೯. (ಪಠಮ) ದೇವಸಭತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಉತ್ತಿಣ್ಣಾ ಪಙ್ಕಪಲಿಪಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ದೇವಸಭತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಸೋಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಪಾರಾವತಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಪಿಯಾಲಫಲಂ ಉಪನೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಪಸಾದಸಂವಡ್ಢನತ್ಥಂ ತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ. ಸೋ ತೇನ ಅತಿವಿಯ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಅಪರಾಪರಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಮಣ್ಡಲಿಕರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ತರುಣಕಾಲೇಯೇವ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ರಜ್ಜಸುಖಮನುಭವನ್ತೋ ವುದ್ಧೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ, ತಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ರಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೪.೬೬-೭೨) –

‘‘ಪಾರಾವತೋ ತದಾ ಆಸಿಂ, ಪರಂ ಅನುಪರೋಧಕೋ;

ಪಬ್ಭಾರೇ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಮಿ, ಅವಿದೂರೇ ಸಿಖಿಸತ್ಥುನೋ.

‘‘ಸಾಯಂ ಪಾತಞ್ಚ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಬುದ್ಧಂ ಲೋಕಗ್ಗನಾಯಕಂ;

ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ಚ ಮೇ ನತ್ಥಿ, ದ್ವಿಪದಿನ್ದಸ್ಸ ತಾದಿನೋ.

‘‘ಪಿಯಾಲಫಲಮಾದಾಯ, ಅಗಮಂ ಬುದ್ಧಸನ್ತಿಕಂ;

ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸಿ ಭಗವಾ, ಲೋಕಜೇಟ್ಠೋ ನರಾಸಭೋ.

‘‘ತತೋ ಪರಂ ಉಪಾದಾಯ, ಪರಿಚಾರಿಂ ವಿನಾಯಕಂ;

ತೇನ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇನ, ತತ್ಥ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಅಹಂ.

‘‘ಏಕತ್ತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಫಲಂ ಅದದಿಂ ಅಹಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಫಲದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಇತೋ ಪನ್ನರಸೇ ಕಪ್ಪೇ, ತಯೋ ಆಸುಂ ಪಿಯಾಲಿನೋ;

ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲಾ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಪಹೀನಕಿಲೇಸಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಸೋಮನಸ್ಸೋ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇನ್ತೋ –

೮೯. ‘‘ಉತ್ತಿಣ್ಣಾ ಪಙ್ಕಪಲಿಪಾ, ಪಾತಾಲಾ ಪರಿವಜ್ಜಿತಾ;

ಮುತ್ತೋ ಓಘಾ ಚ ಗನ್ಥಾ ಚ, ಸಬ್ಬೇ ಮಾನಾ ವಿಸಂಹತಾ’’ತಿ. – ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಉತ್ತಿಣ್ಣಾತಿ ಉತ್ತರಿತಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ. ಪಙ್ಕಪಲಿಪಾತಿ ಪಙ್ಕಾ ಚ ಪಲಿಪಾ ಚ. ಪಙ್ಕೋ ವುಚ್ಚತಿ ಪಕತಿಕದ್ದಮೋ. ‘‘ಪಲಿಪೋ’’ತಿ ಗಮ್ಭೀರಪುಥುಲೋ ಮಹಾಕದ್ದಮೋ. ಇಧ ಪನ ಪಙ್ಕೋ ವಿಯಾತಿ ಪಙ್ಕೋ, ಕಾಮರಾಗೋ ಅಸುಚಿಭಾವಾಪಾದನೇನ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಮಕ್ಖನತೋ. ಪಲಿಪೋ ವಿಯಾತಿ ಪಲಿಪೋ, ಪುತ್ತದಾರಾದಿವಿಸಯೋ ಬಹಲೋ ಛನ್ದರಾಗೋ ವುತ್ತನಯೇನ ಸಮ್ಮಕ್ಖನತೋ ದುರುತ್ತರಣತೋ ಚ. ತೇ ಮಯಾ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಸೋ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಉತ್ತಿಣ್ಣಾ ಪಙ್ಕಪಲಿಪಾ’’ತಿ. ಪಾತಾಲಾತಿ ಪಾತಾಯಾಲನ್ತಿ ಪಾತಾಲಾ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ನಿನ್ನತರಪದೇಸಾ. ಕೇಚಿ ಪನ ನಾಗಭವನಂ ‘‘ಪಾತಾಲ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ಇಧ ಪನ ಅಗಾಹದುರವಗ್ಗಾಹದುರುತ್ತರಣಟ್ಠೇನ ಪಾತಾಲಾ ವಿಯಾತಿ ಪಾತಾಲಾ, ದಿಟ್ಠಿಯೋ. ತೇ ಚ ಮಯಾ ಪಠಮಮಗ್ಗಾಧಿಗಮೇನೇವ ಸಬ್ಬಥಾ ವಜ್ಜಿತಾ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಾತಾಲಾ ಪರಿವಜ್ಜಿತಾ’’ತಿ ಮುತ್ತೋ ಓಘಾ ಚ ಗನ್ಥಾ ಚಾತಿ ಕಾಮೋಘಾದಿಓಘತೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥಾದಿಗನ್ಥತೋ ಚ ತೇನ ತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಮುತ್ತೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ, ಪುನ ಅನಭಿಕಿರಣಅಗನ್ಥನವಸೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬೇ ಮಾನಾ ವಿಸಂಹತಾತಿ ನವವಿಧಾಪಿ ಮಾನಾ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಾಧಿಗಮೇನ ವಿಸೇಸತೋ ಸಙ್ಘಾತಂ ವಿನಾಸಂ ಆಪಾದಿತಾ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾ ‘‘ಮಾನವಿಧಾ ಹತಾ’’ತಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ, ಮಾನಕೋಟ್ಠಾಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಮಾನವಿಸಾ’’ತಿ ಅಪರೇ, ತೇಸಂ ಪನ ಮಾನವಿಸಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಫಲತೋ ಮಾನವಿಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

(ಪಠಮ) ದೇವಸಭತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.