೪. ಸುಗನ್ಧತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅನುವಸ್ಸಿಕೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸುಗನ್ಧತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಸೋ ಕಿರ ಇತೋ ದ್ವಾನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ನಾಮ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಕಾಲೇ ಮನುಸ್ಸಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಮಿಗಬ್ಯಧನೇನ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಚರತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಪದವಳಞ್ಜಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಗತೋ. ಸೋ ಸತ್ಥು ಪದಚೇತಿಯಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರತಾಯ ‘‘ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಇಮಾನಿ ಪದಾನೀ’’ತಿ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಕೋರಣ್ಡಕಪುಪ್ಫಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಅಪರಾಪರಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಮಹಗ್ಘಗೋಸಿತಚನ್ದನಂ ಪಿಸಿತ್ವಾ ತೇನ ಪರಿಭಣ್ಡಂ ಕತ್ವಾ ಪತ್ಥನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ – ‘‘ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಮಯ್ಹಂ ಸರೀರಂ ಏವಂಸುಗನ್ಧಂ ಹೋತೂ’’ತಿ. ಏವಂ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಬಹೂನಿ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸುಗತೀಸು ಏವ ಪರಿವತ್ತಮಾನೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಭವಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ ಚ ತಸ್ಸ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಾತು ಸರೀರಂ ಸಕಲಮ್ಪಿ ಗೇಹಂ ಸುರಭಿಗನ್ಧಂ ವಾಯತಿ. ಜಾತದಿವಸೇ ಪನ ವಿಸೇಸತೋ ಪರಮಸುಗನ್ಧಂ ಸಾಮನ್ತಗೇಹೇಸುಪಿ ವಾಯತೇವ. ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತೋ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತನೋ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ’’ತಿ ಸುಗನ್ಧೋತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಮಹಾಸೇಲತ್ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸತ್ತಾಹಬ್ಭನ್ತರೇ ಏವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೦.೧೫-೨೪) –

‘‘ವನಕಮ್ಮಿಕೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಪಿತುಮಾತುಮತೇನಹಂ;

ಪಸುಮಾರೇನ ಜೀವಾಮಿ, ಕುಸಲಂ ಮೇ ನ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಮಮ ಆಸಯಸಾಮನ್ತಾ, ತಿಸ್ಸೋ ಲೋಕಗ್ಗನಾಯಕೋ;

ಪದಾನಿ ತೀಣಿ ದಸ್ಸೇಸಿ, ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಅಕ್ಕನ್ತೇ ಚ ಪದೇ ದಿಸ್ವಾ, ತಿಸ್ಸನಾಮಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ;

ಹಟ್ಠೋ ಹಟ್ಠೇನ ಚಿತ್ತೇನ, ಪದೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದಯಿಂ.

‘‘ಕೋರಣ್ಡಂ ಪುಪ್ಫಿತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಪಾದಪಂ ಧರಣೀರುಹಂ;

ಸಕೋಸಕಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಪದಸೇಟ್ಠಂ ಅಪೂಜಯಿಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ಯಂ ಯಂ ಯೋನುಪಪಜ್ಜಾಮಿ, ದೇವತ್ತಂ ಅಥ ಮಾನುಸಂ;

ಕೋರಣ್ಡಕಛವೀ ಹೋಮಿ, ಸುಪ್ಪಭಾಸೋ ಭವಾಮಹಂ.

‘‘ದ್ವೇನವುತೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಕಮ್ಮಮಕರಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಪದಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಅನುವಸ್ಸಿಕೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

೨೪. ತತ್ಥ ಅನುವಸ್ಸಿಕೋತಿ ಅನುಗತೋ ಉಪಗತೋ ವಸ್ಸಂ ಅನುವಸ್ಸೋ, ಅನುವಸ್ಸೋವ ಅನುವಸ್ಸಿಕೋ. ಪಬ್ಬಜಿತೋತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಗತೋ, ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪಗತವಸ್ಸಮತ್ತೋ ಏಕವಸ್ಸಿಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಅನುಗತಂ ಪಚ್ಛಾಗತಂ ಅಪಗತಂ ವಸ್ಸಂ ಅನುವಸ್ಸಂ, ತಂ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಅನುವಸ್ಸಿಕೋ. ಯಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ವಸ್ಸಂ ಅಪರಿಪುಣ್ಣತಾಯ ನ ಗಣನೂಪಗತಂ, ಸೋ ಏವಂ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ಅವಸ್ಸಿಕೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸುಧಮ್ಮತನ್ತಿ ತವ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸುಧಮ್ಮಭಾವಂ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತತಂ ಏಕನ್ತನಿಯ್ಯಾನಿಕತಂ ಪಸ್ಸ, ಯತ್ಥ ಅನುವಸ್ಸಿಕೋ ತುವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಞಾಣಂ ಆಸವಕ್ಖಯಞಾಣನ್ತಿ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ತಯಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ತತೋ ಏವ ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಅನುಸಿಟ್ಠಿ ಓವಾದೋ ಅನುಸಿಕ್ಖಿತೋತಿ ಕತಕಿಚ್ಚತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಥೇರೋ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ವದತೀತಿ.

ಸುಗನ್ಧತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.