೭. ಅಜಕಲಾಪಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭. ಸತ್ತಮೇ ಪಾವಾಯನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಮಲ್ಲರಾಜೂನಂ ನಗರೇ. ಅಜಕಲಾಪಕೇ ಚೇತಿಯೇತಿ ಅಜಕಲಾಪಕೇನ ನಾಮ ಯಕ್ಖೇನ ಪರಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ ‘‘ಅಜಕಲಾಪಕ’’ನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೇ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಚಿತ್ತೀಕತಟ್ಠಾನೇ. ಸೋ ಕಿರ ಯಕ್ಖೋ ಅಜೇ ಕಲಾಪೇ ಕತ್ವಾ ಬನ್ಧನೇನ ಅಜಕೋಟ್ಠಾಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಬಲಿಂ ಪಟಿಚ್ಛತಿ, ನ ಅಞ್ಞಥಾ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಜಕಲಾಪಕೋ’’ತಿ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಕೇಚಿ ಪನಾಹು – ಅಜಕೇ ವಿಯ ಸತ್ತೇ ಲಾಪೇತೀತಿ ಅಜಕಲಾಪಕೋತಿ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಸತ್ತಾ ಬಲಿಂ ಉಪನೇತ್ವಾ ಯದಾ ಅಜಸದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ಬಲಿಂ ಉಪಹರನ್ತಿ, ತದಾ ಸೋ ತುಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಜಕಲಾಪಕೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ. ಸೋ ಪನ ಯಕ್ಖೋ ಆನುಭಾವಸಮ್ಪನ್ನೋ ಕಕ್ಖಳೋ ಫರುಸೋ ತತ್ಥ ಚ ಸನ್ನಿಹಿತೋ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಠಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾ ಚಿತ್ತಿಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಬಲಿಂ ಉಪಹರನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಜಕಲಾಪಕೇ ಚೇತಿಯೇ’’ತಿ. ಅಜಕಲಾಪಕಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಭವನೇತಿ ತಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ವಿಮಾನೇ.

ತದಾ ಕಿರ ಸತ್ಥಾ ತಂ ಯಕ್ಖಂ ದಮೇತುಕಾಮೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಏಕೋ ಅದುತಿಯೋ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ ಅಜಕಲಾಪಕಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಭವನದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ದೋವಾರಿಕಂ ಭವನಪವಿಸನತ್ಥಾಯ ಯಾಚಿ. ಸೋ ‘‘ಕಕ್ಖಳೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಜಕಲಾಪಕೋ ಯಕ್ಖೋ, ಸಮಣೋತಿ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ವಾ ಗಾರವಂ ನ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ಏವ ಜಾನಾಥ, ಮಯ್ಹಂ ಪನ ತಸ್ಸ ಅನಾರೋಚನಂ ನ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ತಾವದೇವ ಯಕ್ಖಸಮಾಗಮಂ ಗತಸ್ಸ ಅಜಕಲಾಪಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ವಾತವೇಗೇನ ಅಗಮಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಅನ್ತೋಭವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಜಕಲಾಪಕಸ್ಸ ನಿಸೀದನಮಣ್ಡಪೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಓರೋಧಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತಾಸಂ ಕಾಲಯುತ್ತಂ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಪಾವಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಅಜಕಲಾಪಕೇ ಚೇತಿಯೇ ಅಜಕಲಾಪಕಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಭವನೇ’’ತಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸಾತಾಗಿರಹೇಮವತಾ ಅಜಕಲಾಪಕಸ್ಸ ಭವನಮತ್ಥಕೇನ ಯಕ್ಖಸಮಾಗಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಗಮನೇ ಅಸಮ್ಪಜ್ಜಮಾನೇ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಅಜಕಲಾಪಕಸ್ಸ ಭವನೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಕ್ಖಸಮಾಗಮಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಗತಾ ಯಕ್ಖಸನ್ನಿಪಾತೇ ಅಜಕಲಾಪಕಂ ದಿಸ್ವಾ ತುಟ್ಠಿಂ ಪವೇದಯಿಂಸು ‘‘ಲಾಭಾ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಅಜಕಲಾಪಕ, ಯಸ್ಸ ತೇ ಭವನೇ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲೋ ಭಗವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಪಯಿರುಪಾಸಸ್ಸು, ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸುಣಾಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ತಸ್ಸ ಮುಣ್ಡಕಸ್ಸ ಸಮಣಕಸ್ಸ ಮಮ ಭವನೇ ನಿಸಿನ್ನಭಾವಂ ಕಥೇನ್ತೀ’’ತಿ ಕೋಧಾಭಿಭೂತೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಯ್ಹಂ ತೇನ ಸಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಯಕ್ಖಸನ್ನಿಪಾತತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಾದಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಮತ್ತಂ ಪಬ್ಬತಕೂಟಂ ಅಕ್ಕಮಿ, ತಂ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ದ್ವಿಧಾ ಅಹೋಸಿ. ಸೇಸಂ ಏತ್ಥ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಆಳವಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ (ಸಂ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧.೨೪೬) ಆಗತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಅಜಕಲಾಪಕಸ್ಸ ಸಮಾಗಮೋ ಹಿ ಆಳವಕಸಮಾಗಮಸದಿಸೋವ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಹಕರಣಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಭವನತೋ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ನಿಕ್ಖಮನಂ ಪವೇಸನಞ್ಚ. ಅಜಕಲಾಪಕೋ ಹಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋಯೇವ ‘‘ಏತೇಹಿಯೇವ ತಂ ಸಮಣಂ ಪಲಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾತಮಣ್ಡಲಾದಿಕೇ ನವವಸ್ಸೇ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ಭಗವತೋ ಚಲನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ನಾನಾವಿಧಪ್ಪಹರಣಹತ್ಥೇ ಅತಿವಿಯ ಭಯಾನಕರೂಪೇ ಭೂತಗಣೇ ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅನ್ತನ್ತೇನೇವ ಚರನ್ತೋ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಕತ್ವಾಪಿ ಭಗವತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನತೋ ಚಲನಂ ಕಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಕೇವಲಂ ಪನ ‘‘ಅಯಂ ಸಮಣೋ ಮಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಮಯ್ಹಂ ಭವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಸೀದತೀ’’ತಿ ಕೋಧವಸೇನ ಪಜ್ಜಲಿ. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಚಣ್ಡಸ್ಸ ಕುಕ್ಕುರಸ್ಸ ನಾಸಾಯ ಪಿತ್ತಂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಸೋ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಚಣ್ಡತರೋ ಅಸ್ಸ, ಏವಮೇವಾಯಂ ಯಕ್ಖೋ ಮಯಿ ಇಧ ನಿಸಿನ್ನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪದೂಸೇತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಸಯಮೇವ ಭವನತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಿಸೀದಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯನ್ತಿ ರತ್ತಿಯಂ ಅನ್ಧಕರಣತಮಸಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣುಪ್ಪತ್ತಿವಿರಹಿತೇ ಬಹಲನ್ಧಕಾರೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚತುರಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕಿರ ತದಾ ಅನ್ಧಕಾರೋ ಪವತ್ತೀತಿ. ದೇವೋತಿ ಮೇಘೋ ಏಕಮೇಕಂ ಫುಸಿತಕಂ ಉದಕಬಿನ್ದುಂ ಪಾತೇತಿ. ಅಥ ಯಕ್ಖೋ ‘‘ಇಮಿನಾ ಸದ್ದೇನ ತಾಸೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಸಮಣಂ ಪಲಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭಗವತೋ ಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಕ್ಕುಲೋ’’ತಿಆದಿನಾ ತಂ ಭಿಂಸನಂ ಅಕಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಥ ಖೋ ಅಜಕಲಾಪಕೋ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಭಯನ್ತಿ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸಂ, ಛಮ್ಭಿತತ್ತನ್ತಿ ಊರುತ್ಥಮ್ಭಕಸರೀರಸ್ಸ ಛಮ್ಭಿತಭಾವಂ. ಲೋಮಹಂಸನ್ತಿ ಲೋಮಾನಂ ಪಹಟ್ಠಭಾವಂ, ತೀಹಿಪಿ ಪದೇಹಿ ಭಯುಪ್ಪತ್ತಿಮೇವ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ಪನಾಯಂ ಏವಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ, ನನು ಪುಬ್ಬೇ ಅತ್ತನಾ ಕಾತಬ್ಬಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಅಕಾಸೀತಿ? ಸಚ್ಚಮಕಾಸಿ, ತಂ ಪನೇಸ ‘‘ಅನ್ತೋಭವನೇ ಖೇಮಟ್ಠಾನೇ ಥಿರಭೂಮಿಯಂ ಠಿತಸ್ಸ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಖಿ, ಇದಾನಿ ಬಹಿ ಠಿತಂ ಏವಂ ಭಿಂಸಾಪೇತ್ವಾ ಪಲಾಪೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಯಕ್ಖೋ ಅತ್ತನೋ ಭವನಂ ‘‘ಥಿರಭೂಮೀ’’ತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ‘‘ತತ್ಥ ಠಿತತ್ತಾ ಅಯಂ ಸಮಣೋ ನ ಭಾಯತೀ’’ತಿ ಚ.

ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ‘‘ಅಕ್ಕುಲೋ ಪಕ್ಕುಲೋ’’ತಿ ಅಕ್ಕುಲಪಕ್ಕುಲಿಕಂ ಅಕಾಸೀತಿ ತಯೋ ವಾರೇ ‘‘ಅಕ್ಕುಲೋ ಪಕ್ಕುಲೋ’’ತಿ ಭಿಂಸಾಪೇತುಕಾಮತಾಯ ಏವರೂಪಂ ಸದ್ದಂ ಅಕಾಸಿ. ಅನುಕರಣಸದ್ದೋ ಹಿ ಅಯಂ. ತದಾ ಹಿ ಸೋ ಯಕ್ಖೋ ಸಿನೇರುಂ ಉಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತೋ ವಿಯ ಚ ಮಹತಾ ಉಸ್ಸಾಹೇನ ಅಸನಿಸತಸದ್ದಸಙ್ಘಾಟಂ ವಿಯ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪುಞ್ಜೀಕತಂ ಹುತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛರನ್ತಂ ದಿಸಾಗಜಾನಂ ಹತ್ಥಿಗಜ್ಜಿತಂ, ಕೇಸರಸೀಹಾನಂ ಸೀಹನಿನ್ನಾದಂ, ಯಕ್ಖಾನಂ ಹಿಂಕಾರಸದ್ದಂ, ಭೂತಾನಂ ಅಟ್ಟಹಾಸಂ, ಅಸುರಾನಂ ಅಪ್ಫೋಟನಘೋಸಂ, ಇನ್ದಸ್ಸ ದೇವರಞ್ಞೋ ವಜಿರನಿಗ್ಘಾತನಿಗ್ಘೋಸಂ, ಅತ್ತನೋ ಗಮ್ಭೀರತಾಯ ವಿಪ್ಫಾರಿಕತಾಯ ಭಯಾನಕತಾಯ ಚ ಅವಸೇಸಸದ್ದಂ ಅವಹಸನ್ತಮಿವ ಅಭಿಭವನ್ತಮಿವ ಚ ಕಪ್ಪವುಟ್ಠಾನಮಹಾವಾತಮಣ್ಡಲಿಕಾಯ ವಿನಿಗ್ಘೋಸಂ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ಹದಯಂ ಫಾಲೇನ್ತಂ ವಿಯ ಮಹನ್ತಂ ಪಟಿಭಯನಿಗ್ಘೋಸಂ ಅಬ್ಯತ್ತಕ್ಖರಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಅತ್ತನೋ ಯಕ್ಖಗಜ್ಜಿತಂ ಗಜ್ಜಿ ‘‘ಏತೇನ ಇಮಂ ಸಮಣಂ ಭಿಂಸಾಪೇತ್ವಾ ಪಲಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಯಂ ಯಂ ನಿಚ್ಛರತಿ, ತೇನ ತೇನ ಪಬ್ಬತಾ ಪಪಟಿಕಂ ಮುಞ್ಚಿಂಸು, ವನಪ್ಪತಿಜೇಟ್ಠಕೇ ಉಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬೇಸು ರುಕ್ಖಲತಾಗುಮ್ಬೇಸು ಪತ್ತಫಲಪುಪ್ಫಾನಿ ಸೀದಯಿಂಸು, ತಿಯೋಜನಸಹಸ್ಸವಿತ್ಥತೋಪಿ ಹಿಮವನ್ತಪಬ್ಬತರಾಜಾ ಸಙ್ಕಮ್ಪಿ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪಿ ಸಮ್ಪವೇಧಿ, ಭುಮ್ಮದೇವತಾ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ದೇವತಾನಮ್ಪಿ ಅಹುದೇವ ಭಯಂ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ಲೋಮಹಂಸೋ, ಪಗೇವ ಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಅಞ್ಞೇಸಞ್ಚ ಅಪದದ್ವಿಪದಚತುಪ್ಪದಾನಂ ಮಹಾಪಥವಿಯಾ ಉನ್ದ್ರಿಯನಕಾಲೋ ವಿಯ ಮಹತೀ ವಿಭಿಂಸನಕಾ ಅಹೋಸಿ, ಸಕಲಸ್ಮಿಂ ಜಮ್ಬುದೀಪತಲೇ ಮಹನ್ತಂ ಕೋಲಾಹಲಂ ಉದಪಾದಿ. ಭಗವಾ ಪನ ತಂ ಸದ್ದಂ ‘‘ಕಿಮೀ’’ತಿ ಅಮಞ್ಞಮಾನೋ ನಿಚ್ಚಲೋ ನಿಸೀದಿ, ‘‘ಮಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಇಮಿನಾ ಅನ್ತರಾಯೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ.

ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸೋ ಸದ್ದೋ ‘‘ಅಕ್ಕುಲ ಪಕ್ಕುಲ’’ ಇತಿ ಇಮಿನಾ ಆಕಾರೇನ ಸತ್ತಾನಂ ಸೋತಪಥಂ ಅಗಮಾಸಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಅನುಕರಣವಸೇನ ‘‘ಅಕ್ಕುಲೋ ಪಕ್ಕುಲೋ’’ತಿ, ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ತಸ್ಸಂ ನಿಗ್ಘೋಸನಿಚ್ಛಾರಣಾಯಂ ಅಕ್ಕುಲಪಕ್ಕುಲಕರಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅಕ್ಕುಲಪಕ್ಕುಲಿಕಂ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ ಸಙ್ಗಹಂ ಆರೋಪಯಿಂಸು. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಆಕುಲಬ್ಯಾಕುಲ ಇತಿ ಪದದ್ವಯಸ್ಸ ಪರಿಯಾಯಾಭಿಧಾನವಸೇನ ಅಕ್ಕುಲೋ ಬಕ್ಕುಲೋತಿ ಅಯಂ ಸದ್ದೋ ವುತ್ತೋ’’ತಿ ವದನ್ತಿ ಯಥಾ ‘‘ಏಕಂ ಏಕಕ’’ನ್ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಏಕವಾರಂ ಜಾತೋ ಪಠಮುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ ಆಕುಲೋತಿ ಆದಿಅತ್ಥೋ ಆಕಾರೋ, ತಸ್ಸ ಚ ಕಕಾರಾಗಮಂ ಕತ್ವಾ ರಸ್ಸತ್ತಂ ಕತನ್ತಿ. ದ್ವೇ ವಾರೇ ಪನ ಜಾತೋ ಬಕ್ಕುಲೋ, ಕುಲಸದ್ದೋ ಚೇತ್ಥ ಜಾತಿಪರಿಯಾಯೋ ಕೋಲಂಕೋಲೋತಿಆದೀಸು ವಿಯ. ವುತ್ತಅಧಿಪ್ಪಾಯಾನುವಿಧಾಯೀ ಚ ಸದ್ದಪ್ಪಯೋಗೋತಿ ಪಠಮೇನ ಪದೇನ ಜಲಾಬುಜಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಯೋ, ದುತಿಯೇನ ಅಣ್ಡಜಆಸೀವಿಸಕಣ್ಹಸಪ್ಪಾದಯೋ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೀಹಾದಿಕೋ ವಿಯ ಆಸೀವಿಸಾದಿಕೋ ವಿಯ ಚ ‘‘ಅಹಂ ತೇ ಜೀವಿತಹಾರಕೋ’’ತಿ ಇಮಂ ಅತ್ಥಂ ಯಕ್ಖೋ ಪದದ್ವಯೇನ ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಅಞ್ಞೇ. ಅಪರೇ ಪನ ‘‘ಅಕ್ಖುಲೋ ಭಕ್ಖುಲೋ’’ತಿ ಪಾಳಿಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಕ್ಖೇತುಂ ಖೇಪೇತುಂ ವಿನಾಸೇತುಂ ಉಲತಿ ಪವತ್ತೇತೀತಿ ಅಕ್ಖುಲೋ, ಭಕ್ಖಿತುಂ ಖಾದಿತುಂ ಉಲತೀತಿ ಭಕ್ಖುಲೋ. ಕೋ ಪನೇಸೋ? ಯಕ್ಖರಕ್ಖಸಪಿಸಾಚಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರೋ ಯೋ ಕೋಚಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅನತ್ಥಾವಹೋ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ. ಇಧಾಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಯೋಜನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಏಸೋ ತೇ, ಸಮಣ, ಪಿಸಾಚೋತಿ ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ಸಮಣ, ತವ ಪಿಸಿತಾಸನೋ ಪಿಸಾಚೋ ಉಪಟ್ಠಿತೋ’’ತಿ ಮಹನ್ತಂ ಭೇರವರೂಪಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ಠತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ಯಕ್ಖೋ ವದತಿ.

ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾತಿ ಏತಂ ತೇನ ಯಕ್ಖೇನ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಪವತ್ತಿಯಮಾನಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ. ತೇನ ಚ ಅತ್ತನೋ ಅನಭಿಭವನೀಯಸ್ಸ ಹೇತುಭೂತಂ ಲೋಕಧಮ್ಮೇಸು ನಿರುಪಕ್ಕಿಲೇಸತಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರತೋ ವಿದಿತ್ವಾ. ತಾಯಂ ವೇಲಾಯನ್ತಿ ತಸ್ಸಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಕರಣವೇಲಾಯಂ. ಇಮಂ ಉದಾನನ್ತಿ ತಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಅಗಣೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸ ಅಗಣನಹೇತುಭೂತಂ ಧಮ್ಮಾನುಭಾವದೀಪಕಂ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಯದಾ ಸಕೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಕಅತ್ತಭಾವಸಙ್ಖಾತೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಧಮ್ಮೇಸು. ಪಾರಗೂತಿ ಪರಿಞ್ಞಾಭಿಸಮಯಪಾರಿಪೂರಿವಸೇನ ಪಾರಙ್ಗತೋ, ತತೋಯೇವ ತೇಸಂ ಹೇತುಭೂತೇ ಸಮುದಯೇ, ತದಪ್ಪವತ್ತಿಲಕ್ಖಣೇ ನಿರೋಧೇ, ನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಟಿಪದಾಯ ಚ ಪಹಾನಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಭಾವನಾಭಿಸಮಯಪಾರಿಪೂರಿವಸೇನ ಪಾರಗತೋ. ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಬಾಹಿತಪಾಪತ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬಸೋ ಸಕಅತ್ತಭಾವಾವಬೋಧನೇಪಿ ಚತುಸಚ್ಚಾಭಿಸಮಯೋ ಹೋತಿ. ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ – ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಬ್ಯಾಮಮತ್ತೇ ಕಳೇವರೇ ಸಸಞ್ಞಿಮ್ಹಿ ಸಮನಕೇ ಲೋಕಞ್ಚ ಲೋಕಸಮುದಯಞ್ಚ ಪಞ್ಞಪೇಮೀ’’ತಿಆದಿ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೦೭; ಅ. ನಿ. ೪.೪೫). ಅಥ ವಾ ಸಕೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮೇಸು, ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮಾ ನಾಮ ಅತ್ಥಕಾಮಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೀಲಾದಿಧಮ್ಮಾ. ಸೀಲಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಆದಯೋ ಹಿ ವೋದಾನಧಮ್ಮಾ ಏಕನ್ತಹಿತಸುಖಸಮ್ಪಾದನೇನ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮಾ ನಾಮ, ನ ಅನತ್ಥಾವಹಾ ಸಂಕಿಲೇಸಧಮ್ಮಾ ವಿಯ ಅಸಕಧಮ್ಮಾ. ಪಾರಗೂತಿ ತೇಸಂ ಸೀಲಾದೀನಂ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಪಾರಂ ಪರಿಯನ್ತಂ ಗತೋ.

ತತ್ಥ ಸೀಲಂ ತಾವ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರವಸೇನ ದುವಿಧಂ. ತೇಸು ಲೋಕಿಯಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗಸೀಲಂ. ತಂ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಾದಿವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನ ಅನೇಕಪ್ಪಭೇದಂ. ಲೋಕುತ್ತರಂ ಮಗ್ಗಫಲವಸೇನ ದುವಿಧಂ, ಅತ್ಥತೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತಸಮ್ಮಾಆಜೀವಾ. ಯಥಾ ಚ ಸೀಲಂ, ತಥಾ ಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾ ಚ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರವಸೇನ ದುವಿಧಾ. ತತ್ಥ ಲೋಕಿಯಸಮಾಧಿ ಸಹ ಉಪಚಾರೇನ ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ, ಲೋಕುತ್ತರಸಮಾಧಿ ಮಗ್ಗಪರಿಯಾಪನ್ನೋ. ಪಞ್ಞಾಪಿ ಲೋಕಿಯಾ ಸುತಮಯಾ, ಚಿನ್ತಾಮಯಾ, ಭಾವನಾಮಯಾ ಚ ಸಾಸವಾ, ಲೋಕುತ್ತರಾ ಪನ ಮಗ್ಗಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಫಲಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಚ. ವಿಮುತ್ತಿ ನಾಮ ಫಲವಿಮುತ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ, ತಸ್ಮಾ ಸಾ ಲೋಕುತ್ತರಾವ. ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಲೋಕಿಯಮೇವ, ತಂ ಏಕೂನವೀಸತಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಭಾವತೋ. ಏವಂ ಏತೇಸಂ ಸೀಲಾದಿಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನೇ ಅರಹತ್ತಫಲಾಧಿಗಮೇನ ಅನವಸೇಸತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಪಾರಂ ಪರಿಯನ್ತಂ ಗತೋತಿ ಸಕೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಪಾರಗೂ.

ಅಥ ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾಧಿಗಮೇನ ಸೀಲಸ್ಮಿಂ ಪಾರಗೂ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಸೀಲೇಸು ಪರಿಪೂರಕಾರೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ, ಸೋತಾಪನ್ನಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಚೇತ್ಥ ಸಕದಾಗಾಮೀಪಿ ಗಹಿತೋ ಹೋತಿ. ಅನಾಗಾಮಿಫಲಾಧಿಗಮೇನ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಪಾರಗೂ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಅರಹತ್ತಫಲಾಧಿಗಮೇನ ಇತರೇಸು ತೀಸು ಪಾರಗೂ. ಅರಹಾ ಹಿ ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಗ್ಗಭೂತಾಯ ಅಕುಪ್ಪಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಅಧಿಗತತ್ತಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಸ್ಸ ಚ ಪರಿಯೋಸಾನಗಮನತೋ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನೇಸು ಪಾರಗೂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ಚತೂಸು ಅರಿಯಸಚ್ಚೇಸು ಚತುಮಗ್ಗವಸೇನ ಪರಿಞ್ಞಾದಿಸೋಳಸವಿಧಾಯ ಕಿಚ್ಚನಿಪ್ಫತ್ತಿಯಾ ಯಥಾವುತ್ತೇಸು ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಕೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಪಾರಗತೋ.

ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ತದಾ ಸೋ ಬಾಹಿತಪಾಪಧಮ್ಮತಾಯ ಪರಮತ್ಥಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಏತಂ ಪಿಸಾಚಞ್ಚ, ಪಕ್ಕುಲಞ್ಚಾತಿವತ್ತತೀತಿ ತತೋ ಯಥಾವುತ್ತಪಾರಗಮನತೋ ಅಥ ಪಚ್ಛಾ, ಅಜಕಲಾಪಕ, ಏತಂ ತಯಾ ದಸ್ಸಿತಂ ಪಿಸಿತಾಸನತ್ಥಮಾಗತಂ ಪಿಸಾಚಂ ಭಯಜನನತ್ಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪಿತಂ ಅಕ್ಕುಲಪಕ್ಕುಲಿಕಞ್ಚ ಅತಿವತ್ತತಿ, ಅತಿಕ್ಕಮತಿ, ಅಭಿಭವತಿ, ತಂ ನ ಭಾಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಗಾಥಾ ಅರಹತ್ತಮೇವ ಉಲ್ಲಪಿತ್ವಾ ಕಥಿತಾ. ಅಥ ಅಜಕಲಾಪಕೋ ಅತ್ತನಾ ಕತೇನ ತಥಾರೂಪೇನಪಿ ಪಟಿಭಯರೂಪೇನ ವಿಭಿಂಸನೇನ ಅಕಮ್ಪನೀಯಸ್ಸ ಭಗವತೋ ತಂ ತಾದಿಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಹೋ ಅಚ್ಛರಿಯಮನುಸ್ಸೋವತಾಯ’’ನ್ತಿ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ಅತ್ತನಿ ನಿವಿಟ್ಠಭಾವಂ ವಿಭಾವೇನ್ತೋ ಸತ್ಥು ಸಮ್ಮುಖಾ ಉಪಾಸಕತ್ತಂ ಪವೇದೇಸಿ.

ಸತ್ತಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.