೫. ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಕಾಯಗತಾಯ ಸತಿಯಾತಿ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಕಾಯೇ ಗತಾಯ ಕಾಯಾರಮ್ಮಣಾಯ ಸತಿಯಾ, ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಲಕ್ಖಣೇ ಇದಂ ಕರಣವಚನಂ. ಅಜ್ಝತ್ತನ್ತಿ ಇಧ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ನಾಮ ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ತನಿ ಅತ್ತಸನ್ತಾನೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಯಸ್ಮಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭೂತೋ ಕೇಸಾದಿಕೋ ದ್ವತ್ತಿಂಸಕೋಟ್ಠಾಸಸಮುದಾಯೋ ಇಧ ಕಾಯೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ತಸ್ಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ಗೋಚರಜ್ಝತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೂಪಟ್ಠಿತಾಯಾತಿ ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತಭೂತೇ ಗೋಚರಜ್ಝತ್ತಭೂತೇ ವಾ ಕಾಯೇ ಸುಟ್ಠು ಉಪಟ್ಠಿತಾಯ. ಕಾ ಪನಾಯಂ ಸತಿ, ಯಾ ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ? ಯ್ವಾಯಂ ಭಗವತಾ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೭೭; ಮ. ನಿ. ೧.೧೧೦; ಖು. ಪಾ. ೩.ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರ) ಅಜ್ಝತ್ತಕೇಸಾದಿಕೋ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರೋ ಕಾಯೋ ವುತ್ತೋ, ತತ್ಥ ಯಾ ಪಟಿಕೂಲಮನಸಿಕಾರಂ ಪವತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪಚಾರಪ್ಪನಾವಸೇನ ಕಾಯೇ ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಸತಿ, ಸಾ ‘‘ಕಾಯಗತಾ ಸತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಥಾ ಚಾಯಂ, ಏವಂ ಆನಾಪಾನಚತುಇರಿಯಾಪಥಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಾನಂ ವಸೇನ ಉದ್ಧುಮಾತಕವಿನೀಲಕಾದಿವಸೇನ ಚ ಮನಸಿಕಾರಂ ಪವತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ ಯಥಾರಹಂ ಉಪಚಾರಪ್ಪನಾವಸೇನ ಕಾಯೇ ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಸತಿ ‘‘ಕಾಯಗತಾ ಸತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇಧ ಪನ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಕಾಯಗತಾ ಸತಿ ಪಥವೀಆದಿಕಾ ಚತಸ್ಸೋ ಧಾತುಯೋ ಸಸಮ್ಭಾರಸಙ್ಖೇಪಾದೀಸು ಚತೂಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಏಕೇನಾಕಾರೇನ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಲಕ್ಖಣಸಲ್ಲಕ್ಖಣವಸೇನ ಉಪಟ್ಠಿತಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಸತಿ ‘‘ಕಾಯಗತಾ ಸತೀ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಥೇರೋ ಪನ ತಥಾ ವಿಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಮೇವ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಇಧಾಪಿ ಗಾಥಾಯ ಏವಂ ಇಮಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬತಾ ‘‘ನ ಚಾಯಂ ನಿಸಜ್ಜಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತನಯಾನುಸಾರೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ.

ಏತಮತ್ಥನ್ತಿ ಏತಂ ಥೇರಸ್ಸ ಚತುಧಾತುವವತ್ಥಾನಮುಖೇನ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನೇನ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಓಗಾಹೇತ್ವಾ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಸಮಾಪಜ್ಜನಸಙ್ಖಾತಂ ಅತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾ. ಇಮಂ ಉದಾನನ್ತಿ ಇಮಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಭಾವನಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಧಿಗಮದೀಪಕಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಸತಿ ಕಾಯಗತಾ ಉಪಟ್ಠಿತಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಾ ಸತಿ ಸದ್ಧಾಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾನಂ ಸಮಾಧಿವೀರಿಯಪಞ್ಞಾನಂ ಯಥಾಸಕಂ ಕಿಚ್ಚನಿಪ್ಫಾದನೇನ ಸಹಾಯಭಾವಂ ಆಪನ್ನತ್ತಾ ಪಹೀನಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖಾ ತತೋ ಏವ ತಿಕ್ಖವಿಸದಭೂತಾ ಚ ಯಥಾವುತ್ತಕಾಯಸಂವರಣವಸೇನ ಏಕತ್ಥಸಮೋಸರಣವಸೇನ ಚ ಅವಿಪರೀತಸಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇನ್ತೀ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತಾ ಹೋತಿ, ಏತೇನ ಕಾಯಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಧಾತೂನಂ ತನ್ನಿಸ್ಸಿತಾನಞ್ಚ ಉಪಾದಾರೂಪಾನಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖಣವಸೇನ, ಪಚ್ಚಯೇ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ತತೋ ಪರಂ ತೇಸಂ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಲಕ್ಖಣಸಲ್ಲಕ್ಖಣವಸೇನ ಚ ಪವತ್ತಂ ಞಾಣಪರಮ್ಪರಾಗತಂ ಸತಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಸತಿಸೀಸೇನ ವಾ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಪರಿಞ್ಞಾತ್ತಯಪರಿಯಾಪನ್ನಞಾಣಪರಮ್ಪರಮೇವ ದಸ್ಸೇತಿ. ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಸಂವುತೋತಿ ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ಕಾಯೇ ಉಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಚಕ್ಖಾದೀಸು ಫಸ್ಸಸ್ಸ ಕಾರಣಭೂತೇಸು ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ಅಭಾವಿತಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಾರಹಾನಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೀನಂ ತಸ್ಸಾ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಞಾಣಪ್ಪವತ್ತಿಂ ಪಟಿವೇಧೇನ್ತೋ ತೇ ಪಿದಹನ್ತೋ ‘‘ತತ್ಥ ಸಂವುತೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏತೇನ ಞಾಣಸಂವರಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಸತತಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಮಾಹಿತೋತಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಚ ಸಂವುತೋ ಪುಥುತ್ತಾರಮ್ಮಣೇ ಚಿತ್ತಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಞಾಣೇ ತಿಕ್ಖೇ ಸೂರೇ ವಹನ್ತೇ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮಾಧಿನಾ ತಾವ ಸತತಂ ನಿರನ್ತರಂ ಸಮಾಹಿತೋ ಅನುಲೋಮಞಾಣಾನನ್ತರಂ ಗೋತ್ರಭುಞಾಣೋದಯತೋ ಪಟ್ಠಾಯ. ಜಞ್ಞಾ ನಿಬ್ಬಾನಮತ್ತನೋತಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ಸುಪಿನನ್ತೇಪಿ ಅಗೋಚರಭಾವತೋ, ಅರಿಯಾನಂ ಪನ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವ ಆವೇಣಿಕತ್ತಾ ಅತ್ತಸದಿಸತ್ತಾ ಚ ‘‘ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಲದ್ಧವೋಹಾರಸ್ಸ ಮಗ್ಗಫಲಞಾಣಸ್ಸ ಸಾತಿಸಯವಿಸಯಭಾವತೋ ಏಕನ್ತಸುಖಾವಹಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಸಙ್ಖತಧಾತು ‘‘ಅತ್ತನೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಜಞ್ಞಾ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಮಗ್ಗಫಲಞಾಣೇಹಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝೇಯ್ಯ, ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತೇನ ಅರಿಯಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಅಧಿಮುತ್ತತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅರಿಯಾ ಹಿ ಅಧಿಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಕಾಲೇಪಿ ಏಕನ್ತೇನೇವ ನಿಬ್ಬಾನೇ ನಿನ್ನಪೋಣಪಬ್ಭಾರಭಾವೇನ ವಿಹರನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಯಸ್ಸ ಸತಿ ಕಾಯಗತಾ ಉಪಟ್ಠಿತಾ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಸಂವುತೋ, ತತೋ ಏವ ಸತತಂ ಸಮಾಹಿತೋ ಅತ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖಕರಣೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಜಾನೇಯ್ಯಾತಿ ಏವಂ ಗಾಥಾಪದಾನಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏವಂ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಮುಖೇನ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಯ್ಯಾನಮಗ್ಗಂ ದಸ್ಸೇತಿ ಧಮ್ಮರಾಜಾ.

ಅಪರೋ ನಯೋ – ಸತಿ ಕಾಯಗತಾ ಉಪಟ್ಠಿತಾತಿ ಏತೇನ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಸಂವುತೋತಿ ಫಸ್ಸೋ ಆಯತನಂ ಕಾರಣಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಫಸ್ಸಾಯತನಾನಿ, ತೇಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು. ಫಸ್ಸಹೇತುಕೇಸು ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸು ಛಸು ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾದಿವೇದಯಿತೇಸು ತಣ್ಹಾದೀನಂ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಸಂವುತೋ, ಏತೇನ ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸತತಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಮಾಹಿತೋತಿ ಸತತಂ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ನಿರನ್ತರಂ ವಿಕ್ಖೇಪಾಭಾವತೋ ಸಮಾಹಿತೋ ಭಿಕ್ಖು. ಸೋ ಚಾಯಂ ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ ಸಬ್ಬಸೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಭಾವನಾಯ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತಾಯ ಹೋತಿ. ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಹಿ ಅತೀತಾದಿಭೇದಭಿನ್ನೇಸು ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಅನವಸೇಸತೋವ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮಸತೀತಿ. ಏತೇನ ಸೇಸಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ದಸ್ಸೇತಿ. ಜಞ್ಞಾ ನಿಬ್ಬಾನಮತ್ತನೋತಿ ಏವಂ ಚತುಸತಿಪಟ್ಠಾನಭಾವನಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಠಿತೋ ಭಿನ್ನಕಿಲೇಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನೋ ಕಿಲೇಸನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣೇನ ಸಯಮೇವ ಜಾನೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಥ ವಾ ಸತಿ ಕಾಯಗತಾ ಉಪಟ್ಠಿತಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಪರೇಸಞ್ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಯಥಾಸಭಾವಪರಿಞ್ಞಾದೀಪನೇನ ಥೇರಸ್ಸ ಸತಿವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿ ದೀಪಿತಾ. ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಸಂವುತೋತಿ ಚಕ್ಖಾದೀಸು ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು ಅಚ್ಚನ್ತಸಂವರದೀಪನೇನ ಸತತವಿಹಾರಿವಸೇನ ಥೇರಸ್ಸ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞಪ್ಪಕಾಸಿನೀ ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿ ದೀಪಿತಾ. ಸತತಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಮಾಹಿತೋತಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಬಹುಲತಾದಸ್ಸನೇನ ನವಾನುಪುಬ್ಬವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ದಸ್ಸಿತಾ. ಏವಂಭೂತೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಜಞ್ಞಾ ನಿಬ್ಬಾನಮತ್ತನೋತಿ ಕತಕಿಚ್ಚತ್ತಾ ಉತ್ತರಿ ಕರಣೀಯಾಭಾವತೋ ಕೇವಲಂ ಅತ್ತನೋ ಅನುಪಾದಿಸೇಸನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ಜಾನೇಯ್ಯ ಚಿನ್ತೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಪಞ್ಚಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.