೩. ವಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಮಕ್ಕಟೋ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಾಯನ್ತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ವಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಏಕತಿಂಸೇ ಕಪ್ಪೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಅರಞ್ಞಂ ಗತೋ ತತ್ಥ ನಾರದಂ ನಾಮ ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಸನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ನಳೇಹಿ ಸಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಿಣೇಹಿ ಛಾದೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಚಙ್ಕಮನಟ್ಠಾನಞ್ಚಸ್ಸ ಸೋಧೇತ್ವಾ ವಾಲುಕಾ ಓಕಿರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ವಲ್ಲಿಯೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಯೋಬ್ಬನಮನುಪ್ಪತ್ತೋ ಇನ್ದ್ರಿಯವಸಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸಂಸಗ್ಗೇನ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೦.೯೩-೧೦೩) –

‘‘ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸಾವಿದೂರೇ, ಹಾರಿತೋ ನಾಮ ಪಬ್ಬತೋ;

ಸಯಮ್ಭೂ ನಾರದೋ ನಾಮ, ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಸೀ ತದಾ.

‘‘ನಳಾಗಾರಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ತಿಣೇನ ಛಾದಯಿಂ ಅಹಂ;

ಚಙ್ಕಮಂ ಸೋಧಯಿತ್ವಾನ, ಸಯಮ್ಭುಸ್ಸ ಅದಾಸಹಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ತತ್ಥ ಮೇ ಸುಕತಂ ಬ್ಯಮ್ಹಂ, ನಳಕುಟಿಕನಿಮ್ಮಿತಂ;

ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಮುಬ್ಬೇಧಂ, ತಿಂಸಯೋಜನವಿತ್ಥತಂ.

‘‘ಚತುದ್ದಸೇಸು ಕಪ್ಪೇಸು, ದೇವಲೋಕೇ ರಮಿಂ ಅಹಂ;

ಏಕಸತ್ತತಿಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚ, ದೇವರಜ್ಜಮಕಾರಯಿಂ.

‘‘ಚತುತ್ತಿಂಸತಿಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಅಹೋಸಹಂ;

ಪದೇಸರಜ್ಜಂ ವಿಪುಲಂ, ಗಣನಾತೋ ಅಸಙ್ಖಿಯಂ.

‘‘ಧಮ್ಮಪಾಸಾದಮಾರುಯ್ಹ, ಸಬ್ಬಾಕಾರವರೂಪಮಂ;

ಯದಿಚ್ಛಕಾಹಂ ವಿಹರೇ, ಸಕ್ಯಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಾಸನೇ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಕಮ್ಮಮಕರಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ನಳಕುಟಿಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಪುಥುಜ್ಜನಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣೇಸು ಯಥಾಕಾಮಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ, ಇದಾನಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ನಿಗ್ಗಹಿತಭಾವಸ್ಸ ಚ ವಿಭಾವನೇನ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೧೨೫. ‘‘ಮಕ್ಕಟೋ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಾಯಂ, ಕುಟಿಕಾಯಂ ಪಸಕ್ಕಿಯ;

ದ್ವಾರೇನ ಅನುಪರಿಯೇತಿ, ಘಟ್ಟಯನ್ತೋ ಮುಹುಂ ಮುಹುಂ.

೧೨೬. ‘‘ತಿಟ್ಠ ಮಕ್ಕಟ ಮಾ ಧಾವಿ, ನ ಹಿ ತೇ ತಂ ಯಥಾ ಪುರೇ;

ನಿಗ್ಗಹೀತೋಸಿ ಪಞ್ಞಾಯ, ನೇವ ದೂರಂ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಘಟ್ಟಯನ್ತೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಲೋಲಭಾವೇನ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಅಞ್ಞಂ ಸಾಖಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಗಹಣೇನ ಅನೇಕವಾರಂ ತತ್ಥ ರುಕ್ಖಂ ಚಾಲೇನ್ತೋ ಫಲೂಪಭೋಗಮಕ್ಕಟೋ ವಿಯ ತೇನ ತೇನ ಚಕ್ಖಾದಿದ್ವಾರೇನ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣೇಸು ಅಞ್ಞಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನಸ್ಸ ಸಮಾದಾನವಸೇನ ನಿಚ್ಚಲಂ ಠಾತುಂ ಅಪ್ಪದಾನೇನ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಘಟ್ಟಯನ್ತೋ ಚಾಲೇನ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣೇ ಅನುಪರಿವತ್ತತಿ ಯಥಾಕಾಮಂ ವಿಚರತಿ. ವತ್ತಮಾನಸಮೀಪತಾಯ ಚೇತ್ಥ ವತ್ತಮಾನವಚನಂ. ಏವಂ ಅನುಪರಿಯನ್ತೋ ಚ ತಿಟ್ಠ, ಮಕ್ಕಟ, ಮಾ ಧಾವಿ ತ್ವಂ, ಚಿತ್ತಮಕ್ಕಟ, ಇದಾನಿ ತಿಟ್ಠ ಮಾ ಧಾವಿ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೇ ಧಾವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ನ ಹಿ ತೇ ತಂ ಯಥಾ ಪೂರೇ ಯಸ್ಮಾ ತಂ ಅತ್ತಭಾವಗೇಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯ ನ ತೇ ಸೇವಿತಂ ಪಿಹಿತದ್ವಾರಭಾವತೋ, ಕಿಞ್ಚ ನಿಗ್ಗಹೀತೋಸಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಯಞ್ಚ ಇದಾನಿ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಕಿಲೇಸಾಭಿಸಙ್ಖಾರಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಪಾದಾನಂ ಛೇದನೇನ ಅಚ್ಚನ್ತಿಕಂ ನಿಗ್ಗಹಂ ಪತ್ತೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ನೇವ ದೂರಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ ಇತೋ ಅತ್ತಭಾವತೋ ದೂರಂ ದುತಿಯಾದಿಅತ್ತಭಾವಂ ನೇವ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ ಯಾವಚರಿಮಕಚಿತ್ತಂ ಏವ ತೇ ಗಮನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ನೇತೋ ದೂರ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸೋ ಏವತ್ಥೋ.

ವಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.