೧. ವಡ್ಢಮಾತುಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ನವಕನಿಪಾತೇ ಮಾ ಸು ತೇ ವಡ್ಢ ಲೋಕಮ್ಹೀತಿಆದಿಕಾ ವಡ್ಢಮಾತಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೀ, ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸಮ್ಭತವಿಮೋಕ್ಖಸಮ್ಭಾರಾ ಹುತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಭಾರುಕಚ್ಛಕನಗರೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಪತಿಕುಲಂ ಗತಾ ಏಕಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ. ತಸ್ಸ ವಡ್ಢೋತಿ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಾ ವಡ್ಢಮಾತಾತಿ ವೋಹರೀಯಿತ್ಥ. ಸಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧಾ ಪುತ್ತಂ ಞಾತೀನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ಇತೋ ಪರಂ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ವಡ್ಢತ್ಥೇರಸ್ಸ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ (ಥೇರಗಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.ವಡ್ಢತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ) ಆಗತಮೇವ. ವಡ್ಢತ್ಥೇರಞ್ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಂ ಸನ್ತರುತ್ತರಂ ಏಕಕಂ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇ ಅತ್ತನೋ ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ಉಪಗತಂ ಅಯಂ ಥೇರೀ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಏಕಕೋ ಸನ್ತರುತ್ತರೋವ ಇಧಾಗತೋ’’ತಿ ಚೋದೇತ್ವಾ ಓವದನ್ತೀ –

೨೦೪. ‘‘ಮಾ ಸು ತೇ ವಡ್ಢ ಲೋಕಮ್ಹಿ, ವನಥೋ ಅಹು ಕುದಾಚನಂ;

ಮಾ ಪುತ್ತಕ ಪುನಪ್ಪುನಂ, ಅಹು ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಭಾಗಿಮಾ.

೨೦೫. ‘‘ಸುಖಞ್ಹಿ ವಡ್ಢ ಮುನಯೋ, ಅನೇಜಾ ಛಿನ್ನಸಂಸಯಾ;

ಸೀತಿಭೂತಾ ದಮಪ್ಪತ್ತಾ, ವಿಹರನ್ತಿ ಅನಾಸವಾ.

೨೦೬. ‘‘ತೇಹಾನುಚಿಣ್ಣಂ ಇಸೀಹಿ, ಮಗ್ಗಂ ದಸ್ಸನಪತ್ತಿಯಾ;

ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕಿರಿಯಾಯ, ತ್ವಂ ವಡ್ಢ ಅನುಬ್ರೂಹಯಾ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಮಾ ಸು ತೇ ವಡ್ಢ ಲೋಕಮ್ಹಿ, ವನಥೋ ಅಹು ಕುದಾಚನನ್ತಿ ಸೂತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ವಡ್ಢ, ಪುತ್ತಕ, ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸತ್ತಲೋಕೇ, ಸಙ್ಖಾರಲೋಕೇ ಚ ಕಿಲೇಸವನಥೋ ತುಯ್ಹಂ ಕದಾಚಿಪಿ ಮಾ ಅಹು ಮಾ ಅಹೋಸಿ. ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ – ‘‘ಮಾ, ಪುತ್ತಕ, ಪುನಪ್ಪುನಂ, ಅಹು ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಭಾಗಿಮಾ’’ತಿ ವನಥಂ ಅನುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಅಪರಾಪರಂ ಜಾತಿಆದಿದುಕ್ಖಸ್ಸ ಭಾಗೀ ಮಾ ಅಹೋಸಿ.

ಏವಂ ವನಥಸ್ಸ ಅಸಮುಚ್ಛೇದೇ ಆದೀನವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಸಮುಚ್ಛೇದೇ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ‘‘ಸುಖಞ್ಹಿ ವಡ್ಢಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪುತ್ತಕ, ವಡ್ಢ ಮೋನೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಮುನಯೋ, ಏಜಾಸಙ್ಖಾತಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ಅಭಾವೇನ ಅನೇಜಾ, ದಸ್ಸನಮಗ್ಗೇನೇವ ಪಹೀನವಿಚಿಕಿಚ್ಛತಾಯ ಛಿನ್ನಸಂಸಯಾ, ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಪರಿಳಾಹಾಭಾವೇನ ಸೀತಿಭೂತಾ, ಉತ್ತಮಸ್ಸ ದಮಥಸ್ಸ ಅಧಿಗತತ್ತಾ ದಮಪ್ಪತ್ತಾ ಅನಾಸವಾ ಖೀಣಾಸವಾ ಸುಖಂ ವಿಹರನ್ತಿ, ನ ತೇಸಂ ಏತರಹಿ ಚೇತೋದುಕ್ಖಂ ಅತ್ಥಿ, ಆಯತಿಂ ಪನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ನ ಭವಿಸ್ಸತೇವ.

ಯಸ್ಮಾ ಚೇತೇವಂ, ತಸ್ಮಾ ತೇಹಾನುಚಿಣ್ಣಂ ಇಸೀಹಿ…ಪೇ… ಅನುಬ್ರೂಹಯಾತಿ ತೇಹಿ ಖೀಣಾಸವೇಹಿ ಇಸೀಹಿ ಅನುಚಿಣ್ಣಂ ಪಟಿಪನ್ನಂ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಂ ಞಾಣದಸ್ಸನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಸಕಲಸ್ಸಾಪಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾಯ ವಡ್ಢ, ತ್ವಂ ಅನುಬ್ರೂಹಯ ವಡ್ಢೇಯ್ಯಾಸೀತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ವಡ್ಢತ್ಥೇರೋ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಮಮ ಮಾತಾ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಪವೇದೇನ್ತೋ –

೨೦೭. ‘‘ವಿಸಾರದಾವ ಭಣಸಿ, ಏತಮತ್ಥಂ ಜನೇತ್ತಿ ಮೇ;

ಮಞ್ಞಾಮಿ ನೂನ ಮಾಮಿಕೇ, ವನಥೋ ತೇ ನ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ. – ಗಾಥಮಾಹ;

ತತ್ಥ ವಿಸಾರದಾವ ಭಣಸಿ, ಏತಮತ್ಥಂ ಜನೇತ್ತಿ ಮೇತಿ ‘‘ಮಾ ಸು ತೇ ವಡ್ಢ ಲೋಕಮ್ಹಿ, ವನಥೋ ಅಹು ಕುದಾಚನ’’ನ್ತಿ ಏತಮತ್ಥಂ ಏತಂ ಓವಾದಂ, ಅಮ್ಮ, ವಿಗತಸಾರಜ್ಜಾ ಕತ್ಥಚಿ ಅಲಗ್ಗಾ ಅನಲ್ಲೀನಾವ ಹುತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ವದಸಿ. ತಸ್ಮಾ ಮಞ್ಞಾಮಿ ನೂನ ಮಾಮಿಕೇ, ವನಥೋ ತೇ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ, ನೂನ ಮಾಮಿಕೇ ಮಯ್ಹಂ, ಅಮ್ಮ, ಗೇಹಸಿತಪೇಮಮತ್ತೋಪಿ ವನಥೋ ತುಯ್ಹಂ ಮಯಿ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಮಞ್ಞಾಮಿ, ನ ಮಾಮಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಥೇರೀ ‘‘ಅಣುಮತ್ತೋಪಿ ಕಿಲೇಸೋ ಕತ್ಥಚಿಪಿ ವಿಸಯೇ ಮಮ ನ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕತಕಿಚ್ಚತಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೀ –

೨೦೮. ‘‘ಯೇ ಕೇಚಿ ವಡ್ಢ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಹೀನಾ ಉಕ್ಕಟ್ಠಮಜ್ಝಿಮಾ;

ಅಣೂಪಿ ಅಣುಮತ್ತೋಪಿ, ವನಥೋ ಮೇ ನ ವಿಜ್ಜತಿ.

೨೦೯. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಮೇ ಆಸವಾ ಖೀಣಾ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಝಾಯತೋ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಂ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಯೇ ಕೇಚೀತಿ ಅನಿಯಮವಚನಂ. ಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಸಙ್ಖತಧಮ್ಮಾ. ಹೀನಾತಿ ಲಾಮಕಾ ಪತಿಕುಟ್ಠಾ. ಉಕ್ಕಟ್ಠಮಜ್ಝಿಮಾತಿ ಪಣೀತಾ ಚೇವ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಚ. ತೇಸು ವಾ ಅಸಙ್ಖತಾ ಹೀನಾ ಜಾತಿಸಙ್ಖತಾ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾ, ಉಭಯವಿಮಿಸ್ಸಿತಾ ಮಜ್ಝಿಮಾ. ಹೀನೇಹಿ ವಾ ಛನ್ದಾದೀಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಾ ಹೀನಾ, ಮಜ್ಝಿಮೇಹಿ ಮಜ್ಝಿಮಾ, ಪಣೀತೇಹಿ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾ. ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ವಾ ಹೀನಾ, ಲೋಕುತ್ತರಾ ಧಮ್ಮಾ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾ, ಇತರಾ ಮಜ್ಝಿಮಾ. ಅಣೂಪಿ ಅಣುಮತ್ತೋಪೀತಿ ನ ಕೇವಲಂ ತಯಿ ಏವ, ಅಥ ಖೋ ಯೇ ಕೇಚಿ ಹೀನಾದಿಭೇದಭಿನ್ನಾ ಸಙ್ಖಾರಾ. ತೇಸು ಸಬ್ಬೇಸು ಅಣೂಪಿ ಅಣುಮತ್ತೋಪಿ ಅತಿಪರಿತ್ತಕೋಪಿ ವನಥೋ ಮಯ್ಹಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ.

ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ – ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಮೇ ಆಸವಾ ಖೀಣಾ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಝಾಯತೋ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಝಾಯತೋತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾಯ ಝಾಯನ್ತಿಯಾ, ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ಹೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಯಸ್ಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ. ಯಸ್ಮಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಝಾಯಿನೀ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ಮೇ ಆಸವಾ ಖೀಣಾ, ಅಣೂಪಿ ಅಣುಮತ್ತೋಪಿ ವನಥೋ ಮೇ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಏವಂ ವುತ್ತಓವಾದಂ ಅಙ್ಕುಸಂ ಕತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗೋ ಥೇರೋ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಸೋಮನಸ್ಸೋ ಮಾತು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೨೧೦. ‘‘ಉಳಾರಂ ವತ ಮೇ ಮಾತಾ, ಪತೋದಂ ಸಮವಸ್ಸರಿ;

ಪರಮತ್ಥಸಞ್ಹಿತಾ ಗಾಥಾ, ಯಥಾಪಿ ಅನುಕಮ್ಪಿಕಾ.

೨೧೧. ‘‘ತಸ್ಸಾಹಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ಅನುಸಿಟ್ಠಿಂ ಜನೇತ್ತಿಯಾ;

ಧಮ್ಮಸಂವೇಗಮಾಪಾದಿಂ, ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ.

೨೧೨. ‘‘ಸೋಹಂ ಪಧಾನಪಹಿತತ್ತೋ, ರತ್ತಿನ್ದಿವಮತನ್ದಿತೋ;

ಮಾತರಾ ಚೋದಿತೋ ಸನ್ತೇ, ಅಫುಸಿಂ ಸನ್ತಿಮುತ್ತಮ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ಅಥ ಥೇರೀ ಅತ್ತನೋ ವಚನಂ ಅಙ್ಕುಸಂ ಕತ್ವಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಆರಾಧಿತಚಿತ್ತಾ ತೇನ ಭಾಸಿತಗಾಥಾ ಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭಾಸಿ. ಏವಂ ತಾಪಿ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ ನಾಮ ಜಾತಾ.

ತತ್ಥ ಉಳಾರನ್ತಿ ವಿಪುಲಂ ಮಹನ್ತಂ. ಪತೋದನ್ತಿ ಓವಾದಪತೋದಂ. ಸಮವಸ್ಸರೀತಿ ಸಮ್ಮಾ ಪವತ್ತೇಸಿ ವತಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಕೋ ಪನ ಸೋ ಪತೋದೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಮತ್ಥಸಞ್ಹಿತಾ ಗಾಥಾ’’ತಿ. ತಂ ‘‘ಮಾ ಸು ತೇ, ವಡ್ಢ, ಲೋಕಮ್ಹೀ’’ತಿಆದಿಕಾ ಗಾಥಾ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಯಥಾಪಿ ಅನುಕಮ್ಪಿಕಾತಿ ಯಥಾ ಅಞ್ಞಾಪಿ ಅನುಗ್ಗಾಹಿಕಾ, ಏವಂ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಾ ಪವತ್ತಿನಿವತ್ತಿವಿಭಾವನಗಾಥಾಸಙ್ಖಾತಂ ಉಳಾರಂ ಪತೋದಂ ಪಾಜನದಣ್ಡಕಂ ಮಮ ಞಾಣವೇಗಸಮುತ್ತೇಜಂ ಪವತ್ತೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಧಮ್ಮಸಂವೇಗಮಾಪಾದಿನ್ತಿ ಞಾಣಭಯಾವಹತ್ತಾ ಅತಿವಿಯ ಮಹನ್ತಂ ಭಿಂಸನಂ ಸಂವೇಗಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ.

ಪಧಾನಪಹಿತತ್ತೋತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಯೋಗೇನ ದಿಬ್ಬಾನಂ ಪಟಿಪೇಸಿತಚಿತ್ತೋ. ಅಫುಸಿಂ ಸನ್ತಿಮುತ್ತಮನ್ತಿ ಅನುತ್ತರಂ ಸನ್ತಿಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಫುಸಿಂ ಅಧಿಗಚ್ಛಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ವಡ್ಢಮಾತುಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನವಕನಿಪಾತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.