ಹಿ ಪಟಿಸಙ್ಖಾನಪ್ಪಹಾನಂಕಥಿತಂ ಹೋತಿ. ಸೀಲಂ ಪದಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಆರಭಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನಪ್ಪಹಾನಂ ಕಥಿತಂ. ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಪದಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತಸ್ಸ ತದಙ್ಗಪ್ಪಹಾನಂ ಕಥಿತಂ. ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇನ್ತಸ್ಸ ಸಮುಚ್ಛೇದಪ್ಪಹಾನಂ ಕಥಿತಂ. ಫಲೇ ಆಗತೇ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಪ್ಪಹಾನಂ, ನಿಬ್ಬಾನೇ ಆಗತೇ ನಿಸ್ಸರಣಪ್ಪಹಾನನ್ತಿ ಏವಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸಬ್ಬಪ್ಪಹಾನಂ ಕಥಿತಂವ ಹೋತಿ.

ಇದಞ್ಹಿ ಸುತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ನಾಮಾತಿ ಪೋರಾಣಾ ವದನ್ತಿ. ಇದಂ ದಿವಸಸ್ಸ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಪಾತೋ ಏವ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇನ ‘‘ಇಮೇ ಏತ್ತಕಾ ಕಿಲೇಸಾ ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಮಯ್ಹಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಅತ್ಥೀತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ತೇಸಂ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮಿತಬ್ಬಂ. ನೋ ಚೇ ಪಸ್ಸತಿ, ಸುಪಬ್ಬಜಿತೋಸ್ಮೀತಿ ಅತ್ತಮನೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ವಾ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾಪಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಸಾಯಂ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾಪಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ದ್ವೇ ವಾರೇ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ದ್ವೇ ವಾರೇ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಪನ ಅವಸ್ಸಂ ಏಕವಾರಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ಅಪ್ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಅನುಮಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.