೩. ನಾಗವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಅಲಙ್ಕತಾ ಮಣಿಕಞ್ಚನಾಚಿತನ್ತಿ ನಾಗವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸಿನೀ ಏಕಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ ಸೀಲಾಚಾರಸಮ್ಪನ್ನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ವತ್ಥಯುಗಂ ವಾಯಾಪೇತ್ವಾ ಸುಪರಿಧೋತಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತು, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಇಮಂ ವತ್ಥಯುಗಂ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ ಯಂ ಮಮ ಅಸ್ಸ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ. ಭಗವಾ ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ಸಾ ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವರಾಜಸ್ಸ ಪಿಯಾ ಅಹೋಸಿ ವಲ್ಲಭಾ ಯಸುತ್ತರಾ ನಾಮ ನಾಮೇನ. ತಸ್ಸಾ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವೇನ ಹೇಮಜಾಲಸಞ್ಛನ್ನೋ ಕುಞ್ಜರವರೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಚ ಖನ್ಧೇ ಮಣಿಮಯೋ ಮಣ್ಡಪೋ, ಮಜ್ಝೇ ಸುಪಞ್ಞತ್ತರತನಪಲ್ಲಙ್ಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ದ್ವೀಸು ದನ್ತೇಸು ಚಸ್ಸ ಕಮಲಕುವಲಯುಜ್ಜಲಾ ರಮಣೀಯಾ ದ್ವೇ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯೋ ಪಾತುರಹೇಸುಂ. ತತ್ಥ ಪದುಮಕಣ್ಣಿಕಾಸು ಠಿತಾ ದೇವಧೀತಾ ಪಗ್ಗಹಿತಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕತೂರಿಯಾ ನಚ್ಚನ್ತಿ ಚೇವ ಗಾಯನ್ತಿ ಚ.

ಸತ್ಥಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪತ್ವಾ ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಸಾ ದೇವತಾ ಅತ್ತನಾ ಅನುಭುಯ್ಯಮಾನಂ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಕಾರಣಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತೀ ‘‘ಸತ್ಥು ವತ್ಥಯುಗದಾನಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಸೋಮನಸ್ಸಾ ಭಗವತಿ ಪಸಾದಬಹುಮಾನಾ ವನ್ದಿತುಕಾಮಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧವರಗತಾ ಆಕಾಸೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಂ ಆಯಸ್ಮಾ ವಙ್ಗೀಸೋ ಭಗವತೋ ಅನುಞ್ಞಾಯ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿ –

೭೦೫. ‘‘ಅಲಙ್ಕತಾ ಮಣಿಕಞ್ಚನಾಚಿತಂ, ಸೋವಣ್ಣಜಾಲಚಿತಂ ಮಹನ್ತಂ;

ಅಭಿರುಯ್ಹ ಗಜವರಂ ಸುಕಪ್ಪಿತಂ, ಇಧಾಗಮಾ ವೇಹಾಯಸಂ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ.

೭೦೬. ‘‘ನಾಗಸ್ಸ ದನ್ತೇಸು ದುವೇಸು ನಿಮ್ಮಿತಾ, ಅಚ್ಛೋದಕಾ ಪದುಮಿನಿಯೋ ಸುಫುಲ್ಲಾ;

ಪದುಮೇಸು ಚ ತೂರಿಯಗಣಾ ಪಭಿಜ್ಜರೇ, ಇಮಾ ಚ ನಚ್ಚನ್ತಿ ಮನೋಹರಾಯೋ.

೭೦೭. ‘‘ದೇವಿದ್ಧಿಪತ್ತಾಸಿ ಮಹಾನುಭಾವೇ, ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ ಕಿಮಕಾಸಿ ಪುಞ್ಞಂ;

ಕೇನಾಸಿ ಏವಂ ಜಲಿತಾನುಭಾವಾ, ವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ.

೭೦೫. ತತ್ಥ ಅಲಙ್ಕತಾತಿ ಸಬ್ಬಾಭರಣವಿಭೂಸಿತಾ. ಮಣಿಕಞ್ಚನಾಚಿತನ್ತಿ ತೇಹಿ ದಿಬ್ಬಮಾನೇಹಿ ಮಣಿಸುವಣ್ಣೇಹಿ ಆಚಿತಂ. ಸೋವಣ್ಣಜಾಲಚಿತನ್ತಿ ಹೇಮಜಾಲಸಞ್ಛನ್ನಂ. ಮಹನ್ತನ್ತಿ ವಿಪುಲಂ. ಸುಕಪ್ಪಿತನ್ತಿ ಗಮನಸನ್ನಾಹವಸೇನ ಸುಟ್ಠು ಸನ್ನದ್ಧಂ. ವೇಹಾಯಸನ್ತಿ ವೇಹಾಯಸಭೂತೇ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠೇ. ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇತಿ ಆಕಾಸೇ, ‘‘ಅಲಙ್ಕತಮಣಿಕಞ್ಚನಾಚಿತ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ದೇವತೇ, ತ್ವಂ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಅಲಙ್ಕತಾ ಅಲಙ್ಕತಮಣಿಕಞ್ಚನಾಚಿತಂ, ಅತಿವಿಯ ದಿಬ್ಬಮಾನೇಹಿ ಮಣೀಹಿ ಕಞ್ಚನೇಹಿ ಚ ಅಲಙ್ಕರಣವಸೇನ ಖಚಿತಂ, ಹೇಮಜಾಲೇಹಿ ಕುಮ್ಭಾಲಙ್ಕಾರಾದಿಭೇದೇಹಿ ಹತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಚಿತಂ ಆಮುತ್ತಂ ಮಹನ್ತಂ ಅತಿವಿಯ ಬ್ರಹನ್ತಂ ಉತ್ತಮಂ ಗಜಂ ಆರುಯ್ಹ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠಿಯಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಆಕಾಸೇನೇವ ಇಧ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಾತಿ.

೭೦೬. ನಾಗಸ್ಸ ದನ್ತೇಸು ದುವೇಸು ನಿಮ್ಮಿತಾತಿ ಏರಾವಣಸ್ಸ ವಿಯ ನಾಗರಾಜಸ್ಸ ಇಮಸ್ಸ ದ್ವೀಸು ದನ್ತೇಸು ದ್ವೇ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯೋ ಸುಚರಿತಸಿಪ್ಪಿನಾ ಸುಟ್ಠು ವಿರಚಿತಾ. ತೂರಿಯಗಣಾತಿ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕತೂರಿಯಸಮೂಹಾ. ಪಭಿಜ್ಜರೇತಿ ದ್ವಾದಸನ್ನಂ ಲಯಭೇದಾನಂ ವಸೇನ ಪಭೇದಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ‘‘ಪವಜ್ಜರೇ’’ತಿ ಚ ಪಠನ್ತಿ, ಪಕಾರೇಹಿ ವಾದೀಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಥೇರೇನ ಪುಟ್ಠಾ ದೇವತಾ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ –

೭೦೮. ‘‘ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ಬುದ್ಧಸ್ಸಹಂ ವತ್ಥಯುಗಂ ಅದಾಸಿಂ;

ಪಾದಾನಿ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಛಮಾ ನಿಸೀದಿಂ, ವಿತ್ತಾ ಚಹಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಂ ಅಕಾಸಿಂ.

೭೦೯. ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಚ ಮೇ ಕಞ್ಚನಸನ್ನಿಭತ್ತಚೋ, ಅದೇಸಯಿ ಸಮುದಯದುಕ್ಖನಿಚ್ಚತಂ;

ಅಸಙ್ಖತಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಸಸ್ಸತಂ, ಮಗ್ಗಂ ಅದೇಸಯಿ ಯತೋ ವಿಜಾನಿಸಂ.

೭೧೦. ‘‘ಅಪ್ಪಾಯುಕೀ ಕಾಲಕತಾ ತತೋ ಚುತಾ, ಉಪಪನ್ನಾ ತಿದಸಗಣಂ ಯಸಸ್ಸಿನೀ;

ಸಕ್ಕಸ್ಸಹಂ ಅಞ್ಞತರಾ ಪಜಾಪತಿ, ಯಸುತ್ತರಾ ನಾಮ ದಿಸಾಸು ವಿಸ್ಸುತಾ’’ತಿ.

೭೦೮-೯. ತತ್ಥ ಛಮಾತಿ ಭೂಮಿಯಂ. ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಹಿ ಇದಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ. ವಿತ್ತಾತಿ ತುಟ್ಠಾ. ಯತೋತಿ ಯತೋ ಸತ್ಥು ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಿಕಧಮ್ಮದೇಸನತೋ. ವಿಜಾನಿಸನ್ತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಂ.

೭೧೦. ಅಪ್ಪಾಯುಕೀತಿ ‘‘ಈದಿಸಂ ನಾಮ ಉಳಾರಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ನ ತಯಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ದುಕ್ಖಬಹುಲೇ ಮನುಸ್ಸತ್ತಭಾವೇ ಏವಂ ಠಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾತಾಭಿಸನ್ಧಿನಾ ವಿಯ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗತೇನ ಕಮ್ಮುನಾ ಅಪ್ಪಾಯುಕಾ ಸಮಾನಾ. ಅಞ್ಞತರಾ ಪಜಾಪತೀತಿ ಸೋಳಸಸಹಸ್ಸಾನಂ ಮಹೇಸೀನಂ ಅಞ್ಞತರಾ. ದಿಸಾಸು ವಿಸ್ಸುತಾತಿ ದ್ವೀಸು ದೇವಲೋಕೇಸು ಸಬ್ಬದಿಸಾಸು ಪಾಕಟಾ ಪಞ್ಞಾತಾ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ನಾಗವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.