೯. ವಿಜಿತಸೇನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಓಲಗ್ಗೇಸ್ಸಾಮೀತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ವಿಜಿತಸೇನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಅತ್ಥದಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಘರಾವಾಸಂ ಪಹಾಯ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಪಸನ್ನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಞತ್ವಾ ಆಕಾಸತೋ ಓತರಿ. ಸೋ ಭಗವತೋ ಮನೋಹರಾನಿ ಮಧುರಾನಿ ಫಲಾನಿ ಉಪನೇಸಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸಿ ಭಗವಾ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಜಿತಸೇನೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತಸ್ಸ ಮಾತುಲಾ ಸೇನೋ ಚ ಉಪಸೇನೋ ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಾಸಧುರಂ ಪೂರೇನ್ತಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ವಿಜಿತಸೇನೋಪಿ ಹತ್ಥಿಸಿಪ್ಪೇ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗತೋ ನಿಸ್ಸರಣಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ಘರಾವಾಸೇ ಅಲಗ್ಗಮಾನಸೋ ಸತ್ಥು ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಮಾತುಲತ್ಥೇರಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿಯಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಾವೀಥಿಂ ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ನಾನಾರಮ್ಮಣೇ ವಿಧಾವನ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ಓವದನ್ತೋ –

೩೫೫. ‘‘ಓಲಗ್ಗೇಸ್ಸಾಮಿ ತೇ ಚಿತ್ತ, ಆಣಿದ್ವಾರೇವ ಹತ್ಥಿನಂ;

ನ ತಂ ಪಾಪೇ ನಿಯೋಜೇಸ್ಸಂ, ಕಾಮಜಾಲಂ ಸರೀರಜಂ.

೩೫೬. ‘‘ತ್ವಂ ಓಲಗ್ಗೋ ನ ಗಚ್ಛಸಿ, ದ್ವಾರವಿವರಂ ಗಜೋವ ಅಲಭನ್ತೋ;

ನ ಚ ಚಿತ್ತಕಲಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ, ಪಸಕ್ಕ ಪಾಪರತೋ ಚರಿಸ್ಸಸಿ.

೩೫೭. ‘‘ಯಥಾ ಕುಞ್ಜರಂ ಅದನ್ತಂ, ನವಗ್ಗಹಮಙ್ಕುಸಗ್ಗಹೋ;

ಬಲವಾ ಆವತ್ತೇತಿ ಅಕಾಮಂ, ಏವಂ ಆವತ್ತಯಿಸ್ಸಂ ತಂ.

೩೫೮. ‘‘ಯಥಾ ವರಹಯದಮಕುಸಲೋ, ಸಾರಥಿಪವರೋ ದಮೇತಿ ಆಜಞ್ಞಂ;

ಏವಂ ದಮಯಿಸ್ಸಂ ತಂ, ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಪಞ್ಚಸು ಬಲೇಸು.

೩೫೯. ‘‘ಸತಿಯಾ ತಂ ನಿಬನ್ಧಿಸ್ಸಂ, ಪಯುತ್ತೋ ತೇ ದಮೇಸ್ಸಾಮಿ;

ವೀರಿಯಧುರನಿಗ್ಗಹಿತೋ, ನ ಯಿತೋ ದೂರಂ ಗಮಿಸ್ಸಸೇ ಚಿತ್ತಾ’’ತಿ. –

ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಓಲಗ್ಗೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಂವರಿಸ್ಸಾಮಿ ನಿವಾರೇಸ್ಸಾಮಿ. ತೇತಿ ತಂ. ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಹಿ ಇದಂ ಸಾಮಿವಚನಂ. ತೇ ಗಮನನ್ತಿ ವಾ ವಚನಸೇಸೋ. ಹತ್ಥಿನನ್ತಿ ಚ ಹತ್ಥಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚಿತ್ತಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ಆಲಪತಿ. ಯಥಾ ತಂ ವಾರೇತುಕಾಮೋ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಆಣಿದ್ವಾರೇವ ಹತ್ಥಿನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಆಣಿದ್ವಾರಂ ನಾಮ ಪಾಕಾರಬದ್ಧಸ್ಸ ನಗರಸ್ಸ ಖುದ್ದಕದ್ವಾರಂ, ಯಂ ಘಟಿಕಾಛಿದ್ದೇ ಆಣಿಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತೇ ಯನ್ತೇನ ವಿನಾ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಠಿತೇಹಿಪಿ ವಿವರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ. ಯೇನ ಮನುಸ್ಸಗವಸ್ಸಮಹಿಂಸಾದಯೋ ನ ನಿಗ್ಗನ್ತುಂ ಸಕ್ಕಾ. ನಗರತೋ ಬಹಿ ನಿಗ್ಗನ್ತುಕಾಮಮ್ಪಿ ಹತ್ಥಿಂ ಯತೋ ಪಲೋಭೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋ ಗಮನಂ ನಿವಾರೇಸಿ. ಅಥ ವಾ ಆಣಿದ್ವಾರಂ ನಾಮ ಪಲಿಘದ್ವಾರಂ. ತತ್ಥ ಹಿ ತಿರಿಯಂ ಪಲಿಘಂ ಠಪೇತ್ವಾ ರುಕ್ಖಸೂಚಿಸಙ್ಖಾತಂ ಆಣಿಂ ಪಲಿಘಸೀಸೇ ಆವುಣನ್ತಿ. ಪಾಪೇತಿ ರೂಪಾದೀಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಅಭಿಜ್ಝಾದಿಪಾಪಧಮ್ಮೇ ತಂ ನ ನಿಯೋಜೇಸ್ಸಂ ನ ನಿಯೋಜಿಸ್ಸಾಮಿ. ಕಾಮಜಾಲಾತಿ ಕಾಮಸ್ಸ ಜಾಲಭೂತಂ. ಯಥಾ ಹಿ ಮಚ್ಛಬನ್ಧಮಿಗಲುದ್ದಾನಂ ಜಾಲಂ ನಾಮ ಮಚ್ಛಾದೀನಂ ತೇಸಂ ಯಥಾಕಾಮಕಾರಸಾಧನಂ, ಏವಂ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಾನುಪಾತಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಮಾರಸ್ಸ ಕಾಮಕಾರಸಾಧನಂ. ತೇನ ಹಿ ಸೋ ಸತ್ತೇ ಅನತ್ಥೇಸು ಪಾತೇತಿ. ಸರೀರಜಾತಿ ಸರೀರೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕ. ಪಞ್ಚವೋಕಾರಭವೇ ಹಿ ಚಿತ್ತಂ ರೂಪಪಟಿಬದ್ಧವುತ್ತಿತಾಯ ‘‘ಸರೀರಜ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ತ್ವಂ ಓಲಗ್ಗೋ ನ ಗಚ್ಛಸೀತಿ ತ್ವಂ, ಚಿತ್ತಕಲಿ, ಮಯಾ ಸತಿಪಞ್ಞಾಪತೋದಅಙ್ಕುಸೇಹಿ ವಾರಿತೋ ನ ದಾನಿ ಯಥಾರುಚಿಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ, ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರವಸೇನ ಯಥಾಕಾಮಂ ವತ್ತಿತುಂ ನ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ. ಯಥಾ ಕಿಂ? ದ್ವಾರವಿವರಂ ಗಜೋವ ಅಲಭನ್ತೋ ನಗರತೋ ಗಜನಿರೋಧತೋ ವಾ ನಿಗ್ಗಮನಾಯ ದ್ವಾರವಿವರಕಂ ಅಲಭಮಾನೋ ಹತ್ಥೀ ವಿಯ. ಚಿತ್ತಕಲೀತಿ ಚಿತ್ತಕಾಳಕಣ್ಣಿ. ಪುನಪ್ಪುನನ್ತಿ ಅಪರಾಪರಂ. ಪಸಕ್ಕಾತಿ ಸರಣಸಮ್ಪಸ್ಸಾಸವಸೇನ. ಪಾಪರತೋತಿ ಪಾಪಕಮ್ಮನಿರತೋ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯ ಇದಾನಿ ನ ಚರಿಸ್ಸಸಿ ತಥಾ ಚರಿತುಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅದನ್ತನ್ತಿ ಅದಮಿತಂ ಹತ್ಥಿಸಿಕ್ಖಂ ಅಸಿಕ್ಖಿತಂ. ನವಗ್ಗಹನ್ತಿ ಅಚಿರಗಹಿತಂ. ಅಙ್ಕುಸಗ್ಗಹೋತಿ ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋ. ಬಲವಾತಿ ಕಾಯಬಲೇನ ಞಾಣಬಲೇನ ಚ ಬಲವಾ. ಆವತ್ತೇತಿ ಅಕಾಮನ್ತಿ ಅನಿಚ್ಛನ್ತಮೇವ ನಿಸೇಧನತೋ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಏವಂ ಆವತ್ತಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಯಥಾ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಹತ್ಥಿಂ ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋ, ಏವಂ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಚಿತ್ತಕಲಿಂ ದುಚ್ಚರಿತನಿಸೇಧನತೋ ನಿವತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ.

ವರಹಯದಮಕುಸಲೋತಿ ಉತ್ತಮಾನಂ ಅಸ್ಸದಮ್ಮಾನಂ ದಮನೇ ಕುಸಲೋ. ತತೋ ಏವ ಸಾರಥಿಪವರೋ ಅಸ್ಸದಮ್ಮಸಾರಥೀಸು ವಿಸಿಟ್ಠೋ ದಮೇತಿ ಆಜಞ್ಞಂ ಆಜಾನೀಯಂ ಅಸ್ಸದಮ್ಮಂ ದೇಸಕಾಲಾನುರೂಪಂ ಸಣ್ಹಫರುಸೇಹಿ ದಮೇತಿ ವಿನೇತಿ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ ಕರೋತಿ. ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಪಞ್ಚಸು ಬಲೇಸೂತಿ ಸದ್ಧಾದೀಸು ಪಞ್ಚಸು ಬಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಾದಿನಿಸೇಧನತೋ ತಂ ದಮಯಿಸ್ಸಂ ದಮೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸತಿಯಾ ತಂ ನಿಬನ್ಧಿಸ್ಸನ್ತಿ ಗೋಚರಜ್ಝತ್ತತೋ ಬಹಿ ಗನ್ತುಂ ಅದೇನ್ತೋ ಸತಿಯೋತ್ತೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಥಮ್ಭೇ, ಚಿತ್ತಕಲಿ, ತಂ ನಿಬನ್ಧಿಸ್ಸಾಮಿ ನಿಯಮೇಸ್ಸಾಮಿ. ಪಯುತ್ತೋ ತೇ ದಮೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ತತ್ಥ ನಿಬನ್ಧನ್ತೋ ಏವ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ತೇ ದಮೇಸ್ಸಾಮಿ, ಸಂಕಿಲೇಸಮಲತೋ ತಂ ವಿಸೋಧೇಸ್ಸಾಮಿ. ವೀರಿಯಧುರನಿಗ್ಗಹಿತೋತಿ ಯಥಾವುತ್ತೋ ಛೇಕೇನ ಸುಸಾರಥಿನಾ ಯುಗೇ ಯೋಜಿತೋ ಯುಗನಿಗ್ಗಹಿತೋ ಯುಗನ್ತರಗತೋ ತಂ ನಾತಿಕ್ಕಮತಿ, ಏವಂ ತ್ವಮ್ಪಿ ಚಿತ್ತ, ಮಮ ವೀರಿಯಧುರೇ ನಿಗ್ಗಹಿತೋ ಸಕ್ಕಚ್ಚಕಾರಿತಾಯ ಸಾತಚ್ಚಕಾರಿತಾಯ ಅಞ್ಞಥಾ ವತ್ತಿತುಂ ಅಲಭನ್ತೋ ಇತೋ ಗೋಚರಜ್ಝತ್ತತೋ ದೂರಂ ಬಹಿ ನ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ. ಭಾವನಾನುಯುತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತೋ ಅಞ್ಞಂ ಆಸನ್ನಮ್ಪಿ ಲಕ್ಖಣತೋ ದೂರಮೇವಾತಿ ಏವಂ ಥೇರೋ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೫.೨೨-೩೦) –

‘‘ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ದ್ವತ್ತಿಂಸವರಲಕ್ಖಣಂ;

ವಿಪಿನಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಂ, ಸಾಲರಾಜಂವ ಫುಲ್ಲಿತಂ.

‘‘ತಿಣತ್ಥರಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಂ ಅಯಾಚಹಂ;

ಅನುಕಮ್ಪತು ಮಂ ಬುದ್ಧೋ, ಭಿಕ್ಖಂ ಇಚ್ಛಾಮಿ ದಾತವೇ.

‘‘ಅನುಕಮ್ಪಕೋ ಕಾರುಣಿಕೋ, ಅತ್ಥದಸ್ಸೀ ಮಹಾಯಸೋ;

ಮಮ ಸಙ್ಕಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯ, ಓರೂಹಿ ಮಮ ಅಸ್ಸಮೇ.

‘‘ಓರೋಹಿತ್ವಾನ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ನಿಸೀದಿ ಪಣ್ಣಸನ್ಥರೇ;

ಭಲ್ಲಾತಕಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸದಾಸಹಂ.

‘‘ಮಮ ನಿಜ್ಝಾಯಮಾನಸ್ಸ, ಪರಿಭುಞ್ಜಿ ತದಾ ಜಿನೋ;

ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ, ಅಭಿವನ್ದಿಂ ತದಾ ಜಿನಂ.

‘‘ಅಟ್ಠಾರಸೇ ಕಪ್ಪಸತೇ, ಯಂ ಫಲಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಫಲದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋಪಿ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ವಿಜಿತಸೇನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.