೪. ಇಸಿದಿನ್ನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಇಸಿದಿನ್ನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಬೀಜನಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಯಾ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸುನಾಪರನ್ತಜನಪದೇ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಇಸಿದಿನ್ನೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಚನ್ದನಮಾಳಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ. ತಸ್ಸ ಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿನೀ ದೇವತಾ ತಂ ಚೋದೇನ್ತೀ –

೧೮೭. ‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ ಧಮ್ಮಧರಾ ಉಪಾಸಕಾ, ಕಾಮಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಇತಿ ಭಾಸಮಾನಾ;

ಸಾರತ್ತರತ್ತಾ ಮಣಿಕುಣ್ಡಲೇಸು, ಪುತ್ತೇಸು ದಾರೇಸು ಚ ತೇ ಅಪೇಕ್ಖಾ.

೧೮೮. ‘‘ಅದ್ಧಾ ನ ಜಾನನ್ತಿ ಯತೋಧ ಧಮ್ಮಂ, ಕಾಮಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಇತಿ ಚಾಪಿ ಆಹು;

ರಾಗಞ್ಚ ತೇಸಂ ನ ಬಲತ್ಥಿ ಛೇತ್ತುಂ, ತಸ್ಮಾ ಸಿತಾ ಪುತ್ತದಾರಂ ಧನಞ್ಚಾ’’ತಿ. –

ಗಾಥಾದ್ವಯಮಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ ಧಮ್ಮಧರಾ ಉಪಾಸಕಾ, ಕಾಮಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಇತಿ ಭಾಸಮಾನಾತಿ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮಧರಾ ಉಪಾಸಕಾ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠಾ, ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮಧರತ್ತಾ ಏವ ‘‘ಕಾಮಾ ನಾಮೇತೇ ಅನಿಚ್ಚಾ ದುಕ್ಖಾ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಭಾಸಮಾನಾ, ಸಯಂ ಪನ ಸಾರತ್ತರತ್ತಾ ಮಣಿಕುಣ್ಡಲೇಸು, ಪುತ್ತೇಸು ದಾರೇಸು ಚ ತೇ ಅಪೇಕ್ಖಾತಿ ಸಾರತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಬಹಲರಾಗರತ್ತಾ ಮಣೀಸು ಕುಣ್ಡಲೇಸು ಚ, ಮಣಿಚಿತೇಸು ವಾ ಕುಣ್ಡಲೇಸು, ಪುತ್ತೇಸು ಪುತ್ತಧೀತಾಸು ದಾರೇಸು ಚ ಅಧಿಗತಸ್ನೇಹಾ, ಅಞ್ಞಂ ಭಣನ್ತಾ ಅಞ್ಞಂ ಕರೋನ್ತಾ ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಯತೋತಿ ಯಸ್ಮಾ ತೇ ಉಪಾಸಕಾ ಸಾರತ್ತರತ್ತಾ ಮಣಿಕುಣ್ಡಲೇಸು ಪುತ್ತೇಸು ದಾರೇಸು ಚ ಅಪೇಕ್ಖವನ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಧಮ್ಮಂ ಯಾಥಾವತೋ ಅದ್ಧಾ ಏಕಂಸೇನ ನ ಜಾನನ್ತಿ. ಏವಂ ಭೂತಾ ಚ ‘‘ಕಾಮಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ಇತಿ ಚಾಪಿ ಆಹು ಅಹೋಸಿ, ಸತ್ತಪಕತಿ ವಿಚಿತ್ತಸಭಾವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ರಾಗಞ್ಚ ತೇಸಂ ನ ಬಲತ್ಥಿ ಛೇತ್ತುನ್ತಿ ತೇಸಂ ಉಪಾಸಕಾನಂ ಯಸ್ಮಾ ರಾಗಂ ಛೇತ್ತುಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದಿತುಂ ತಾದಿಸಂ ಞಾಣಬಲಂ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಸಿತಾ ತಣ್ಹಾವಸೇನ ನಿಸ್ಸಿತಾ ಪುತ್ತದಾರಂ ಧನಞ್ಚ ಅಲ್ಲೀನಾ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೀತಿ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ದೇವತಾ ತಂಯೇವ ಉಪಾಸಕಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಪದೇಸೇನ ಕಥೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಉಪಾಸಕೋ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೮.೪೬-೫೦) –

‘‘ವಿಪಸ್ಸಿನೋ ಭಗವತೋ, ಬೋಧಿಯಾ ಪಾದಪುತ್ತಮೇ;

ಸುಮನೋ ಬೀಜನಿಂ ಗಯ್ಹ, ಅಬೀಜಿಂ ಬೋಧಿಮುತ್ತಮಂ.

‘‘ಏಕನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಅಬೀಜಿಂ ಬೋಧಿಮುತ್ತಮಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಬೀಜನಾಯ ಇದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ಇಮಾ ಏವ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸೀತಿ.

ಇಸಿದಿನ್ನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.