೩. ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೩. ತತಿಯೇ ಅತ್ತನೋ ಅನೇಕೇ ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಪಹೀನೇತಿ ಲೋಭದೋಸಮೋಹವಿಪರೀತಮನಸಿಕಾರಅಹಿರಿಕಾನೋತ್ತಪ್ಪಕೋಧೂಪನಾಹಮಕ್ಖಪಲಾಸಇಸ್ಸಾಮಚ್ಛರಿಯಮಾಯಾ- ಸಾಠೇಯ್ಯಥಮ್ಭಸಾರಮ್ಭಮಾನಾತಿಮಾನಮದಪಮಾದತಣ್ಹಾಅವಿಜ್ಜಾತಿವಿಧಾಕುಸಲಮೂಲದುಚ್ಚರಿತಸಂಕಿಲೇಸವಿಸಮ- ಸಞ್ಞಾವಿತಕ್ಕಪಪಞ್ಚಚತುಬ್ಬಿಧವಿಪಲ್ಲಾಸಆಸವಓಘಯೋಗಗನ್ಥಾಗತಿಗಮನತಣ್ಹುಪಾದಾನಪಞ್ಚವಿಧ- ಚೇತೋಖಿಲಪಞ್ಚಚೇತೋವಿನಿಬನ್ಧನೀವರಣಾಭಿನನ್ದನಛವಿವಾದ- ಮೂಲತಣ್ಹಾಕಾಯಸತ್ತಾನುಸಯಅಟ್ಠಮಿಚ್ಛತ್ತನವ- ತಣ್ಹಾಮೂಲಕದಸಾಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥದ್ವಾಸಟ್ಠಿದಿಟ್ಠಿಗತಅಟ್ಠಸತತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಾದಿಪ್ಪಭೇದೇ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನೇ ಅನಾದಿಕಾಲಪವತ್ತೇ ದಿಯಡ್ಢಸಹಸ್ಸಕಿಲೇಸೇ ತಂಸಹಗತೇ ಚಾಪಿ ಅನೇಕೇ ಪಾಪಕೇ ಲಾಮಕೇ ಅಕೋಸಲ್ಲಸಮ್ಭೂತಟ್ಠೇನ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಅನವಸೇಸಂ ಸಹ ವಾಸನಾಯ ಬೋಧಿಮೂಲೇಯೇವ ಪಹೀನೇ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನೇ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಮಾನೋ ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಮೇ ಕಿಲೇಸೋ ಪಹೀನೋ, ಅಯಮ್ಪಿ ಮೇ ಕಿಲೇಸೋ ಪಹೀನೋ’’ತಿ ಅನುಪದಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಮಾನೋ ಭಗವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ.

ಅನೇಕೇ ಚ ಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇತಿ ಸೀಲಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಫಲಾನಿ, ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ, ಚತುಯೋನಿಪರಿಚ್ಛೇದಕಞಾಣಂ, ಚತ್ತಾರೋ ಅರಿಯವಂಸಾ, ಚತ್ತಾರಿ ವೇಸಾರಜ್ಜಞಾಣಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಪಧಾನಿಯಙ್ಗಾನಿ, ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ, ಪಞ್ಚಞಾಣಿಕೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ, ಪಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯಾ ಧಾತುಯೋ, ಪಞ್ಚ ವಿಮುತ್ತಾಯತನಞಾಣಾನಿ, ಪಞ್ಚ ವಿಮುತ್ತಿಪರಿಪಾಚನೀಯಾ ಸಞ್ಞಾ, ಛ ಅನುಸ್ಸತಿಟ್ಠಾನಾನಿ, ಛ ಗಾರವಾ, ಛ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯಾ ಧಾತುಯೋ, ಛ ಸತತವಿಹಾರಾ, ಛ ಅನುತ್ತರಿಯಾನಿ, ಛ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಾ ಪಞ್ಞಾ, ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ, ಛ ಅಸಾಧಾರಣಞಾಣಾನಿ, ಸತ್ತ ಅಪರಿಹಾನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಸತ್ತ ಅರಿಯಧನಾನಿ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಸತ್ತ ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮಾ, ಸತ್ತ ನಿಜ್ಜರವತ್ಥೂನಿ, ಸತ್ತ ಸಞ್ಞಾ, ಸತ್ತ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಪುಗ್ಗಲದೇಸನಾ, ಸತ್ತ ಖೀಣಾಸವಬಲದೇಸನಾ, ಅಟ್ಠ ಪಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಹೇತುದೇಸನಾ, ಅಟ್ಠ ಸಮ್ಮತ್ತಾನಿ, ಅಟ್ಠ ಲೋಕಧಮ್ಮಾತಿಕ್ಕಮಾ, ಅಟ್ಠ ಆರಮ್ಭವತ್ಥೂನಿ, ಅಟ್ಠ ಅಕ್ಖಣದೇಸನಾ, ಅಟ್ಠ ಮಹಾಪುರಿಸವಿತಕ್ಕಾ, ಅಟ್ಠ ಅಭಿಭಾಯತನದೇಸನಾ, ಅಟ್ಠ ವಿಮೋಕ್ಖಾ, ನವ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಮೂಲಕಾ ಧಮ್ಮಾ, ನವ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಪಧಾನಿಯಙ್ಗಾನಿ, ನವ ಸತ್ತಾವಾಸದೇಸನಾ, ನವ ಆಘಾತಪ್ಪಟಿವಿನಯಾ, ನವ ಸಞ್ಞಾ, ನವ ನಾನತ್ತಾನಿ, ನವ ಅನುಪುಬ್ಬವಿಹಾರಾ, ದಸ ನಾಥಕರಣಾ ಧಮ್ಮಾ, ದಸ ಕಸಿಣಾಯತನಾನಿ, ದಸ ಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಾ, ದಸ ಸಮ್ಮತ್ತಾನಿ, ದಸ ಅರಿಯವಾಸಾ, ದಸ ಅಸೇಕ್ಖಾ ಧಮ್ಮಾ, ದಸ ತಥಾಗತಬಲಾನಿ, ಏಕಾದಸ ಮೇತ್ತಾನಿಸಂಸಾ, ದ್ವಾದಸ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಾಕಾರಾ, ತೇರಸ ಧುತಙ್ಗಗುಣಾ, ಚುದ್ದಸ ಬುದ್ಧಞಾಣಾನಿ, ಪನ್ನರಸ ವಿಮುತ್ತಿಪರಿಪಾಚನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಸೋಳಸವಿಧಾ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿ, ಸೋಳಸ ಅಪರನ್ತಪನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಅಟ್ಠಾರಸ ಮಹಾವಿಪಸ್ಸನಾ, ಅಟ್ಠಾರಸ ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಾ, ಏಕೂನವೀಸತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಾನಿ, ಚತುಚತ್ತಾಲೀಸ ಞಾಣವತ್ಥೂನಿ, ಪಞ್ಞಾಸ ಉದಯಬ್ಬಯಞಾಣಾನಿ, ಪರೋಪಞ್ಞಾಸ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ, ಸತ್ತಸತ್ತತಿ ಞಾಣವತ್ಥೂನಿ, ಚತುವೀಸತಿಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಸಮಾಪತ್ತಿಸಞ್ಚಾರಿಮಹಾವಜಿರಞಾಣಂ, ಅನನ್ತನಯಸಮನ್ತಪಟ್ಠಾನಪವಿಚಯಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣದೇಸನಾಞಾಣಾನಿ, ತಥಾ ಅನನ್ತಾಸು ಲೋಕಧಾತೂಸು ಅನನ್ತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಸಯಾದಿವಿಭಾವನಞಾಣಾನಿ ಚಾತಿ ಏವಮಾದಿಕೇ ಅನೇಕೇ ಅತ್ತನೋ ಕುಸಲೇ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮೇ ಅನನ್ತಕಾಲಂ ಪಾರಮಿಪರಿಭಾವನಾಯ ಮಗ್ಗಭಾವನಾಯ ಚ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ವುದ್ಧಿಂ ಗತೇ ‘‘ಇಮೇಪಿ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮಾ ಮಯಿ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಇಮೇಪಿ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮಾ ಮಯಿ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ರುಚಿವಸೇನ ಮನಸಿಕಾರಾಭಿಮುಖೇ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ವಗ್ಗವಗ್ಗೇ ಪುಞ್ಜಪುಞ್ಜೇ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಮಾನೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ತೇ ಚ ಖೋ ಸಪದೇಸತೋ ಏವ, ನ ನಿಪ್ಪದೇಸತೋ. ಸಬ್ಬೇ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಭಗವತಾಪಿ ಅನುಪದಂ ಅನವಸೇಸತೋ ಮನಸಿ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಅನನ್ತಾಪರಿಮೇಯ್ಯಭಾವತೋ.

ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಬುದ್ಧೋಪಿ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಣೇಯ್ಯ ವಣ್ಣಂ,

ಕಪ್ಪಮ್ಪಿ ಚೇ ಅಞ್ಞಮಭಾಸಮಾನೋ;

ಖೀಯೇಥ ಕಪ್ಪೋ ಚಿರದೀಘಮನ್ತರೇ,

ವಣ್ಣೋ ನ ಖೀಯೇಥ ತಥಾಗತಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಅಪರಮ್ಪಿ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ನಾಮಾನಿ, ಸಗುಣೇನ ಮಹೇಸಿನೋ;

ಗುಣೇನ ನಾಮಮುದ್ಧೇಯ್ಯಂ, ಅಪಿ ನಾಮ ಸಹಸ್ಸತೋ’’ತಿ.

ತದಾ ಹಿ ಭಗವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪ್ಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಪ್ಪಮುಖೇ ಠತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು ವತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಗತೇಸು ಮಹಾಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅತ್ತನೋ ಅತೀತಜಾತಿವಿಸಯಂ ಞಾಣಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ತಾನಿ ನಿರನ್ತರಂ ಪೋಙ್ಖಾನುಪೋಙ್ಖಂ ಅನನ್ತಾಪರಿಮಾಣಪ್ಪಭೇದಾ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸೋ ‘‘ಏವಂ ಮಹನ್ತಸ್ಸ ನಾಮ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಮೂಲಭೂತಾ ಇಮೇ ಕಿಲೇಸಾ’’ತಿ ಕಿಲೇಸವಿಸಯಂ ಞಾಣಾಚಾರಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ತೇ ಪಹಾನಮುಖೇನ ಅನುಪದಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ವತ ಕಿಲೇಸಾ ಅನವಸೇಸತೋ ಮಯ್ಹಂ ಸುಟ್ಠು ಪಹೀನಾ’’ತಿ ಪುನ ತೇಸಂ ಪಹಾನಕರಂ ಸಾಕಾರಂ ಸಪರಿವಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತೋ ಅನನ್ತಾಪರಿಮಾಣಭೇದೇ ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಾದಿಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮೇ ಮನಸಾಕಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಅತ್ತನೋ ಅನೇಕೇ ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಪಹೀನೇ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಮಾನೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಅನೇಕೇ ಚ ಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗತೇ’’ತಿ.

ಏವಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸುದ್ದೇಸಭೂತಂ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಅಹು ಪುಬ್ಬೇತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣುಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಚಾಯಂ ರಾಗಾದಿಕೋ ಕಿಲೇಸಗಣೋ ಮಯ್ಹಂ ಸನ್ತಾನೇ ಅಹು ಆಸಿ, ನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಿಲೇಸಗಣೇ ಕೋಚಿಪಿ ಕಿಲೇಸೋ ನಾಹೋಸಿ. ತದಾ ನಾಹೂತಿ ತದಾ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅರಿಯಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಸೋ ಕಿಲೇಸಗಣೋ ನ ಅಹು ನ ಆಸಿ, ತತ್ಥ ಅಣುಮತ್ತೋಪಿ ಕಿಲೇಸೋ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಅಪ್ಪಹೀನೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ‘‘ತತೋ ನಾಹೂ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ, ತತೋ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಕ್ಖಣತೋ ಪರಂ ನಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಾಹು ಪುಬ್ಬೇತಿ ಯೋ ಚಾಯಂ ಮಮ ಅಪರಿಮಾಣೋ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮೋ ಏತರಹಿ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗತೋ ಉಪಲಬ್ಭತಿ, ಸೋಪಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಕ್ಖಣತೋ ಪುಬ್ಬೇ ನ ಅಹು ನ ಆಸಿ. ತದಾ ಅಹೂತಿ ಯದಾ ಪನ ಮೇ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಞಾಣಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ತದಾ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಮೇ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮೋ ಆಸಿ. ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಾಧಿಗಮೇನ ಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಗುಣಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಹತ್ಥಗತಾ ಏವ ಹೋನ್ತಿ.

ನ ಚಾಹು ನ ಚ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನ ಚೇತರಹಿ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಯೋ ಪನ ಸೋ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಮಯ್ಹಂ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಯೇನ ಸಬ್ಬೋ ಕಿಲೇಸಗಣೋ ಅನವಸೇಸಂ ಪಹೀನೋ, ಸೋ ಯಥಾ ಮಯ್ಹಂ ಮಗ್ಗಕ್ಖಣತೋ ಪುಬ್ಬೇ ನ ಚಾಹು ನ ಚ ಅಹೋಸಿ, ಏವಂ ಅತ್ತನಾ ಪಹಾತಬ್ಬಕಿಲೇಸಾಭಾವತೋ ತೇ ಕಿಲೇಸಾ ವಿಯ ಅಯಮ್ಪಿ ನ ಚ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅನಾಗತೇ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಏತರಹಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಕಾಲೇಪಿ ನ ವಿಜ್ಜತಿ ನ ಉಪಲಬ್ಭತಿ ಅತ್ತನಾ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾಭಾವತೋ. ನ ಹಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಅನೇಕವಾರಂ ಪವತ್ತತಿ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ನ ಪಾರಂ ದಿಗುಣಂ ಯನ್ತೀ’’ತಿ.

ಇತಿ ಭಗವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನೇ ಅನವಸೇಸಂ ಪಹೀನೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗತೇ ಅಪರಿಮಾಣೇ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮೇ ಚ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಮಾನೋ ಅತ್ತುಪನಾಯಿಕಪೀತಿವೇಗವಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ಪುರಿಮಾಯ ಕಥಾಯ ಪುರಿಮವೇಸಾರಜ್ಜದ್ವಯಮೇವ ಕಥಿತಂ, ಪಚ್ಛಿಮದ್ವಯಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಯಾ ಪಕಾಸಿತತ್ತಾ ಪಕಾಸಿತಮೇವ ಹೋತೀತಿ.

ತತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.