೬. ಸೇನಕತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಸ್ವಾಗತಂ ವತಾತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೇನಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಮೋರಹತ್ಥೇನ ಭಗವನ್ತಂ ಪೂಜೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ಭಗಿನಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಸೇನಕೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವಿಜ್ಜಾಸಿಪ್ಪೇಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗತೋ ಘರಾವಾಸಂ ವಸತಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಮಹಾಜನೋ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಫಗ್ಗುನಮಾಸೇ ಉತ್ತರಫಗ್ಗುನನಕ್ಖತ್ತೇ ಉಸ್ಸವಂ ಅನುಭವನ್ತೋ ಗಯಾಯಂ ತಿತ್ಥಾಭಿಸೇಕಂ ಕರೋತಿ. ತೇನ ತಂ ಉಸ್ಸವಂ ‘‘ಗಯಾಫಗ್ಗೂ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ತಾದಿಸೇ ಉಸ್ಸವದಿವಸೇ ವೇನೇಯ್ಯಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಗಯಾತಿತ್ಥಸಮೀಪೇ ವಿಹರತಿ, ಮಹಾಜನೋಪಿ ತಿತ್ಥಾಭಿಸೇಕಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ತತೋ ತತೋ ತಂ ಠಾನಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸೇನಕೋಪಿ ತಿತ್ಥಾಭಿಸೇಕತ್ಥಂ ತಂ ಠಾನಂ ಉಪಗತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೬.೯-೧೬) –

‘‘ಮೋರಹತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಉಪೇಸಿಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ;

ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನೋ, ಮೋರಹತ್ಥಮದಾಸಹಂ.

‘‘ಇಮಿನಾ ಮೋರಹತ್ಥೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ನಿಬ್ಬಾಯಿಂಸು ತಯೋ ಅಗ್ಗೀ, ಲಭಾಮಿ ವಿಪುಲಂ ಸುಖಂ.

‘‘ಅಹೋ ಬುದ್ಧೋ ಅಹೋ ಧಮ್ಮೋ, ಅಹೋ ನೋ ಸತ್ಥುಸಮ್ಪದಾ;

ದತ್ವಾನಹಂ ಮೋರಹತ್ಥಂ, ಲಭಾಮಿ ವಿಪುಲಂ ಸುಖಂ.

‘‘ತಿಯಗ್ಗೀ ನಿಬ್ಬುತಾ ಮಯ್ಹಂ, ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಮೂಹತಾ;

ಸಬ್ಬಾಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ದಾನಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಮೋರಹತ್ಥಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಸೋಮನಸ್ಸೋ ಉದಾನವಸೇನ –

೨೮೭. ‘‘ಸ್ವಾಗತಂ ವತ ಮೇ ಆಸಿ, ಗಯಾಯಂ ಗಯಫಗ್ಗುಯಾ;

ಯಂ ಅದ್ದಸಾಸಿಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ದೇಸೇನ್ತಂ ಧಮ್ಮಮುತ್ತಮಂ.

೨೮೮. ‘‘ಮಹಪ್ಪಭಂ ಗಣಾಚರಿಯಂ, ಅಗ್ಗಪತ್ತಂ ವಿನಾಯಕಂ;

ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ, ಜಿನಂ ಅತುಲದಸ್ಸನಂ.

೨೮೯. ‘‘ಮಹಾನಾಗಂ ಮಹಾವೀರಂ, ಮಹಾಜುತಿಮನಾಸವಂ;

ಸಬ್ಬಾಸವಪರಿಕ್ಖೀಣಂ, ಸತ್ಥಾರಮಕುತೋಭಯಂ.

೨೯೦. ‘‘ಚಿರಸಙ್ಕಿಲಿಟ್ಠಂ ವತ ಮಂ, ದಿಟ್ಠಿಸನ್ದಾನಬನ್ಧಿತಂ;

ವಿಮೋಚಯಿ ಸೋ ಭಗವಾ, ಸಬ್ಬಗನ್ಥೇಹಿ ಸೇನಕ’’ನ್ತಿ. –

ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಸ್ವಾಗತಂ ವತ ಮೇ ಆಸೀತಿ ಮಯಾ ಸುಟ್ಠು ಆಗತಂ ವತ ಆಸಿ. ಮಮ ವಾ ಸುನ್ದರಂ ವತ ಆಗಮನಂ ಆಸಿ. ಗಯಾಯನ್ತಿ ಗಯಾತಿತ್ಥಸಮೀಪೇ. ಗಯಫಗ್ಗುಯಾತಿ ‘‘ಗಯಾಫಗ್ಗೂ’’ತಿ ಲದ್ಧವೋಹಾರೇ ಫಗ್ಗುನಮಾಸಸ್ಸ ಉತ್ತರಫಗ್ಗುನೀನಕ್ಖತ್ತೇ. ‘‘ಯ’’ನ್ತಿಆದಿ ಸ್ವಾಗತಭಾವಸ್ಸ ಕಾರಣದಸ್ಸನಂ. ತತ್ಥ ಯನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ. ಅದ್ದಸಾಸಿನ್ತಿ ಅದ್ದಕ್ಖಿಂ. ಸಮ್ಬುದ್ಧನ್ತಿ ಸಮ್ಮಾ ಸಾಮಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ. ದೇಸೇನ್ತಂ ಧಮ್ಮಮುತ್ತಮನ್ತಿ ಉತ್ತಮಂ ಅಗ್ಗಂ ಸಬ್ಬಸೇಟ್ಠಂ ಏಕನ್ತನಿಯ್ಯಾನಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ವೇನೇಯ್ಯಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ಭಾಸನ್ತಂ.

ಮಹಪ್ಪಭನ್ತಿ ಮಹತಿಯಾ ಸರೀರಪ್ಪಭಾಯ ಞಾಣಪ್ಪಭಾಯ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತಂ. ಗಣಾಚರಿಯನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಪರಿಸಾದೀನಂ ಗಣಾನಂ ಉತ್ತಮೇನ ದಮಥೇನ ಆಚಾರಸಿಕ್ಖಾಪನೇನ ಗಣಾಚರಿಯಂ. ಅಗ್ಗಭೂತಾನಂ ಸೀಲಾದೀನಂ ಗುಣಾನಂ ಅಧಿಗಮೇನ ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಂ. ದೇವಮನುಸ್ಸಾದೀನಂ ಪರಮೇನ ವಿನಯೇನ ವಿನಯನತೋ, ಸಯಂ ನಾಯಕರಹಿತತ್ತಾ ಚ ವಿನಾಯಕಂ. ಕೇನಚಿ ಅನಭಿಭೂತೋ ಹುತ್ವಾ ಸಕಲಂ ಲೋಕಂ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಠಿತತ್ತಾ, ಪಞ್ಚನ್ನಮ್ಪಿ ಮಾರಾನಂ ಜಿತತ್ತಾ ಚ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಜಿನಂ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಜಿನಂ, ಬಾತ್ತಿಂಸವರಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣಅಸೀತಿಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಾದಿಪಟಿಮಣ್ಡಿತರೂಪಕಾಯತಾಯ ದಸಬಲಚತುವೇಸಾರಜ್ಜಾದಿಗುಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತಧಮ್ಮಕಾಯತಾಯ ಚ ಸದೇವಕೇನ ಲೋಕೇನ ಅಪರಿಮೇಯ್ಯದಸ್ಸನತಾಯ ಅಸದಿಸದಸ್ಸನತಾಯ ಚ ಅತುಲದಸ್ಸನಂ.

ಗತಿಬಲಪರಕ್ಕಮಾದಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಮಹಾನಾಗಸದಿಸತ್ತಾ, ನಾಗೇಸುಪಿ ಖೀಣಾಸವೇಸು ಮಹಾನುಭಾವತಾಯ ಚ ಮಹಾನಾಗಂ. ಮಾರಸೇನಾವಿಮಥನತೋ ಮಹಾವಿಕ್ಕನ್ತತಾಯ ಚ ಮಹಾವೀರಂ. ಮಹಾಜುತಿನ್ತಿ ಮಹಾಪತಾಪಂ ಮಹಾತೇಜನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ನತ್ಥಿ ಏತಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಆಸವಾತಿ ಅನಾಸವಂ. ಸಬ್ಬೇ ಆಸವಾ ಸವಾಸನಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಸಬ್ಬಾಸವಪರಿಕ್ಖೀಣಂ. ಕಾಮಂ ಸಾವಕಬುದ್ಧಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಚ ಖೀಣಾಸವಾವ, ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಾ ಏವ ಪನ ಸವಾಸನೇ ಆಸವೇ ಖೇಪೇನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಅನಾಸವ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ಸಬ್ಬಾಸವಪರಿಕ್ಖೀಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಆಸವಾ ಸವಾಸನಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಸಬ್ಬಾಸವಪರಿಕ್ಖೀಣ’’ನ್ತಿ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕಪರಮತ್ಥೇಹಿ ಯಥಾರಹಂ ವೇನೇಯ್ಯಾನಂ ಅನುಸಾಸನತೋ ಸತ್ಥಾರಂ, ಚತುವೇಸಾರಜ್ಜವಿಸಾರದತಾಯ ಕುತೋಚಿಪಿ ಭಯಾಭಾವತೋ ಅಕುತೋಭಯಂ, ಏವರೂಪಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಯಂ ಯಸ್ಮಾ ಅದ್ದಸಾಸಿಂ, ತಸ್ಮಾ ಸ್ವಾಗತಂ ವತ ಮೇ ಆಸೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಇದಾನಿ ಸತ್ಥು ದಸ್ಸನೇನ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಗುಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಕಞ್ಜಿಯಪುಣ್ಣಲಾಬು ವಿಯ ತಕ್ಕಭರಿತಚಾಟಿ ವಿಯ ವಸಾಪೀತಪಿಲೋತಿಕಾ ವಿಯ ಚ ಸಂಕಿಲೇಸವತ್ಥೂಹಿ ಅನಮತಗ್ಗೇ ಸಂಸಾರೇ ಚಿರಕಾಲಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ. ಗದ್ದುಲಬನ್ಧಿತಂ ವಿಯ ಥಮ್ಭೇ ಸಾರಮೇಯಂ ಸಕ್ಕಾಯಥಮ್ಭೇ ದಿಟ್ಠಿಸನ್ದಾನೇನ, ದಿಟ್ಠಿಬನ್ಧನೇನ ಬನ್ಧಿತಂ ಬದ್ಧಂ, ತತೋ ವಿಮೋಚೇನ್ತೋ ಚ ಅಭಿಜ್ಝಾದೀಹಿ ಸಬ್ಬಗನ್ಥೇ ಹಿ ಮಂ ಸೇನಕಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಹತ್ಥೇನ, ವಿಮೋಚಯಿ ವತ ಸೋ ಭಗವಾ ಮಯ್ಹಂ ಸತ್ಥಾತಿ ಭಗವತಿ ಅಭಿಪ್ಪಸಾದಂ ಪವೇದೇತಿ.

ಸೇನಕತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.