೨. ಭಗುತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅಹಂ ಮಿದ್ಧೇನಾತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಭಗುತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಂ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ತಸ್ಸ ಧಾತುಯೋ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ನಿಮ್ಮಾನರತೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಕ್ಯರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಭಗೂತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಅನುರುದ್ಧಕಿಮಿಲೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಬಾಲಕಲೋಣಕಗಾಮೇ ವಸನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಥಿನಮಿದ್ಧಾಭಿಭವಂ ವಿನೋದೇತುಂ ವಿಹಾರತೋ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಚಙ್ಕಮಂ ಅಭಿರುಹನ್ತೋ ಪಪತಿತ್ವಾ ತದೇವ ಅಙ್ಕುಸಂ ಕತ್ವಾ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೬.೪೯-೫೭) –

‘‘ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಗವತಿ, ಪದುಮುತ್ತರೇ ಮಹಾಯಸೇ;

ಪುಪ್ಫವಟಂಸಕೇ ಕತ್ವಾ, ಸರೀರಮಭಿರೋಪಯಿಂ.

‘‘ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ, ನಿಮ್ಮಾನಂ ಅಗಮಾಸಹಂ;

ದೇವಲೋಕಗತೋ ಸನ್ತೋ, ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಸರಾಮಹಂ.

‘‘ಅಮ್ಬರಾ ಪುಪ್ಫವಸ್ಸೋ ಮೇ, ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಪವಸ್ಸತಿ;

ಸಂಸರಾಮಿ ಮನುಸ್ಸೇ ಚೇ, ರಾಜಾ ಹೋಮಿ ಮಹಾಯಸೋ.

‘‘ತಹಿಂ ಕುಸುಮವಸ್ಸೋ ಮೇ, ಅಭಿವಸ್ಸತಿ ಸಬ್ಬದಾ;

ತಸ್ಸೇವ ಪುಪ್ಫಪೂಜಾಯ, ವಾಹಸಾ ಸಬ್ಬದಸ್ಸಿನೋ.

‘‘ಅಯಂ ಪಚ್ಛಿಮಕೋ ಮಯ್ಹಂ, ಚರಿಮೋ ವತ್ತತೇ ಭವೋ;

ಅಜ್ಜಾಪಿ ಪುಪ್ಫವಸ್ಸೋ ಮೇ, ಅಭಿವಸ್ಸತಿ ಸಬ್ಬದಾ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಪುಪ್ಫಮಭಿರೋಪಯಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ದೇಹಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಫಲಸುಖೇನ ನಿಬ್ಬಾನಸುಖೇನ ಚ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಏಕವಿಹಾರಂ ಅನುಮೋದಿತುಂ ಉಪಗತೇನ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ವಿಹರಸೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಅತ್ತನೋ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರಂ ನಿವೇದೇನ್ತೋ –

೨೭೧. ‘‘ಅಹಂ ಮಿದ್ಧೇನ ಪಕತೋ, ವಿಹಾರಾ ಉಪನಿಕ್ಖಮಿಂ;

ಚಙ್ಕಮಂ ಅಭಿರುಹನ್ತೋ, ತತ್ಥೇವ ಪಪತಿಂ ಛಮಾ.

೨೭೨. ‘‘ಗತ್ತಾನಿ ಪರಿಮಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಪುನಪಾರುಯ್ಹ ಚಙ್ಕಮಂ;

ಚಙ್ಕಮೇ ಚಙ್ಕಮಿಂ ಸೋಹಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸುಸಮಾಹಿತೋ.

೨೭೩. ‘‘ತತೋ ಮೇ ಮನಸೀಕಾರೋ, ಯೋನಿಸೋ ಉದಪಜ್ಜಥ;

ಆದೀನವೋ ಪಾತುರಹು, ನಿಬ್ಬಿದಾ ಸಮತಿಟ್ಠಥ.

೨೭೪. ‘‘ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ ಮೇ, ಪಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸುಧಮ್ಮತಂ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಮಿದ್ಧೇನ ಪಕತೋತಿ ಕಾಯಾಲಸಿಯಸಙ್ಖಾತೇನ ಅಸತ್ತಿವಿಘಾತಸಭಾವೇನ ಮಿದ್ಧೇನ ಅಭಿಭೂತೋ. ವಿಹಾರಾತಿ ಸೇನಾಸನತೋ. ಉಪನಿಕ್ಖಮಿನ್ತಿ ಚಙ್ಕಮಿತುಂ ನಿಕ್ಖಮಿಂ. ತತ್ಥೇವ ಪಪತಿಂ ಛಮಾತಿ ತತ್ಥೇವ ಚಙ್ಕಮಸೋಪಾನೇ ನಿದ್ದಾಭಿಭೂತತಾಯ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಪತಿಂ. ಗತ್ತಾನಿ ಪರಿಮಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಭೂಮಿಯಂ ಪತನೇನ ಪಂಸುಕಿತಾನಿ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಾವಯವಾನಿ ಅನುಮಜ್ಜಿತ್ವಾ. ಪುನಪಾರುಯ್ಹ ಚಙ್ಕಮನ್ತಿ ‘‘ಪತಿತೋ ದಾನಾಹ’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಕೋಚಂ ಅನಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪುನಪಿ ಚಙ್ಕಮಟ್ಠಾನಂ ಆರುಹಿತ್ವಾ. ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸುಸಮಾಹಿತೋತಿ ಗೋಚರಜ್ಝತ್ತೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ನೀವರಣವಿಕ್ಖಮ್ಭನೇನ ಸುಟ್ಠು ಸಮಾಹಿತೋ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಚಙ್ಕಮಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಇದಮೇವ ಚ ಥೇರಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅಹೋಸಿ.

ಭಗುತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.