೫. ಸೂಚಿಲೋಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಸೂಚಿಲೋಮಸುತ್ತಂ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾನಯೇನೇವಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾಯಞ್ಚ ‘‘ಏವಂ ಮೇ ಸುತ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ. ಗಯಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಟಙ್ಕಿತಮಞ್ಚೇ ಸೂಚಿಲೋಮಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಭವನೇತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಕಾ ಗಯಾ, ಕೋ ಟಙ್ಕಿತಮಞ್ಚೋ, ಕಸ್ಮಾ ಚ ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಭವನೇ ವಿಹರತೀತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ಗಯಾತಿ ಗಾಮೋಪಿ ತಿತ್ಥಮ್ಪಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಇಧ ವಟ್ಟತಿ. ಗಯಾಗಾಮಸ್ಸ ಹಿ ಅವಿದೂರೇ ದೇಸೇ ವಿಹರನ್ತೋಪಿ ‘‘ಗಯಾಯಂ ವಿಹರತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಸ ಚ ಗಾಮಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಅವಿದೂರೇ ದ್ವಾರಸನ್ತಿಕೇ ಸೋ ಟಙ್ಕಿತಮಞ್ಚೋ. ಗಯಾತಿತ್ಥೇ ವಿಹರನ್ತೋಪಿ ‘‘ಗಯಾಯಂ ವಿಹರತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಗಯಾತಿತ್ಥೇ ಚ ಸೋ ಟಙ್ಕಿತಮಞ್ಚೋ. ಟಙ್ಕಿತಮಞ್ಚೋತಿ ಚತುನ್ನಂ ಪಾಸಾಣಾನಂ ಉಪರಿ ವಿತ್ಥತಂ ಪಾಸಾಣಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಕತೋ ಪಾಸಾಣಮಞ್ಚೋ. ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಭವನಂ ಆಳವಕಸ್ಸ ಭವನಂ ವಿಯ. ಯಸ್ಮಾ ವಾ ಪನ ಭಗವಾ ತಂ ದಿವಸಂ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಬುದ್ಧಚಕ್ಖುನಾ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಸೂಚಿಲೋಮಸ್ಸ ಚ ಖರಲೋಮಸ್ಸ ಚಾತಿ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಯಕ್ಖಾನಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಅದ್ದಸ, ತಸ್ಮಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ ಅನ್ತೋಅರುಣೇಯೇವ ನಾನಾದಿಸಾಹಿ ಸನ್ನಿಪತಿತಸ್ಸ ಜನಸ್ಸ ಖೇಳಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾದಿನಾನಪ್ಪಕಾರಾಸುಚಿನಿಸ್ಸನ್ದಕಿಲಿನ್ನಭೂಮಿಭಾಗಮ್ಪಿ ತಂ ತಿತ್ಥಪ್ಪದೇಸಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಟಙ್ಕಿತಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದಿ ಸೂಚಿಲೋಮಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಭವನೇ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಗಯಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಟಙ್ಕಿತಮಞ್ಚೇ ಸೂಚಿಲೋಮಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಭವನೇ’’ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಯಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ, ತೇನ ಸಮಯೇನ. ಖರೋ ಚ ಯಕ್ಖೋ ಸೂಚಿಲೋಮೋ ಚ ಯಕ್ಖೋ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತೀತಿ. ಕೇ ತೇ ಯಕ್ಖಾ, ಕಸ್ಮಾ ಚ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತೀತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ತೇಸು ತಾವ ಏಕೋ ಅತೀತೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ತೇಲಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಂ ಮಕ್ಖೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ಗಯಾಪೋಕ್ಖರಣಿತೀರೇ ಯಕ್ಖಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ತಸ್ಸೇವ ಚಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಾವಸೇಸೇನ ವಿರೂಪಾನಿ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಿ ಅಹೇಸುಂ, ಇಟ್ಠಕಚ್ಛದನಸದಿಸಞ್ಚ ಖರಸಮ್ಫಸ್ಸಂ ಚಮ್ಮಂ. ಸೋ ಕಿರ ಯದಾ ಪರಂ ಭಿಂಸಾಪೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತದಾ ಛದನಿಟ್ಠಕಸದಿಸಾನಿ ಚಮ್ಮಕಪಾಲಾನಿ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಭಿಂಸಾಪೇತಿ. ಏವಂ ಸೋ ಖರಸಮ್ಫಸ್ಸತ್ತಾ ಖರೋ ಯಕ್ಖೋತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಲಭಿ.

ಇತರೋ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಉಪಾಸಕೋ ಹುತ್ವಾ ಮಾಸಸ್ಸ ಅಟ್ಠ ದಿವಸೇ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನೇ ಘೋಸಿತೇ ಸಙ್ಘಾರಾಮದ್ವಾರೇ ಅತ್ತನೋ ಖೇತ್ತಂ ಕೇಲಾಯನ್ತೋ ಉಗ್ಘೋಸನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ನ್ಹಾಯಾಮಿ, ಚಿರಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಕಿಲಿಟ್ಠಗತ್ತೋವ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಹಗ್ಘೇ ಭುಮ್ಮತ್ಥರಣೇ ಅನಾದರೇನ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸುಪಿ. ಭಿಕ್ಖು ಏವಾಯಂ, ನ ಉಪಾಸಕೋತಿ ಸಂಯುತ್ತಭಾಣಕಾ. ಸೋ ತೇನ ಚ ಅಞ್ಞೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಚ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ಗಯಾಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ತೀರೇ ಯಕ್ಖಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಾವಸೇಸೇನ ದುದ್ದಸಿಕೋ ಅಹೋಸಿ, ಸರೀರೇ ಚಸ್ಸ ಸೂಚಿಸದಿಸಾನಿ ಲೋಮಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ಸೋ ಹಿ ಭಿಂಸಾಪೇತಬ್ಬಕೇ ಸತ್ತೇ ಸೂಚೀಹಿ ವಿಜ್ಝನ್ತೋ ವಿಯ ಭಿಂಸಾಪೇತಿ. ಏವಂ ಸೋ ಸೂಚಿಸದಿಸಲೋಮತ್ತಾ ಸೂಚಿಲೋಮೋ ಯಕ್ಖೋತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಲಭಿ. ತೇ ಅತ್ತನೋ ಗೋಚರತ್ಥಾಯ ಭವನತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮುಹುತ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಗತಮಗ್ಗೇನೇವ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಇತರಂ ದಿಸಾಭಾಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಖರೋತಿ ಕಸ್ಮಾ ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು? ಖರೋ ಸಮಣಕಪ್ಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಹ. ಸೂಚಿಲೋಮೋ ಪನ ‘‘ಯೋ ಭಾಯತಿ ನ ಸೋ ಸಮಣೋ, ಸಮಣಪಟಿರೂಪಕತ್ತಾ ಪನ ಸಮಣಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಏವಂಲದ್ಧಿಕೋ. ತಸ್ಮಾ ತಾದಿಸಂ ಭಗವನ್ತಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ‘‘ನೇಸೋ ಸಮಣೋ, ಸಮಣಕೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಸಹಸಾವ ವತ್ವಾಪಿ ಪುನ ವೀಮಂಸಿತುಕಾಮೋ ಆಹ – ‘‘ಯಾವಾಹಂ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಥ ಖೋ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ ತತೋ. ಸೂಚಿಲೋಮೋ ಯಕ್ಖೋತಿ ಇತೋ ಪಭುತಿ ಯಾವ ಅಪಿಚ ಖೋ ತೇ ಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಪಾಪಕೋತಿ, ತಾವ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ ಕೇವಲಞ್ಚೇತ್ಥ ಭಗವತೋ ಕಾಯನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯಂ ಭಗವತೋ ಉಪನಾಮೇಸೀತಿ ಏವಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ತತೋ ಅಭಾಯನ್ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಪಞ್ಹಂ ತಂ ಸಮಣಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಸೋ ಹಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಿನಾಪಿ ನಾಮ ಮೇ ಏವಂ ಖರೇನ ಅಮನುಸ್ಸಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ಮನುಸ್ಸೋ ಸಮಾನೋ ಅಯಂ ನ ಭಾಯತಿ, ಹನ್ದಾಹಂ ಏತಂ ಬುದ್ಧವಿಸಯೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ಅದ್ಧಾ ಅಯಂ ತತ್ಥ ನ ಸಮ್ಪಾಯಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ನಂ ಏವಂ ವಿಹೇಠೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಭಗವಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನ ಖ್ವಾಹಂ ತಂ ಆವುಸೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಆಳವಕಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇಹಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೨೭೩. ಅಥ ಖೋ ಸೂಚಿಲೋಮೋ ಯಕ್ಖೋ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ ‘‘ರಾಗೋ ಚ ದೋಸೋ ಚಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ರಾಗದೋಸಾ ವುತ್ತನಯಾ ಏವ. ಕುತೋನಿದಾನಾತಿ ಕಿಂನಿದಾನಾ ಕಿಂಹೇತುಕಾ. ಕುತೋತಿ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಸ್ಸ ತೋ-ಆದೇಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಸಮಾಸೇ ಚಸ್ಸ ಲೋಪಾಭಾವೋ. ಅಥ ವಾ ನಿದಾನಾತಿ ಜಾತಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಸ್ಮಾ ಕುತೋನಿದಾನಾ, ಕುತೋಜಾತಾ, ಕುತೋಉಪ್ಪನ್ನಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅರತೀ ರತೀ ಲೋಮಹಂಸೋ ಕುತೋಜಾತಿ ಯಾಯಂ ‘‘ಪನ್ತೇಸು ವಾ ಸೇನಾಸನೇಸು ಅಞ್ಞತರಞ್ಞತರೇಸು ವಾ ಅಧಿಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅರತಿ ಅರತಿತಾ ಅನಭಿರತಿ ಅನಭಿರಮಣಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಾ ಪರಿತಸ್ಸಿತಾ’’ತಿ (ವಿಭ. ೮೫೬) ಏವಂ ವಿಭತ್ತಾ ಅರತಿ, ಯಾ ಚ ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ರತಿ, ಯೋ ಚ ಲೋಮಹಂಸಸಮುಟ್ಠಾಪನತೋ ‘‘ಲೋಮಹಂಸೋ’’ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗತೋ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸೋ. ಇಮೇ ತಯೋ ಧಮ್ಮಾ ಕುತೋಜಾ ಕುತೋಜಾತಾತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಕುತೋ ಸಮುಟ್ಠಾಯಾತಿ ಕುತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ. ಮನೋತಿ ಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ವಿತಕ್ಕಾತಿ ಉರಗಸುತ್ತೇ ವುತ್ತಾ ನವ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ. ಕುಮಾರಕಾ ಧಙ್ಕಮಿವೋಸ್ಸಜನ್ತೀತಿ ಯಥಾ ಗಾಮದಾರಕಾ ಕೀಳನ್ತಾ ಕಾಕಂ ಸುತ್ತೇನ ಪಾದೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಓಸ್ಸಜನ್ತಿ ಖಿಪನ್ತಿ, ಏವಂ ಕುಸಲಮನಂ ಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ ಕುತೋ ಸಮುಟ್ಠಾಯ ಓಸ್ಸಜನ್ತೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ.

೨೭೪. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ತೇ ಪಞ್ಹೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ರಾಗೋ ಚಾ’’ತಿ ದುತಿಯಗಾಥಮಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಇತೋತಿ ಅತ್ತಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ಅತ್ತಭಾವನಿದಾನಾ ಹಿ ರಾಗದೋಸಾ. ಅರತಿರತಿಲೋಮಹಂಸಾ ಚ ಅತ್ತಭಾವತೋ ಜಾತಾ, ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ ಚ ಅತ್ತಭಾವತೋಯೇವ ಸಮುಟ್ಠಾಯ ಕುಸಲಮನೋ ಓಸ್ಸಜನ್ತಿ, ತೇನ ತದಞ್ಞಂ ಪಕತಿಆದಿಕಾರಣಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಇತೋನಿದಾನಾ ಇತೋಜಾ ಇತೋ ಸಮುಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿ. ಸದ್ದಸಿದ್ಧಿ ಚೇತ್ಥ ಪುರಿಮಗಾಥಾಯ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೨೭೫-೬. ಏವಂ ತೇ ಪಞ್ಹೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯ್ವಾಯಂ ‘‘ಇತೋನಿದಾನಾ’’ತಿಆದೀಸು ‘‘ಅತ್ತಭಾವನಿದಾನಾ ಅತ್ತಭಾವತೋ ಜಾತಾ ಅತ್ತಭಾವತೋ ಸಮುಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ, ತಂ ಸಾಧೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಸ್ನೇಹಜಾ ಅತ್ತಸಮ್ಭೂತಾ’’ತಿ. ಏತೇ ಹಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ರಾಗಾದಯೋ ವಿತಕ್ಕಪರಿಯೋಸಾನಾ ತಣ್ಹಾಸ್ನೇಹೇನ ಜಾತಾ, ತಥಾ ಜಾಯನ್ತಾ ಚ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಭೇದೇ ಅತ್ತಭಾವಪರಿಯಾಯೇ ಅತ್ತನಿ ಸಮ್ಭೂತಾ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಸ್ನೇಹಜಾ ಅತ್ತಸಮ್ಭೂತಾ’’ತಿ. ಇದಾನಿ ತದತ್ಥಜೋತಿಕಂ ಉಪಮಂ ಕರೋತಿ ‘‘ನಿಗ್ರೋಧಸ್ಸೇವ ಖನ್ಧಜಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಖನ್ಧೇಸು ಜಾತಾ ಖನ್ಧಜಾ, ಪಾರೋಹಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಯಥಾ ನಿಗ್ರೋಧಸ್ಸ ಖನ್ಧಜಾ ನಾಮ ಪಾರೋಹಾ ಆಪೋರಸಸಿನೇಹೇ ಸತಿ ಜಾಯನ್ತಿ, ಜಾಯನ್ತಾ ಚ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಿಗ್ರೋಧೇ ತೇಸು ತೇಸು ಸಾಖಪ್ಪಭೇದೇಸು ಸಮ್ಭವನ್ತಿ, ಏವಮೇತೇಪಿ ರಾಗಾದಯೋ ಅಜ್ಝತ್ತತಣ್ಹಾಸ್ನೇಹೇ ಸತಿ ಜಾಯನ್ತಿ, ಜಾಯನ್ತಾ ಚ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ತೇಸು ತೇಸು ಚಕ್ಖಾದಿಭೇದೇಸು ದ್ವಾರಾರಮ್ಮಣವತ್ಥೂಸು ಸಮ್ಭವನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ವೇದಿತಬ್ಬಮೇತಂ ‘‘ಅತ್ತಭಾವನಿದಾನಾ ಅತ್ತಭಾವಜಾ ಅತ್ತಭಾವಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಚ ಏತೇ’’ತಿ.

ಅವಸೇಸದಿಯಡ್ಢಗಾಥಾಯ ಪನ ಅಯಂ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕಾ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ – ಏವಂ ಅತ್ತಸಮ್ಭೂತಾ ಚ ಏತೇ ಪುಥೂ ವಿಸತ್ತಾ ಕಾಮೇಸು. ರಾಗೋಪಿ ಹಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕಾದಿವಸೇನ, ದೋಸೋಪಿ ಆಘಾತವತ್ಥಾದಿವಸೇನ, ಅರತಿಆದಯೋಪಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವ ಭೇದಸ್ಸ ವಸೇನಾತಿ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಕಿಲೇಸಾ ಪುಥೂ ಅನೇಕಪ್ಪಕಾರಾ ಹುತ್ವಾ ವತ್ಥುದ್ವಾರಾರಮ್ಮಣಾದಿವಸೇನ ತೇಸು ತೇಸು ವತ್ಥುಕಾಮೇಸು ತಥಾ ತಥಾ ವಿಸತ್ತಾ ಲಗ್ಗಾ ಲಗ್ಗಿತಾ ಸಂಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಠಿತಾ. ಕಿಮಿವ? ಮಾಲುವಾವ ವಿತತಾ ವನೇ, ಯಥಾ ವನೇ ವಿತತಾ ಮಾಲುವಾ ತೇಸು ತೇಸು ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಾಖಪಸಾಖಾದಿಭೇದೇಸು ವಿಸತ್ತಾ ಹೋತಿ ಲಗ್ಗಾ ಲಗ್ಗಿತಾ ಸಂಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಠಿತಾ, ಏವಂ ಪುಥುಪ್ಪಭೇದೇಸು ವತ್ಥುಕಾಮೇಸು ವಿಸತ್ತಂ ಕಿಲೇಸಗಣಂ ಯೇ ನಂ ಪಜಾನನ್ತಿ ಯತೋನಿದಾನಂ, ತೇ ನಂ ವಿನೋದೇನ್ತಿ ಸುಣೋಹಿ ಯಕ್ಖ.

ತತ್ಥ ಯತೋನಿದಾನನ್ತಿ ಭಾವನಪುಂಸಕನಿದ್ದೇಸೋ, ತೇನ ಕಿಂ ದೀಪೇತಿ? ಯೇ ಸತ್ತಾ ನಂ ಕಿಲೇಸಗಣಂ ‘‘ಯತೋನಿದಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಜಾನನ್ತಿ, ತೇ ನಂ ‘‘ತಣ್ಹಾಸ್ನೇಹಸ್ನೇಹಿತೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ತಂ ತಣ್ಹಾಸ್ನೇಹಂ ಆದೀನವಾನುಪಸ್ಸನಾದಿಭಾವನಾಞಾಣಗ್ಗಿನಾ ವಿಸೋಸೇನ್ತಾ ವಿನೋದೇನ್ತಿ ಪಜಹನ್ತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋನ್ತಿ ಚ, ಏತಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸುಭಾಸಿತಂ ಸುಣೋಹಿ ಯಕ್ಖಾತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ತಭಾವಜಾನನೇನ ದುಕ್ಖಪರಿಞ್ಞಂ ತಣ್ಹಾಸ್ನೇಹರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸಗಣವಿನೋದನೇನ ಸಮುದಯಪ್ಪಹಾನಞ್ಚ ದೀಪೇತಿ.

ಯೇ ಚ ನಂ ವಿನೋದೇನ್ತಿ, ತೇ ದುತ್ತರಂ ಓಘಮಿಮಂ ತರನ್ತಿ ಅತಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಂ ಅಪುನಬ್ಭವಾಯ. ಏತೇನ ಮಗ್ಗಭಾವನಂ ನಿರೋಧಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಞ್ಚ ದೀಪೇತಿ. ಯೇ ಹಿ ನಂ ಕಿಲೇಸಗಣಂ ವಿನೋದೇನ್ತಿ, ತೇ ಅವಸ್ಸಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇನ್ತಿ. ನ ಹಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಂ ವಿನಾ ಕಿಲೇಸವಿನೋದನಂ ಅತ್ಥಿ. ಯೇ ಚ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇನ್ತಿ, ತೇ ದುತ್ತರಂ ಪಕತಿಞಾಣೇನ ಕಾಮೋಘಾದಿಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಮ್ಪಿ ಓಘಮಿಮಂ ತರನ್ತಿ. ಮಗ್ಗಭಾವನಾ ಹಿ ಓಘತರಣಂ. ಅತಿಣ್ಣಪುಬ್ಬನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ದೀಘೇನ ಅದ್ಧುನಾ ಸುಪಿನನ್ತೇನಪಿ ಅವೀತಿಕ್ಕನ್ತಪುಬ್ಬಂ. ಅಪುನಬ್ಭವಾಯಾತಿ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ. ಏವಮಿಮಂ ಚತುಸಚ್ಚದೀಪಿಕಂ ಗಾಥಂ ಸುಣನ್ತಾ ‘‘ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಧತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಮುಪಪರಿಕ್ಖನ್ತೀ’’ತಿಆದಿಕಂ ಕಥಂ ಸುಭಾವಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಅನುಕ್ಕಮಮಾನಾ ತೇ ದ್ವೇಪಿ ಸಹಾಯಕಾ ಯಕ್ಖಾ ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇಯೇವ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು, ಪಾಸಾದಿಕಾ ಚ ಅಹೇಸುಂ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾ ದಿಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರವಿಭೂಸಿತಾತಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಸೂಚಿಲೋಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.