೩. ಮಹಾಕಪ್ಪಿನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅನಾಗತಂ ಯೋ ಪಟಿಕಚ್ಚ ಪಸ್ಸತೀತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಕಪ್ಪಿನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಂ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಕುಲಘರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಭಿಕ್ಖುಓವಾದಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಜ್ಜಂ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ.

ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಪುರಿಸಸಹಸ್ಸಗಣಜೇಟ್ಠಕೋ ಹುತ್ವಾ ಗಬ್ಭಸಹಸ್ಸಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಮಹನ್ತಂ ಪರಿವೇಣಂ ಕಾರಾಪೇಸಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಜನಾ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಉಪಾಸಕಂ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಕತ್ವಾ ಸಪುತ್ತದಾರಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿಂಸು. ತೇಸು ಗಣಜೇಟ್ಠಕೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಪಚ್ಚನ್ತದೇಸೇ ಕುಕ್ಕುಟನಾಮಕೇ ನಗರೇ ರಾಜಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿನೋತಿ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೇಸಪುರಿಸಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಗರೇ ಅಮಚ್ಚಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಕಪ್ಪಿನಕುಮಾರೋ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಛತ್ತಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಕಪ್ಪಿನರಾಜಾ ನಾಮ ಜಾತೋ. ಸೋ ಸುತವಿತ್ತಕತಾಯ ಪಾತೋವ ಚತೂಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ಸೀಘಂ ದೂತೇ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಯತ್ಥ ಬಹುಸ್ಸುತೇ ಪಸ್ಸಥ, ತತೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಆರೋಚೇಥಾ’’ತಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿನೋ ವಾಣಿಜಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಉಟ್ಠಾನಕಭಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಣ್ಡಂ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ‘‘ರಾಜಾನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪಣ್ಣಾಕಾರಹತ್ಥಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚಾಪೇಸುಂ. ತೇ ರಾಜಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ನಿಯ್ಯಾದಿತಪಣ್ಣಾಕಾರೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಠಿತೇ ‘‘ಕುತೋ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಸಾವತ್ಥಿತೋ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಚ್ಚಿ ವೋ ರಟ್ಠಂ ಸುಭಿಕ್ಖಂ, ಧಮ್ಮಿಕೋ ರಾಜಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೀದಿಸೋ ಧಮ್ಮೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದೇಸೇ ಇದಾನಿ ಪವತ್ತತೀ’’ತಿ? ‘‘ತಂ, ದೇವ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಮುಖೇಹಿ ಕಥೇತು’’ನ್ತಿ. ರಾಜಾ ಸುವಣ್ಣಭಿಙ್ಗಾರೇನ ಉದಕಂ ದಾಪೇಸಿ. ತೇ ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ದಸಬಲಾಭಿಮುಖಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ, ‘‘ದೇವ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇಸೇ ಬುದ್ಧರತನಂ ನಾಮ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಆಹಂಸು. ರಞ್ಞೋ ‘‘ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ವಚನೇ ಸುತಮತ್ತೇಯೇವ ಸಕಲಸರೀರಂ ಫರಮಾನಾ ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ತತೋ ‘‘ಬುದ್ಧೋತಿ, ತಾತಾ, ವದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಬುದ್ಧೋತಿ, ದೇವ, ವದಾಮಾ’’ತಿ. ಏವಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವದಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಬುದ್ಧೋತಿ ಪದಂ ಅಪರಿಮಾಣ’’ನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಪದೇ ಪಸನ್ನೋ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಅಪರಂ ವದೇಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ದೇವ, ಲೋಕೇ ಧಮ್ಮರತನಂ ನಾಮ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ. ತಮ್ಪಿ ಸುತ್ವಾ ತಥೇವ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಅಪರಂ ವದೇಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ದೇವ, ಸಙ್ಘರತನಂ ನಾಮ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ. ತಮ್ಪಿ ಸುತ್ವಾ ತಥೇವ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತತೋವ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಅಮಚ್ಚಾಪಿ ತಥೇವ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಸೋ ಅಮಚ್ಚಸಹಸ್ಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗಙ್ಗಾತೀರಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ಸತ್ಥಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಇಮೇಸಂ ಅಸ್ಸಾನಂ ಖುರಮತ್ತಮ್ಪಿ ಮಾ ತೇಮೇತೂ’’ತಿ ಸಚ್ಚಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ಉದಕಪಿಟ್ಠೇನೇವ ಪೂರಂ ಗಙ್ಗಾನದಿಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಪರಮ್ಪಿ ಅಡ್ಢಯೋಜನವಿತ್ಥಾರಂ ನದಿಂ ತಥೇವ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ತತಿಯಂ ಚನ್ದಭಾಗಂ ನಾಮ ಮಹಾನದಿಂ ಪತ್ವಾ ತಮ್ಪಿ ತಾಯ ಏವ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಾಯ ಅತಿಕ್ಕಮಿ.

ಸತ್ಥಾಪಿ ತಂದಿವಸಂ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂಯೇವ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಹಾಕಪ್ಪಿನೋ ತಿಯೋಜನಸತಿಕಂ ರಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ಅಮಚ್ಚಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರೋ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ತೇಸಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕಾತುಂ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಾತೋವ ಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಸಯಮೇವ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಚನ್ದಭಾಗಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ತೇಸಂ ಉತ್ತರಣತಿತ್ಥಸ್ಸಾಭಿಮುಖಟ್ಠಾನೇ ಮಹಾನಿಗ್ರೋಧಮೂಲೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸಿನ್ನೋ ಛಬ್ಬಣ್ಣಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ತೇ ತೇನ ತಿತ್ಥೇನ ಉತ್ತರನ್ತಾ ಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ವಿಧಾವನ್ತಿಯೋ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಯಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಮಯಂ ಆಗತಾ, ಅದ್ಧಾ ಸೋ ಏಸೋ’’ತಿ ದಸ್ಸನೇನೇವ ನಿಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿಟ್ಠಟ್ಠಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಓನಮಿತ್ವಾ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಾಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು. ರಾಜಾ ಭಗವತೋ ಗೋಪ್ಫಕೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಮಚ್ಚಸಹಸ್ಸೇನ. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಸಾಯ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೪.೬೬-೧೦೭) –

‘‘ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನ ಪಾರಗೂ;

ಉದಿತೋ ಅಜಟಾಕಾಸೇ, ರವೀವ ಸರದಮ್ಬರೇ.

‘‘ವಚನಾಭಾಯ ಬೋಧೇತಿ, ವೇನೇಯ್ಯಪದುಮಾನಿ ಸೋ;

ಕಿಲೇಸಪಙ್ಕಂ ಸೋಸೇತಿ, ಮತಿರಂಸೀಹಿ ನಾಯಕೋ.

‘‘ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಯಸೇ ಹನ್ತಿ, ಖಜ್ಜೋತಾಭಾ ಯಥಾ ರವಿ;

ಸಚ್ಚತ್ಥಾಭಂ ಪಕಾಸೇತಿ, ರತನಂವ ದಿವಾಕರೋ.

‘‘ಗುಣಾನಂ ಆಯತಿಭೂತೋ, ರತನಾನಂವ ಸಾಗರೋ;

ಪಜ್ಜುನ್ನೋರಿವ ಭೂತಾನಿ, ಧಮ್ಮಮೇಘೇನ ವಸ್ಸತಿ.

‘‘ಅಕ್ಖದಸ್ಸೋ ತದಾ ಆಸಿಂ, ನಗರೇ ಹಂಸಸವ್ಹಯೇ;

ಉಪೇಚ್ಚ ಧಮ್ಮಮಸ್ಸೋಸಿಂ, ಜಲಜುತ್ತಮನಾಮಿನೋ.

‘‘ಓವಾದಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖೂನಂ, ಸಾವಕಸ್ಸ ಕತಾವಿನೋ;

ಗುಣಂ ಪಕಾಸಯನ್ತಸ್ಸ, ತಪ್ಪಯನ್ತಸ್ಸ ಮೇ ಮನಂ.

‘‘ಸುತ್ವಾ ಪತೀತೋ ಸುಮನೋ, ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ;

ಸಸಿಸ್ಸಂ ಭೋಜಯಿತ್ವಾನ, ತಂ ಠಾನಮಭಿಪತ್ಥಯಿಂ.

‘‘ತದಾ ಹಂಸಸಮಭಾಗೋ, ಹಂಸದುನ್ದುಭಿನಿಸ್ಸನೋ;

ಪಸ್ಸಥೇತಂ ಮಹಾಮತ್ತಂ, ವಿನಿಚ್ಛಯವಿಸಾರದಂ.

‘‘ಪತಿತಂ ಪಾದಮೂಲೇ ಮೇ, ಸಮುಗ್ಗತತನೂರುಹಂ;

ಜೀಮೂತವಣ್ಣಂ ಪೀಣಂಸಂ, ಪಸನ್ನನಯನಾನನಂ.

‘‘ಪರಿವಾರೇನ ಮಹತಾ, ರಾಜಯುತ್ತಂ ಮಹಾಯಸಂ;

ಏಸೋ ಕತಾವಿನೋ ಠಾನಂ, ಪತ್ಥೇತಿ ಮುದಿತಾಸಯೋ.

‘‘ಇಮಿನಾ ಪಣಿಪಾತೇನ, ಚಾಗೇನ ಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ, ನುಪಪಜ್ಜತಿ ದುಗ್ಗತಿಂ.

‘‘ದೇವೇಸು ದೇವಸೋಭಗ್ಗಂ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಮಹನ್ತತಂ;

ಅನುಭೋತ್ವಾನ ಸೇಸೇನ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಓಕ್ಕಾಕಕುಲಸಮ್ಭವೋ;

ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇಸು ದಾಯಾದೋ, ಓರಸೋ ಧಮ್ಮನಿಮ್ಮಿತೋ;

ಕಪ್ಪಿನೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ಹೇಸ್ಸತಿ ಸತ್ಥು ಸಾವಕೋ.

‘‘ತತೋಹಂ ಸುಕತಂ ಕಾರಂ, ಕತ್ವಾನ ಜಿನಸಾಸನೇ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತುಸಿತಂ ಅಗಮಾಸಹಂ.

‘‘ದೇವಮಾನುಸರಜ್ಜಾನಿ, ಸತಸೋ ಅನುಸಾಸಿಯ;

ಬಾರಾಣಸಿಯಮಾಸನ್ನೇ, ಜಾತೋ ಕೇಣಿಯಜಾತಿಯಂ.

‘‘ಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರೇನ, ಸಪಜಾಪತಿಕೋ ಅಹಂ;

ಪಞ್ಚಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ, ಸತಾನಿ ಸಮುಪಟ್ಠಹಿಂ.

‘‘ತೇಮಾಸಂ ಭೋಜಯಿತ್ವಾನ, ಪಚ್ಛಾದಮ್ಹ ತಿಚೀವರಂ;

ತತೋ ಚುತಾ ಮಯಂ ಸಬ್ಬೇ, ಅಹುಮ್ಹ ತಿದಸೂಪಗಾ.

‘‘ಪುನೋ ಸಬ್ಬೇ ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ, ಅಗಮಿಮ್ಹ ತತೋ ಚುತಾ;

ಕುಕ್ಕುಟಮ್ಹಿ ಪುರೇ ಜಾತಾ, ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸತೋ.

‘‘ಕಪ್ಪಿನೋ ನಾಮಹಂ ಆಸಿಂ, ರಾಜಪುತ್ತೋ ಮಹಾಯಸೋ;

ಸೇಸಾಮಚ್ಚಕುಲೇ ಜಾತಾ, ಮಮೇವ ಪರಿವಾರಯುಂ.

‘‘ಮಹಾರಜ್ಜಸುಖಂ ಪತ್ತೋ, ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಿದ್ಧಿಮಾ;

ವಾಣಿಜೇಹಿ ಸಮಕ್ಖಾತಂ, ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದಮಹಂ ಸುಣಿಂ.

‘‘ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಸಮುಪ್ಪನ್ನೋ, ಅಸಮೋ ಏಕಪುಗ್ಗಲೋ;

ಸೋ ಪಕಾಸೇತಿ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ, ಅಮತಂ ಸುಖಮುತ್ತಮಂ.

‘‘ಸುಯುತ್ತಾ ತಸ್ಸ ಸಿಸ್ಸಾ ಚ, ಸುಮುತ್ತಾ ಚ ಅನಾಸವಾ;

ಸುತ್ವಾ ನೇಸಂ ಸುವಚನಂ, ಸಕ್ಕರಿತ್ವಾನ ವಾಣಿಜೇ.

‘‘ಪಹಾಯ ರಜ್ಜಂ ಸಾಮಚ್ಚೋ, ನಿಕ್ಖಮಿಂ ಬುದ್ಧಮಾಮಕೋ;

ನದಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಚನ್ದಂ, ಪೂರಿತಂ ಸಮತಿತ್ತಿಕಂ.

‘‘ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಂ ಅನಾಲಮ್ಬಂ, ದುತ್ತರಂ ಸೀಘವಾಹಿನಿಂ;

ಗುಣಂ ಸರಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಸೋತ್ಥಿನಾ ಸಮತಿಕ್ಕಮಿಂ.

‘‘ಭವಸೋತಂ ಸಚೇ ಬುದ್ಧೋ, ತಿಣ್ಣೋ ಲೋಕನ್ತಗೂ ವಿದೂ;

ಏತೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ, ಗಮನಂ ಮೇ ಸಮಿಜ್ಝತು.

‘‘ಯದಿ ಸನ್ತಿಗಮೋ ಮಗ್ಗೋ, ಮೋಕ್ಖೋ ಚಚ್ಚನ್ತಿಕಂ ಸುಖಂ;

ಏತೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ, ಗಮನಂ ಮೇ ಸಮಿಜ್ಝತು.

‘‘ಸಙ್ಘೋ ಚೇ ತಿಣ್ಣಕನ್ತಾರೋ, ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತೋ ಅನುತ್ತರೋ;

ಏತೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ, ಗಮನಂ ಮೇ ಸಮಿಜ್ಝತು.

‘‘ಸಹ ಕತೇ ಸಚ್ಚವರೇ, ಮಗ್ಗಾ ಅಪಗತಂ ಜಲಂ;

ತತೋ ಸುಖೇನ ಉತ್ತಿಣ್ಣೋ, ನದೀತೀರೇ ಮನೋರಮೇ.

‘‘ನಿಸಿನ್ನಂ ಅದ್ದಸಂ ಬುದ್ಧಂ, ಉದೇನ್ತಂವ ಪಭಙ್ಕರಂ;

ಜಲನ್ತಂ ಹೇಮಸೇಲಂವ, ದೀಪರುಕ್ಖಂವ ಜೋತಿತಂ.

‘‘ಸಸಿಂವ ತಾರಾಸಹಿತಂ, ಸಾವಕೇಹಿ ಪುರಕ್ಖತಂ;

ವಾಸವಂ ವಿಯ ವಸ್ಸನ್ತಂ, ದೇಸನಾಜಲದನ್ತರಂ.

‘‘ವನ್ದಿತ್ವಾನ ಸಹಾಮಚ್ಚೋ, ಏಕಮನ್ತಮುಪಾವಿಸಿಂ;

ತತೋ ನೋ ಆಸಯಂ ಞತ್ವಾ, ಬುದ್ಧೋ ಧಮ್ಮಮದೇಸಯಿ.

‘‘ಸುತ್ವಾನ ಧಮ್ಮಂ ವಿಮಲಂ, ಅವೋಚುಮ್ಹ ಮಯಂ ಜಿನಂ;

ಪಬ್ಬಾಜೇಹಿ ಮಹಾವೀರ, ನಿಬ್ಬಿನ್ದಾಮ್ಹ ಮಯಂ ಭವೇ.

‘‘ಸ್ವಕ್ಖಾತೋ ಭಿಕ್ಖವೇ ಧಮ್ಮೋ, ದುಕ್ಖನ್ತಕರಣಾಯ ವೋ;

ಚರಥ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಇಚ್ಚಾಹ ಮುನಿಸತ್ತಮೋ.

‘‘ಸಹ ವಾಚಾಯ ಸಬ್ಬೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖುವೇಸಧರಾ ಮಯಂ;

ಅಹುಮ್ಹ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಚ ಸಾಸನೇ.

‘‘ತತೋ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಅನುಸಾಸಿ ವಿನಾಯಕೋ;

ಅನುಸಿಟ್ಠೋ ಜಿನೇನಾಹಂ, ಅರಹತ್ತಮಪಾಪುಣಿಂ.

‘‘ತತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಅನುಸಾಸಿಮಹಂ ತದಾ;

ಮಮಾನುಸಾಸನಕರಾ, ತೇಪಿ ಆಸುಂ ಅನಾಸವಾ.

‘‘ಜಿನೋ ತಸ್ಮಿಂ ಗುಣೇ ತುಟ್ಠೋ, ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ ಮಂ;

ಭಿಕ್ಖುಓವಾದಕಾನಗ್ಗೋ, ಕಪ್ಪಿನೋತಿ ಮಹಾಜನೇ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸೇ ಕತಂ ಕಮ್ಮಂ, ಫಲಂ ದಸ್ಸೇಸಿ ಮೇ ಇಧ;

ಪಮುತ್ತೋ ಸರವೇಗೋವ, ಕಿಲೇಸೇ ಝಾಪಯಿಂ ಮಮ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಪನ ತೇ ಸಬ್ಬೇವ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇ ‘‘ಏಥ, ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ಏವ ತೇಸಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಚ ಅಹೋಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಂ ಆದಾಯ ಆಕಾಸೇನ ಜೇತವನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಗವಾ ತಸ್ಸನ್ತೇವಾಸಿಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಪ್ಪಿನೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ, ಭಗವಾ, ದೇಸೇತಿ. ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ, ಓವಾದಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ದೇತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಥೇರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಕಪ್ಪಿನ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾನಂ ಓವಾದಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ದೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಾ ಏವಂ ಕರಿ, ಅಜ್ಜ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪಗತಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ವಚನಂ ಸಿರಸಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಏಕೋವಾದೇನೇವ ಸಮಣಸಹಸ್ಸಂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ತೇನ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾವಕೇ ಥೇರೇ ಠಾನನ್ತರೇ ಠಪೇನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಓವಾದಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಥೇರೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಓವದನ್ತೋ –

೫೪೭. ‘‘ಅನಾಗತಂ ಯೋ ಪಟಿಕಚ್ಚ ಪಸ್ಸತಿ, ಹಿತಞ್ಚ ಅತ್ಥಂ ಅಹಿತಞ್ಚ ತಂ ದ್ವಯಂ;

ವಿದ್ದೇಸಿನೋ ತಸ್ಸ ಹಿತೇಸಿನೋ ವಾ, ರನ್ಧಂ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಸಮೇಕ್ಖಮಾನಾ.

೫೪೮. ‘‘ಆನಾಪಾನಸತೀ ಯಸ್ಸ, ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಸುಭಾವಿತಾ;

ಅನುಪುಬ್ಬಂ ಪರಿಚಿತಾ, ಯಥಾ ಬುದ್ಧೇನ ದೇಸಿತಾ;

ಸೋಮಂ ಲೋಕಂ ಪಭಾಸೇತಿ, ಅಬ್ಭಾ ಮುತ್ತೋವ ಚನ್ದಿಮಾ.

೫೪೯. ‘‘ಓದಾತಂ ವತ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ, ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಸುಭಾವಿತಂ;

ನಿಬ್ಬಿದ್ಧಂ ಪಗ್ಗಹೀತಞ್ಚ, ಸಬ್ಬಾ ಓಭಾಸತೇ ದಿಸಾ.

೫೫೦. ‘‘ಜೀವತೇ ವಾಪಿ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ, ಅಪಿ ವಿತ್ತಪರಿಕ್ಖಯೋ;

ಪಞ್ಞಾಯ ಚ ಅಲಾಭೇನ, ವಿತ್ತವಾಪಿ ನ ಜೀವತಿ.

೫೫೧. ‘‘ಪಞ್ಞಾ ಸುತವಿನಿಚ್ಛಿನೀ, ಪಞ್ಞಾ ಕಿತ್ತಿಸಿಲೋಕವದ್ಧನೀ;

ಪಞ್ಞಾಸಹಿತೋ ನರೋ ಇಧ, ಅಪಿ ದುಕ್ಖೇಸು ಸುಖಾನಿ ವಿನ್ದತಿ.

೫೫೨. ‘‘ನಾಯಂ ಅಜ್ಜತನೋ ಧಮ್ಮೋ, ನಚ್ಛೇರೋ ನಪಿ ಅಬ್ಭುತೋ;

ಯತ್ಥ ಜಾಯೇಥ ಮೀಯೇಥ, ತತ್ಥ ಕಿಂ ವಿಯ ಅಬ್ಭುತಂ.

೫೫೩. ‘‘ಅನನ್ತರಞ್ಹಿ ಜಾತಸ್ಸ, ಜೀವಿತಾ ಮರಣಂ ಧುವಂ;

ಜಾತಾ ಜಾತಾ ಮರನ್ತೀಧ, ಏವಂ ಧಮ್ಮಾ ಹಿ ಪಾಣಿನೋ.

೫೫೪. ‘‘ನ ಹೇತದತ್ಥಾಯ ಮತಸ್ಸ ಹೋತಿ, ಯಂ ಜೀವಿತತ್ಥಂ ಪರಪೋರಿಸಾನಂ;

ಮತಮ್ಹಿ ರುಣ್ಣಂ ನ ಯಸೋ ನ ಲೋಕ್ಯಂ, ನ ವಣ್ಣಿತಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ.

೫೫೫. ‘‘ಚಕ್ಖುಂ ಸರೀರಂ ಉಪಹನ್ತಿ ತೇನ, ನಿಹೀಯತಿ ವಣ್ಣಬಲಂ ಮತೀ ಚ;

ಆನನ್ದಿನೋ ತಸ್ಸ ದಿಸಾ ಭವನ್ತಿ, ಹಿತೇಸಿನೋ ನಾಸ್ಸ ಸುಖೀ ಭವನ್ತಿ.

೫೫೬. ‘‘ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಇಚ್ಛೇಯ್ಯ ಕುಲೇ ವಸನ್ತೇ, ಮೇಧಾವಿನೋ ಚೇವ ಬಹುಸ್ಸುತೇ ಚ;

ಯೇಸಞ್ಹಿ ಪಞ್ಞಾವಿಭವೇನ ಕಿಚ್ಚಂ, ತರನ್ತಿ ನಾವಾಯ ನದಿಂವ ಪುಣ್ಣ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಅನಾಗತನ್ತಿ ನ ಆಗತಂ, ಅವಿನ್ದನ್ತಿ, ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಕಚ್ಚಾತಿ ಪುತೇತರಂಯೇವ. ಪಸ್ಸತೀತಿ ಓಲೋಕೇತಿ. ಅತ್ಥನ್ತಿ ಕಿಚ್ಚಂ. ತಂ ದ್ವಯನ್ತಿ ಹಿತಾಹಿತಂ. ವಿದ್ದೇಸಿನೋತಿ ಅಮಿತ್ತಾ. ಹಿತೇಸಿನೋತಿ ಮಿತ್ತಾ. ರನ್ಧನ್ತಿ ಛಿದ್ದಂ. ಸಮೇಕ್ಖಮಾನಾತಿ ಗವೇಸನ್ತಾ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅತ್ತನೋ ಹಿತಾವಹಂ ಅಹಿತಾವಹಂ ತದುಭಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಅನಾಗತಂ ಅಸಮ್ಪತ್ತಂ ಪುರೇತರಂಯೇವ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಅಹಂ ವಿಯ ಪಸ್ಸತಿ ವೀಮಂಸತಿ ವಿಚಾರೇತಿ, ತಸ್ಸ ಅಮಿತ್ತಾ ವಾ ಅಹಿತಜ್ಝಾಸಯೇನ ಮಿತ್ತಾ ವಾ ಹಿತಜ್ಝಾಸಯೇನ ರನ್ಧಂ ಗವೇಸನ್ತಾ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ತಾದಿಸೋ ಪಞ್ಞವಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಚ್ಛಿದ್ದವುತ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇಹಿ ತಥಾರೂಪೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಇದಾನಿ ಆನಾಪಾನಸತಿಭಾವನಾಯ ಗುಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ತತ್ಥ ತಾನಿ ಯೋಜೇತುಂ ‘‘ಆನಾಪಾನಸತೀ ಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಆನನ್ತಿ ಅಸ್ಸಾಸೋ. ಅಪಾನನ್ತಿ ಪಸ್ಸಾಸೋ. ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸನಿಮಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಾ ಸತಿ ಆನಾಪಾನಸತಿ. ಸತಿಸೀಸೇನ ಚೇತ್ಥ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಸಮಾಧಿಭಾವನಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಯಸ್ಸಾತಿ, ಯಸ್ಸ ಯೋಗಿನೋ. ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಸುಭಾವಿತಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಂ ಸೋಳಸನ್ನಞ್ಚ ಆಕಾರಾನಂ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಪುಣ್ಣಾ ಸತ್ತನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತೀನಞ್ಚ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಸುಟ್ಠು ಭಾವಿತಾ ವಡ್ಢಿತಾ. ಅನುಪುಬ್ಬಂ ಪರಿಚಿತಾ, ಯಥಾ ಬುದ್ಧೇನ ದೇಸಿತಾತಿ ‘‘ಸೋ ಸತೋವ ಅಸ್ಸಸತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೭೪; ಮ. ನಿ. ೧.೧೦೭) ಯಥಾ ಭಗವತಾ ದೇಸಿತಾ, ತಥಾ ಅನುಪುಬ್ಬಂ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಪರಿಚಿತಾ ಆಸೇವಿತಾ ಭಾವಿತಾ. ಸೋಮಂ ಲೋಕಂ ಪಭಾಸೇತಿ, ಅಬ್ಭಾ ಮುತ್ತೋವ ಚನ್ದಿಮಾತಿ ಸೋ ಯೋಗಾವಚರೋ ಯಥಾ ಅಬ್ಭಾದಿಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ ವಿಮುತ್ತೋ ಚನ್ದೋ ಚನ್ದಾಲೋಕೇನ ಇಮಂ ಓಕಾಸಲೋಕಂ ಪಭಾಸೇತಿ, ಏವಂ ಅವಿಜ್ಜಾದಿಉಪಕ್ಕಿಲೇಸವಿಮುತ್ತೋ ಞಾಣಾಲೋಕೇನ ಅತ್ತಸನ್ತಾನಪತಿತಂ ಪರಸನ್ತಾನಪತಿತಞ್ಚ ಸಙ್ಖಾರಲೋಕಂ ಪಭಾಸೇತಿ ಪಕಾಸೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಆನಾಪಾನಸತಿಭಾವನಾ ಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಇದಾನಿ ಅತ್ತಾನಂ ನಿದಸ್ಸನಂ ಕತ್ವಾ ಭಾವನಾಭಿಯೋಗಸ್ಸ ಸಫಲತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಓದಾತಂ ವತ ಮೇ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ನೀವರಣಮಲವಿಗಮತೋ ಓದಾತಂ ಸುದ್ಧಂ ವತ ಮಮ ಚಿತ್ತಂ. ಯಥಾ ಪಮಾಣಕರಾ ರಾಗಾದಯೋ ಪಹೀನಾ, ಅಪ್ಪಮಾಣಞ್ಚ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತಂ ಅಹೋಸಿ, ತಥಾ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಸುಭಾವಿತಂ, ತತೋ ಏವ ಚತುಸಚ್ಚಂ ನಿಬ್ಬಿದ್ಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತಂ, ಸಕಲಸಂಕಿಲೇಸಪಕ್ಖತೋ ಪಗ್ಗಹಿತಞ್ಚ ಹುತ್ವಾ ದುಕ್ಖಾದಿಕಾ ಪುಬ್ಬನ್ತಾದಿಕಾ ಚ ದಿಸಾ ಓಭಾಸತೇ ತತ್ಥ ವಿತಿಣ್ಣಕಙ್ಖತ್ತಾ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ವಿಗತಸಮ್ಮೋಹತ್ತಾ ಚ. ತಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇಹಿಪಿ ಏವಂ ಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಯಥಾ ಭಾವನಾಮಯಾ ಪಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಮಲವಿಸೋಧನಾದಿನಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಬಹುಪಕಾರಾ, ಏವಂ ಇತರಾಪೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಜೀವತೇ ವಾಪಿ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ’’ತಿ ಚತುತ್ಥಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪರಿಕ್ಖೀಣಧನೋಪಿ ಸಪ್ಪಞ್ಞಜಾತಿಕೋ ಇತರೀತರಸನ್ತೋಸೇನ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಅನವಜ್ಜಾಯ ಜೀವಿಕಾಯ ಜೀವತಿಯೇವ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಜೀವಿತಂ ಜೀವಿತಂ ನಾಮ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ಪಞ್ಞಾಜೀವಿಂ ಜೀವಿತಮಾಹು ಸೇಟ್ಠ’’ನ್ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೭೩, ೨೪೬; ಸು. ನಿ. ೧೮೪). ದುಮ್ಮೇಧಪುಗ್ಗಲೋ ಪನ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಲಾಭೇನ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಂ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಞ್ಚ ಅತ್ಥಂ ವಿರಾಧೇನ್ತೋ ವಿತ್ತವಾಪಿ ನ ಜೀವತಿ, ಗರಹಾದಿಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಜೀವನ್ತೋ ನಾಮ ನ ತಸ್ಸ ಹೋತಿ, ಅನುಪಾಯಞ್ಞುತಾಯ ವಾ ಯಥಾಧಿಗತಂ ಧನಂ ನಾಸೇನ್ತೋ ಜೀವಿತಮ್ಪಿ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿಯೇವ, ತಸ್ಮಾ ಪಾರಿಹಾರಿಯಪಞ್ಞಾಪಿ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇಹಿ ಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಇದಾನಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಆನಿಸಂಸೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪಞ್ಞಾ ಸುತವಿನಿಚ್ಛಿನೀ’’ತಿ ಪಞ್ಚಮಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಾ ಸುತವಿನಿಚ್ಛಿನೀತಿ ಪಞ್ಞಾ ನಾಮೇಸಾ ಸುತಸ್ಸ ವಿನಿಚ್ಛಯಿನೀ, ಯಥಾಸುತೇ ಸೋತಪಥಮಾಗತೇ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಅಯಂ ಅಕುಸಲೋ, ಅಯಂ ಕುಸಲೋ, ಅಯಂ ಸಾವಜ್ಜೋ, ಅಯಂ ಅನವಜ್ಜೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಜನನೀ. ಕಿತ್ತಿಸಿಲೋಕವದ್ಧನೀತಿ ಕಿತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಸಂಸಾಯ ಸಿಲೋಕಸ್ಸ ಪತ್ಥಟಯಸಭಾವಸ್ಸ ವದ್ಧನೀ, ಪಞ್ಞವತೋಯೇವ ಹಿ ಕಿತ್ತಿಆದಯೋ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಪಾಸಂಸಭಾವತೋ. ಪಞ್ಞಾಸಹಿತೋತಿ ಪಾರಿಹಾರಿಯಪಞ್ಞಾಯ, ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಯ ಚ ಯುತ್ತೋ. ಅಪಿ ದುಕ್ಖೇಸು ಸುಖಾನಿ ವಿನ್ದತೀತಿ ಏಕನ್ತದುಕ್ಖಸಭಾವೇಸು ಖನ್ಧಾಯತನಾದೀಸು ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಯಥಾಭೂತಸಭಾವಾವಬೋಧೇನ ನಿರಾಮಿಸಾನಿಪಿ ಸುಖಾನಿ ಪಟಿಲಭತಿ.

ಇದಾನಿ ತಾಸಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅನಿಚ್ಚತಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಧೀರಭಾವಾವಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ ‘‘ನಾಯಂ ಅಜ್ಜತನೋ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಸೇಸಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ರಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಯ್ವಾಯಂ ಸತ್ತಾನಂ ಜಾಯನಮೀಯನಸಭಾವೋ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಅಜ್ಜತನೋ ಅಧುನಾಗತೋ ನ ಹೋತಿ, ಅಭಿಣ್ಹಪವತ್ತಿಕತಾಯ ನ ಅಚ್ಛರಿಯೋ, ಅಬ್ಭುತಪುಬ್ಬತಾಭಾವತೋ ನಾಪಿ ಅಬ್ಭುತೋ. ತಸ್ಮಾ ಯತ್ಥ ಜಾಯೇಥ ಮೀಯೇಥ, ಯಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಸತ್ತೋ ಜಾಯೇಯ್ಯ, ಸೋ ಏಕಂಸೇನ ಮೀಯೇಥ, ತತ್ಥ ಕಿಂ ವಿಯ? ಕಿಂ ನಾಮ ಅಬ್ಭುತಂ ಸಿಯಾ? ಸಭಾವಿಕತ್ತಾ ಮರಣಸ್ಸ – ನ ಹಿ ಖಣಿಕಮರಣಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾರಣಂ ಅತ್ಥಿ. ಯತೋ ಅನನ್ತರಞ್ಹಿ ಜಾತಸ್ಸ, ಜೀವಿತಾ ಮರಣಂ ಧುವಂ ಜಾತಸ್ಸ ಜಾತಿಸಮನನ್ತರಂ ಜೀವಿತತೋ ಮರಣಂ ಏಕನ್ತಿಕಂ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಏಕಂಸೇನ ಭಿಜ್ಜನತೋ. ಯೋ ಪನೇತ್ಥ ಜೀವತೀತಿ ಲೋಕವೋಹಾರೋ, ಸೋ ತದುಪಾದಾನಸ್ಸ ಅನೇಕಪಚ್ಚಯಾಯತ್ತತಾಯ ಅನೇಕನ್ತಿಕೋ, ಯಸ್ಮಾ ಏತದೇವಂ, ತಸ್ಮಾ ಜಾತಾ ಮರನ್ತೀಧ, ಏವಂಧಮ್ಮಾ ಹಿ ಪಾಣಿನೋತಿ ಅಯಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪಕತಿ, ಯದಿದಂ ಜಾತಾನಂ ಮರಣನ್ತಿ ಜಾತಿಯಾ ಮರಣಾನುಬನ್ಧನತಂ ಆಹ.

ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ತಾಸು ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಕಾಚಿ ಸೋಕಬನ್ಧಿತಚಿತ್ತಾಪಿ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾಸಂ ಸೋಕವಿನೋದನಂ ಕಾತುಂ ‘‘ನ ಹೇತದತ್ಥಾಯಾತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ನ ಹೇತದತ್ಥಾಯ ಮತಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ಯಂ ಮತಸ್ಸ ಜೀವಿತತ್ಥಂ ಜೀವಿತನಿಮಿತ್ತಂ ಪರಪೋರಿಸಾನಂ ಪರಪುಗ್ಗಲಾನಂ ರುಣ್ಣಂ, ಏತಂ ತಸ್ಸ ಮತಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಜೀವಿತತ್ಥಂ ತಾವ ತಿಟ್ಠತು, ಕಸ್ಸಚಿಪಿ ಅತ್ಥಾಯ ನ ಹೋತಿ, ಯೇ ಪನ ರುದನ್ತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಮತಮ್ಹಿ ಮತಪುಗ್ಗಲನಿಮಿತ್ತಂ ರುಣ್ಣಂ, ನ ಯಸೋ ನ ಲೋಕ್ಯಂ ಯಸಾವಹಂ ವಿಸುದ್ಧಾವಹಞ್ಚ ನ ಹೋತಿ. ನ ವಣ್ಣಿತಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹೀತಿ ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸಟ್ಠಮ್ಪಿ ನ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ವಿಞ್ಞುಗರಹಿತಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ನ ಕೇವಲಮೇತೇವ ಯೇ ರುದತೋ ಆದೀನವಾ, ಅಥ ಖೋ ಇಮೇಪೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಚಕ್ಖುಂ ಸರೀರಂ ಉಪಹನ್ತೀ’’ತಿ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ತತೋ ಪರಂ ಸೋಕಾದಿಅನತ್ಥಪಟಿಬಾಹನತ್ಥಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಪಯಿರುಪಾಸನಾಯಂ ತಾ ನಿಯೋಜೇನ್ತೋ ‘‘ತಸ್ಮಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ರುಣ್ಣಂ ರುದನ್ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಚಕ್ಖುಂ ಸರೀರಞ್ಚ ಉಪಹನ್ತಿ ವಿಬಾಧತಿ, ತೇನ ರುಣ್ಣೇನ ವಣ್ಣೋ ಬಲಂ ಮತಿ ಚ ನಿಹೀಯತಿ ಪರಿಹಾಯತಿ, ತಸ್ಸ ರುದನ್ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದಿಸಾ ಸಪತ್ತಾ ಆನನ್ದಿನೋ ಪಮೋದವನ್ತೋ ಪೀತಿವನ್ತೋ ಭವನ್ತಿ. ಹಿತೇಸಿನೋ ಮಿತ್ತಾ ದುಕ್ಖೀ ದುಕ್ಖಿತಾ ಭವನ್ತಿ ತಸ್ಮಾ ಧಮ್ಮೋಜಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಮೇಧಾವಿನೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾದಿಅತ್ಥಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸ್ಸ ಬಾಹುಸಚ್ಚಸ್ಸ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಬಹುಸ್ಸುತೇ, ಅತ್ತನೋ ಕುಲೇ ವಸನ್ತೇ ಇಚ್ಛೇಯ್ಯ ಪಾಟಿಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ಕುಲೂಪಕೇ ಕರೇಯ್ಯ. ಯೇಸನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಮೇಧಾವೀನಂ ಬಹುಸ್ಸುತಾನಂ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಪಞ್ಞಾವಿಭವೇನ ಪಞ್ಞಾಬಲೇನ ಯಥಾ ಮಹೋಘಸ್ಸ ಪುಣ್ಣಂ ನದಿಂ ನಾವಾಯ ತರನ್ತಿ, ಏವಂ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಕಿಚ್ಚಂ ತರನ್ತಿ ಪಾರಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ. ತೇ ಇಚ್ಛೇಯ್ಯ ಕುಲೇ ವಸನ್ತೇತಿ ಯೋಜನಾ.

ಏವಂ ಥೇರೋ ತಾಸಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ತಾ ಥೇರಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸೋಕಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಯೋನಿಸೋ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿಯೋ ಸದತ್ಥಂ ಪರಿಪೂರೇಸುಂ.

ಮಹಾಕಪ್ಪಿನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.