೮. ಸಙ್ಗಾಮಜಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಸಙ್ಗಾಮಜೀತಿ ಏವಂನಾಮೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಮಹಾವಿಭವಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುತ್ತೋ, ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪತಿರೂಪೇನ ದಾರೇನ ನಿಯೋಜೇತ್ವಾ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ ಘರಬನ್ಧನೇನ ಬದ್ಧೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿನೋ ಉಪಾಸಕೇ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸೀಲಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಸುದ್ಧವತ್ಥೇ ಸುದ್ಧುತ್ತರಾಸಙ್ಗೇ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಹತ್ಥೇ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತ್ಥಂ ಜೇತವನಾಭಿಮುಖೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕತ್ಥ ತುಮ್ಹೇ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತ್ಥಂ ಜೇತವನೇ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಅಹಮ್ಪಿ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಜೇತವನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಕಞ್ಚನಗುಹಾಯಂ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೋ ಕೇಸರಸೀಹೋ ವಿಯ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಣ್ಡಪೇ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ.

ಅಥ ಖೋ ತೇ ಉಪಾಸಕಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು, ಸಙ್ಗಾಮಜಿಪಿ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತಸ್ಸಾ ಪರಿಸಾಯ ಪರಿಯನ್ತೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಅನೇಕೇಸಂ ಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ. ಸಙ್ಗಾಮಜಿಪಿ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ವಾ ಪರಿಸಾಯ ವುಟ್ಠಿತಾಯ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ ‘‘ಪಬ್ಬಾಜೇಥ ಮಂ ಭಗವಾ’’ತಿ. ‘‘ಅನುಞ್ಞಾತೋಸಿ ಪನ ತ್ವಂ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅನುಞ್ಞಾತೋ’’ತಿ. ‘‘ನ ಖೋ, ಸಙ್ಗಾಮಜಿ, ತಥಾಗತಾ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಅನನುಞ್ಞಾತಂ ಪುತ್ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಥಾ ಮಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ಅನುಜಾನನ್ತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಅನುಜಾನಾಥ ಮಂ ಪಬ್ಬಜಿತು’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತತೋ ಪರಂ ರಟ್ಠಪಾಲಸುತ್ತೇ (ಮ. ನಿ. ೨.೨೯೩ ಆದಯೋ) ಆಗತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಅಥ ಸೋ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ಅನುಞ್ಞಾತೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ. ಅಲತ್ಥ ಖೋ ಚ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಸಮ್ಪದಞ್ಚ, ಅಚಿರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚ ಪನ ಸೋ ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ಥಾಯ ಘಟೇನ್ತೋ ವಾಯಮನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞಾವಾಸೇ ವಸ್ಸಂ ವಸಿತ್ವಾ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಹುತ್ವಾ ವುತ್ಥವಸ್ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಮಾತಾಪಿತೂನಞ್ಚ ಪಟಿಸ್ಸವಮೋಚನತ್ಥಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಙ್ಗಾಮಜಿ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಸೋ ಹಾಯಸ್ಮಾ ಧುರಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಜೇತವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕತಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಪುನ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಞಾತಿಮಿತ್ತಾ ಚಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಸಙ್ಗಾಮಜಿ, ಕಿರ ಇಧಾಗತೋ’’ತಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ತುರಿತತುರಿತಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿಯೇಸನ್ತಾ ನಂ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಅಪುತ್ತಕಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ರಾಜಾನೋ ಹರೇಯ್ಯುಂ, ಅಪ್ಪಿಯಾ ದಾಯಾದಾ ವಾ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯುಂ, ನಾಲಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ, ಏಹಿ, ತಾತ, ವಿಬ್ಭಮಾ’’ತಿ ಯಾಚಿಂಸು. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಥೇರೋ ‘‘ಇಮೇ ಮಯ್ಹಂ ಕಾಮೇಹಿ ಅನತ್ಥಿಕಭಾವಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ಗೂಥಧಾರೀ ವಿಯ ಗೂಥಪಿಣ್ಡೇ ಕಾಮೇಸುಯೇವ ಅಲ್ಲೀಯನಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ನಯಿಮೇ ಸಕ್ಕಾ ಧಮ್ಮಕಥಾಯ ಸಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ ಅಸ್ಸುಣನ್ತೋ ವಿಯ ನಿಸೀದಿ. ತೇ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಚನಂ ಅಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಘರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತಸ್ಸ ಭರಿಯಂ ಸಪರಿವಾರಂ ಉಯ್ಯೋಜೇಸುಂ ‘‘ಮಯಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ತಂ ಯಾಚನ್ತಾಪಿ ತಸ್ಸ ಮನಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಆಗತಾ, ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ಭದ್ದೇ, ತವ ಭತ್ತಾರಂ ಪುತ್ತಸನ್ದಸ್ಸನೇನ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಸಞ್ಞಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ತಾಯ ಕಿರ ಆಪನ್ನಸತ್ತಾಯ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ದಾರಕಮಾದಾಯ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ಜೇತವನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಙ್ಗಾಮಜಿಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಗಿಹಿಕಾಲೇ ಪಾದಪರಿಚರಣವಸೇನ ದುತಿಯಿಕಾ, ಭರಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯ್ಯೋತಿ ‘‘ಅಯ್ಯಪುತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕವೋಹಾರೇನ ವದತಿ. ಕಿರಾತಿ ಅನುಸ್ಸವನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ತಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ ಕಿರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಖುದ್ದಪುತ್ತಞ್ಹಿ ಸಮಣ, ಪೋಸ ಮನ್ತಿ ಆಪನ್ನಸತ್ತಮೇವ ಮಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಸಾಹಂ ಏತರಹಿ ಖುದ್ದಪುತ್ತಾ, ತಾದಿಸಂ ಮಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾವ ತವ ಸಮಣಧಮ್ಮಕರಣಂ ಅಯುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ, ಸಮಣ, ಪುತ್ತದುತಿಯಂ ಮಂ ಘಾಸಚ್ಛಾದನಾದೀಹಿ ಭರಸ್ಸೂತಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ಪನ, ಸಙ್ಗಾಮಜಿ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಂ ನೇವ ಓಲೋಕೇತಿ, ನಾಪಿ ಆಲಪತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಙ್ಗಾಮಜಿ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ.

ಸಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ತಥೇವ ವತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಮೇವ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಪುರಿಸಾ ನಾಮ ಭರಿಯಾಸು ನಿರಪೇಕ್ಖಾಪಿ ಪುತ್ತೇಸು ಸಾಪೇಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪುತ್ತಸಿನೇಹೋ ಪಿತು ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪುತ್ತಪೇಮೇನಾಪಿ ಮಯ್ಹಂ ವಸೇ ವತ್ತೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಪುತ್ತಂ ಥೇರಸ್ಸ ಅಙ್ಕೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಪಕ್ಕಮ್ಮ ‘‘ಏಸೋ ತೇ, ಸಮಣ, ಪುತ್ತೋ, ಪೋಸ ನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾ ಕಿರ ಸಮಣತೇಜೇನಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೇ ಠಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಥೇರೋ ದಾರಕಮ್ಪಿ ನೇವ ಓಲೋಕೇತಿ ನಾಪಿ ಆಲಪತಿ. ಅಥ ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಅವಿದೂರೇ ಠತ್ವಾ ಮುಖಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಥೇರಸ್ಸ ಆಕಾರಂ ಞತ್ವಾ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ‘‘ಪುತ್ತೇನಪಿ ಅಯಂ ಸಮಣೋ ಅನತ್ಥಿಕೋ’’ತಿ ದಾರಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಙ್ಗಾಮಜಿಸ್ಸ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಪುತ್ತೇನಪೀತಿ ಅಯಂ ಸಮಣೋ ಅತ್ತನೋ ಓರಸಪುತ್ತೇನಪಿ ಅನತ್ಥಿಕೋ, ಪಗೇವ ಅಞ್ಞೇಹೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ದಿಬ್ಬೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ದಿಬ್ಬಸದಿಸತ್ತಾ ದಿಬ್ಬಂ. ದೇವತಾನಞ್ಹಿ ಸುಚರಿತಕಮ್ಮನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಪಿತ್ತಸೇಮ್ಹರುಹಿರಾದೀಹಿ ಅಪಲಿಬುದ್ಧಂ ದೂರೇಪಿ ಆರಮ್ಮಣಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಸಮತ್ಥಂ ದಿಬ್ಬಂ ಪಸಾದಚಕ್ಖು ಹೋತಿ. ಇದಮ್ಪಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಧಿನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಚಕ್ಖುಂ ತಾದಿಸನ್ತಿ ದಿಬ್ಬಂ ವಿಯಾತಿ ದಿಬ್ಬಂ, ದಿಬ್ಬವಿಹಾರಸನ್ನಿಸ್ಸಯೇನ ಲದ್ಧತ್ತಾ ವಾ ದಿಬ್ಬಂ, ಮಹಾಜುತಿಕತ್ತಾ ಮಹಾಗತಿಕತ್ತಾ ವಾ ದಿಬ್ಬಂ, ತೇನ ದಿಬ್ಬೇನ. ವಿಸುದ್ಧೇನಾತಿ ನೀವರಣಾದಿಸಂಕಿಲೇಸವಿಗಮೇನ ಸುಪರಿಸುದ್ಧೇನ. ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನಾತಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಿಸಯಾತೀತೇನ. ಇಮಂ ಏವರೂಪಂ ವಿಪ್ಪಕಾರನ್ತಿ ಇಮಂ ಏವಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಪಬ್ಬಜಿತೇಸು ಅಸಾರುಪ್ಪಂ ಅಙ್ಕೇ ಪುತ್ತಟ್ಠಪನಸಙ್ಖಾತಂ ವಿರೂಪಕಿರಿಯಂ.

ಏತಮತ್ಥನ್ತಿ ಏತಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಙ್ಗಾಮಜಿಸ್ಸ ಪುತ್ತದಾರಾದೀಸು ಸಬ್ಬತ್ಥ ನಿರಪೇಕ್ಖಭಾವಸಙ್ಖಾತಂ ಅತ್ಥಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರತೋ ವಿದಿತ್ವಾ. ಇಮಂ ಉದಾನನ್ತಿ ಇಮಂ ತಸ್ಸ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠಾದೀಸು ತಾದಿಭಾವದೀಪಕಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಆಯನ್ತಿನ್ತಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿಂ, ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ನಾಭಿನನ್ದತೀತಿ ದಟ್ಠುಂ ಮಂ ಆಗತಾತಿ ನ ನನ್ದತಿ ನ ತುಸ್ಸತಿ. ಪಕ್ಕಮನ್ತಿನ್ತಿ ಸಾ ಅಯಂ ಮಯಾ ಅಸಮ್ಮೋದಿತಾವ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿಂ. ನ ಸೋಚತೀತಿ ನ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾಪಮಾಪಜ್ಜತಿ. ಯೇನ ಪನ ಕಾರಣೇನ ಥೇರೋ ಏವಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನ ಸೋಚತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಙ್ಗಾ ಸಙ್ಗಾಮಜಿಂ ಮುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಸಙ್ಗಾತಿ ರಾಗಸಙ್ಗೋ ದೋಸಮೋಹಮಾನದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಗೋತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಾಪಿ ಸಙ್ಗಾ ಸಮುಚ್ಛೇದಪ್ಪಟಿಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿಮುತ್ತೀಹಿ ವಿಮುತ್ತಂ ಸಙ್ಗಾಮಜಿಂ ಭಿಕ್ಖುಂ. ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ್ತಿ ತಂ ತಾದಿಭಾವಪ್ಪತ್ತಂ ಖೀಣಾಸವಂ ಅಹಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಬಾಹಿತಪಾಪತ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ್ತಿ ವದಾಮೀತಿ.

ಅಟ್ಠಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.