೫. ಕಪ್ಪತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ನಾನಾಕುಲಮಲಸಮ್ಪುಣ್ಣೋತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಕಪ್ಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ವಿಭವಸಮ್ಪನ್ನೇ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ನಾನಾವಿರಾಗವಣ್ಣವಿಚಿತ್ತೇಹಿ ವತ್ಥೇಹಿ ಅನೇಕವಿಧೇಹಿ ಆಭರಣೇಹಿ ನಾನಾವಿಧೇಹಿ ಮಣಿರತನೇಹಿ ಬಹುವಿಧೇಹಿ ಪುಪ್ಫದಾಮಮಾಲಾದೀಹಿ ಚ ಕಪ್ಪರುಕ್ಖಂ ನಾಮ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ತೇನ ಸತ್ಥು ಥೂಪಂ ಪೂಜೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಮಣ್ಡಲಿಕರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಕಾಮೇಸು ಅತಿವಿಯ ರತ್ತೋ ಗಿದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ತಂ ಸತ್ಥಾ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಞಾಣಜಾಲೇ ಪಞ್ಞಾಯಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ, ‘‘ಏಸ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಸುಭಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಕಾಮೇಸು ವಿರತ್ತಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ –

೫೬೭. ‘‘ನಾನಾಕುಲಮಲಸಮ್ಪುಣ್ಣೋ, ಮಹಾಉಕ್ಕಾರಸಮ್ಭವೋ;

ಚನ್ದನಿಕಂವ ಪರಿಪಕ್ಕಂ, ಮಹಾಗಣ್ಡೋ ಮಹಾವಣೋ.

೫೬೮. ‘‘ಪುಬ್ಬರುಹಿರಸಮ್ಪುಣ್ಣೋ, ಗೂಥಕೂಪೇನ ಗಾಳ್ಹಿತೋ;

ಆಪೋಪಗ್ಘರಣೋ ಕಾಯೋ, ಸದಾ ಸನ್ದತಿ ಪೂತಿಕಂ.

೫೬೯. ‘‘ಸಟ್ಠಿಕಣ್ಡರಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಮಂಸಲೇಪನಲೇಪಿತೋ;

ಚಮ್ಮಕಞ್ಚುಕಸನ್ನದ್ಧೋ, ಪೂತಿಕಾಯೋ ನಿರತ್ಥಕೋ.

೫೭೦. ‘‘ಅಟ್ಠಿಸಙ್ಘಾತಘಟಿತೋ, ನ್ಹಾರುಸುತ್ತನಿಬನ್ಧನೋ;

ನೇಕೇಸಂ ಸಂಗತೀಭಾವಾ, ಕಪ್ಪೇತಿ ಇರಿಯಾಪಥಂ.

೫೭೧. ‘‘ಧುವಪ್ಪಯಾತೋ ಮರಣಾಯ, ಮಚ್ಚುರಾಜಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ;

ಇಧೇವ ಛಡ್ಡಯಿತ್ವಾನ, ಯೇನಕಾಮಙ್ಗಮೋ ನರೋ.

೫೭೨. ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನಿವುತೋ ಕಾಯೋ, ಚತುಗನ್ಥೇನ ಗನ್ಥಿತೋ;

ಓಘಸಂಸೀದನೋ ಕಾಯೋ, ಅನುಸಯಾಜಾಲಮೋತ್ಥತೋ.

೫೭೩. ‘‘ಪಞ್ಚನೀವರಣೇ ಯುತ್ತೋ, ವಿತಕ್ಕೇನ ಸಮಪ್ಪಿತೋ;

ತಣ್ಹಾಮೂಲೇನಾನುಗತೋ, ಮೋಹಚ್ಛಾದನಛಾದಿತೋ.

೫೭೪. ‘‘ಏವಾಯಂ ವತ್ತತೇ ಕಾಯೋ, ಕಮ್ಮಯನ್ತೇನ ಯನ್ತಿತೋ;

ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಚ ವಿಪತ್ಯನ್ತಾ, ನಾನಾಭಾವೋ ವಿಪಜ್ಜತಿ.

೫೭೫. ‘‘ಯೇಮಂ ಕಾಯಂ ಮಮಾಯನ್ತಿ, ಅನ್ಧಬಾಲಾ ಪುಥುಜ್ಜನಾ;

ವಡ್ಢೇನ್ತಿ ಕಟಸಿಂ ಘೋರಂ, ಆದಿಯನ್ತಿ ಪುನಬ್ಭವಂ.

೫೭೬. ‘‘ಯೇಮಂ ಕಾಯಂ ವಿವಜ್ಜೇನ್ತಿ, ಗೂಥಲಿತ್ತಂವ ಪನ್ನಗಂ;

ಭವಮೂಲಂ ವಮಿತ್ವಾನ, ಪರಿನಿಬ್ಬಿಸ್ಸನ್ತಿನಾಸವಾ’’ತಿ. –

ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ತಸ್ಸ ಅಸುಭಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥು ಸಮ್ಮುಖಾ ಅನೇಕಾಕಾರವೋಕಾರಂ ಯಾಥಾವತೋ ಸರೀರಸಭಾವವಿಭಾವನಂ ಅಸುಭಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಕೇನ ಕಾಯೇನ ಅಟ್ಟೀಯಮಾನೋ ಹರಾಯಮಾನೋ ಜಿಗುಚ್ಛಮಾನೋ ಸಂವಿಗ್ಗಹದಯೋ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ. ಸತ್ಥಾ ಸಮೀಪೇ ಠಿತಮಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಿಕ್ಖು, ಇಮಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಆನೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಂ ತಚಪಞ್ಚಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ಸೋ ಖುರಗ್ಗೇಯೇವ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ತೇರ ೧.೪.೧೦೨-೧೦೭) –

‘‘ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ, ಥೂಪಸೇಟ್ಠಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಾ;

ವಿಚಿತ್ತದುಸ್ಸೇ ಲಗೇತ್ವಾ, ಕಪ್ಪರುಕ್ಖಂ ಠಪೇಸಹಂ.

‘‘ಯಂ ಯಂ ಯೋನುಪಪಜ್ಜಾಮಿ, ದೇವತ್ತಂ ಅಥ ಮಾನುಸಂ;

ಸೋಭಯನ್ತೋ ಮಮ ದ್ವಾರಂ, ಕಪ್ಪರುಕ್ಖೋ ಪತಿಟ್ಠತಿ.

‘‘ಅಹಞ್ಚ ಪರಿಸಾ ಚೇವ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಮಮವಸ್ಸಿತಾ;

ತಮ್ಹಾ ದುಸ್ಸಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ನಿವಾಸೇಮ ಮಯಂ ಸದಾ.

‘‘ಚತುನ್ನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ರುಕ್ಖಂ ಠಪಯಿಂ ಅಹಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಕಪ್ಪರುಕ್ಖಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಇತೋ ಚ ಸತ್ತಮೇ ಕಪ್ಪೇ, ಸುಚೇಳಾ ಅಟ್ಠ ಖತ್ತಿಯಾ;

ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲಾ.

‘‘ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಚತಸ್ಸೋ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ತಾ ಏವ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತೇನೇವ ತಾ ಥೇರಗಾಥಾ ನಾಮ ಜಾತಾ.

ತತ್ಥ ನಾನಾಕುಲಮಲಸಮ್ಪುಣ್ಣೋತಿ, ನಾನಾಕುಲೇಹಿ ನಾನಾಭಾಗೇಹಿ ಮಲೇಹಿ ಸಮ್ಪುಣ್ಣೋ, ಕೇಸಲೋಮಾದಿನಾನಾವಿಧಅಸುಚಿಕೋಟ್ಠಾಸಭರಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಹಾಉಕ್ಕಾರಸಮ್ಭವೋತಿ, ಉಕ್ಕಾರೋ ವುಚ್ಚತಿ ವಚ್ಚಕೂಪಂ. ಯತ್ತಕವಯಾ ಮಾತಾ, ತತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಕಾರಪರಿಸೇದಿತವಚ್ಚಕೂಪಸದಿಸತಾಯ ಮಾತು ಕುಚ್ಛಿ ಇಧ ‘‘ಮಹಾಉಕ್ಕಾರೋ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಸೋ ಕುಚ್ಛಿ ಸಮ್ಭವೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಉಕ್ಕಾರಸಮ್ಭವೋ. ಚನ್ದನಿಕಂವಾತಿ ಚನ್ದನಿಕಂ ನಾಮ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠೋದಕಗಬ್ಭಮಲಾದೀನಂ ಛಡ್ಡನಟ್ಠಾನಂ, ಯಂ ಜಣ್ಣುಮತ್ತಂ ಅಸುಚಿಭರಿತಮ್ಪಿ ಹೋತಿ, ತಾದಿಸನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿಪಕ್ಕನ್ತಿ, ಪರಿಣತಂ ಪುರಾಣಂ. ತೇನ ಯಥಾ ಚಣ್ಡಾಲಗಾಮದ್ವಾರೇ ನಿದಾಘಸಮಯೇ ಥುಲ್ಲಫುಸಿತಕೇ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ಉದಕೇನ ಸಮುಪಬ್ಯೂಳ್ಹಮುತ್ತಕರೀಸಅಟ್ಠಿಚಮ್ಮನ್ಹಾರುಖಣ್ಡಖೇಳಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾದಿನಾನಾಕುಣಪಭರಿತಂ ಕದ್ದಮೋದಕಾಲುಳಿತಂ ಕತಿಪಯದಿವಸಾತಿಕ್ಕಮೇನ ಸಂಜಾತ ಕಿಮಿಕುಲಾಕುಲಂ ಸೂರಿಯಾತಪಸನ್ತಾಪಕುಥಿತಂ ಉಪರಿ ಫೇಣಪುಬ್ಬುಳಕಾನಿ ಮುಞ್ಚನ್ತಂ ಅಭಿನೀಲವಣ್ಣಂ ಪರಮದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಜೇಗುಚ್ಛಂ ಚನ್ದನಿಕಾವಾಟಂ ನೇವ ಉಪಗನ್ತುಂ, ನ ದಟ್ಠುಂ ಅರಹರೂಪಂ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಥಾರೂಪೋಯಂ ಕಾಯೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸದಾ ದುಕ್ಖತಾಮೂಲಯೋಗತೋ ಅಸುಚಿಪಗ್ಘರಣತೋ ಉಪ್ಪಾದಜರಾಮರಣೇಹಿ ಉದ್ಧುಮಾಯನಪರಿಪಚ್ಚನಭಿಜ್ಜನಸಭಾವತ್ತಾ ಚ ಮಹನ್ತೋ ಗಣ್ಡೋ ವಿಯಾತಿ ಮಹಾಗಣ್ಡೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥಕಮೇವ ದುಕ್ಖವೇದನಾನುಬದ್ಧತ್ತಾ ಗಣ್ಡಾನಂ ಸಹನತೋ ಅಸುಚಿವಿಸ್ಸನ್ದನತೋ ಚ ಮಹನ್ತೋ ವಣೋ ವಿಯಾತಿ ಮಹಾವಣೋ ಗೂಥಕೂಪೇನ ಗಾಳಿತೋತಿ, ವಚ್ಚಕೂಪೇನ ವಚ್ಚೇನೇವ ವಾ ಭರಿತೋ. ‘‘ಗೂಥಕೂಪನಿಗಾಳ್ಹಿತೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಳಿ, ವಚ್ಚಕೂಪತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಪೋಪಗ್ಘರಣೋ ಕಾಯೋ, ಸದಾ ಸನ್ದತಿ ಪೂತಿಕನ್ತಿ, ಅಯಂ ಕಾಯೋ ಆಪೋಧಾತುಯಾ ಸದಾ ಪಗ್ಘರಣಸೀಲೋ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಪಿತ್ತಸೇಮ್ಹಸೇದಮುತ್ತಾದಿಕಂ ಪೂತಿಕಂ ಅಸುಚಿಂಯೇವ ಸನ್ದತಿ, ನ ಕದಾಚಿ ಸುಚಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸಟ್ಠಿಕಣ್ಡರಸಮ್ಬನ್ಧೋತಿ, ಗೀವಾಯ ಉಪರಿಮಭಾಗತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸರೀರಂ ವಿನದ್ಧಮಾನಾ ಸರೀರಸ್ಸ ಪುರಿಮಪಚ್ಛಿಮದಕ್ಖಿಣವಾಮಪಸ್ಸೇಸು ಪಚ್ಚೇಕಂ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ವೀಸತಿ, ಹತ್ಥಪಾದೇ ವಿನದ್ಧಮಾನಾ ತೇಸಂ ಪುರಿಮಪಚ್ಛಿಮಪಸ್ಸೇಸು ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ಚತ್ತಾಲೀಸಾತಿ ಸಟ್ಠಿಯಾ ಕಣ್ಡರೇಹಿ ಮಹಾನ್ಹಾರೂಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಬದ್ಧೋ ವಿನದ್ಧೋತಿ ಸಟ್ಠಿಕಣ್ಡರಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮಂಸಲೇಪನಲೇಪಿತೋತಿ, ಮಂಸಸಙ್ಖಾತೇನ ಲೇಪನೇನ ಲಿತ್ತೋ, ನವಮಂಸಪೇಸಿಸತಾನುಲಿತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚಮ್ಮಕಞ್ಚುಕಸನ್ನದ್ಧೋತಿ, ಚಮ್ಮಸಙ್ಖಾತೇನ ಕಞ್ಚುಕೇನ ಸಬ್ಬಸೋ ಓನದ್ಧೋ ಪರಿಯೋನದ್ಧೋ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ. ಪೂತಿಕಾಯೋತಿ, ಸಬ್ಬಸೋ ಪೂತಿಗನ್ಧಿಕೋ ಕಾಯೋ. ನಿರತ್ಥಕೋತಿ, ನಿಪ್ಪಯೋಜನೋ. ಅಞ್ಞೇಸಞ್ಹಿ ಪಾಣೀನಂ ಕಾಯೋ ಚಮ್ಮಾದಿವಿನಿಯೋಗೇನ ಸಿಯಾ ಸಪ್ಪಯೋಜನೋ, ನ ತಥಾ ಮನುಸ್ಸಕಾಯೋತಿ. ಅಟ್ಠಿಸಙ್ಘಾತಘಟಿತೋತಿ, ಅತಿರೇಕತಿಸತಾನಂ ಅಟ್ಠೀನಂ ಸಙ್ಘಾತೇನ ಘಟಿತೋ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನ್ಹಾರುಸುತ್ತನಿಬನ್ಧನೋತಿ, ಸುತ್ತಸದಿಸೇಹಿ ನವಹಿ ನ್ಹಾರುಸತೇಹಿ ನಿಬನ್ಧಿತೋ. ನೇಕೇಸಂ ಸಂಗತೀಭಾವಾತಿ, ಚತುಮಹಾಭೂತಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸವಿಞ್ಞಾಣಾದೀನಂ ಸಮವಾಯಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ಸುತ್ತಮೇರಕಸಮವಾಯೇನ ಯನ್ತಂ ವಿಯ ಠಾನಾದಿಇರಿಯಾಪಥಂ ಕಪ್ಪೇತಿ.

ಧುವಪ್ಪಯಾತೋ ಮರಣಾಯಾತಿ, ಮರಣಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಏಕನ್ತಗಮನೋ, ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮರಣಂ ಪತಿ ಪವತ್ತೋ. ತತೋ ಏವ ಮಚ್ಚುರಾಜಸ್ಸ ಮರಣಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಠಿತೋ. ಇಧೇವ ಛಡ್ಡಯಿತ್ವಾನಾತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಲೋಕೇ ಕಾಯಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ, ಯಥಾರುಚಿತಟ್ಠಾನಗಾಮೀ ಅಯಂ ಸತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪಹಾಯ ಗಮನೀಯೋ ಅಯಂ ಕಾಯೋ’’ತಿ ಏವಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನಿವುತೋತಿ, ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣೇನ ನಿವುತೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಾದೀನವೋ, ಅಞ್ಞಥಾ ಕೋ ಏತ್ಥ ಸಙ್ಗಂ ಜನೇಯ್ಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಚತುಗನ್ಥೇನಾತಿ, ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥಾದಿನಾ ಚತುಬ್ಬಿಧೇನ ಗನ್ಥೇನ ಗನ್ಥಿತೋ, ಗನ್ಥನಿಯಭಾವೇನ ವಿನದ್ಧಿತೋ. ಓಘಸಂಸೀದನೋತಿ, ಓಘನಿಯಭಾವೇನ ಕಾಮೋಘಾದೀಸು ಚತೂಸು ಓಘೇಸು ಸಂಸೀದನಕೋ. ಅಪ್ಪಹೀನಭಾವೇನ ಸನ್ತಾನೇ ಅನು ಅನು ಸೇನ್ತೀತಿ ಅನುಸಯಾ, ಕಾಮರಾಗಾದಯೋ ಅನುಸಯಾ. ತೇಸಂ ಜಾಲೇನ ಓತ್ಥತೋ ಅಭಿಭೂತೋತಿ ಅನುಸಯಾಜಾಲಮೋತ್ಥತೋ. ಮಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ, ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಂ ದೀಘಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾದಿನಾ ಪಞ್ಚವಿಧೇನ ನೀವರಣೇನ ಯುತ್ತೋ ಅಧಿಮುತ್ತೋತಿ ಪಞ್ಚನೀವರಣೇ ಯುತ್ತೋ, ಕರಣತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮವಚನಂ.

ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿನಾ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕೇನ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಸ್ಸಿತೋತಿ ವಿತಕ್ಕೇನ ಸಮಪ್ಪಿತೋ. ತಣ್ಹಾಮೂಲೇನಾನುಗತೋತಿ, ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಭವಮೂಲೇನ ಅನುಬದ್ಧೋ. ಮೋಹಚ್ಛಾದನಛಾದಿತೋತಿ, ಸಮ್ಮೋಹಸಙ್ಖಾತೇನ ಆವರಣೇನ ಪಲಿಗುಣ್ಠಿತೋ. ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಂ ಕರಜಕಾಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಸವಿಞ್ಞಾಣಕೋ ಹಿ ಅತ್ತಭಾವೋ ‘‘ಉಚ್ಛಿನ್ನಭವನೇತ್ತಿಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಸ್ಸ ಕಾಯೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಞ್ಚೇವ ಕಾಯೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ನಾಮರೂಪ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೧.೧.೧೪೭) ಕಾಯೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಾಯಂ ವತ್ತತೇ ಕಾಯೋತಿ ಏವಂ ‘‘ನಾನಾಕುಲಮಲಸಮ್ಪುಣ್ಣೋ’’ತಿಆದಿನಾ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನಿವುತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಚ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಅಯಂ ಕಾಯೋ ವತ್ತತಿ, ವತ್ತನ್ತೋ ಚ ಕಮ್ಮಯನ್ತೇನ ಸುಕತದುಕ್ಕಟೇನ ಕಮ್ಮಸಙ್ಖಾತೇನ ಯನ್ತೇನ ಯನ್ತಿತೋ ಸಙ್ಘಟಿತೋ. ಯಥಾ ವಾ ಖೇಮನ್ತಂ ಗನ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಥಾ ಸಙ್ಖೋಭಿತೋ ಸುಗತಿದುಗ್ಗತೀಸು ವತ್ತತಿ ಪರಿಬ್ಭಮತಿ. ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಚ ವಿಪತ್ಯನ್ತಾತಿ ಯಾ ಏತ್ಥ ಸಮ್ಪತ್ತಿ, ಸಾ ವಿಪತ್ತಿಪರಿಯೋಸಾನಾ. ಸಬ್ಬಞ್ಹಿ ಯೋಬ್ಬನಂ ಜರಾಪರಿಯೋಸಾನಂ, ಸಬ್ಬಂ ಆರೋಗ್ಯಂ ಬ್ಯಾಧಿಪರಿಯೋಸಾನಂ, ಸಬ್ಬಂ ಜೀವಿತಂ ಮರಣಪರಿಯೋಸಾನಂ, ಸಬ್ಬೋ ಸಮಾಗಮೋ ವಿಯೋಗಪರಿಯೋಸಾನೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ನಾನಾಭಾವೋ ವಿಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ನಾನಾಭಾವೋತಿ, ವಿನಾಭಾವೋ ವಿಪ್ಪಯೋಗೋ, ಸೋ ಕದಾಚಿ ವಿಪ್ಪಯುಞ್ಜಕಸ್ಸ ವಸೇನ, ಕದಾಚಿ ವಿಪ್ಪಯುಞ್ಜಿತಬ್ಬಸ್ಸ ವಸೇನಾತಿ ವಿವಿಧಂ ಪಜ್ಜತಿ ಪಾಪುಣೀಯತಿ.

ಯೇಮಂ ಕಾಯಂ ಮಮಾಯನ್ತೀತಿ ಯೇ ಅನ್ಧಬಾಲಾ ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಏವಂ ಅಸುಭಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಅಧುವಂ ದುಕ್ಖಂ ಅಸಾರಂ ಇಮಂ ಕಾಯಂ ‘‘ಮಮ ಇದ’’ನ್ತಿ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಮಮಾಯನ್ತಿ ಛನ್ದರಾಗಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ತೇ ಜಾತಿಆದೀಹಿ ನಿರಯಾದೀಹಿ ಚ ಘೋರಂ ಭಯಾನಕಂ ಅಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಅಭಿರಮಿತಬ್ಬತೋ ಕಟಸಿಸಙ್ಖಾತಂ ಸಂಸಾರಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಜನನಮರಣಾದೀಹಿ ವಡ್ಢೇನ್ತಿ, ತೇನಾಹ ‘‘ಆದಿಯನ್ತಿ ಪುನಬ್ಭವ’’ನ್ತಿ.

ಯೇಮಂ ಕಾಯಂ ವಿವಜ್ಜೇನ್ತಿ, ಗೂಥಲಿತ್ತಂವ ಪನ್ನಗನ್ತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಪುರಿಸೋ ಸುಖಕಾಮೋ ಜೀವಿತುಕಾಮೋ ಗೂಥಗತಂ ಆಸೀವಿಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಜಿಗುಚ್ಛನಿಯತಾಯ ವಾ ಸಪ್ಪಟಿಭಯತಾಯ ವಾ ವಿವಜ್ಜೇತಿ ನ ಅಲ್ಲೀಯತಿ, ಏವಮೇವಂ ಯೇ ಪಣ್ಡಿತಾ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಅಸುಚಿಭಾವೇನ ಜೇಗುಚ್ಛಂ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಭಾವೇನ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ ಇಮಂ ಕಾಯಂ ವಿವಜ್ಜೇನ್ತಿ ಛನ್ದರಾಗಪ್ಪಹಾನೇನ ಪಜಹನ್ತಿ. ತೇ ಭವಮೂಲಂ ಅವಿಜ್ಜಂ ಭವತಣ್ಹಞ್ಚ ವಮಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಪಹಾಯ ತತೋ ಏವ ಸಬ್ಬಸೋ ಅನಾಸವಾ ಸಉಪಾದಿಸೇಸಾಯ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ.

ಕಪ್ಪತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.