೧. ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಸೋಳಸಕನಿಪಾತೇ ಏಸ ಭಿಯ್ಯೋತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅತ್ತನೋ ಸಾಸನೇ ಪಠಮಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಧಮ್ಮರತ್ತಞ್ಞೂನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಭಿಕ್ಖುಪರಿವಾರಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾಪಿಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾಯತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಾವಿನಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋ ಯಾವಜೀವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಚೇತಿಯೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿಯಮಾನೇ ಅನ್ತೋಚೇತಿಯೇ ರತನಘರಂ ಕಾರೇಸಿ, ಚೇತಿಯಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸರತನಗ್ಘಿಯಾನಿ ಚ ಕಾರೇಸಿ.

ಸೋ ಏವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ, ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ, ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಮಹಾಕಾಲೋ ನಾಮ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕರೀಸಮತ್ತೇ ಖೇತ್ತೇ ಸಾಲಿಗಬ್ಭಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ, ಗಹಿತಸಾಲಿತಣ್ಡುಲೇಹಿ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಖೀರಪಾಯಾಸಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ, ತತ್ಥ ಮಧುಸಪ್ಪಿಸಕ್ಕರಾದಯೋ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಸಾಲಿಗಬ್ಭಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಗಹಿತಗಹಿತಟ್ಠಾನಂ ಪುನ ಪೂರತಿ, ಪುಥುಕಕಾಲೇ ಪುಥುಕಗ್ಗಂ ನಾಮ ಅದಾಸಿ. ಲಾಯನೇ ಲಾಯನಗ್ಗಂ, ವೇಣಿಕರಣೇ ವೇಣಗ್ಗಂ, ಕಲಾಪಾದಿಕರಣೇ ಕಲಾಪಗ್ಗಂ, ಖಲಗ್ಗಂ, ಭಣ್ಡಗ್ಗಂ, ಮಿನಗ್ಗಂ, ಕೋಟ್ಠಗ್ಗನ್ತಿ; ಏವಂ ಏಕಸಸ್ಸೇ ನವ ವಾರೇ ಅಗ್ಗದಾನಂ ನಾಮ ಅದಾಸಿ. ತಮ್ಪಿ ಸಸ್ಸಂ ಅತಿರೇಕತರಂ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಅಹೋಸಿ.

ಏವಂ ಯಾವಜೀವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ, ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ದೇವೇಸು ಚ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ಸಂಸರನ್ತೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ದೋಣವತ್ಥುನಾಮಕೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋತಿ ಗೋತ್ತತೋ ಆಗತಂ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಲಕ್ಖಣಮನ್ತೇಸು ಚ ಪಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತುಸಿತಪುರತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಪುರೇ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ಅಟ್ಠುತ್ತರಸತೇಸು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಉಪನೀತೇಸು ಯೇ ಅಟ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಲಕ್ಖಣಪರಿಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ ಮಹಾತಲಂ ಉಪನೀತಾ. ಸೋ ತೇಸು ಸಬ್ಬನವಕೋ ಹುತ್ವಾ, ಮಹಾಪುರಿಸಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಏಕಂಸೇನ ಅಯಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಿಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ಉದಿಕ್ಖನ್ತೋ ವಿಚರತಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಖೋ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ವಡ್ಢಮಾನೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೋ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕೂನತಿಂಸತಿಮೇ ವಸ್ಸೇ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ಅನೋಮಾನದೀತೀರೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಉರುವೇಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಧಾನಂ ಪದಹಿ. ತದಾ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ ಮಾಣವೋ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ, ಲಕ್ಖಣಪರಿಗ್ಗಾಹಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪುತ್ತೇಹಿ ವಪ್ಪಮಾಣವಾದೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅತ್ತಪಞ್ಚಮೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ, ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ತಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಓಳಾರಿಕಾಹಾರಪರಿಭೋಗೇನ ನಿಬ್ಬಿನ್ನೋ ಅಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಇಸಿಪತನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಓಳಾರಿಕಾಹಾರಪರಿಭೋಗೇನ ಲದ್ಧಕಾಯಬಲೋ ವೇಸಾಖಪುಣ್ಣಮಾಯಂ ಬೋಧಿರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಅಪರಾಜಿತಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ತಿಣ್ಣಂ ಮಾರಾನಂ ಮತ್ಥಕಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ, ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ, ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇಯೇವ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ, ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯಾನಂ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ಞತ್ವಾ, ಆಸಾಳ್ಹೀಪುಣ್ಣಮಾಯಂ ಇಸಿಪತನಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪವತ್ತನಸುತ್ತನ್ತಂ (ಮಹಾವ. ೧೩ ಆದಯೋ; ಸಂ. ನಿ. ೫.೧೦೮೧) ದೇಸೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರೋ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ಬ್ರಹ್ಮಕೋಟೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ಪಞ್ಚಮಿಯಂ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಸುತ್ತನ್ತದೇಸನಾಯ (ಮಹಾವ. ೨೦; ಸಂ. ನಿ. ೩.೫೯) ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಾಕಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧.೫೯೬-೬೧೨) –

‘‘ಪದುಮುತ್ತರಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಲೋಕಜೇಟ್ಠಂ ವಿನಾಯಕಂ;

ಬುದ್ಧಭೂಮಿಮನುಪ್ಪತ್ತಂ, ಪಠಮಂ ಅದ್ದಸಂ ಅಹಂ.

‘‘ಯಾವತಾ ಬೋಧಿಯಾ ಮೂಲೇ, ಯಕ್ಖಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಮಾಗತಾ;

ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ, ವನ್ದನ್ತಿ ಪಞ್ಜಲೀಕತಾ.

‘‘ಸಬ್ಬೇ ದೇವಾ ತುಟ್ಠಮನಾ, ಆಕಾಸೇ ಸಞ್ಚರನ್ತಿ ತೇ;

ಬುದ್ಧೋ ಅಯಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಅನ್ಧಕಾರತಮೋನುದೋ.

‘‘ತೇಸಂ ಹಾಸಪರೇತಾನಂ, ಮಹಾನಾದೋ ಅವತ್ತಥ;

ಕಿಲೇಸೇ ಝಾಪಯಿಸ್ಸಾಮ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ.

‘‘ದೇವಾನಂ ಗಿರಮಞ್ಞಾಯ, ವಾಚಾಸಭಿಮುದೀರಿಹಂ;

ಹಟ್ಠೋ ಹಟ್ಠೇನ ಚಿತ್ತೇನ, ಆದಿಭಿಕ್ಖಮದಾಸಹಂ.

‘‘ಮಮ ಸಙ್ಕಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯ, ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಅನುತ್ತರೋ;

ದೇವಸಙ್ಘೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಥ.

‘‘ಸತ್ತಾಹಂ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮ್ಮ, ಬೋಧಿಂ ಅಜ್ಝಗಮಂ ಅಹಂ;

ಇದಂ ಮೇ ಪಠಮಂ ಭತ್ತಂ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಸ್ಸ ಯಾಪನಂ.

‘‘ತುಸಿತಾ ಹಿ ಇಧಾಗನ್ತ್ವಾ, ಯೋ ಮೇ ಭಿಕ್ಖಂ ಉಪಾನಯಿ;

ತಮಹಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸುಣೋಥ ಮಮ ಭಾಸತೋ.

‘‘ತಿಂಸಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಾನಿ, ದೇವರಜ್ಜಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ;

ಸಬ್ಬೇ ದೇವೇ ಅಭಿಭೋತ್ವಾ, ತಿದಿವಂ ಆವಸಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ದೇವಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾನ, ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ;

ಸಹಸ್ಸಧಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ, ತತ್ಥ ರಜ್ಜಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಓಕ್ಕಾಕಕುಲಸಮ್ಭವೋ;

ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ತಿದಸಾ ಸೋ ಚವಿತ್ವಾನ, ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ;

ಅಗಾರಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನ, ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ವಸಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ತತೋ ಸತ್ತಮಕೇ ವಸ್ಸೇ, ಬುದ್ಧೋ ಸಚ್ಚಂ ಕಥೇಸ್ಸತಿ;

ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ಪಠಮಂ ಸಚ್ಛಿಕಾಹಿತಿ.

‘‘ನಿಕ್ಖನ್ತೇನಾನುಪಬ್ಬಜಿಂ, ಪಧಾನಂ ಸುಕತಂ ಮಯಾ;

ಕಿಲೇಸೇ ಝಾಪನತ್ಥಾಯ, ಪಬ್ಬಜಿಂ, ಅನಗಾರಿಯಂ.

‘‘ಅಭಿಗನ್ತ್ವಾನ ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ, ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಸದೇವಕೇ;

ಇಸಿನಾಮೇ ಮಿಗಾರಞ್ಞೇ, ಅಮತಭೇರಿಮಾಹನಿ.

‘‘ಸೋ ದಾನಿ ಪತ್ತೋ ಅಮತಂ, ಸನ್ತಿಪದಮನುತ್ತರಂ;

ಸಬ್ಬಾಸವೇ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ವಿಹರಾಮಿ ಅನಾಸವೋ.

‘‘ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಚತಸ್ಸೋ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಜೇತವನಮಹಾವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪಠಮಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಧಮ್ಮಭಾವಂ ದೀಪೇನ್ತೋ, ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ರತ್ತಞ್ಞೂನಂ ಯದಿದಂ ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೧೮೮) ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ದ್ವೀಹಿ ಅಗ್ಗಸಾವಕೇಹಿ ಅತ್ತನಿ ಕರೀಯಮಾನಂ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನೇ ಆಕಿಣ್ಣವಿಹಾರಞ್ಚ ಪರಿಹರಿತುಕಾಮೋ, ವಿವೇಕಾಭಿರತಿಯಾ ವಿಹರಿತುಕಾಮೋ ಚ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಗತಾನಂ ಗಹಟ್ಠಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಕರಣಮ್ಪಿ ಪಪಞ್ಚಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಛದ್ದನ್ತೇಹಿ ನಾಗೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಿಯಮಾನೋ ಛದ್ದನ್ತದಹತೀರೇ ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ವಸಿ. ಏವಂ ತತ್ಥ ವಸನ್ತಂ ಥೇರಂ ಏಕದಿವಸಂ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೂ’’ತಿ. ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ಚತುಸಚ್ಚಗಬ್ಭಂ ತಿಲಕ್ಖಣಾಹತಂ ಸುಞ್ಞತಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ನಾನಾನಯವಿಚಿತ್ತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಬುದ್ಧಲೀಲಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಕ್ಕೋ ಅತ್ತನೋ ಪಸಾದಂ ಪವೇದೇನ್ತೋ –

೬೭೩. ‘‘ಏಸ ಭಿಯ್ಯೋ ಪಸೀದಾಮಿ, ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಮಹಾರಸಂ;

ವಿರಾಗೋ ದೇಸಿತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಅನುಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬಸೋ’’ತಿ. – ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ;

ತತ್ಥ ಏಸ ಭಿಯ್ಯೋ ಪಸೀದಾಮಿ, ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಮಹಾರಸನ್ತಿ ಯದಿಪಿ ಅನೇಕವಾರಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ. ಇದಾನಿ ಪನ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಕಥಿತಂ ನಾನಾನಯವಿಚಿತ್ತತಾಯ ಅಸೇಚನಕತಾಯ ಚ ಮಹಾರಸಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಏಸೋ ಅಹಂ ತತೋ ಭಿಯ್ಯೋ ಪಸೀದಾಮಿ. ವಿರಾಗೋ ದೇಸಿತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಅನುಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬಸೋತಿ ಸಬ್ಬಸಂಕಿಲೇಸತೋ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರತೋ ಚ ವಿರಜ್ಜನತೋ ವಿರಾಗಜನನತೋ ವಿರಾಗೋ. ತತೋ ಏವ ರೂಪಾದೀಸು ಕಞ್ಚಿ ಧಮ್ಮಂ ಅನುಪಾದಾಯ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಮುತ್ತಿಸಾಧನವಸೇನ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಅನುಪಾದಾಯ ದೇಸಿತೋ.

ಏವಂ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಥೇರಸ್ಸ ದೇಸನಂ ಥೋಮೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಸಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತೋ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಥೇರೋ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕೇಹಿ ಅಭಿಭುಯ್ಯಮಾನಾನಂ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಞ್ಚಸ್ಸ ಅನುಕ್ಕಮಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ, ಅತ್ತನೋ ಚ ಸಬ್ಬಸೋ ತತೋ ವಿನಿವತ್ತಿತಮಾನಸತಂ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ತದತ್ಥಂ ದೀಪೇತ್ವಾ –

೬೭೪. ‘‘ಬಹೂನಿ ಲೋಕೇ ಚಿತ್ರಾನಿ, ಅಸ್ಮಿಂ ಪಥವಿಮಣ್ಡಲೇ;

ಮಥೇನ್ತಿ ಮಞ್ಞೇ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ, ಸುಭಂ ರಾಗೂಪಸಂಹಿತಂ.

೬೭೫. ‘‘ರಜಮುಹತಞ್ಚ ವಾತೇನ, ಯಥಾ ಮೇಘೋಪಸಮ್ಮಯೇ;

ಏವಂ ಸಮ್ಮನ್ತಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ, ಯದಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ. – ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಬಹೂನಿ ಲೋಕೇ ಚಿತ್ರಾನೀತಿ ರೂಪಾದಿವಸೇನ ತತ್ಥಾಪಿ ನೀಲಪೀತಾದಿವಸೇನ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾದಿವಸೇನ ಚ ಅನೇಕಾನಿ ಲೋಕೇ ಚಿತ್ತವಿಚಿತ್ತಾನಿ ಆರಮ್ಮಣಜಾತಾನಿ. ಅಸ್ಮಿಂ ಪಥವಿಮಣ್ಡಲೇತಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖಭೂತಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಮಥೇನ್ತಿ ಮಞ್ಞೇ ಸಙ್ಕಪ್ಪನ್ತಿ ತಜ್ಜಂ ಪುರಿಸವಾಯಾಮಸಹಿತಂ ಅರಣಿಸಹಿತಂ ವಿಯ ಅಗ್ಗಿಂ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಾಭಿಸಙ್ಖಾತಾನಿ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾನಿ ಮಥೇನ್ತಿ ಮಞ್ಞೇ ಮಥೇನ್ತಾನಿ ವಿಯ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಕೀದಿಸಂ? ಸುಭಂ ರಾಗೂಪಸಂಹಿತಂ, ಕಾಮವಿತಕ್ಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಹಿ ಸುಭಾಕಾರಗ್ಗಹಣೇನ ‘‘ಸುಭೋ’’ತಿ ವೋಹರೀಯತಿ.

ರಜಮುಹತಞ್ಚ ವಾತೇನಾತಿ ಚ-ಇತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಯಥಾ ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ವಾತೇನ ಊಹತಂ ಉಟ್ಠಿತಂ ರಜಂ ಮಹಾಮೇಘೋ ವಸ್ಸನ್ತೋ ಉಪಸಮ್ಮಯೇ, ವೂಪಸಮೇಯ್ಯ. ಏವಂ ಸಮ್ಮನ್ತಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ, ಯದಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಯದಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಾನಿ ಲೋಕಚಿತ್ರಾನಿ ಸಮುದಯತೋ, ಅಸ್ಸಾದತೋ, ಆದೀನವತೋ, ನಿಸ್ಸರಣತೋ ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ, ಅಥ ಯಥಾ ತಂ ರಜಂ ಉಹತಂ ಮೇಘೇನ, ಏವಂ ಸಮ್ಮನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾ. ನ ಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಪತಿಟ್ಠಂ ಲಭನ್ತಿ. ಯಥಾ ಪನ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೬೭೬. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ, ಯದಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ;

ಅಥ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ ದುಕ್ಖೇ, ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ.

೬೭೭. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾತಿ…ಪೇ… ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ.

೬೭೮. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾತಿ, ಯದಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ;

ಅಥ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ ದುಕ್ಖೇ, ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ’’ತಿ. –

ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಛಳಾರಮ್ಮಣಸಙ್ಗಹಾ ಸಬ್ಬೇ ತೇಭೂಮಕಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ. ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ‘‘ಆದಿಮಜ್ಝಅನ್ತವನ್ತತೋ, ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿಕತೋ, ತಾವಕಾಲಿಕತೋ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭಿಜ್ಜನತೋ ನ ನಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಯದಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ. ಅಥ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ ದುಕ್ಖೇತಿ ಅಥ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಟ್ಟದುಕ್ಖೇ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ನಿಬ್ಬಿನ್ದನ್ತೋ ದುಕ್ಖಪರಿಜಾನನಾದಿವಿಧಿನಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾತಿ ಏಸ ಯಥಾವುತ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಾವಿಧಿ ಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಿಯಾ, ಅಚ್ಚನ್ತವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಚ ಮಗ್ಗೋ ಅಧಿಗಮುಪಾಯೋ.

ದುಕ್ಖಾತಿ ಸಪ್ಪಟಿಭಯತೋ, ಉದಯಬ್ಬಯಸಮ್ಪಟಿಪೀಳನತೋ, ದುಕ್ಖಮತೋ, ಸುಖಪಟಿಕ್ಖೇಪತೋ ಚ ದುಕ್ಖಾ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಚತುಭೂಮಕಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ. ಇಧ ಪನ ತೇಭೂಮಕಧಮ್ಮಾವ ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ತೇ ಹಿ ಅಸಾರತೋ, ಅವಸವತ್ತನತೋ, ಸುಞ್ಞತೋ, ಅತ್ತಪಟಿಕ್ಖೇಪತೋ ಚ ಅನತ್ತಾತಿ ವಿಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ.

ಏವಂ ವಿಪಸ್ಸನಾವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತೇನ ವಿಧಿನಾ ಕತಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ತಾನಂ ಅಞ್ಞಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೬೭೯. ‘‘ಬುದ್ಧಾನುಬುದ್ಧೋ ಯೋ ಥೇರೋ, ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ ತಿಬ್ಬನಿಕ್ಕಮೋ;

ಪಹೀನಜಾತಿಮರಣೋ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಕೇವಲೀ.

೬೮೦. ‘‘ಓಘಪಾಸೋ ದಳ್ಹಖಿಲೋ, ಪಬ್ಬತೋ ದುಪ್ಪದಾಲಯೋ;

ಛೇತ್ವಾ ಖಿಲಞ್ಚ ಪಾಸಞ್ಚ, ಸೇಲಂ ಭೇತ್ವಾನ ದುಬ್ಭಿದಂ;

ತಿಣ್ಣೋ ಪಾರಙ್ಗತೋ ಝಾಯೀ, ಮುತ್ತೋ ಸೋ ಮಾರಬನ್ಧನಾ’’ತಿ. –

ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಬುದ್ಧಾನುಬುದ್ಧೋತಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅನುಬುದ್ಧೋ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇಹಿ ಬುಜ್ಝಿತಾನಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ತೇಸಂ ದೇಸನಾನುಸಾರೇನ ಬುಜ್ಝತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಥಿರೇಹಿ ಅಸೇಕ್ಖೇಹಿ ಸೀಲಸಾರಾದೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ, ಥೇರೋ. ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋತಿ ಗೋತ್ತಕಿತ್ತನಂ. ತಿಬ್ಬನಿಕ್ಕಮೋತಿ ದಳ್ಹವೀರಿಯೋ, ಥಿರಪರಕ್ಕಮೋ. ಜಾತಿಮರಣಾನಂ ಪಹೀನಕಾರಣತ್ತಾ ಪಹೀನಜಾತಿಮರಣೋ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಕೇವಲೀತಿ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಅನವಸೇಸಂ, ಅನವಸೇಸತೋ ವಾ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಪಾರಿಪೂರಕೋ, ಅಥ ವಾ ಕೇವಲೀ ನಾಮ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸತಾಯ ಮಗ್ಗಞಾಣಂ ಫಲಞಾಣಞ್ಚ, ತಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಕೇವಲೀ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಹೋತಿ ನ ಅಞ್ಞಥಾ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಕೇವಲೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಓಘಪಾಸೋತಿ ‘‘ಕಾಮೋಘೋ, ಭವೋಘೋ, ದಿಟ್ಠೋಘೋ, ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ’’ತಿ (ಧ. ಸ. ೧೧೫೬; ವಿಭ. ೯೩೮) ಏವಂ ವುತ್ತಾ ಚತ್ತಾರೋ ಓಘಾ – ‘‘ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಚರೋ ಪಾಸೋ, ಯ್ವಾಯಂ ಚರತಿ ಮಾನಸೋ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೩; ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೫೧) ಏವಂ ವುತ್ತೋ ರಾಗಪಾಸೋ ಚ. ದಳ್ಹಖಿಲೋತಿ ‘‘ಸತ್ಥರಿ ಕಙ್ಖತಿ, ಧಮ್ಮೇ ಕಙ್ಖತಿ, ಸಙ್ಘೇ ಕಙ್ಖತಿ, ಸಿಕ್ಖಾಯ ಕಙ್ಖತಿ, ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಕುಪಿತೋ ಹೋತಿ ಅನತ್ತಮನೋ ಆಹತಚಿತ್ತೋ ಖಿಲಜಾತೋ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೧೮೫; ಅ. ನಿ. ೫.೨೦೫) ಏವಂ ವುತ್ತೋ ದಳ್ಹೋ ಥಿರೋ ಪಞ್ಚವಿಧೋ ಚೇತೋಖಿಲೋ ಚ. ಪಚುರಜನೇಹಿ ಪದಾಲೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತಾಯ ದುಪ್ಪದಾಲಯೋ. ತತೋ ಏವ ಪಬ್ಬತಸದಿಸತಾಯ ಪಬ್ಬತೋತಿ ಚ ಸಙ್ಖಂ ಗತೋ. ‘‘ದುಕ್ಖೇ ಅಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ವಿಭ. ೨೨೬; ಸಂ. ನಿ. ೨.೨) ವಾ ನಯೇನ ವುತ್ತೋ ಅಞ್ಞಾಣಪ್ಪಭೇದೋ ಚ. ಇತಿ ಏತಂ ಸಬ್ಬಂ ಛೇತ್ವಾ ಖಿಲಞ್ಚ ಪಾಸಞ್ಚಾತಿ ಏತೇಸು ಚತುಬ್ಬಿಧೇಸು ಸಂಕಿಲೇಸಧಮ್ಮೇಸು ಯೋ ಖಿಲಞ್ಚ ಪಾಸಞ್ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಞಾಣಾಸಿನಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ. ಸೇಲಂ ಭೇತ್ವಾನ ದುಬ್ಭಿದನ್ತಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಞಾಣೇನ ಛಿನ್ದಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಂ ಅಞ್ಞಾಣಸೇಲಂ ವಜಿರೂಪಮಞಾಣೇನ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ, ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಓಘೇ ತರಿತ್ವಾ, ತೇಸಂ ಪರತೀರೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಠಿತತ್ತಾ ತಿಣ್ಣೋ ಪಾರಙ್ಗತೋ. ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಲಕ್ಖಣೇನ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಲಕ್ಖಣೇನಾತಿ ದುವಿಧೇನಪಿ ಝಾಯೀ; ಮುತ್ತೋ ಸೋ ಮಾರಬನ್ಧನಾತಿ ಸೋ ಏವರೂಪೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಸಬ್ಬಸ್ಮಾಪಿ ಕಿಲೇಸಮಾರಬನ್ಧನಾ ಮುತ್ತೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋತಿ. ಅತ್ತಾನಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ಥೇರೋ ವದತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಥೇರೋ, ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸಂಸಗ್ಗೇನ ಕುಸೀತಂ ಹೀನವೀರಿಯಂ ಉದ್ಧತಂ ಉನ್ನಳಂ ವಿಹರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಇದ್ಧಿಯಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ, ತಂ ‘‘ಮಾ, ಆವುಸೋ, ಏವಂ ಕರಿ, ಅಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇ ಪಹಾಯ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇ ಸೇವನ್ತೋ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಓವದಿ. ಸೋ ಥೇರಸ್ಸ ವಚನಂ ನಾದಿಯಿ. ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ಅನಾದಿಯನೇನ ಧಮ್ಮಸಂವೇಗಪ್ಪತ್ತೋ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ಕಥಾಯ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಗರಹನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಂ ವಿವೇಕವಾಸಞ್ಚ ಪಸಂಸನ್ತೋ –

೬೮೧. ‘‘ಉದ್ಧತೋ ಚಪಲೋ ಭಿಕ್ಖು, ಮಿತ್ತೇ ಆಗಮ್ಮ ಪಾಪಕೇ;

ಸಂಸೀದತಿ ಮಹೋಘಸ್ಮಿಂ, ಊಮಿಯಾ ಪಟಿಕುಜ್ಜಿತೋ.

೬೮೨. ‘‘ಅನುದ್ಧತೋ ಅಚಪಲೋ, ನಿಪಕೋ ಸಂವುತಿನ್ದ್ರಿಯೋ;

ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ, ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಸಿಯಾ.

೬೮೩. ‘‘ಕಾಲಪಬ್ಬಙ್ಗಸಙ್ಕಾಸೋ, ಕಿಸೋ ಧಮನಿಸನ್ಥತೋ;

ಮತ್ತಞ್ಞೂ ಅನ್ನಪಾನಸ್ಮಿಂ, ಅದೀನಮನಸೋ ನರೋ.

೬೮೪. ‘‘ಫುಟ್ಠೋ ಡಂಸೇಹಿ ಮಕಸೇಹಿ, ಅರಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಹಾವನೇ;

ನಾಗೋ ಸಙ್ಗಾಮಸೀಸೇವ, ಸತೋ ತತ್ರಾಧಿವಾಸಯೇ.

೬೮೫-೬. ‘‘ನಾಭಿನನ್ದಾಮಿ ಮರಣಂ…ಪೇ… ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪತಿಸ್ಸತೋ.

೬೮೭. ‘‘ಪರಿಚಿಣ್ಣೋ ಮಯಾ ಸತ್ಥಾ…ಪೇ… ಭವನೇತ್ತಿ ಸಮೂಹತಾ.

೬೮೮. ‘‘ಯಸ್ಸ ಚತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾನಗಾರಿಯಂ;

ಸೋ ಮೇ ಅತ್ಥೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಕಿಂ ಮೇ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿನಾ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಉದ್ಧತೋತಿ ಉದ್ಧಚ್ಚಯುತ್ತೋ ಅಸಮಾಹಿತೋ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತೋ. ಚಪಲೋತಿ ಪತ್ತಚೀವರಮಣ್ಡನಾದಿನಾ ಚಾಪಲ್ಯೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಲೋಲಪಕತಿಕೋ. ಮಿತ್ತೇ ಆಗಮ್ಮ ಪಾಪಕೇತಿ ಅಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಅಕರೋನ್ತೋ. ಸಂಸೀದತಿ ಮಹೋಘಸ್ಮಿಂ, ಊಮಿಯಾ ಪಟಿಕುಜ್ಜಿತೋತಿ ಯಥಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಪತಿತಪುರಿಸೋ ಸಮುದ್ದವೀಚೀಹಿ ಓತ್ಥಟೋ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಅಲಭನ್ತೋ ತತ್ಥೇವ ಸಂಸೀದತಿ, ಏವಂ ಸಂಸಾರಮಹೋಘಸ್ಮಿಂ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತೋ ಕೋಧುಪಾಯಾಸಊಮಿಯಾ ಪಟಿಕುಜ್ಜಿತೋ ಓತ್ಥಟೋ ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಪಞ್ಞಾಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಅಲಭನ್ತೋ ತತ್ಥೇವ ಸಂಸೀದತಿ.

ನಿಪಕೋತಿ ನಿಪುಣೋ, ಅತ್ತತ್ಥಪರತ್ಥೇಸು ಕುಸಲೋ. ಸಂವುತಿನ್ದ್ರಿಯೋತಿ ಮನಚ್ಛಟ್ಠಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಂವರಣೇನ ಪಿಹಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋ. ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣೇಹಿ ಮಿತ್ತೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಮೇಧಾವೀತಿ ಧಮ್ಮೋಜಪಞ್ಞಾಯ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ. ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಸಿಯಾತಿ ಸೋ ತಾದಿಸೋ ಸಕಲಸ್ಸಾಪಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕರೋ ಭವೇಯ್ಯ.

ಕಾಲಪಬ್ಬಙ್ಗಸಙ್ಕಾಸೋತಿಆದಿ ವಿವೇಕಾಭಿರತಿಕಿತ್ತನಂ. ನಾಭಿನನ್ದಾಮೀತಿಆದಿ ಪನ ಕತಕಿಚ್ಚಭಾವದಸ್ಸನಂ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ (ಥೇರಗಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೬೦೭) ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ. ಓಸಾನೇ ಪನ ಕಿಂ ಮೇ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿನಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ಏದಿಸೇನ ದುಬ್ಬಚೇನ ಅನಾದರೇನ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿನಾ ಕಿಂ ಮೇ ಪಯೋಜನಂ ಏಕವಿಹಾರೋಯೇವ ಮಯ್ಹಂ ರುಚ್ಚತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಪನ ವತ್ವಾ ಛದ್ದನ್ತದಹಮೇವ ಗತೋ. ತತ್ಥ ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ವಸಿತ್ವಾ ಉಪಕಟ್ಠೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ.

ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.