೯. ವಿಸಾಖಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯. ನವಮೇ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇತಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಾ ಪಾಚೀನದಿಸಾಭಾಗೇ ಅನುರಾಧಪುರಸ್ಸ ಉತ್ತಮದೇವೀವಿಹಾರಸದಿಸೇ ಠಾನೇ ಕಾರಿತೇ ಆರಾಮೇ. ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇತಿ ಮಿಗಾರಮಾತುಯಾ ಪಾಸಾದೇ.

ತತ್ರಾಯಂ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ – ಅತೀತೇ ಸತಸಹಸ್ಸಕಪ್ಪಮತ್ಥಕೇ ಪದುಮುತ್ತರದಸಬಲಂ ಏಕಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಅತ್ತನೋ ಅಗ್ಗುಪಟ್ಠಾಯಿಕಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಭಗವತೋ ನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ತುಮ್ಹಾದಿಸಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಗ್ಗುಪಟ್ಠಾಯಿಕಾ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ದೇವೇಸು ಚ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಭದ್ದಿಯನಗರೇ ಮೇಣ್ಡಕಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಧನಞ್ಜಯಸೇಟ್ಠಿನೋ ಗೇಹೇ ಸುಮನದೇವಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ಜಾತಕಾಲೇ ಚಸ್ಸಾ ವಿಸಾಖಾತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸಾ ಯದಾ ಭಗವಾ ಭದ್ದಿಯನಗರಂ ಅಗಮಾಸಿ, ತದಾ ಪಞ್ಚಹಿ ದಾರಿಕಾಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ಪಠಮದಸ್ಸನೇನೇವ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅಹೋಸಿ.

ಅಪರಭಾಗೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಪುಣ್ಣವಡ್ಢನಕುಮಾರಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗತಾ, ತತ್ಥ ನಂ ಸಸುರೋ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿ ಉಪಕಾರವಸೇನ ಮಾತುಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ತಸ್ಮಾ ಮಿಗಾರಮಾತಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಮಹಲ್ಲತಾಪಸಾಧನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ನವಕೋಟೀಹಿ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ವಸನತ್ಥಾಯ ಕರೀಸಮತ್ತೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಉಪರಿಭೂಮಿಯಂ ಪಞ್ಚಗಬ್ಭಸತಾನಿ ಹೇಟ್ಠಾಭೂಮಿಯಂ ಪಞ್ಚಗಬ್ಭಸತಾನೀತಿ ಗಬ್ಭಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಪಾಸಾದಂ ಕಾರೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ’’ತಿ.

ಕೋಚಿದೇವ ಅತ್ಥೋತಿ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಪಯೋಜನಂ. ರಞ್ಞೇತಿ ರಾಜಿನಿ. ಪಟಿಬದ್ಧೋತಿ ಆಯತ್ತೋ. ವಿಸಾಖಾಯ ಞಾತಿಕುಲತೋ ಮಣಿಮುತ್ತಾದಿರಚಿತಂ ತಾದಿಸಂ ಭಣ್ಡಜಾತಂ ತಸ್ಸಾ ಪಣ್ಣಾಕಾರತ್ಥಾಯ ಪೇಸಿತಂ, ತಂ ನಗರದ್ವಾರಪ್ಪತ್ತಂ ಸುಙ್ಕಿಕಾ ತತ್ಥ ಸುಙ್ಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ತದನುರೂಪಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅತಿರೇಕಂ ಗಣ್ಹಿಂಸು. ತಂ ಸುತ್ವಾ ವಿಸಾಖಾ ರಞ್ಞೋ ತಮತ್ಥಂ ನಿವೇದೇತುಕಾಮಾ ಪತಿರೂಪಪರಿವಾರೇನ ರಾಜನಿವೇಸನಂ ಅಗಮಾಸಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ರಾಜಾ ಮಲ್ಲಿಕಾಯ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಅನ್ತೇಪುರಂ ಗತೋ ಹೋತಿ. ವಿಸಾಖಾ ಓಕಾಸಂ ಅಲಭಮಾನಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇದಾನಿ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭೋಜನವೇಲಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಛಿನ್ನಭತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಏವಂ ದ್ವೀಹತೀಹಂ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ ಓಕಾಸಂ ನ ಲಭಿಯೇವ. ಇತಿ ರಾಜಾ ಅನಿವೇದಿತೋಪಿ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯಸ್ಸ ಓಕಾಸಾಕರಣೇನ ‘‘ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ನ ತೀರೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ತತ್ಥ ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಾನುರೂಪಂ. ನ ತೀರೇತೀತಿ ನ ನಿಟ್ಠಾಪೇತಿ. ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾಯ ಹಿ ರಾಜಾಯತ್ತಸುಙ್ಕಮೇವ ರಞ್ಞೋ ದತ್ವಾ ಇತರಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತುಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಸೋ ರಞ್ಞಾ ನ ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ಏವ ನ ತೀರಿತೋ. ಹನ್ದಾತಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ದಿವಾ ದಿವಸ್ಸಾತಿ ದಿವಸಸ್ಸ ದಿವಾ, ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ಕಾಲೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ದ್ವೀಹತೀಹಂ ರಾಜನಿವೇಸನದ್ವಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಅನಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ನಿರತ್ಥಕಮೇವ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂ, ಭಗವತಿ ಉಪಸಙ್ಕಮನಮೇವ ಪನ ದಸ್ಸನಾನುತ್ತರಿಯಾದಿಪ್ಪಟಿಲಾಭಕಾರಣತ್ತಾ ಸಾತ್ಥಕನ್ತಿ ಏವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಾಯ ವೇಲಾಯ ಇಧಾಗತಾತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ‘‘ಇಧ ಮೇ, ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಏತಮತ್ಥನ್ತಿ ಏತಂ ಪರಾಯತ್ತತಾಯ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಾಸಮಿಜ್ಝನಸಙ್ಖಾತಂ ಅತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾ. ಇಮಂ ಉದಾನನ್ತಿ ಇಮಂ ಪರಾಧೀನಾಪರಾಧೀನವುತ್ತೀಸು ಆದೀನವಾನಿಸಂಸಪರಿದೀಪಕಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಂ ಪರವಸಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಜಾತಂ ಪಯೋಜನಂ ಪರವಸಂ ಪರಾಯತ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ಇಚ್ಛಾಯ ನಿಪ್ಫಾದೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತಾಯ ದುಕ್ಖಂ ದುಕ್ಖಾವಹಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬಂ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಸುಖನ್ತಿ ದುವಿಧಂ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಲೋಕಿಯಂ ಲೋಕುತ್ತರಞ್ಚ. ತತ್ಥ ಲೋಕಿಯಂ ರಾಜಿಸ್ಸರಿಯಾದಿ ಚೇವ ಲೋಕಿಯಜ್ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಚಿತ್ತಿಸ್ಸರಿಯಞ್ಚ, ಲೋಕುತ್ತರಂ ಮಗ್ಗಫಲಾಧಿಗಮನಿಮಿತ್ತಂ ನಿರೋಧಿಸ್ಸರಿಯಂ. ತೇಸು ಯಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಭಾವಪರಿಯೋಸಾನಂ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಇಸ್ಸರಿಯಂ, ಯಞ್ಚ ಸಕ್ಕಾದೀನಂ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ದೇವನಿಕಾಯೇ ಆಧಿಪಚ್ಚಭೂತಂ ಇಸ್ಸರಿಯಂ, ತದುಭಯಂ ಯದಿಪಿ ಕಮ್ಮಾನುಭಾವೇನ ಯಥಿಚ್ಛಿತನಿಪ್ಫತ್ತಿಯಾ ಸುಖನಿಮಿತ್ತತಾಯ ಸುಖಂ, ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖತಾಯ ಪನ ಸಬ್ಬಥಾ ದುಕ್ಖಮೇವ. ತಥಾ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿಕತಾಯ ಲೋಕಿಯಜ್ಝಾನನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಚಿತ್ತಿಸ್ಸರಿಯಂ, ನಿರೋಧಿಸ್ಸರಿಯಮೇವ ಪನ ಲೋಕಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಕಮ್ಪನೀಯತೋ ಅನಿವತ್ತಿಸಭಾವತ್ತಾ ಚ ಏಕನ್ತಸುಖಂ ನಾಮ. ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಬ್ಬತ್ಥೇವ ಅಪರಾಧೀನತಾಯ ಲಭತಿ ಚಿತ್ತಸುಖಂ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಸುಖ’’ನ್ತಿ ಆಹ.

ಸಾಧಾರಣೇ ವಿಹಞ್ಞನ್ತೀತಿ ಇದಂ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಪರವಸಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥವಿವರಣಂ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಸಾಧಾರಣೇ ಪಯೋಜನೇ ಸಾಧೇತಬ್ಬೇ ಸತಿ ತಸ್ಸ ಪರಾಧೀನತಾಯ ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಅನಿಪ್ಫಾದನತೋ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ವಿಹಞ್ಞನ್ತಿ ವಿಘಾತಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ ಕಿಲಮನ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯೋಗಾ ಹಿ ದುರತಿಕ್ಕಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಕಾಮಯೋಗಭವಯೋಗದಿಟ್ಠಿಯೋಗಅವಿಜ್ಜಾಯೋಗಾ ಅನಾದಿಕಾಲಭಾವಿತಾ ಅನುಪಚಿತಕುಸಲಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಪಜಹಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತಾಯ ದುರತಿಕ್ಕಮಾ. ಏತೇಸು ದಿಟ್ಠಿಯೋಗೋ ಪಠಮಮಗ್ಗೇನ ಅತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬೋ, ಕಾಮಯೋಗೋ ತತಿಯಮಗ್ಗೇನ. ಇತರೇ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗೇನ. ಇತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾನಂ ದುರಧಿಗಮನೀಯತ್ತಾ ಇಮೇ ಯೋಗಾ ದುರತಿಕ್ಕಮಾ. ತಸ್ಮಾ ಕಾಮಯೋಗಾದಿವಸೇನ ಇಚ್ಛಿತಾಲಾಭಹೇತು ಸತ್ತಾ ವಿಹಞ್ಞನ್ತಿ, ಅಸಾಧಾರಣೇ ಪನ ಚಿತ್ತಿಸ್ಸರಿಯೇ ನಿರೋಧಿಸ್ಸರಿಯೇ ಚ ಸತಿ ನ ಕದಾಚಿಪಿ ವಿಘಾತಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಅಥ ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಪರವಸನ್ತಿ ಯಂ ಅತ್ತನೋ ಅಞ್ಞಪ್ಪಟಿಬದ್ಧವುತ್ತಿಸಙ್ಖಾತಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಅನಿಚ್ಚಸಭಾವತಾಯ ದುಕ್ಖಂ. ‘‘ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ. ಸಬ್ಬಂ ಇಸ್ಸರಿಯನ್ತಿ ಯಂ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖತನಿಸ್ಸಟಂ ಇಸ್ಸರಿಯಟ್ಠಾನತಾಯ ಇಸ್ಸರಿಯನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ತಂ ಉಪಾದಿಸೇಸಾದಿವಿಭಾಗಂ ಸಬ್ಬಂ ಸುಖಂ. ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಮಂ ಸುಖ’’ನ್ತಿ (ಧ. ಪ. ೨೦೩-೨೦೪) ಹಿ ವುತ್ತಂ. ಸಾಧಾರಣೇತಿ ಏವಂ ದುಕ್ಖಸುಖೇ ವವತ್ಥಿತೇ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಬಹುಸಾಧಾರಣೇ ದುಕ್ಖಕಾರಣೇ ನಿಮುಗ್ಗಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಹಞ್ಞನ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯೋಗಾ ಹಿ ದುರತಿಕ್ಕಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ತೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ನಿಮುಜ್ಜನಸ್ಸ ಹೇತುಭೂತಾ ಕಾಮಯೋಗಾದಯೋ ದುರತಿಕ್ಕಮಾ, ತಸ್ಮಾ ತ್ವಮ್ಪಿ ವಿಸಾಖೇ ಪರಾಯತ್ತಮತ್ಥಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಅಲಭಮಾನಾ ವಿಹಞ್ಞಸೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ನವಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.