೯. ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಸ್ವಾಗತನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಂ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಮಹಾಭೋಗಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದೇವತಾನಂ ಪಿಯಮನಾಪಭಾವೇನ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಭಗವತಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸತ್ಥು ಥೂಪಸ್ಸ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ಸಙ್ಘೇ ಚ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಏವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸಗ್ಗಪರಾಯಣಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇಯೇವ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ‘‘ಪಿಲಿನ್ದೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ವಚ್ಛೋತಿ ಪನ ಗೋತ್ತಂ. ತೇನ ಸೋ ಅಪರಭಾಗೇ ‘‘ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛೋ’’ತಿ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಸಂಸಾರೇ ಪನ ಸಂವೇಗಬಹುಲತಾಯ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚೂಳಗನ್ಧಾರಂ ನಾಮ ವಿಜ್ಜಂ ಸಾಧೇತ್ವಾ ತಾಯ ವಿಜ್ಜಾಯ ಆಕಾಸಚಾರೀ ಪರಚಿತ್ತವಿದೂ ಚ ಹುತ್ವಾ ರಾಜಗಹೇ ಲಾಭಗ್ಗಯಸಗ್ಗಪ್ಪತ್ತೋ ಪಟಿವಸತಿ.

ಅಥ ಯದಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ರಾಜಗಹಂ ಉಪಗತೋ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ತಸ್ಸ ಸಾ ವಿಜ್ಜಾ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅತ್ತನೋ ಕಿಚ್ಚಂ ನ ಸಾಧೇತಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸುತಂ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ ‘ಯತ್ಥ ಮಹಾಗನ್ಧಾರವಿಜ್ಜಾ ಧರತಿ, ತತ್ಥ ಚೂಳಗನ್ಧಾರವಿಜ್ಜಾ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀ’ತಿ, ಸಮಣಸ್ಸ ಪನ ಗೋತಮಸ್ಸ ಆಗತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಾಯಂ ಮಮ ವಿಜ್ಜಾ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಮಹಾಗನ್ಧಾರವಿಜ್ಜಂ ಜಾನಾತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ತಂ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ತಂ ವಿಜ್ಜಂ ಪರಿಯಾಪುಣೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಹಂ, ಮಹಾಸಮಣ, ತವ ಸನ್ತಿಕೇ ಏಕಂ ವಿಜ್ಜಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತುಕಾಮೋ, ಓಕಾಸಂ ಮೇ ಕರೋಹೀ’’ತಿ. ಭಗವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಪಬ್ಬಜಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ವಿಜ್ಜಾಯ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಪಬ್ಬಜಿ. ತಸ್ಸ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಚರಿತಾನುಕೂಲಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಯಾ ಪನ ಪುರಿಮಜಾತಿಯಂ ತಸ್ಸೋವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ದೇವತಾ, ತಂ ಕತಞ್ಞುತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಞ್ಜಾತಬಹುಮಾನಾ ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಥೇರಂ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಥೇರೋ ದೇವತಾನಂ ಪಿಯಮನಾಪತಾಯ ಅಗ್ಗತಂ ಪತ್ತೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೨.೫೫-೬೭) –

‘‘ನಿಬ್ಬುತೇ ಲೋಕನಾಥಮ್ಹಿ, ಸುಮೇಧೇ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲೇ;

ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನೋ, ಥೂಪಪೂಜಂ ಅಕಾಸಹಂ.

‘‘ಯೇ ಚ ಖೀಣಾಸವಾ ತತ್ಥ, ಛಳಭಿಞ್ಞಾ ಮಹಿದ್ಧಿಕಾ;

ತೇಹಂ ತತ್ಥ ಸಮಾನೇತ್ವಾ, ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಅಕಾಸಹಂ.

‘‘ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ, ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ತದಾ ಅಹು;

ಸುಮೇಧೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ಅನುಮೋದಿತ್ಥ ಸೋ ತದಾ.

‘‘ತೇನ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇನ, ವಿಮಾನಂ ಉಪಪಜ್ಜಹಂ;

ಛಳಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಅಚ್ಛರಾಯೋ ರಮಿಂಸು ಮೇ.

‘‘ಮಮೇವ ಅನುವತ್ತನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಕಾಮೇಹಿ ತಾ ಸದಾ;

ಅಞ್ಞೇ ದೇವೇ ಅಭಿಭೋಮಿ, ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಪಞ್ಚವೀಸಮ್ಹಿ ಕಪ್ಪಮ್ಹಿ, ವರುಣೋ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ;

ವಿಸುದ್ಧಭೋಜನೋ ಆಸಿಂ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಅಹಂ ತದಾ.

‘‘ನ ತೇ ಬೀಜಂ ಪವಪ್ಪನ್ತಿ, ನಪಿ ನೀಯನ್ತಿ ನಙ್ಗಲಾ;

ಅಕಟ್ಠಪಾಕಿಮಂ ಸಾಲಿಂ, ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ ಮಾನುಸಾ.

‘‘ತತ್ಥ ರಜ್ಜಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ದೇವತ್ತಂ ಪುನ ಗಚ್ಛಹಂ;

ತದಾಪಿ ಏದಿಸಾ ಮಯ್ಹಂ, ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಭೋಗಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ನ ಮಂ ಮಿತ್ತಾ ಅಮಿತ್ತಾ ವಾ, ಹಿಂಸನ್ತಿ ಸಬ್ಬಪಾಣಿನೋ;

ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಪಿಯೋ ಹೋಮಿ, ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ತಿಂಸಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಯಂ ದಾನಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಗನ್ಧಾಲೇಪಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭದ್ದಕೇ ಕಪ್ಪೇ, ಏಕೋ ಆಸಿಂ ಜನಾಧಿಪೋ;

ಮಹಾನುಭಾವೋ ರಾಜಾಹಂ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲೋ.

‘‘ಸೋಹಂ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು, ಠಪೇತ್ವಾ ಜನತಂ ಬಹುಂ;

ಪಾಪೇತ್ವಾ ಸುಗತಿಂಯೇವ, ದೇವತಾನಂ ಪಿಯೋ ಅಹುಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ತಥಾ ದೇವತಾಹಿ ಅತಿವಿಯ ಪಿಯಾಯಿತಬ್ಬಭಾವತೋ ಇಮಂ ಥೇರಂ ಭಗವಾ ದೇವತಾನಂ ಪಿಯಮನಾಪಭಾವೇನ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ – ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದೇವತಾನಂ ಪಿಯಮನಾಪಾನಂ ಯದಿದಂ ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೦೯, ೨೧೫) ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅತ್ತನೋ ಗುಣೇ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಕಾರಣಭೂತಂ ವಿಜ್ಜಾನಿಮಿತ್ತಂ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಗಮನಂ ಪಸಂಸನ್ತೋ ‘‘ಸ್ವಾಗತಂ ನಾಪಗತ’’ನ್ತಿ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

೯. ತತ್ಥ ಸ್ವಾಗತನ್ತಿ ಸುನ್ದರಂ ಆಗಮನಂ, ಇದಂ ಮಮಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಥ ವಾ ಸ್ವಾಗತನ್ತಿ ಸುಟ್ಠು ಆಗತಂ, ಮಯಾತಿ ವಿಭತ್ತಿ ವಿಪರಿಣಾಮೇತಬ್ಬಾ. ನಾಪಗತನ್ತಿ ನ ಅಪಗತಂ ಹಿತಾಭಿವುದ್ಧಿತೋ ನ ಅಪೇತಂ. ನಯಿದಂ ದುಮನ್ತಿತಂ ಮಮಾತಿ ಇದಂ ಮಮ ದುಟ್ಠು ಕಥಿತಂ, ದುಟ್ಠು ವಾ ವೀಮಂಸಿತಂ ನ ಹೋತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಂ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಮಮಾಗಮನಂ, ಯಂ ವಾ ಮಯಾ ತತ್ಥ ಆಗತಂ, ತಂ ಸ್ವಾಗತಂ, ಸ್ವಾಗತತ್ತಾಯೇವ ನ ದುರಾಗತಂ. ಯಂ ‘‘ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಮ ಮನ್ತಿತಂ ಗದಿತಂ ಕಥಿತಂ, ಚಿತ್ತೇನ ವಾ ವೀಮಂಸಿತಂ ಇದಮ್ಪಿ ನ ದುಮ್ಮನ್ತಿನ್ತಿ. ಇದಾನಿ ತತ್ಥ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಂವಿಭತ್ತೇಸೂ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಸಂವಿಭತ್ತೇಸೂತಿ ಪಕಾರತೋ ವಿಭತ್ತೇಸು. ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಞೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇಸು ಸಮಥಧಮ್ಮೇಸು ವಾ, ನಾನಾತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ ಪಕತಿಆದಿವಸೇನ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇಹಿ ದುಕ್ಖಾದಿವಸೇನ ಸಂವಿಭಜಿತ್ವಾ ವುತ್ತಧಮ್ಮೇಸು. ಯಂ ಸೇಟ್ಠಂ ತದುಪಾಗಮಿನ್ತಿ ಯಂ ತತ್ಥ ಸೇಟ್ಠಂ, ತಂ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ, ತಸ್ಸ ವಾ ಬೋಧಕಂ ಸಾಸನಧಮ್ಮಂ ಉಪಾಗಮಿಂ, ‘‘ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಅಯಂ ವಿನಯೋ’’ತಿ ಉಪಗಚ್ಛಿಂ. ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇಹಿ ಏವ ವಾ ಕುಸಲಾದಿವಸೇನ ಖನ್ಧಾದಿವಸೇನ ಯಥಾಸಭಾವತೋ ಸಂವಿಭತ್ತೇಸು ಸಭಾವಧಮ್ಮೇಸು ಯಂ ತತ್ಥ ಸೇಟ್ಠಂ ಉತ್ತಮಂ ಪವರಂ, ತಂ ಮಗ್ಗಫಲನಿಬ್ಬಾನಧಮ್ಮಂ ಉಪಾಗಮಿಂ, ಅತ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ಉಪಗಚ್ಛಿಂ ಸಚ್ಛಾಕಾಸಿಂ, ತಸ್ಮಾ ಸ್ವಾಗತಂ ಮಮ ನ ಅಪಗತಂ ಸುಮನ್ತಿತಂ ನ ದುಮ್ಮನ್ತಿತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.