೩. ಉಪಚಾಲಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಸತಿಮತೀತಿಆದಿಕಾ ಉಪಚಾಲಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ತಸ್ಸಾ ವತ್ಥು ಚಾಲಾಯ ಥೇರಿಯಾ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ವುತ್ತಮೇವ. ಅಯಮ್ಪಿ ಹಿ ಚಾಲಾ ವಿಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಉದಾನೇನ್ತೀ –

೧೮೯. ‘‘ಸತಿಮತೀ ಚಕ್ಖುಮತೀ, ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭಾವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾ;

ಪಟಿವಿಜ್ಝಿ ಪದಂ ಸನ್ತಂ, ಅಕಾಪುರಿಸಸೇವಿತ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಸತಿಮತೀತಿ ಸತಿಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಪರಮೇನ ಸತಿನೇಪಕ್ಕೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಹುತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಸತಿವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಉತ್ತಮಾಯ ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚಕ್ಖುಮತೀತಿ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಆದಿತೋ ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಅರಿಯಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪರಮೇನ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಕಾಪುರಿಸಸೇವಿತನ್ತಿ ಅಲಾಮಕಪುರಿಸೇಹಿ ಉತ್ತಮಪುರಿಸೇಹಿ ಅರಿಯೇಹಿ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಸೇವಿತಂ.

‘‘ಕಿನ್ನು ಜಾತಿಂ ನ ರೋಚೇಸೀ’’ತಿ ಗಾಥಾ ಥೇರಿಂ ಕಾಮೇಸು ಉಪಹಾರೇತುಕಾಮೇನ ಮಾರೇನ ವುತ್ತಾ. ‘‘ಕಿಂ ನು ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖುನಿ ನ ರೋಚೇಸೀ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೬೭) ಹಿ ಮಾರೇನ ಪುಟ್ಠಾ ಥೇರೀ ಆಹ – ‘‘ಜಾತಿಂ ಖ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ನ ರೋಚೇಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಮಾರೋ ಜಾತಸ್ಸ ಕಾಮಾ ಪರಿಭೋಗಾ, ತಸ್ಮಾ ಜಾತಿಪಿ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ, ಕಾಮಾಪಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೧೯೦. ‘‘ಕಿನ್ನು ಜಾತಿಂ ನ ರೋಚೇಸಿ, ಜಾತೋ ಕಾಮಾನಿ ಭುಞ್ಜತಿ;

ಭುಞ್ಜಾಹಿ ಕಾಮರತಿಯೋ, ಮಾಹು ಪಚ್ಛಾನುತಾಪಿನೀ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಕಿಂ ನು ತಂ ಕಾರಣಂ, ಯೇನ ತ್ವಂ ಉಪಚಾಲೇ ಜಾತಿಂ ನ ರೋಚೇಸಿ ನ ರೋಚೇಯ್ಯಾಸಿ, ನ ತಂ ಕಾರಣಂ ಅತ್ಥಿ. ಯಸ್ಮಾ ಜಾತೋ ಕಾಮಾನಿ ಭುಞ್ಜತಿ ಇಧ ಜಾತೋ ಕಾಮಗುಣಸಂಹಿತಾನಿ ರೂಪಾದೀನಿ ಪಟಿಸೇವನ್ತೋ ಕಾಮಸುಖಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ನ ಹಿ ಅಜಾತಸ್ಸ ತಂ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಭುಞ್ಜಾಹಿ ಕಾಮರತಿಯೋ ಕಾಮಖಿಡ್ಡಾರತಿಯೋ ಅನುಭವ. ಮಾಹು ಪಚ್ಛಾನುತಾಪಿನೀ ‘‘ಯೋಬ್ಬಞ್ಞೇ ಸತಿ ವಿಜ್ಜಮಾನೇಸು ಭೋಗೇಸು ನ ಮಯಾ ಕಾಮಸುಖಮನುಭೂತ’’ನ್ತಿ ಪಚ್ಛಾನುತಾಪಿನೀ ಮಾ ಅಹೋಸಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾಮ ಯಾವದೇವ ಅತ್ಥಾಧಿಗಮತ್ಥೋ ಅತ್ಥೋ ಚ ಕಾಮಸುಖತ್ಥೋತಿ ಪಾಕಟೋಯಮತ್ಥೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಥೇರೀ ಜಾತಿಯಾ ದುಕ್ಖನಿಮಿತ್ತತಂ ಅತ್ತನೋ ಚ ತಸ್ಸ ವಿಸಯಾತಿಕ್ಕಮಂ ವಿಭಾವೇತ್ವಾ ತಜ್ಜೇನ್ತೀ –

೧೯೧. ‘‘ಜಾತಸ್ಸ ಮರಣಂ ಹೋತಿ, ಹತ್ಥಪಾದಾನ ಛೇದನಂ;

ವಧಬನ್ಧಪರಿಕ್ಲೇಸಂ, ಜಾತೋ ದುಕ್ಖಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ.

೧೯೨. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಸಕ್ಯಕುಲೇ ಜಾತೋ, ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಅಪರಾಜಿತೋ;

ಸೋ ಮೇ ಧಮ್ಮಮದೇಸೇಸಿ, ಜಾತಿಯಾ ಸಮತಿಕ್ಕಮಂ.

೧೯೩. ‘‘ದುಕ್ಖಂ ದುಕ್ಖಸಮುಪ್ಪಾದಂ, ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಅತಿಕ್ಕಮಂ;

ಅರಿಯಂ ಚಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ, ದುಕ್ಖೂಪಸಮಗಾಮಿನಂ.

೧೯೪. ‘‘ತಸ್ಸಾಹಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ವಿಹರಿಂ ಸಾಸನೇ ರತಾ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ.

೧೯೫. ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಿಹತಾ ನನ್ದೀ, ತಮೋಕ್ಖನ್ಧೋ ಪದಾಲಿತೋ;

ಏವಂ ಜಾನಾಹಿ ಪಾಪಿಮ, ನಿಹತೋ ತ್ವಮಸಿ ಅನ್ತಕಾ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಜಾತಸ್ಸ ಮರಣಂ ಹೋತೀತಿ ಯಸ್ಮಾ ಜಾತಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಮರಣಂ ಹೋತಿ, ನ ಅಜಾತಸ್ಸ. ನ ಕೇವಲಂ ಮರಣಮೇವ, ಅಥ ಖೋ ಜರಾರೋಗಾದಯೋ ಯತ್ತಕಾನತ್ಥಾ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಜಾತಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ ಜಾತಿಹೇತುಕಾ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ ಸಮ್ಭವನ್ತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧; ವಿಭ. ೨೨೫; ಉದಾ. ೧). ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ಹತ್ಥಪಾದಾನ ಛೇದನ’’ನ್ತಿ ಹತ್ಥಪಾದಾನಂ ಛೇದನಂ ಜಾತಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ, ನ ಅಜಾತಸ್ಸ. ಹತ್ಥಪಾದಛೇದನಾಪದೇಸೇನ ಚೇತ್ಥ ಬಾತ್ತಿಂಸ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾಪಿ ದಸ್ಸಿತಾ ಏವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ವಧಬನ್ಧಪರಿಕ್ಲೇಸಂ, ಜಾತೋ ದುಕ್ಖಂ ನಿಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ಜೀವಿತವಿಯೋಜನಮುಟ್ಠಿಪ್ಪಹಾರಾದಿಸಙ್ಖಾತಂ ವಧಪರಿಕ್ಲೇಸಞ್ಚೇವ ಅನ್ದುಬನ್ಧನಾದಿಸಙ್ಖಾತಂ ಬನ್ಧಪರಿಕ್ಲೇಸಂ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ನಾಮ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಜಾತೋ ಏವ ನಿಗಚ್ಛತಿ, ನ ಅಜಾತೋ, ತಸ್ಮಾ ಜಾತಿಂ ನ ರೋಚೇಮೀತಿ.

ಇದಾನಿ ಜಾತಿಯಾ ಕಾಮಾನಞ್ಚ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಅತ್ತನಾ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತಭಾವಂ ಮೂಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಸಕ್ಯಕುಲೇ ಜಾತೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಪರಾಜಿತೋತಿ ಕಿಲೇಸಮಾರಾದಿನಾ ಕೇನಚಿ ನ ಪರಾಜಿತೋ. ಸತ್ಥಾ ಹಿ ಸಬ್ಬಾಭಿಭೂ ಸದೇವಕಂ ಲೋಕಂ ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಠಿತೋ, ತಸ್ಮಾ ಅಪರಾಜಿತೋ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಉಪಚಾಲಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸತ್ತಕನಿಪಾತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.