೬. ವಿಹಾರವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನಾತಿ ವಿಹಾರವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ವಿಸಾಖಾ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಉಸ್ಸವದಿವಸೇ ಉಯ್ಯಾನೇ ವಿಚರಣತ್ಥಂ ಸಹಾಯಿಕಾಹಿ ಪರಿಜನೇನ ಚ ಉಸ್ಸಾಹಿತಾ ಸುನ್ಹಾತಾನುಲಿತ್ತಾ ಸುಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಮಹಾಲತಾಪಸಾಧನಂ ಪಿಳನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ಸಹಾಯಿಕಾಸತೇಹಿ ಪರಿವಾರಿತಾ ಮಹನ್ತೇನ ಇಸ್ಸರಿಯೇನ ಮಹತಾ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಗೇಹತೋ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಉಯ್ಯಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಬಾಲದಾರಿಕಾಯ ವಿಯ ಕಿಂ ಮೇ ಮೋಘಕೀಳಿತೇನ, ಹನ್ದಾಹಂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಮನೋಭಾವನೀಯೇ ಚ ಅಯ್ಯೇ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ, ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸೋಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತೇ ಠತ್ವಾ ಮಹಾಲತಾಪಿಳನ್ಧನಂ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ತಂ ದಾಸಿಯಾ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಸಾ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ.

ಸಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಮನೋಭಾವನೀಯೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ವಿಹಾರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾಸಿಂ ಆಹ ‘‘ಹನ್ದ ಜೇ ಆಭರಣಂ ಪಿಳನ್ಧಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ತಂ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವಿಹಾರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ತಹಂ ತಹಂ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಗಮನಕಾಲೇ ವಿಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಗತತ್ತಾ ‘‘ವಿಸ್ಸರಿತಂ ಮಯಾ, ತಿಟ್ಠ ಅಯ್ಯೇ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಿವತ್ತಿತುಕಾಮಾ ಅಹೋಸಿ. ವಿಸಾಖಾ ‘‘ಸಚೇ ಜೇ ವಿಹಾರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸರಿತಂ, ತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸೇವ ಅತ್ಥಾಯ ತಂ ಪರಿಚ್ಚಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಪವೇದೇನ್ತೀ ‘‘ವಿಹಾರಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಾರೇಸ್ಸಾಮಿ, ಅಧಿವಾಸೇತು ಮೇ ಭಗವಾ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ.

ಸಾ ತಂ ಪಿಳನ್ಧನಂ ಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕನವಕೋಟಿಅಗ್ಘನಕಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇನ ನವಕಮ್ಮಾಧಿಟ್ಠಾಯಕೇನ ಸುವಿಭತ್ತಭಿತ್ತಿಥಮ್ಭತುಲಾಗೋಪಾನಸಿಕಣ್ಣಿಕದ್ವಾರಬಾಹವಾತಪಾನ ಸೋಪಾನಾದಿಗೇಹಾವಯವಂ ಮನೋಹರಂ ಸುವಿಕಪ್ಪಿತಕಟ್ಠಕಮ್ಮರಮಣೀಯಂ ಸುಪರಿಕಮ್ಮಕತಸುಧಾಕಮ್ಮಂ ಮನುಞ್ಞಂ ಸುವಿರಚಿತಮಾಲಾಕಮ್ಮಲತಾಕಮ್ಮಾದಿಚಿತ್ತಕಮ್ಮವಿಚಿತ್ತಂ ಸುಪರಿನಿಟ್ಠಿತಮಣಿಕುಟ್ಟಿಮ ಸದಿಸಭೂಮಿತಲಂ ದೇವವಿಮಾನಸದಿಸಂ ಹೇಟ್ಠಾಭೂಮಿಯಂ ಪಞ್ಚ ಗಬ್ಭಸತಾನಿ, ಉಪರಿಭೂಮಿಯಂ ಪಞ್ಚ ಗಬ್ಭಸತಾನೀತಿ ಗಬ್ಭಸಹಸ್ಸಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ವಸನಾನುಚ್ಛವಿಕಂ ಮಹನ್ತಂ ಪಾಸಾದಂ ತಸ್ಸ ಪರಿವಾರಪಾಸಾದಸಹಸ್ಸಞ್ಚ ತೇಸಂ ಪರಿವಾರಭಾವೇನ ಕುಟಿಮಣ್ಡಪಚಙ್ಕಮನಾದೀನಿ ಚ ಕಾರೇನ್ತೀ ನವಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ವಿಹಾರಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಪರಿನಿಟ್ಠಿತೇ ಚ ವಿಹಾರೇ ನವಹೇವ ಹಿರಞ್ಞಕೋಟೀಹಿ ವಿಹಾರಮಹಂ ಕಾರೇನ್ತೀ ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ಸಹಾಯಿಕಾಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾಸಾದಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಸಹಾಯಿಕಾ ಆಹ ‘‘ಇಮಂ ಏವರೂಪಂ ಪಾಸಾದಂ ಕಾರೇನ್ತಿಯಾ ಯಂ ಮಯಾ ಪುಞ್ಞಂ ಪಸುತಂ, ತಂ ಅನುಮೋದಥ, ಪತ್ತಿದಾನಂ ವೋ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಹೋ ಸಾಧು ಅಹೋ ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಅನುಮೋದಿಂಸು.

ತತ್ಥ ಅಞ್ಞತರಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ವಿಸೇಸತೋ ತಂ ಪತ್ತಿದಾನಂ ಮನಸಾಕಾಸಿ. ಸಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸಾ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವೇನ ಅನೇಕಕೂಟಾಗಾರಪಾಕಾರಉಯ್ಯಾನಪೋಕ್ಖರಣಿಆದಿಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಸೋಳಸಯೋಜನಾಯಾಮವಿತ್ಥಾರಬ್ಬೇಧಂ ಅತ್ತನೋ ಪಭಾಯ ಯೋಜನಸತಂ ಫರನ್ತಂ ಆಕಾಸಚಾರಿಂ ಮಹನ್ತಂ ವಿಮಾನಂ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಸಾ ಗಚ್ಛನ್ತೀಪಿ ಅಚ್ಛರಾಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಾ ಸಹ ವಿಮಾನೇನ ಗಚ್ಛತಿ. ವಿಸಾಖಾ ಪನ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ವಿಪುಲಪರಿಚ್ಚಾಗತಾಯ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ನಿಮ್ಮಾನರತೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸುನಿಮ್ಮಿತದೇವರಾಜಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಭಾವಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಅನುರುದ್ಧೋ ದೇವಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋ ತಂ ವಿಸಾಖಾಯ ಸಹಾಯಿಕಂ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ –

೭೨೯. ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನ, ಯಾ ತ್ವಂ ತಿಟ್ಠಸಿ ದೇವತೇ;

ಓಭಾಸೇನ್ತೀ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ, ಓಸಧೀ ವಿಯ ತಾರಕಾ.

೭೩೦. ‘‘ತಸ್ಸಾ ತೇ ನಚ್ಚಮಾನಾಯ, ಅಙ್ಗಮಙ್ಗೇಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ;

ದಿಬ್ಬಾ ಸದ್ದಾ ನಿಚ್ಛರನ್ತಿ, ಸವನೀಯಾ ಮನೋರಮಾ.

೭೩೧. ‘‘ತಸ್ಸಾ ತೇ ನಚ್ಚಮಾನಾಯ, ಅಙ್ಗಮಙ್ಗೇಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ;

ದಿಬ್ಬಾ ಗನ್ಧಾ ಪವಾಯನ್ತಿ, ಸುಚಿಗನ್ಧಾ ಮನೋರಮಾ.

೭೩೨. ‘‘ವಿವತ್ತಮಾನಾ ಕಾಯೇನ, ಯಾ ವೇಣೀಸು ಪಿಳನ್ಧನಾ;

ತೇಸಂ ಸುಯ್ಯತಿ ನಿಗ್ಘೋಸೋ, ತೂರಿಯೇ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಯಥಾ.

೭೩೩. ‘‘ವಟಂಸಕಾ ವಾತಧುತಾ, ವಾತೇನ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪಿತಾ;

ತೇಸಂ ಸುಯ್ಯತಿ ನಿಗ್ಘೋಸೋ, ತೂರಿಯೇ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಯಥಾ.

೭೩೪. ‘‘ಯಾಪಿ ತೇ ಸಿರಸ್ಮಿಂ ಮಾಲಾ, ಸುಚಿಗನ್ಧಾ ಮನೋರಮಾ;

ವಾತಿ ಗನ್ಧೋ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ, ರುಕ್ಖೋ ಮಞ್ಜೂಸಕೋ ಯಥಾ.

೭೩೫. ‘‘ಘಾಯಸೇ ತಂ ಸುಚಿಗನ್ಧಂ, ರೂಪಂ ಪಸ್ಸಸಿ ಅಮಾನುಸಂ;

ದೇವತೇ ಪುಚ್ಛಿತಾಚಿಕ್ಖ, ಕಿಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಾಪಿ ತಸ್ಸ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –

೭೩೬. ‘‘ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಸಖೀ ಭದನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಾರೇಸಿ ಮಹಾವಿಹಾರಂ;

ತತ್ಥಪ್ಪಸನ್ನಾ ಅಹಮಾನುಮೋದಿಂ, ದಿಸ್ವಾ ಅಗಾರಞ್ಚ ಪಿಯಞ್ಚ ಮೇತಂ.

೭೩೭. ‘‘ತಾಯೇವ ಮೇ ಸುದ್ಧನುಮೋದನಾಯ, ಲದ್ಧಂ ವಿಮಾನಬ್ಭುತದಸ್ಸನೇಯ್ಯಂ;

ಸಮನ್ತತೋ ಸೋಳಸಯೋಜನಾನಿ, ವೇಹಾಯಸಂ ಗಚ್ಛತಿ ಇದ್ಧಿಯಾ ಮಮ.

೭೩೮. ‘‘ಕೂಟಾಗಾರಾ ನಿವೇಸಾ ಮೇ, ವಿಭತ್ತಾ ಭಾಗಸೋ ಮಿತಾ;

ದದ್ದಲ್ಲಮಾನಾ ಆಭನ್ತಿ, ಸಮನ್ತಾ ಸತಯೋಜನಂ.

೭೩೯. ‘‘ಪೋಕ್ಖರಞ್ಞೋ ಚ ಮೇ ಏತ್ಥ, ಪುಥುಲೋಮನಿಸೇವಿತಾ;

ಅಚ್ಛೋದಕಾ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಾ, ಸೋಣ್ಣವಾಲುಕಸನ್ಥತಾ.

೭೪೦. ‘‘ನಾನಾಪದುಮಸಞ್ಛನ್ನಾ, ಪುಣ್ಡರೀಕಸಮೋತತಾ;

ಸುರಭೀ ಸಮ್ಪವಾಯನ್ತಿ, ಮನುಞ್ಞಾ ಮಾಲುತೇರಿತಾ.

೭೪೧. ‘‘ಜಮ್ಬುಯೋ ಪನಸಾ ತಾಲಾ, ನಾಳಿಕೇರವನಾನಿ ಚ;

ಅನ್ತೋನಿವೇಸನೇ ಜಾತಾ, ನಾನಾರುಕ್ಖಾ ಅರೋಪಿಮಾ.

೭೪೨. ‘‘ನಾನಾತೂರಿಯಸಙ್ಘುಟ್ಠಂ, ಅಚ್ಛರಾಗಣಘೋಸಿತಂ;

ಯೋಪಿ ಮಂ ಸುಪಿನೇ ಪಸ್ಸೇ, ಸೋಪಿ ವಿತ್ತೋ ಸಿಯಾ ನರೋ.

೭೪೩. ‘‘ಏತಾದಿಸಂ ಅಬ್ಭುತದಸ್ಸನೇಯ್ಯಂ, ವಿಮಾನಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಭಂ;

ಮಮ ಕಮ್ಮೇ ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ, ಅಲಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾತವೇ’’ತಿ.

೭೩೬. ತತ್ಥ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಸಖೀ ಭದನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಾರೇಸಿ ಮಹಾವಿಹಾರನ್ತಿ ಭನ್ತೇ ಅನುರುದ್ಧ, ಸಾವತ್ಥಿಯಾ ಸಮೀಪೇ ಪಾಚೀನಪಸ್ಸೇ ಮಯ್ಹಂ ಮಮ ಸಕ್ಖೀ ಸಹಾಯಿಕಾ ವಿಸಾಖಾ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ಆಗತಾಗತಂ ಚಾತುದ್ದಿಸಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ನವಹಿರಞ್ಞಕೋಟಿಪರಿಚ್ಚಾಗೇನ ಪುಬ್ಬಾರಾಮಂ ನಾಮ ಮಹನ್ತಂ ವಿಹಾರಂ ಕಾರೇಸಿ. ತತ್ಥಪ್ಪಸನ್ನಾ ಅಹಮಾನುಮೋದಿನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಕತಪರಿಯೋಸಿತೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾದಿಯಮಾನೇ ತಾಯ ಕತೇ ಪತ್ತಿದಾನೇ ‘‘ಅಹೋ ಠಾನೇ ವತ ಪರಿಚ್ಚಾಗೋ ಕತೋ’’ತಿ ಪಸನ್ನಾ ರತನತ್ತಯೇ ಕಮ್ಮಫಲೇ ಚ ಸಞ್ಜಾತಪಸಾದಾ ಅಹಂ ಅನುಮೋದಿಂ. ವತ್ಥುವಸೇನ ತಸ್ಸಾ ಅನುಮೋದನಾಯ ಉಳಾರಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ದಿಸ್ವಾ ಅಗಾರಞ್ಚ ಪಿಯಞ್ಚ ಮೇತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸಹಸ್ಸಗಬ್ಭಂ ಅತಿವಿಯ ರಮಣೀಯಂ ದೇವವಿಮಾನಸದಿಸಂ ತಞ್ಚ ಅಗಾರಂ ಮಹನ್ತಂ ಪಾಸಾದಂ ಪಿಯಞ್ಚ ಮೇ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಸಙ್ಘಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ತಾದಿಸಂ ಮಹನ್ತಂ ಧನಪರಿಚ್ಚಾಗಂ ದಿಸ್ವಾ ಅನುಮೋದಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

೭೩೭. ತಾಯೇವ ಮೇ ಸುದ್ಧನುಮೋದನಾಯಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಪರಿಚ್ಚಾಗಾಭಾವೇನ ಸುದ್ಧಾಯ ಕೇವಲಾಯ ಅನುಮೋದನಾಯೇವ. ಲದ್ಧಂ ವಿಮಾನಬ್ಭುತದಸ್ಸನೇಯ್ಯನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಈದಿಸಸ್ಸ ಅಭೂತಪುಬ್ಬತಾಯ ಅಬ್ಭುತಂ ಸಮನ್ತಭದ್ದಕಭಾವೇನ ಅತಿವಿಯ ಸುರೂಪತಾಯ ಚ ದಸ್ಸನೇಯ್ಯಂ ಇಮಂ ವಿಮಾನಂ ಲದ್ಧಂ ಅಧಿಗತಂ. ಏವಂ ತಸ್ಸ ವಿಮಾನಸ್ಸ ಅಭಿರೂಪತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಮಾಣಮಹತ್ತಂ ಪಭಾವಮಹತ್ತಂ ಉಪಭೋಗವತ್ಥುಮಹತ್ತಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಮನ್ತತೋ ಸೋಳಸಯೋಜನಾನೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಇದ್ಧಿಯಾ ಮಮಾತಿ ಮಮ ಪುಞ್ಞಿದ್ಧಿಯಾ.

೭೩೯. ಪೋಕ್ಖರಞ್ಞೋತಿ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯೋ. ಪುಥುಲೋಮನಿಸೇವಿತಾತಿ ದಿಬ್ಬಮಚ್ಛೇಹಿ ಉಪಸೇವಿತಾ.

೭೪೦. ನಾನಾಪದುಮಸಞ್ಛನ್ನಾತಿ ಸತಪತ್ತಸಹಸ್ಸಪತ್ತಾದಿಭೇದೇಹಿ ನಾನಾವಿಧೇಹಿ ರತ್ತಪದುಮೇಹಿ ರತ್ತಕಮಲೇಹಿ ಚ ಸಞ್ಛಾದಿತಾ. ಪುಣ್ಡರೀಕಸಮೋತತಾತಿ ನಾನಾವಿಧೇಹಿ ಸೇತಕಮಲೇಹಿ ಸಮನ್ತತೋ ಅವತತಾ, ನಾನಾರುಕ್ಖಾ ಅರೋಪಿಮಾ ಸುರಭೀ ಸಮ್ಪವಾಯನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೭೪೨. ಸೋಪೀತಿ ಸೋ ಸುಪಿನದಸ್ಸಾವೀಪಿ. ವಿತ್ತೋತಿ ತುಟ್ಠೋ.

೭೪೩. ಸಬ್ಬಸೋ ಪಭನ್ತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಓಭಾಸಮಾನಂ. ಕಮ್ಮೇ ಹೀತಿ ಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಂ. ಹೀತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಚೇತನಾನಂ ವಾ ಅಪರಾಪರುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಬಹುಭಾವತೋ ‘‘ಕಮ್ಮೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಲನ್ತಿ ಯುತ್ತಂ. ಕಾತವೇತಿ ಕಾತುಂ.

ಇದಾನಿ ಥೇರೋ ವಿಸಾಖಾಯ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಕಥಾಪೇತುಕಾಮೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೪೪. ‘‘ತಾಯೇವ ತೇ ಸುದ್ಧನುಮೋದನಾಯ,

ಲದ್ಧಂ ವಿಮಾನಬ್ಭುತದಸ್ಸನೇಯ್ಯಂ;

ಯಾ ಚೇವ ಸಾ ದಾನಮದಾಸಿ ನಾರೀ,

ತಸ್ಸಾ ಗತಿಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕುಹಿಂ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಸಾ’’ತಿ.

೭೪೪. ತತ್ಥ ಯಾ ಚೇವ ಸಾ ದಾನಮದಾಸಿ ನಾರೀತಿ ಯಸ್ಸ ದಾನಸ್ಸ ಅನುಮೋದನಾಯ ತ್ವಂ ಈದಿಸಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಲಭಿ, ತಂ ದಾನಂ ಯಾ ಚೇವ ಸಾ ನಾರೀ ಅದಾಸೀತಿ ವಿಸಾಖಂ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ತಾಯ ಏವ ದೇವತಾಯ ತಸ್ಸಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಕಥಾಪೇತುಕಾಮೋ ಆಹ ‘‘ತಸ್ಸಾ ಗತಿಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕುಹಿಂ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಸಾ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾ ಗತಿನ್ತಿ ತಾಯ ನಿಬ್ಬತ್ತದೇವಗತಿಂ.

ಇದಾನಿ ಥೇರೇನ ಪುಚ್ಛಿತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಆಹ –

೭೪೫. ‘‘ಯಾ ಸಾ ಅಹು ಮಯ್ಹಂ ಸಖೀ ಭದನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಾರೇಸಿ ಮಹಾವಿಹಾರಂ;

ವಿಞ್ಞಾತಧಮ್ಮಾ ಸಾ ಅದಾಸಿ ದಾನಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ನಿಮ್ಮಾನರತೀಸು ದೇವೇಸು.

೭೪೬. ‘‘ಪಜಾಪತೀ ತಸ್ಸ ಸುನಿಮ್ಮಿತಸ್ಸ,

ಅಚಿನ್ತಿಯೋ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕ ತಸ್ಸಾ;

ಯಮೇತಂ ಪುಚ್ಛಸಿ ‘ಕುಹಿಂ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಸಾ’ತಿ,

ತಂ ತೇ ವಿಯಾಕಾಸಿಂ ಅನಞ್ಞಥಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ.

೭೪೫. ತತ್ಥ ವಿಞ್ಞಾತಧಮ್ಮಾತಿ ವಿಞ್ಞಾತಸಾಸನಧಮ್ಮಾ, ಪಟಿವಿದ್ಧಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭೪೬. ಸುನಿಮ್ಮಿತಸ್ಸಾತಿ ಸುನಿಮ್ಮಿತಸ್ಸ ದೇವರಾಜಸ್ಸ. ಅಚಿನ್ತಿಯೋ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕ ತಸ್ಸಾತಿ ವಿಭತ್ತಿಲೋಪಂ ಕತ್ವಾ ನಿದ್ದೇಸೋ, ತಸ್ಸಾ ಮಮ ಸಖಿಯಾ ನಿಬ್ಬಾನರತೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಾಯ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಭೂತಾ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿ ಅಚಿನ್ತಿಯಾ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನಞ್ಞಥಾತಿ ಅವಿಪರೀತಂ ಯಥಾಸಭಾವತೋ. ಕಥಂ ಪನಾಯಂ ತಸ್ಸಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅಞ್ಞಾಸೀತಿ? ಸುಭದ್ದಾ ವಿಯ ಭದ್ದಾಯ, ವಿಸಾಖಾಪಿ ದೇವಧೀತಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಇದಾನಿ ದೇವಧೀತಾ ಥೇರಂ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ದಾನಸಮಾದಪನೇ ನಿಯೋಜೇನ್ತೀ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ –

೭೪೭. ‘‘ತೇನಹಞ್ಞೇಪಿ ಸಮಾದಪೇಥ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಾನಿ ದದಾಥ ವಿತ್ತಾ;

ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸುಣಾಥ ಪಸನ್ನಮಾನಸಾ, ಸುದುಲ್ಲಭೋ ಲದ್ಧೋ ಮನುಸ್ಸಲಾಭೋ.

೭೪೮. ‘‘ಯಂ ಮಗ್ಗಂ ಮಗ್ಗಾಧಿಪತೀ ಅದೇಸಯಿ, ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಸರೋ ಕಞ್ಚನಸನ್ನಿಭತ್ತಚೋ;

ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಾನಿ ದದಾಥ ವಿತ್ತಾ, ಮಹಪ್ಫಲಾ ಯತ್ಥ ಭವನ್ತಿ ದಕ್ಖಿಣಾ.

೭೪೯. ‘‘ಯೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಅಟ್ಠ ಸತಂ ಪಸತ್ಥಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಏತಾನಿ ಯುಗಾನಿ ಹೋನ್ತಿ;

ತೇ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಸುಗತಸ್ಸ ಸಾವಕಾ, ಏತೇಸು ದಿನ್ನಾನಿ ಮಹಪ್ಫಲಾನಿ.

೭೫೦. ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಫಲೇ ಠಿತಾ;

ಏಸ ಸಙ್ಘೋ ಉಜುಭೂತೋ, ಪಞ್ಞಾಸೀಲಸಮಾಹಿತೋ.

೭೫೧. ‘‘ಯಜಮಾನಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖಾನ ಪಾಣಿನಂ;

ಕರೋತಂ ಓಪಧಿಕಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಸಙ್ಘೇ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ.

೭೫೨. ‘‘ಏಸೋ ಹಿ ಸಙ್ಘೋ ವಿಪುಲೋ ಮಹಗ್ಗತೋ, ಏಸಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋ ಉದಧೀವ ಸಾಗರೋ;

ಏತೇ ಹಿ ಸೇಟ್ಠಾ ನರವೀರಸಾವಕಾ, ಪಭಙ್ಕರಾ ಧಮ್ಮಮುದೀರಯನ್ತಿ.

೭೫೩. ‘‘ತೇಸಂ ಸುದಿನ್ನಂ ಸುಹುತಂ ಸುಯಿಟ್ಠಂ, ಯೇ ಸಙ್ಘಮುದ್ದಿಸ್ಸ ದದನ್ತಿ ದಾನಂ;

ಸಾ ದಕ್ಖಿಣಾ ಸಙ್ಘಗತಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ, ಮಹಪ್ಫಲಾ ಲೋಕವಿದೂನ ವಣ್ಣಿತಾ.

೭೫೪. ‘‘ಏತಾದಿಸಂ ಯಞ್ಞಮನುಸ್ಸರನ್ತಾ, ಯೇ ವೇದಜಾತಾ ವಿಚರನ್ತಿ ಲೋಕೇ;

ವಿನೇಯ್ಯ ಮಚ್ಛೇರಮಲಂ ಸಮೂಲಂ, ಅನಿನ್ದಿತಾ ಸಗ್ಗಮುಪೇನ್ತಿ ಠಾನ’’ನ್ತಿ.

೭೪೭. ತತ್ಥ ತೇನಹಞ್ಞೇಪೀತಿ ತೇನಹಿ ಅಞ್ಞೇಪಿ. ತೇನಾತಿ ಚ ತೇನ ಕಾರಣೇನ, ಹೀತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ‘‘ಸಮಾದಪೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಮಾದಪನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಾನಿ ದದಾಥಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಅಟ್ಠಹಿ ಅಕ್ಖಣೇಹಿ ವಜ್ಜಿತಂ ಮನುಸ್ಸಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಸುದುಲ್ಲಭೋ ಲದ್ಧೋ ಮನುಸ್ಸಲಾಭೋ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಅಟ್ಠ ಅಕ್ಖಣಾ ನಾಮ ತಯೋ ಅಪಾಯಾ ಅರೂಪಾ ಅಸಞ್ಞಸತ್ತಾ ಪಚ್ಚನ್ತದೇಸೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ವೇಕಲ್ಲಂ ನಿಯತಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕತಾ ಅಪಾತುಭಾವೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸಾತಿ.

೭೪೮. ಯಂ ಮಗ್ಗನ್ತಿ ಯಂ ಖೇತ್ತವಿಸೇಸೇ ಕತಂ ದಾನಂ, ತಂ ಏಕನ್ತೇನ ಸುಗತಿಸಮ್ಪಾಪನತೋ ಸುಗತಿಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಅಪಾಯಮಗ್ಗತೋ ಜಗ್ಘಮಗ್ಗಾದಿತೋ ಚ ಅತಿವಿಯ ಸೇಟ್ಠಭಾವೇನ ಮಗ್ಗಾಧಿಪನ್ತಿ ಕತ್ವಾ. ದಾನಮ್ಪಿ ಹಿ ಸದ್ಧಾಹಿರಿಯೋ ವಿಯ ‘‘ದೇವಲೋಕಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಥಾಹ –

‘‘ಸದ್ಧಾ ಹಿರಿಯಂ ಕುಸಲಞ್ಚ ದಾನಂ, ಧಮ್ಮಾ ಏತೇ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನುಯಾತಾ;

ಏತಞ್ಹಿ ಮಗ್ಗಂ ದಿವಿಯಂ ವದನ್ತಿ, ಏತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛತಿ ದೇವಲೋಕ’’ನ್ತಿ.(ಅ. ನಿ. ೮.೩೨; ಕಥಾ. ೪೮೦);

‘‘ಮಗ್ಗಾಧಿಪತೀ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ತಸ್ಸ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಅಧಿಪತಿಭೂತೋ ಸತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಾನಿ ದದಾಥಾತಿಆದಿನಾ ಪುನಪಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇಸು ದಾನಸಂವಿಭಾಗೇ ನಿಯೋಜೇನ್ತೀ ಆಹ.

೭೪೯. ಇದಾನಿ ತಂ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಂ ಅರಿಯಸಙ್ಘಂ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ‘‘ಯೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಅಟ್ಠ ಸತಂ ಪಸತ್ಥಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯೇತಿ ಅನಿಯಮಿತನಿದ್ದೇಸೋ. ಪುಗ್ಗಲಾತಿ ಸತ್ತಾ. ಅಟ್ಠಾತಿ ತೇಸಂ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ತೇ ಹಿ ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಫಲೇ ಠಿತಾತಿ ಅಟ್ಠ ಹೋನ್ತಿ. ಸತಂ ಪಸತ್ಥಾತಿ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸಾವಕೇಹಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಚ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಪಸ್ಸತ್ಥಾ. ಕಸ್ಮಾ? ಸಹಜಾತಸೀಲಾದಿಗುಣಯೋಗತೋ. ತೇಸಞ್ಹಿ ಚಮ್ಪಕಬಕುಲಕುಸುಮಾದೀನಂ ವಿಯ ಸಹಜಾತವಣ್ಣಗನ್ಧಾದಯೋ ಸಹಜಾತಸೀಲಸಮಾಧಿಆದಯೋ ಗುಣಾ, ತೇನ ತೇ ವಣ್ಣಗನ್ಧಾದಿಸಮ್ಪನ್ನಾನಿ ವಿಯ ಪುಪ್ಫಾನಿ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸತಂ ಪಿಯಾ ಮನಾಪಾ ಪಾಸಂಸಿಯಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಅಟ್ಠ ಸತಂ ಪಸತ್ಥಾ’’ತಿ. ತೇ ಪನ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಟ್ಠೋ ಫಲಟ್ಠೋತಿ ಏಕಂ ಯುಗಂ, ಏವಂ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಟ್ಠೋ ಫಲಟ್ಠೋತಿ ಏಕಂ ಯುಗನ್ತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಯುಗಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಏತಾನಿ ಯುಗಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ತೇ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ತೇತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅನಿಯಮತೋ ಉದ್ದಿಟ್ಠಾನಂ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಸ್ಸನಂ. ತೇ ಹಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕಮ್ಮಂ ಕಮ್ಮಫಲಞ್ಚ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಅರಹನ್ತೀತಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಗುಣವಿಸೇಸಯೋಗೇನ ದಾನಸ್ಸ ಮಹಪ್ಫಲಭಾವಸಾಧನತೋ. ಸುಗತಸ್ಸ ಸಾವಕಾತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸವನನ್ತೇ ಅರಿಯಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಜಾತತಾಯ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೀತಿ ಸಾವಕಾ. ಏತೇಸು ದಿನ್ನಾನಿ ಮಹಪ್ಫಲಾನೀತಿ ಏತೇಸು ಸುಗತಸ್ಸ ಸಾವಕೇಸು ಅಪ್ಪಕಾನಿಪಿ ದಾನಾನಿ ದಿನ್ನಾನಿ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ದಕ್ಖಿಣಾವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಮಹಪ್ಫಲಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ ‘‘ಯಾವತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘಾ ವಾ ಗಣಾ ವಾ, ತಥಾಗತಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತೀ’’ತಿಆದಿ (ಅ. ನಿ. ೪.೩೪; ೫.೩೨; ಇತಿವು. ೯೦).

೭೫೦. ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಪಟಿಪನ್ನಾತಿಆದಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ.

ಇಧ ಪನ ಆಯಸ್ಮಾ ಅನುರುದ್ಧೋ ಅತ್ತನಾ ದೇವತಾಯ ಚ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಗವಾ ತಮತ್ಥಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸಾ ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ವಿಹಾರವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.