೪. ಸುನ್ದರೀಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಪೇತಾನಿ ಭೋತಿ ಪುತ್ತಾನೀತಿಆದಿಕಾ ಸುನ್ದರಿಯಾ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೀ ಇತೋ ಏಕತಿಂಸಕಪ್ಪೇ ವೇಸ್ಸಭುಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸಾ ಭಿಕ್ಖಂ ದತ್ವಾ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸಾ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದಂ ಞತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸಾ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ತಾವತಿಂಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ಅಪರಾಪರಂ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೀ ಪರಿಪಕ್ಕಞಾಣಾ ಹುತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಸುಜಾತಸ್ಸ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧೀತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸಾ ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸುನ್ದರೀತಿ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಚಸ್ಸಾ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಪಿತಾ ಪುತ್ತಸೋಕೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಚರನ್ತೋ ವಾಸಿಟ್ಠಿತ್ಥೇರಿಯಾ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಸೋಕವಿನೋದನಕಾರಣಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಪೇತಾನಿ ಭೋತಿ ಪುತ್ತಾನೀ’’ತಿಆದಿಕಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ಥೇರೀ ತಂ ಸೋಕಾಭಿಭೂತಂ ಞತ್ವಾ ಸೋಕಂ ವಿನೋದೇತುಕಾಮಾ ‘‘ಬಹೂನಿ ಪುತ್ತಸತಾನೀ’’ತಿಆದಿಕಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ವತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಸೋಕಭಾವಂ ಕಥೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಕಥಂ ತ್ವಂ, ಅಯ್ಯೇ, ಏವಂ ಅಸೋಕಾ ಜಾತಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸ ಥೇರೀ ರತನತ್ತಯಗುಣಂ ಕಥೇಸಿ.

ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಕುಹಿಂ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಮಿಥಿಲಾಯಂ ವಿಹರತೀ’’ತಿ ತಂ ಸುತ್ವಾ ತಾವದೇವ ರಥಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ರಥೇನ ಮಿಥಿಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಘಟೇನ್ತೋ ವಾಯಮನ್ತೋ ತತಿಯೇ ದಿವಸೇ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅಥ ಸಾರಥಿ ರಥಂ ಆದಾಯ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸುನ್ದರೀ ಅತ್ತನೋ ಪಿತು ಪಬ್ಬಜಿತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ಅಹಮ್ಪಿ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಾತರಂ ಆಪುಚ್ಛಿ. ಮಾತಾ ‘‘ಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ಭೋಗಜಾತಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ತುಯ್ಹಂ ಸನ್ತಕಂ, ತ್ವಂ ಇಮಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ದಾಯಾದಿಕಾ ಪಟಿಪಜ್ಜ, ಇಮಂ ಸಬ್ಬಭೋಗಂ ಪರಿಭುಞ್ಜ, ಮಾ ಪಬ್ಬಜೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ಭೋಗೇಹಿ ಅತ್ಥೋ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೇವಾಹಂ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ಮಾತರಂ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಮಹತಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ವಿಯ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯೇವ ಹುತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಘಟೇನ್ತೀ ವಾಯಮನ್ತೀ ಹೇತುಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತತ್ತಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ –

‘‘ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಚರನ್ತಸ್ಸ, ವೇಸ್ಸಭುಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ;

ಕಟಚ್ಛುಭಿಕ್ಖಮುಗ್ಗಯ್ಹ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸದಾಸಹಂ.

‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ವೇಸ್ಸಭೂ ಲೋಕನಾಯಕೋ;

ವೀಥಿಯಾ ಸಣ್ಠಿತೋ ಸತ್ಥಾ, ಅಕಾ ಮೇ ಅನುಮೋದನಂ.

‘‘ಕಟಚ್ಛುಭಿಕ್ಖಂ ದತ್ವಾನ, ತಾವತಿಂಸಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ;

ಛತ್ತಿಂಸದೇವರಾಜೂನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಸಿ.

‘‘ಪಞ್ಞಾಸಂ ಚಕ್ಕವತ್ತೀನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಸಿ;

ಮನಸಾ ಪತ್ಥಿತಂ ಸಬ್ಬಂ, ಪಟಿಲಚ್ಛಸಿ ಸಬ್ಬದಾ.

‘‘ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭೋತ್ವಾನ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಸಿ ಕಿಞ್ಚನಾ;

ಸಬ್ಬಾಸವೇ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಸಿನಾಸವಾ.

‘‘ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ವೇಸ್ಸಭೂ ಲೋಕನಾಯಕೋ;

ನಭಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಮೀ ವೀರೋ, ಹಂಸರಾಜಾವ ಅಮ್ಬರೇ.

‘‘ಸುದಿನ್ನಂ ಮೇ ದಾನವರಂ, ಸುಯಿಟ್ಠಾ ಯಾಗಸಮ್ಪದಾ;

ಕಟಚ್ಛುಭಿಕ್ಖಂ ದತ್ವಾನ, ಪತ್ತಾಹಂ ಅಚಲಂ ಪದಂ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ದಾನಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖಾದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಫಲಸುಖೇನ ನಿಬ್ಬಾನಸುಖೇನ ಚ ವಿಹರನ್ತೀ ಅಪರಭಾಗೇ ‘‘ಸತ್ಥು ಪುರತೋ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಕತಪಟಿಸನ್ಥಾರಾ ಸತ್ಥು ಓರಸಧೀತುಭಾವಾದಿವಿಭಾವನೇನ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಮಾತರಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬೋ ಞಾತಿಗಣೋ ಪರಿಜನೋ ಚ ಪಬ್ಬಜಿ. ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಿತರಾ ವುತ್ತಗಾಥಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಉದಾನವಸೇನ –

೩೧೩. ‘‘ಪೇತಾನಿ ಭೋತಿ ಪುತ್ತಾನಿ, ಖಾದಮಾನಾ ತುವಂ ಪುರೇ;

ತುವಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ಅತೀವ ಪರಿತಪ್ಪಸಿ.

೩೧೪. ‘‘ಸಾಜ್ಜ ಸಬ್ಬಾನಿ ಖಾದಿತ್ವಾ, ಸತಪುತ್ತಾನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ;

ವಾಸೇಟ್ಠಿ ಕೇನ ವಣ್ಣೇನ, ನ ಬಾಳ್ಹಂ ಪರಿತಪ್ಪಸಿ.

೩೧೫. ‘‘ಬಹೂನಿ ಪುತ್ತಸತಾನಿ, ಞಾತಿಸಙ್ಘಸತಾನಿ ಚ;

ಖಾದಿತಾನಿ ಅತೀತಂಸೇ, ಮಮ ತುಞ್ಹಞ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ.

೩೧೬. ‘‘ಸಾಹಂ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಞತ್ವಾ, ಜಾತಿಯಾ ಮರಣಸ್ಸ ಚ;

ನ ಸೋಚಾಮಿ ನ ರೋದಾಮಿ, ನ ಚಾಪಿ ಪರಿತಪ್ಪಯಿಂ.

೩೧೭. ‘‘ಅಬ್ಭುತಂ ವತ ವಾಸೇಟ್ಠಿ, ವಾಚಂ ಭಾಸಸಿ ಏದಿಸಿಂ;

ಕಸ್ಸ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಗಿರಂ ಭಾಸಸಿ ಏದಿಸಿಂ.

೩೧೮. ‘‘ಏಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ನಗರಂ ಮಿಥಿಲಂ ಪತಿ;

ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಪ್ಪಹಾನಾಯ, ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ ಪಾಣಿನಂ.

೩೧೯. ‘‘ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮೇ ಅರಹತೋ, ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ನಿರೂಪಧಿಂ;

ತತ್ಥ ವಿಞ್ಞಾತಸದ್ಧಮ್ಮಾ, ಪುತ್ತಸೋಕಂ ಬ್ಯಪಾನುದಿಂ.

೩೨೦. ‘‘ಸೋ ಅಹಮ್ಪಿ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ನಗರಂ ಮಿಥಿಲಂ ಪತಿ;

ಅಪ್ಪೇವ ಮಂ ಸೋ ಭಗವಾ, ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಾ ಪಮೋಚಯೇ.

೩೨೧. ‘‘ಅದ್ದಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬುದ್ಧಂ, ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ ನಿರೂಪಧಿಂ;

ಸ್ವಸ್ಸ ಧಮ್ಮಮದೇಸೇಸಿ, ಮುನಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪಾರಗೂ.

೩೨೨. ‘‘ದುಕ್ಖಂ ದುಕ್ಖಸಮುಪ್ಪಾದಂ, ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಅತಿಕ್ಕಮಂ;

ಅರಿಯಂ ಚಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ, ದುಕ್ಖೂಪಸಮಗಾಮಿನಂ.

೩೨೩. ‘‘ತತ್ಥ ವಿಞ್ಞಾತಸದ್ಧಮ್ಮೋ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಸಮರೋಚಯಿ;

ಸುಜಾತೋ ತೀಹಿ ರತ್ತೀಹಿ, ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅಫಸ್ಸಯಿ.

೩೨೪. ‘‘ಏಹಿ ಸಾರಥಿ ಗಚ್ಛಾಹಿ, ರಥಂ ನಿಯ್ಯಾದಯಾಹಿಮಂ;

ಆರೋಗ್ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ವಜ್ಜ, ಪಬ್ಬಜಿ ದಾನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ;

ಸುಜಾತೋ ತೀಹಿ ರತ್ತೀಹಿ, ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅಫಸ್ಸಯಿ.

೩೨೫. ‘‘ತತೋ ಚ ರಥಮಾದಾಯ, ಸಹಸ್ಸಞ್ಚಾಪಿ ಸಾರಥಿ;

ಆರೋಗ್ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂವೋಚ, ‘ಪಬ್ಬಜಿ ದಾನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ;

ಸುಜಾತೋ ತೀಹಿ ರತ್ತೀಹಿ, ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅಫಸ್ಸಯಿ.

೩೨೬. ‘‘ಏತಞ್ಚಾಹಂ ಅಸ್ಸರಥಂ, ಸಹಸ್ಸಞ್ಚಾಪಿ ಸಾರಥಿ;

ತೇವಿಜ್ಜಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಸುತ್ವಾ, ಪುಣ್ಣಪತ್ತಂ ದದಾಮಿ ತೇ.

೩೨೭. ‘‘ತುಯ್ಹೇವ ಹೋತ್ವಸ್ಸರಥೋ, ಸಹಸ್ಸಞ್ಚಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ;

ಅಹಮ್ಪಿ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ವರಪಞ್ಞಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ.

೩೨೮. ‘‘ಹತ್ಥೀ ಗವಸ್ಸಂ ಮಣಿಕುಣ್ಡಲಞ್ಚ, ಫೀತಞ್ಚಿಮಂ ಗಹವಿಭವಂ ಪಹಾಯ;

ಪಿತಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ತುಯ್ಹಂ, ಭುಞ್ಜ ಭೋಗಾನಿ ಸುನ್ದರೀ;

ತುವಂ ದಾಯಾದಿಕಾ ಕುಲೇ.

೩೨೯. ‘‘ಹತ್ಥೀ ಗವಸ್ಸಂ ಮಣಿಕುಣ್ಡಲಞ್ಚ, ರಮ್ಮಂ ಚಿಮಂ ಗಹವಿಭವಂ ಪಹಾಯ;

ಪಿತಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಮಯ್ಹಂ, ಪುತ್ತಸೋಕೇನ ಅಟ್ಟಿತೋ;

ಅಹಮ್ಪಿ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ಭಾತುಸೋಕೇನ ಅಟ್ಟಿತಾ.

೩೩೦. ‘‘ಸೋ ತೇ ಇಜ್ಝತು ಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಯಂ ತ್ವಂ ಪತ್ಥೇಸಿ ಸುನ್ದರೀ;

ಉತ್ತಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡೋ ಉಞ್ಛೋ ಚ, ಪಂಸುಕೂಲಞ್ಚ ಚೀವರಂ;

ಏತಾನಿ ಅಭಿಸಮ್ಭೋನ್ತೀ, ಪರಲೋಕೇ ಅನಾಸವಾ.

೩೩೧. ‘‘ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಮೇ ಅಯ್ಯೇ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ವಿಸೋಧಿತಂ;

ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಜಾನಾಮಿ, ಯತ್ಥ ಮೇ ವುಸಿತಂ ಪುರೇ.

೩೩೨. ‘‘ತುವಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಥೇರಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸೋಭನೇ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ.

೩೩೩. ‘‘ಅನುಜಾನಾಹಿ ಮೇ ಅಯ್ಯೇ, ಇಚ್ಛೇ ಸಾವತ್ಥಿ ಗನ್ತವೇ;

ಸೀಹನಾದಂ ನದಿಸ್ಸಾಮಿ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ.

೩೩೪. ‘‘ಪಸ್ಸ ಸುನ್ದರಿ ಸತ್ಥಾರಂ, ಹೇಮವಣ್ಣಂ ಹರಿತ್ತಚಂ;

ಅದನ್ತಾನಂ ದಮೇತಾರಂ, ಸಮ್ಬುದ್ಧಮಕುತೋಭಯಂ.

೩೩೫. ‘‘ಪಸ್ಸ ಸುನ್ದರಿಮಾಯನ್ತಿಂ, ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ ನಿರೂಪಧಿಂ;

ವೀತರಾಗಂ ವಿಸಂಯುತ್ತಂ, ಕತಕಿಚ್ಚಮನಾಸವಂ.

೩೩೬. ‘‘ಬಾರಾಣಸಿತೋ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ, ತವ ಸನ್ತಿಕಮಾಗತಾ;

ಸಾವಿಕಾ ತೇ ಮಹಾವೀರ, ಪಾದೇ ವನ್ದತಿ ಸುನ್ದರೀ.

೩೩೭. ‘‘ತುವಂ ಬುದ್ಧೋ ತುವಂ ಸತ್ಥಾ, ತುಯ್ಹಂ ಧೀತಾಮ್ಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ;

ಓರಸಾ ಮುಖತೋ ಜಾತಾ, ಕತಕಿಚ್ಚಾ ಅನಾಸವಾ.

೩೩೮. ‘‘ತಸ್ಸಾ ತೇ ಸ್ವಾಗತಂ ಭದ್ದೇ, ತತೋ ತೇ ಅದುರಾಗತಂ;

ಏವಞ್ಹಿ ದನ್ತಾ ಆಯನ್ತಿ, ಸತ್ಥು ಪಾದಾನಿ ವನ್ದಿಕಾ;

ವೀತರಾಗಾ ವಿಸಂಯುತ್ತಾ, ಕತಕಿಚ್ಚಾ ಅನಾಸವಾ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಪಚ್ಚುದಾಹಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಪೇತಾನೀತಿ ಮತಾನಿ. ಭೋತೀತಿ ತಂ ಆಲಪತಿ. ಪುತ್ತಾನೀತಿ ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವುತ್ತಂ, ಪೇತೇ ಪುತ್ತೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕೋ ಏವ ಚ ತಸ್ಸಾ ಪುತ್ತೋ ಮತೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪನ ‘‘ಚಿರಕಾಲಂ ಅಯಂ ಸೋಕೇನ ಅಟ್ಟಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಚರಿ, ಬಹೂ ಮಞ್ಞೇ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪುತ್ತಾ ಮತಾ’’ತಿ ಏವಂಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಬಹುವಚನೇನಾಹ. ತಥಾ ಚ ‘‘ಸಾಜ್ಜ ಸಬ್ಬಾನಿ ಖಾದಿತ್ವಾ ಸತಪುತ್ತಾನೀ’’ತಿ. ಖಾದಮಾನಾತಿ ಲೋಕವೋಹಾರವಸೇನ ಖುಂಸನವಚನಮೇತಂ. ಲೋಕೇ ಹಿ ಯಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಜಾತಜಾತಾ ಪುತ್ತಾ ಮರನ್ತಿ, ತಂ ಗರಹನ್ತಾ ‘‘ಪುತ್ತಖಾದಿನೀ’’ತಿಆದಿಂ ವದನ್ತಿ. ಅತೀವಾತಿ ಅತಿವಿಯ ಭುಸಂ. ಪರಿತಪ್ಪಸೀತಿ ಸನ್ತಪ್ಪಸಿ, ಪುರೇತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಭೋತಿ ವಾಸೇಟ್ಠಿ, ಪುಬ್ಬೇ ತ್ವಂ ಮತಪುತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಸೋಚನ್ತೀ ಪರಿದೇವನ್ತೀ ಅತಿವಿಯ ಸೋಕಾಯ ಸಮಪ್ಪಿತಾ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನಿಯೋ ಆಹಿಣ್ಡಸಿ.

ಸಾಜ್ಜಾತಿ ಸಾ ಅಜ್ಜ, ಸಾ ತ್ವಂ ಏತರಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಸಜ್ಜಾ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ. ಕೇನ ವಣ್ಣೇನಾತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ.

ಖಾದಿತಾನೀತಿ ಥೇರೀಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವುತ್ತಪರಿಯಾಯೇನೇವ ವದತಿ. ಖಾದಿತಾನಿ ವಾ ಬ್ಯಗ್ಘದೀಪಿಬಿಳಾರಾದಿಜಾತಿಯೋ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹ. ಅತೀತಂಸೇತಿ ಅತೀತಕೋಟ್ಠಾಸೇ, ಅತಿಕ್ಕನ್ತಭವೇಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಮ ತುಯ್ಹಞ್ಚಾತಿ ಮಯಾ ಚ ತಯಾ ಚ.

ನಿಸ್ಸರಣಂ ಞತ್ವಾ ಜಾತಿಯಾ ಮರಣಸ್ಸ ಚಾತಿ ಜಾತಿಜರಾಮರಣಾನಂ ನಿಸ್ಸರಣಭೂತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ. ನ ಚಾಪಿ ಪರಿತಪ್ಪಯಿನ್ತಿ ನ ಚಾಪಿ ಉಪಾಯಾಸಾಸಿಂ, ಅಹಂ ಉಪಾಯಾಸಂ ನ ಆಪಜ್ಜಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಬ್ಭುತಂ ವತಾತಿ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ. ತಞ್ಹಿ ಅಬ್ಭುತಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅಭೂತಂ ಅಬ್ಭುತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏದಿಸಿನ್ತಿ ಏವರೂಪಿಂ, ‘‘ನ ಸೋಚಾಮಿ ನ ರೋದಾಮಿ, ನ ಚಾಪಿ ಪರಿತಪ್ಪಯಿ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಸೋಚನಾದೀನಂ ಅಭಾವದೀಪನಿಂ ವಾಚಂ. ಕಸ್ಸ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ಕೇವಲಂ ಯಥಾ ಏದಿಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಲದ್ಧುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ಕಸ್ಸ ನಾಮ ಸತ್ಥುನೋ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಗಿರಂ ಭಾಸಸಿ ಏದಿಸನ್ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಸಾಸನಞ್ಚ ಪುಚ್ಛತಿ.

ನಿರೂಪಧಿನ್ತಿ ನಿದ್ದುಕ್ಖಂ. ವಿಞ್ಞಾತಸದ್ಧಮ್ಮಾತಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಅರಿಯಸಚ್ಚಧಮ್ಮಾ. ಬ್ಯಪಾನುದಿನ್ತಿ ನೀಹರಿಂ ಪಜಹಿಂ.

ವಿಪ್ಪಮುತ್ತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ವಿಮುತ್ತಂ, ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ ಸಬ್ಬಭವೇಹಿ ಚ ವಿಸಂಯುತ್ತಂ. ಸ್ವಸ್ಸಾತಿ ಸೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಅಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ.

ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಸಂ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮದೇಸನಾಯಂ.

ರಥಂ ನಿಯ್ಯಾದಯಾಹಿಮನ್ತಿ ಇಮಂ ರಥಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾದೇಹಿ.

ಸಹಸ್ಸಞ್ಚಾಪೀತಿ ಮಗ್ಗಪರಿಬ್ಬಯತ್ಥಂ ನೀತಂ ಕಹಾಪಣಸಹಸ್ಸಞ್ಚಾಪಿ ಆದಾಯ ನಿಯ್ಯಾದೇಹೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಅಸ್ಸರಥನ್ತಿ ಅಸ್ಸಯುತ್ತರಥಂ. ಪುಣ್ಣಪತ್ತನ್ತಿ ತುಟ್ಠಿದಾನಂ.

ಏವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ತುಟ್ಠಿದಾನೇ ದಿಯ್ಯಮಾನೇ ತಂ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತೋ ಸಾರಥಿ ‘‘ತುಯ್ಹೇವ ಹೋತೂ’’ತಿ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಪನ ಸಾರಥಿಮ್ಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಅತ್ತನೋ ಧೀತರಂ ಸುನ್ದರಿಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ಘರಾವಾಸೇ ನಿಯೋಜೇನ್ತೀ ‘‘ಹತ್ಥೀ ಗವಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಹತ್ಥೀತಿ ಹತ್ಥಿನೋ. ಗವಸ್ಸನ್ತಿ ಗಾವೋ ಚ ಅಸ್ಸಾ ಚ. ಮಣಿಕುಣ್ಡಲಞ್ಚಾತಿ ಮಣಿ ಚ ಕುಣ್ಡಲಾನಿ ಚ. ಫೀತಞ್ಚಿಮಂ ಗಹವಿಭವಂ ಪಹಾಯಾತಿ ಇಮಂ ಹತ್ಥಿಆದಿಪ್ಪಭೇದಂ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಅವುತ್ತಞ್ಚ ಖೇತ್ತವತ್ಥುಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಾದಿಭೇದಂ ಫೀತಂ ಪಹೂತಞ್ಚ ಗಹವಿಭವಂ ಗೇಹೂಪಕರಣಂ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಾಸಿದಾಸಾದಿಕಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ತವ ಪಿತಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ಭುಞ್ಜ ಭೋಗಾನಿ ಸುನ್ದರೀತಿ ಸುನ್ದರಿ, ತ್ವಂ ಇಮೇ ಭೋಗೇ ಭುಞ್ಜಸ್ಸು. ತುವಂ ದಾಯಾದಿಕಾ ಕುಲೇತಿ ತುವಞ್ಹಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ದಾಯಜ್ಜಾರಹಾತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸುನ್ದರೀ ಅತ್ತನೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಜ್ಝಾಸಯಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೀ ‘‘ಹತ್ಥೀಗವಸ್ಸ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಅಥ ನಂ ಮಾತಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇಯೇವ ನಿಯೋಜೇನ್ತೀ ‘‘ಸೋ ತೇ ಇಜ್ಝತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ದಿಯಡ್ಢಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯಂ ತ್ವಂ ಪತ್ಥೇಸಿ ಸುನ್ದರೀತಿ ಸುನ್ದರಿ ತ್ವಂ ಇದಾನಿ ಯಂ ಪತ್ಥೇಸಿ ಆಕಙ್ಖಸಿ. ಸೋ ತವ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಛನ್ದೋ ಇಜ್ಝತು ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಸಿಜ್ಝತು. ಉತ್ತಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡೋತಿ ಘರೇ ಘರೇ ಪತಿಟ್ಠಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಬ್ಬಭಿಕ್ಖಾಪಿಣ್ಡೋ. ಉಞ್ಛೋತಿ ತದತ್ಥಂ ಘರಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಆಹಿಣ್ಡನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಠಾನಞ್ಚ. ಏತಾನೀತಿ ಉತ್ತಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡಾದೀನಿ. ಅಭಿಸಮ್ಭೋನ್ತೀತಿ ಅನಿಬ್ಬಿನ್ನರೂಪಾ ಜಙ್ಘಬಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಭಿಸಮ್ಭವನ್ತೀ, ಸಾಧೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಥ ಸುನ್ದರೀ ‘‘ಸಾಧು, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ಮಾತುಯಾ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯೇವ ಸಮಾನಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಮೇ, ಅಯ್ಯೇ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಮೇತಿ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಸಮಾನಾಯ ಮಯಾ. ಅಯ್ಯೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಆಲಪತಿ.

ತುವಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಥೇರಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸೋಭನೇತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ವುದ್ಧತರಭಾವೇನ ಥಿರಗುಣಯೋಗೇನ ಚ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರಿ ಸೋಭನೇಹಿ ಸೀಲಾದೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಸೋಭನೇ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇ, ಅಯ್ಯೇ, ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಯಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

ಇಚ್ಛೇತಿ ಇಚ್ಛಾಮಿ. ಸಾವತ್ಥಿ ಗನ್ತವೇತಿ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತುಂ. ಸೀಹನಾದಂ ನದಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಮೇವ ಸನ್ಧಾಯಾಹ.

ಅಥ ಸುನ್ದರೀ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಧಮ್ಮಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಳಾರಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯಮಾನಾ ಅತ್ತಾನಮೇವ ಆಲಪನ್ತೀ ಆಹ ‘‘ಪಸ್ಸ ಸುನ್ದರೀ’’ತಿ. ಹೇಮವಣ್ಣನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ. ಹರಿತ್ತಚನ್ತಿ ಕಞ್ಚನಸನ್ನಿಭತ್ತಚಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಭಗವಾ ಪೀತವಣ್ಣೇನ ‘‘ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಮದೇವ ಘಂಸಿತ್ವಾ ಜಾತಿಹಿಙ್ಗುಲಕೇನ ಅನುಲಿಮ್ಪಿತ್ವಾ ಸುಪರಿಮಜ್ಜಿತಕಞ್ಚನಾದಾಸಸನ್ನಿಭೋತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಹೇಮವಣ್ಣ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಹರಿತ್ತಚ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಪಸ್ಸ ಸುನ್ದರಿಮಾಯನ್ತಿನ್ತಿ ತಂ ಸುನ್ದರಿನಾಮಿಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪಸ್ಸ. ‘‘ವಿಪ್ಪಮುತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೀ ಪೀತಿವಿಪ್ಫಾರವಸೇನ ವದತಿ.

ಕುತೋ ಪನ ಆಗತಾ, ಕತ್ಥ ಚ ಆಗತಾ, ಕೀದಿಸಾ ಚಾಯಂ ಸುನ್ದರೀತಿ ಆಸಙ್ಕನ್ತಾನಂ ಆಸಙ್ಕಂ ನಿವತ್ತೇತುಂ ‘‘ಬಾರಾಣಸಿತೋ’’ತಿ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ತತ್ಥ ‘‘ಸಾವಿಕಾ ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಪಾಕಟತರಂ ಕಾತುಂ ‘‘ತುವಂ ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ತುವಮೇವೇಕೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧೋ, ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕಪರಮತ್ಥೇಹಿ ಯಥಾರಹಂ ಅನುಸಾಸನತೋ ತುವಂ ಮೇ ಸತ್ಥಾ, ಅಹಞ್ಚ ಖೀಣಾಸವಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಭಗವಾ ತುಯ್ಹಂ ಉರೇ ವಾಯಾಮ ಜನಿತಾಭಿಜಾತಿತಾಯ ಓರಸಾ, ಮುಖತೋ ಪವತ್ತಧಮ್ಮಘೋಸೇನ ಸಾಸನಸ್ಸ ಚ ಮುಖಭೂತೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಜಾತತ್ತಾ ಮುಖತೋ ಜಾತಾ, ನಿಟ್ಠಿತಪರಿಞ್ಞಾತಾದಿಕರಣೀಯತಾಯ ಕತಕಿಚ್ಚಾ, ಸಬ್ಬಸೋ ಆಸವಾನಂ ಖೇಪಿತತ್ತಾ ಅನಾಸವಾತಿ.

ಅಥಸ್ಸಾ ಸತ್ಥಾ ಆಗಮನಂ ಅಭಿನನ್ದನ್ತೋ ‘‘ತಸ್ಸಾ ತೇ ಸ್ವಾಗತ’’ನ್ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯಾ ತ್ವಂ ಮಯಾ ಅಧಿಗತಂ ಧಮ್ಮಂ ಯಾಥಾವತೋ ಅಧಿಗಚ್ಛಿ. ತಸ್ಸಾ ತೇ, ಭದ್ದೇ ಸುನ್ದರಿ, ಇಧ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಗತಂ ಆಗಮನಂ ಸುಆಗತಂ. ತತೋ ಏವ ತಂ ಅದುರಾಗತಂ ನ ದುರಾಗತಂ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ಏವಞ್ಹಿ ದನ್ತಾ ಆಯನ್ತೀತಿ, ಯಥಾ ತ್ವಂ ಸುನ್ದರಿ, ಏವಞ್ಹಿ ಉತ್ತಮೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗದಮಥೇನ ದನ್ತಾ ತತೋ ಏವ ಸಬ್ಬಧಿ ವೀತರಾಗಾ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ವಿಸಂಯುತ್ತಾ ಕತಕಿಚ್ಚಾ ಅನಾಸವಾ ಸತ್ಥು ಪಾದಾನಂ ವನ್ದಿಕಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸಾ ತೇ ಸ್ವಾಗತಂ ಅದುರಾಗತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

ಸುನ್ದರೀಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.