೧. ಅಮ್ಬಸಕ್ಕರಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

ವೇಸಾಲೀ ನಾಮ ನಗರತ್ಥಿ ವಜ್ಜೀನನ್ತಿ ಇದಂ ಅಮ್ಬಸಕ್ಕರಪೇತವತ್ಥು. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವತಿ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಅಮ್ಬಸಕ್ಕರೋ ನಾಮ ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ನತ್ಥಿಕವಾದೋ ವೇಸಾಲಿಯಂ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ವೇಸಾಲಿನಗರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ವಾಣಿಜಸ್ಸ ಆಪಣಸಮೀಪೇ ಚಿಕ್ಖಲ್ಲಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಬಹೂ ಜನಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಾ ಕಿಲಮನ್ತಿ, ಕೇಚಿ ಕದ್ದಮೇನ ಲಿಮ್ಪನ್ತಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೋ ವಾಣಿಜೋ ‘‘ಮಾ ಇಮೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಕಲಲಂ ಅಕ್ಕಮಿಂಸೂ’’ತಿ ಅಪಗತದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಸಙ್ಖವಣ್ಣಪಟಿಭಾಗಂ ಗೋಸೀಸಟ್ಠಿಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಾಪೇಸಿ. ಪಕತಿಯಾ ಚ ಸೀಲವಾ ಅಹೋಸಿ ಅಕ್ಕೋಧನೋ ಸಣ್ಹವಾಚೋ, ಪರೇಸಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಗುಣಂ ಕಿತ್ತೇತಿ.

ಸೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಅತ್ತನೋ ಸಹಾಯಸ್ಸ ನ್ಹಾಯನ್ತಸ್ಸ ಪಮಾದೇನ ಅನೋಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ನಿವಾಸನವತ್ಥಂ ಕೀಳಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಅಪನಿಧಾಯ ತಂ ದುಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ಪನಸ್ಸ ಚೋರಿಕಾಯ ಪರಗೇಹತೋ ಭಣ್ಡಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಆಪಣೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿ. ಭಣ್ಡಸಾಮಿಕಾ ವೀಮಂಸನ್ತಾ ಭಣ್ಡೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತಸ್ಸ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಂ ತಞ್ಚ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಸುಂ. ರಾಜಾ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಥ, ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಂ ಪನಸ್ಸ ಸೂಲೇ ಆರೋಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇಸಿ. ರಾಜಪುರಿಸಾ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ಸೋ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಭುಮ್ಮದೇವೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ಗೋಸೀಸೇನ ಸೇತುನೋ ಕತತ್ತಾ ಸೇತವಣ್ಣಂ ದಿಬ್ಬಂ ಮನೋಜವಂ ಅಸ್ಸಾಜಾನೀಯಂ ಪಟಿಲಭಿ, ಗುಣವನ್ತಾನಂ ವಣ್ಣಕಥನೇನ ತಸ್ಸ ಗತ್ತತೋ ದಿಬ್ಬಗನ್ಧೋ ವಾಯತಿ, ಸಾಟಕಸ್ಸ ಪನ ಅಪನಿಹಿತತ್ತಾ ನಗ್ಗೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಅತ್ತನಾ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಕಮ್ಮಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತದನುಸಾರೇನ ಅತ್ತನೋ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಂ ಸೂಲೇ ಆರೋಪಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಕರುಣಾಯ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಮನೋಜವಂ ಅಸ್ಸಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಅಡ್ಢರತ್ತಿಸಮಯೇ ತಸ್ಸ ಸೂಲಾ ರೋಪಿತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ಠಿತೋ ‘‘ಜೀವ, ಭೋ, ಜೀವಿತಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ವದತಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಅಮ್ಬಸಕ್ಕರೋ ರಾಜಾ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧವರಗತೋ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ವಾತಪಾನಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ರಾಜವಿಭೂತಿಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿಂ ಏಕಂ ಇತ್ಥಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ‘‘ಇಮಂ ಘರಂ ಇಮಞ್ಚ ಇತ್ಥಿಂ ಉಪಧಾರೇಹೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಅತ್ತನೋ ರಾಜಗೇಹಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಣೇ, ತಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸಸಾಮಿಕಭಾವಂ ವಾ ಅಸಾಮಿಕಭಾವಂ ವಾ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಸಸಾಮಿಕಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಗ್ಗಹಣೂಪಾಯಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ತಸ್ಸಾ ಸಾಮಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ, ಭಣೇ, ಮಂ ಉಪಟ್ಠಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ‘‘ರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ವಚನಂ ಅಕರೋನ್ತೇ ಮಯಿ ರಾಜದಣ್ಡಂ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಭಯೇನ ರಾಜುಪಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ರಾಜುಪಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ. ರಾಜಾಪಿ ತಸ್ಸ ಭತ್ತವೇತನಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ಕತಿಪಯದಿವಸಾತಿಕ್ಕಮೇನ ಪಾತೋವ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗತಂ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಣೇ, ಅಮುಮ್ಹಿ ಠಾನೇ ಏಕಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ಅತ್ಥಿ, ತತೋ ಅರುಣವಣ್ಣಮತ್ತಿಕಂ ರತ್ತುಪ್ಪಲಾನಿ ಚ ಆನೇಹಿ, ಸಚೇ ಅಜ್ಜೇವ ನಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸಿ, ಜೀವಿತಂ ತೇ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಗತೇ ದ್ವಾರಪಾಲಂ ಆಹ – ‘‘ಅಜ್ಜ ಅನತ್ಥಙ್ಗತೇ ಏವ ಸೂರಿಯೇ ಸಬ್ಬದ್ವಾರಾನಿ ಥಕೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ.

ಸಾ ಚ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ವೇಸಾಲಿಯಾ ತಿಯೋಜನಮತ್ಥಕೇ ಹೋತಿ, ತಥಾಪಿ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ವಾತವೇಗೇನ ಪುಬ್ಬಣ್ಹೇಯೇವ ತಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ‘‘ಸಾ ಚ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ಅಮನುಸ್ಸಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ ಪಗೇವ ಸುತತ್ತಾ ಭಯೇನ ಸೋ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಏತ್ಥ ಕೋಚಿ ಪರಿಸ್ಸಯೋ’’ತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಅನುಪರಿಯಾಯತಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪೋಕ್ಖರಣಿಪಾಲಕೋ ಅಮನುಸ್ಸೋ ಕರುಣಾಯಮಾನರೂಪೋ ಮನುಸ್ಸರೂಪೇನ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಮತ್ಥಂ, ಭೋ ಪುರಿಸ, ಇಧಾಗತೋಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಸ್ಸ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ಯದಿ ಏವಂ ಯಾವದತ್ಥಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ದಿಬ್ಬರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅನ್ತರಧಾಯಿ.

ಸೋ ತತ್ಥ ಅರುಣವಣ್ಣಮತ್ತಿಕಂ ರತ್ತುಪ್ಪಲಾನಿ ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನತ್ಥಙ್ಗತೇಯೇವ ಸೂರಿಯೇ ನಗರದ್ವಾರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ದ್ವಾರಪಾಲೋ ತಸ್ಸ ವಿರವನ್ತಸ್ಸೇವ ದ್ವಾರಂ ಥಕೇಸಿ. ಸೋ ಥಕಿತೇ ದ್ವಾರೇ ಪವೇಸನಂ ಅಲಭನ್ತೋ ದ್ವಾರಸಮೀಪೇ ಸೂಲೇ ಆರೋಪಿತಂ ಪುರಿಸಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏತೇ ಮಯಿ ಅನತ್ಥಙ್ಗತೇ ಏವ ಸೂರಿಯೇ ಆಗತೇ ವಿರವನ್ತೇ ಏವಂ ದ್ವಾರಂ ಥಕೇಸುಂ. ‘ಅಹಂ ಕಾಲೇಯೇವ ಆಗತೋ, ಮಮ ದಾಸೋ ನತ್ಥೀ’ತಿ ತಯಾಪಿ ಞಾತಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಸಕ್ಖಿಮಕಾಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋ ಆಹ ‘‘ಅಹಂ ಸೂಲೇ ಆವುತೋ ವಜ್ಝೋ ಮರಣಾಭಿಮುಖೋ, ಕಥಂ ತವ ಸಕ್ಖಿ ಹೋಮಿ. ಏಕೋ ಪನೇತ್ಥ ಪೇತೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಮ ಸಮೀಪಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ಸಕ್ಖಿಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಥಂ ಪನ ಸೋ ಮಯಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ? ಇಧೇವ ತ್ವಂ ತಿಟ್ಠ, ‘‘ಸಯಮೇವ ದಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಠಿತೋ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇ ತಂ ಪೇತಂ ಆಗತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಕ್ಖಿಂ ಅಕಾಸಿ. ವಿಭಾತಾಯ ಚ ರತ್ತಿಯಾ ರಞ್ಞಾ ‘‘ಮಮ ಆಣಾ ತಯಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ರಾಜದಣ್ಡಂ ತೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ದೇವ, ಮಯಾ ತವ ಆಣಾ ನಾತಿಕ್ಕನ್ತಾ, ಅನತ್ಥಙ್ಗತೇ ಏವ ಸೂರಿಯೇ ಅಹಂ ಇಧಾಗತೋತಿ. ತತ್ಥ ಕೋ ತೇ ಸಕ್ಖೀತಿ? ಸೋ ತಸ್ಸ ಸೂಲಾವುತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ನಗ್ಗಪೇತಂ ‘‘ಸಕ್ಖೀ’’ತಿ ನಿದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಕಥಮೇತಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ರಞ್ಞಾ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಜ್ಜ ರತ್ತಿಯಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬಂ ಪುರಿಸಂ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪೇಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಸಯಮೇವ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತೋ ಪೇತೇನ ಚ ತತ್ಥಾಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಜೀವ, ಭೋ, ಜೀವಿತಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಂ ‘‘ಸೇಯ್ಯಾ ನಿಸಜ್ಜಾ ನಯಿಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ. ಇದಾನಿ ಆದಿತೋ ಪನ ‘‘ವೇಸಾಲಿ ನಾಮ ನಗರತ್ಥಿ ವಜ್ಜೀನ’’ನ್ತಿ ಗಾಥಾ ತಾಸಂ ಸಮ್ಬನ್ಧದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ಠಪಿತಾ –

೫೧೭. ‘‘ವೇಸಾಲೀ ನಾಮ ನಗರತ್ಥಿ ವಜ್ಜೀನಂ, ತತ್ಥ ಅಹು ಲಿಚ್ಛವಿ ಅಮ್ಬಸಕ್ಕರೋ;

ದಿಸ್ವಾನ ಪೇತಂ ನಗರಸ್ಸ ಬಾಹಿರಂ, ತತ್ಥೇವ ಪುಚ್ಛಿತ್ಥ ತಂ ಕಾರಣತ್ಥಿಕೋ.

೫೧೮. ‘‘ಸೇಯ್ಯಾ ನಿಸಜ್ಜಾ ನಯಿಮಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ, ಅಭಿಕ್ಕಮೋ ನತ್ಥಿ ಪಟಿಕ್ಕಮೋ ಚ;

ಅಸಿತಪೀತಖಾಯಿತವತ್ಥಭೋಗಾ, ಪರಿಚಾರಣಾ ಸಾಪಿ ಇಮಸ್ಸ ನತ್ಥಿ.

೫೧೯. ‘‘ಯೇ ಞಾತಕಾ ದಿಟ್ಠಸುತಾ ಸುಹಜ್ಜಾ, ಅನುಕಮ್ಪಕಾ ಯಸ್ಸ ಅಹೇಸುಂ ಪುಬ್ಬೇ;

ದಟ್ಠುಮ್ಪಿ ತೇ ದಾನಿ ನ ತಂ ಲಭನ್ತಿ, ವಿರಾಜಿತತೋ ಹಿ ಜನೇನ ತೇನ.

೫೨೦. ‘‘ನ ಓಗ್ಗತತ್ತಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ಮಿತ್ತಾ, ಜಹನ್ತಿ ಮಿತ್ತಾ ವಿಕಲಂ ವಿದಿತ್ವಾ;

ಅತ್ಥಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ಪರಿವಾರಯನ್ತಿ, ಬಹೂ ಮಿತ್ತಾ ಉಗ್ಗತತ್ತಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ.

೫೨೧. ‘‘ನಿಹೀನತ್ತೋ ಸಬ್ಬಭೋಗೇಹಿ ಕಿಚ್ಛೋ, ಸಮ್ಮಕ್ಖಿತೋ ಸಮ್ಪರಿಭಿನ್ನಗತ್ತೋ;

ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದೂವ ಪಲಿಮ್ಪಮಾನಾ, ಅಜ್ಜ ಸುವೇ ಜೀವಿತಸ್ಸೂಪರೋಧೋ.

೫೨೨. ‘‘ಏತಾದಿಸಂ ಉತ್ತಮಕಿಚ್ಛಪ್ಪತ್ತಂ,

ಉತ್ತಾಸಿತಂ ಪುಚಿಮನ್ದಸ್ಸ ಸೂಲೇ;

ಅಥ ತ್ವಂ ಕೇನ ವಣ್ಣೇನ ವದೇಸಿ ಯಕ್ಖ,

‘ಜೀವ ಭೋ ಜೀವಿತಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋ’’’ತಿ.

೫೧೭. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಸಂ ವೇಸಾಲಿಯಂ. ನಗರಸ್ಸ ಬಾಹಿರನ್ತಿ ನಗರಸ್ಸ ಬಹಿ ಭವಂ, ವೇಸಾಲಿನಗರಸ್ಸ ಬಹಿ ಏವ ಜಾತಂ ಪವತ್ತಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಯತ್ಥ ತಂ ಪಸ್ಸಿ, ತತ್ಥೇವ ಠಾನೇ. ತನ್ತಿ ತಂ ಪೇತಂ. ಕಾರಣತ್ಥಿಕೋತಿ ‘‘ಜೀವ, ಭೋ, ಜೀವಿತಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತಅತ್ಥಸ್ಸ ಕಾರಣೇನ ಅತ್ಥಿಕೋ ಹುತ್ವಾ.

೫೧೮. ಸೇಯ್ಯಾ ನಿಸಜ್ಜಾ ನಯಿಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಪಿಟ್ಠಿಪಸಾರಣಲಕ್ಖಣಾ ಸೇಯ್ಯಾ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಾಭುಜನಲಕ್ಖಣಾ ನಿಸಜ್ಜಾ ಚ ಇಮಸ್ಸ ಸೂಲೇ ಆರೋಪಿತಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ನತ್ಥಿ. ಅಭಿಕ್ಕಮೋ ನತ್ಥಿ ಪಟಿಕ್ಕಮೋ ಚಾತಿ ಅಭಿಕ್ಕಮಾದಿಲಕ್ಖಣಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಗಮನಂ ಇಮಸ್ಸ ನತ್ಥಿ. ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಸಾಪೀತಿ ಯಾ ಅಸಿತಪೀತಖಾಯಿತವತ್ಥಪರಿಭೋಗಾದಿಲಕ್ಖಣಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪರಿಚಾರಣಾ, ಸಾಪಿ ಇಮಸ್ಸ ನತ್ಥಿ. ‘‘ಪರಿಹರಣಾ ಸಾಪೀ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ಅಸಿತಾದಿಪರಿಭೋಗವಸೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪರಿಹರಣಾ, ಸಾಪಿ ಇಮಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ವಿಗತಜೀವಿತತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಪರಿಚಾರಣಾ ಸಾಪೀ’’ತಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ.

೫೧೯. ದಿಟ್ಠಸುತಾ ಸುಹಜ್ಜಾ, ಅನುಕಮ್ಪಕಾ ಯಸ್ಸ ಅಹೇಸುಂ ಪುಬ್ಬೇತಿ ಸನ್ದಿಟ್ಠಸಹಾಯಾ ಚೇವ ಅದಿಟ್ಠಸಹಾಯಾ ಚ ಯಸ್ಸ ಮಿತ್ತಾ ಅನುದ್ದಯಾವನ್ತೋ ಯೇ ಅಸ್ಸ ಇಮಸ್ಸ ಪುಬ್ಬೇ ಅಹೇಸುಂ. ದಟ್ಠುಮ್ಪೀತಿ ಪಸ್ಸಿತುಮ್ಪಿ ನ ಲಭನ್ತಿ, ಕುತೋ ಸಹ ವಸಿತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿರಾಜಿತತ್ತೋತಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಸಭಾವೋ. ಜನೇನ ತೇನಾತಿ ತೇನ ಞಾತಿಆದಿಜನೇನ.

೫೨೦. ನ ಓಗ್ಗತತ್ತಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ಮಿತ್ತಾತಿ ಅಪಗತವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಮತಸ್ಸ ಮಿತ್ತಾ ನಾಮ ನ ಹೋನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಮಿತ್ತೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಅತಿಕ್ಕನ್ತತ್ತಾ. ಜಹನ್ತಿ ಮಿತ್ತಾ ವಿಕಲಂ ವಿದಿತ್ವಾತಿ ಮತೋ ತಾವ ತಿಟ್ಠತು, ಜೀವನ್ತಮ್ಪಿ ಭೋಗವಿಕಲಂ ಪುರಿಸಂ ವಿದಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಇತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಗಯ್ಹೂಪಗ’’ನ್ತಿ ಮಿತ್ತಾ ಪಜಹನ್ತಿ. ಅತ್ಥಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ಪರಿವಾರಯನ್ತೀತಿ ತಸ್ಸ ಪನ ಸನ್ತಕಂ ಅತ್ಥಂ ಧನಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯವಾದಿನೋ ಮುಖುಲ್ಲೋಕಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ. ಬಹೂ ಮಿತ್ತಾ ಉಗ್ಗತತ್ತಸ್ಸ ಹೋನ್ತೀತಿ ವಿಭವಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಉಗ್ಗತಸಭಾವಸ್ಸ ಸಮಿದ್ಧಸ್ಸ ಬಹೂ ಅನೇಕಾ ಮಿತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಯಂ ಲೋಕಿಯಸಭಾವೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೨೧. ನಿಹೀನತ್ತೋ ಸಬ್ಬಭೋಗೇಹೀತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗವತ್ಥೂಹಿ ಪರಿಹೀನತ್ತೋ. ಕಿಚ್ಛೋತಿ ದುಕ್ಖಿತೋ. ಸಮ್ಮಕ್ಖಿತೋತಿ ರುಹಿರೇಹಿ ಸಮ್ಮಕ್ಖಿತಸರೀರೋ. ಸಮ್ಪರಿಭಿನ್ನಗತ್ತೋತಿ ಸೂಲೇನ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ವಿದಾಲಿತಗತ್ತೋ. ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದೂವ ಪಲಿಮ್ಪಮಾನೋತಿ ತಿಣಗ್ಗೇ ಲಿಮ್ಪಮಾನಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದುಸದಿಸೋ. ಅಜ್ಜ ಸುವೇತಿ ಅಜ್ಜ ವಾ ಸುವೇ ವಾ ಇಮಸ್ಸ ನಾಮ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಜೀವಿತಸ್ಸ ಉಪರೋಧೋ ನಿರೋಧೋ, ತತೋ ಉದ್ಧಂ ನಪ್ಪವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೨೨. ಉತ್ತಾಸಿತನ್ತಿ ಆವುತಂ ಆರೋಪಿತಂ. ಪುಚಿಮನ್ದಸ್ಸ ಸೂಲೇತಿ ನಿಮ್ಬರುಕ್ಖಸ್ಸ ದಣ್ಡೇನ ಕತಸೂಲೇ. ಕೇನ ವಣ್ಣೇನಾತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ. ಜೀವ, ಭೋ, ಜೀವಿತಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋತಿ, ಭೋ ಪುರಿಸ, ಜೀವ. ಕಸ್ಮಾ? ಸೂಲಂ ಆರೋಪಿತಸ್ಸಾಪಿ ಹಿ ತೇ ಇಧ ಜೀವಿತಮೇವ ಇತೋ ಚುತಸ್ಸ ಜೀವಿತತೋ ಸತಭಾಗೇನ ಸಹಸ್ಸಭಾಗೇನ ಸೇಯ್ಯೋ ಸುನ್ದರತರೋತಿ.

ಏವಂ ತೇನ ರಞ್ಞಾ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಸೋ ಪೇತೋ ಅತ್ತನೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ –

೫೨೩. ‘‘ಸಾಲೋಹಿತೋ ಏಸ ಅಹೋಸಿ ಮಯ್ಹಂ, ಅಹಂ ಸರಾಮಿ ಪುರಿಮಾಯ ಜಾತಿಯಾ;

ದಿಸ್ವಾ ಚ ಮೇ ಕಾರುಞ್ಞಮಹೋಸಿ ರಾಜ, ಮಾ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ನಿರಯಂ ಪತಾಯಂ.

೫೨೪. ‘‘ಇತೋ ಚುತೋ ಲಿಚ್ಛವಿ ಏಸ ಪೋಸೋ, ಸತ್ಥುಸ್ಸದಂ ನಿರಯಂ ಘೋರರೂಪಂ;

ಉಪಪಜ್ಜತಿ ದುಕ್ಕಟಕಮ್ಮಕಾರೀ, ಮಹಾಭಿತಾಪಂ ಕಟುಕಂ ಭಯಾನಕಂ.

೫೨೫. ‘‘ಅನೇಕಭಾಗೇನ ಗುಣೇನ ಸೇಯ್ಯೋ, ಅಯಮೇವ ಸೂಲೋ ನಿರಯೇನ ತೇನ;

ಏಕನ್ತದುಕ್ಖಂ ಕಟುಕಂ ಭಯಾನಕಂ, ಏಕನ್ತತಿಬ್ಬಂ ನಿರಯಂ ಪತಾಯಂ.

೫೨೬. ‘‘ಇದಞ್ಚ ಸುತ್ವಾ ವಚನಂ ಮಮೇಸೋ, ದುಕ್ಖೂಪನೀತೋ ವಿಜಹೇಯ್ಯ ಪಾಣಂ;

ತಸ್ಮಾ ಅಹಂ ಸನ್ತಿಕೇ ನ ಭಣಾಮಿ, ಮಾ ಮೇಕತೋ ಜೀವಿತಸ್ಸೂಪರೋಧೋ’’ತಿ. –

ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

೫೨೩. ತತ್ಥ ಸಾಲೋಹಿತೋ ಸಮಾನಲೋಹಿತೋ ಯೋನಿಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಞಾತಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುರಿಮಾಯ ಜಾತಿಯಾತಿ ಪುರಿಮತ್ತಭಾವೇ. ಮಾ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ನಿರಯಂ ಪತಾಯನ್ತಿ ಅಯಂ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಪುರಿಸೋ ನಿರಯಂ ಮಾ ಪತಿ, ಮಾ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೀತಿ ಇಮಂ ದಿಸ್ವಾ ಮೇ ಕಾರುಞ್ಞಂ ಅಹೋಸೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೫೨೪. ಸತ್ತುಸ್ಸದನ್ತಿ ಪಾಪಕಾರೀಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ಉಸ್ಸನ್ನಂ, ಅಥ ವಾ ಪಞ್ಚವಿಧಬನ್ಧನಂ, ಮುಖೇ ತತ್ತಲೋಹಸೇಚನಂ, ಅಙ್ಗಾರಪಬ್ಬತಾರೋಪನಂ, ಲೋಹಕುಮ್ಭಿಪಕ್ಖೇಪನಂ, ಅಸಿಪತ್ತವನಪ್ಪವೇಸನಂ, ವೇತ್ತರಣಿಯಂ ಸಮೋತರಣಂ, ಮಹಾನಿರಯೇ ಪಕ್ಖೇಪೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಪಞ್ಚವಿಧಬನ್ಧನಾದೀಹಿ ದಾರುಣಕಾರಣೇಹಿ ಉಸ್ಸನ್ನಂ, ಉಪರೂಪರಿ ನಿಚಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಹಾಭಿತಾಪನ್ತಿ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ, ಮಹಾಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪಂ ವಾ. ಕಟುಕನ್ತಿ ಅನಿಟ್ಠಂ. ಭಯಾನಕನ್ತಿ ಭಯಜನಕಂ.

೫೨೫. ಅನೇಕಭಾಗೇನ ಗುಣೇನಾತಿ ಅನೇಕಕೋಟ್ಠಾಸೇನ ಆನಿಸಂಸೇನ. ಅಯಮೇವ ಸೂಲೋ ನಿರಯೇನ ತೇನಾತಿ ತತೋ ಇಮಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಭೂತತೋ ನಿರಯತೋ ಅಯಮೇವ ಸೂಲೋ ಸೇಯ್ಯೋತಿ. ನಿಸ್ಸಕ್ಕೇ ಹಿ ಇದಂ ಕರಣವಚನಂ. ಏಕನ್ತ ತಿಬ್ಬನ್ತಿ ಏಕನ್ತೇನೇವ ತಿಖಿಣದುಕ್ಖಂ, ನಿಯತಮಹಾದುಕ್ಖನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೨೬. ಇದಞ್ಚ ಸುತ್ವಾ ವಚನಂ ಮಮೇಸೋತಿ ‘‘ಇತೋ ಚುತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಂ ಮಮ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಏಸೋ ಪುರಿಸೋ ದುಕ್ಖೂಪನೀತೋ ಮಮ ವಚನೇನ ನಿರಯದುಕ್ಖಂ ಉಪನೀತೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ. ವಿಜಹೇಯ್ಯ ಪಾಣನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತಂ ಪರಿಚ್ಚಜೇಯ್ಯ. ತಸ್ಮಾತಿ ತೇನ ಕಾರಣೇನ. ಮಾ ಮೇಕತೋತಿ ‘‘ಮಯಾ ಏಕತೋ ಇಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಜೀವಿತಸ್ಸ ಉಪರೋಧೋ ಮಾ ಹೋತೂ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಇದಂ ವಚನಂ ಅಹಂ ನ ಭಣಾಮಿ, ಅಥ ಖೋ ‘‘ಜೀವ, ಭೋ, ಜೀವಿತಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ಇದಮೇವ ಭಣಾಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಏವಂ ಪೇತೇನ ಅತ್ತನೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇ ಪಕಾಸಿತೇ ಪುನ ರಾಜಾ ಪೇತಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಂ ಪುಚ್ಛಿತುಂ ಓಕಾಸಂ ಕರೋನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೫೨೭. ‘‘ಅಞ್ಞಾತೋ ಏಸೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ, ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಇಚ್ಛಾಮಸೇ ಪುಚ್ಛಿತುಂ ತುವಂ;

ಓಕಾಸಕಮ್ಮಂ ಸಚೇ ನೋ ಕರೋಸಿ, ಪುಚ್ಛಾಮ ತಂ ನೋ ನ ಚ ಕುಜ್ಝಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

೫೨೮. ‘‘ಅದ್ಧಾ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಮೇ ತದಾ ಅಹು, ನಾಚಿಕ್ಖಣಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಸ್ಸ ಹೋತಿ;

ಅಕಾಮಾ ಸದ್ಧೇಯ್ಯವಚೋತಿ ಕತ್ವಾ, ಪುಚ್ಛಸ್ಸು ಮಂ ಕಾಮಂ ಯಥಾ ವಿಸಯ್ಹ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾ ರಞ್ಞೋ ಪೇತಸ್ಸ ಚ ವಚನಪಟಿವಚನಗಾಥಾ.

೫೨೭. ತತ್ಥ ಅಞ್ಞಾತೋತಿ ಅವಗತೋ. ಇಚ್ಛಾಮಸೇತಿ ಇಚ್ಛಾಮ. ನೋತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ. ನ ಚ ಕುಜ್ಝಿತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ಇಮೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ ಕೋಧೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ.

೫೨೮. ಅದ್ಧಾತಿ ಏಕಂಸೇನ. ಪಟಿಞ್ಞಾ ಮೇತಿ ಞಾಣವಸೇನ ಮಯ್ಹಂ ‘‘ಪುಚ್ಛಸ್ಸೂ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾ, ಓಕಾಸದಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತದಾ ಅಹೂತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಪಠಮದಸ್ಸನೇ ಅಹೋಸಿ. ನಾಚಿಕ್ಖಣಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ಅಕಥನಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಸ್ಸ ಹೋತಿ. ಪಸನ್ನೋ ಏವ ಹಿ ಪಸನ್ನಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಥೇತಿ. ತ್ವಂ ಪನ ತದಾ ಮಯಿ ಅಪ್ಪಸನ್ನೋ, ಅಹಞ್ಚ ತಯಿ, ತೇನ ಪಟಿಜಾನಿತ್ವಾ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ನಾಹೋಸಿ. ಇದಾನಿ ಪನಾಹಂ ತುಯ್ಹಂ ಅಕಾಮಾ ಸದ್ಧೇಯ್ಯವಚೋ ಅಕಾಮೋ ಏವ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬವಚನೋ ಇತಿ ಕತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ. ಪುಚ್ಛಸ್ಸು ಮಂ ಕಾಮಂ ಯಥಾ ವಿಸಯ್ಹನ್ತಿ ತ್ವಂ ಯಥಾ ಇಚ್ಛಸಿ, ತಮತ್ಥಂ ಮಂ ಪುಚ್ಛಸ್ಸು. ಅಹಂ ಪನ ಯಥಾ ವಿಸಯ್ಹಂ ಯಥಾ ಮಯ್ಹಂ ಸಹಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ತಥಾ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣಬಲಾನುರೂಪಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಏವಂ ಪೇತೇನ ಪುಚ್ಛನಾಯ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ರಾಜಾ –

೫೨೯. ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಹಂ ಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸಿಸಾಮಿ,

ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಾಹಂ ಅಭಿಸದ್ದಹೇಯ್ಯಂ;

ದಿಸ್ವಾವ ತಂ ನೋಪಿ ಚೇ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯಂ,

ಕರೇಯ್ಯಾಸಿ ಮೇ ಯಕ್ಖ ನಿಯಸ್ಸಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಅಹಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಥೇವ ಅಹಂ ಅಭಿಸದ್ದಹೇಯ್ಯಂ, ತಂ ಪನ ದಿಸ್ವಾವ ತಂ ವಚನಂ ನೋಪಿ ಚೇ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯಂ. ಯಕ್ಖ, ಮಯ್ಹಂ ನಿಯಸ್ಸಕಮ್ಮಂ ನಿಗ್ಗಹಕಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀತಿ. ಅಥ ವಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಹಂ ಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಹಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಿ ಅಚಕ್ಖುಗೋಚರಸ್ಸ ಅದಸ್ಸನತೋ. ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಾಹಂ ಅಭಿಸದ್ದಹೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತೇ ಅಹಂ ದಿಟ್ಠಂ ಸುತಂ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಅಭಿಸದ್ದಹೇಯ್ಯಂ. ತಾದಿಸೋ ಹಿ ಮಯ್ಹಂ ತಯಿ ಅಭಿಪ್ಪಸಾದೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪಚ್ಛಿಮಪದಸ್ಸ ಪನ ಯಥಾವುತ್ತೋವ ಅತ್ಥೋ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪೇತೋ –

೫೩೦. ‘‘ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿಞ್ಞಾ ತವ ಮೇಸಾ ಹೋತು, ಸುತ್ವಾನ ಧಮ್ಮಂ ಲಭ ಸುಪ್ಪಸಾದಂ;

ಅಞ್ಞತ್ಥಿಕೋ ನೋ ಚ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ, ಯಂ ತೇ ಸುತಂ ಅಸುತಞ್ಚಾಪಿ ಧಮ್ಮಂ;

ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಅಕ್ಖಿಸ್ಸಂ ಯಥಾ ಪಜಾನ’’ನ್ತಿ. – ಗಾಥಮಾಹ; ಇತೋ ಪರಂ –

೫೩೧. ‘‘ಸೇತೇನ ಅಸ್ಸೇನ ಅಲಙ್ಕತೇನ, ಉಪಯಾಸಿ ಸೂಲಾವುತಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ;

ಯಾನಂ ಇದಂ ಅಬ್ಭುತಂ ದಸ್ಸನೇಯ್ಯಂ, ಕಿಸ್ಸೇತಂ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋತಿ.

೫೩೨. ‘‘ವೇಸಾಲಿಯಾ ನಗರಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ, ಚಿಕ್ಖಲ್ಲಮಗ್ಗೇ ನರಕಂ ಅಹೋಸಿ;

ಗೋಸೀಸಮೇಕಾಹಂ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ, ಸೇತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನರಕಸ್ಮಿಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿಂ.

೫೩೩. ‘‘ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಾದಾನಿ ಪತಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ, ಮಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಅತಿಕ್ಕಮಿಮ್ಹಾ;

ಯಾನಂ ಇದಂ ಅಬ್ಭುತಂ ದಸ್ಸನೇಯ್ಯಂ, ತಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋತಿ.

೫೩೪. ‘‘ವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತಿ, ಗನ್ಧೋ ಚ ತೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪವಾಯತಿ;

ಯಕ್ಖಿದ್ಧಿಪತ್ತೋಸಿ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ನಗ್ಗೋ ಚಾಸಿ ಕಿಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋತಿ.

೫೩೫. ‘‘ಅಕ್ಕೋಧನೋ ನಿಚ್ಚಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ, ಸಣ್ಹಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಜನಂ ಉಪೇಮಿ;

ತಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋ, ದಿಬ್ಬೋ ಮೇ ವಣ್ಣೋ ಸತತಂ ಪಭಾಸತಿ.

೫೩೬. ‘‘ಯಸಞ್ಚ ಕಿತ್ತಿಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಠಿತಾನಂ, ದಿಸ್ವಾನ ಮನ್ತೇಮಿ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ;

ತಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋ, ದಿಬ್ಬೋ ಮೇ ಗನ್ಧೋ ಸತತಂ ಪವಾಯತಿ.

೫೩೭. ‘‘ಸಹಾಯಾನಂ ತಿತ್ಥಸ್ಮಿಂ ನ್ಹಾಯನ್ತಾನಂ, ಥಲೇ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿದಹಿಸ್ಸ ದುಸ್ಸಂ;

ಖಿಡ್ಡತ್ಥಿಕೋ ನೋ ಚ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ, ತೇನಮ್ಹಿ ನಗ್ಗೋ ಕಸಿರಾ ಚ ವುತ್ತೀತಿ.

೫೩೮. ‘‘ಯೋ ಕೀಳಮಾನೋ ಪಕರೋತಿ ಪಾಪಂ, ತಸ್ಸೇದಿಸಂ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಮಾಹು;

ಅಕೀಳಮಾನೋ ಪನ ಯೋ ಕರೋತಿ, ಕಿಂ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಮಾಹೂತಿ.

೫೩೯. ‘‘ಯೇ ದುಟ್ಠಸಙ್ಕಪ್ಪಮನಾ ಮನುಸ್ಸಾ, ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ ಚ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಾ;

ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ, ಅಸಂಸಯಂ ತೇ ನಿರಯಂ ಉಪೇನ್ತಿ.

೫೪೦. ‘‘ಅಪರೇ ಪನ ಸುಗತಿಮಾಸಮಾನಾ, ದಾನೇ ರತಾ ಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಭಾವಾ;

ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ, ಅಸಂಸಯಂ ತೇ ಸುಗತಿಂ ಉಪೇನ್ತೀ’’ತಿ. –

ತೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ವಚನಪಟಿವಚನಗಾಥಾ ಹೋನ್ತಿ.

೫೩೦. ತತ್ಥ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿಞ್ಞಾ ತವ ಮೇಸಾ ಹೋತೂತಿ ‘‘ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಾಹಂ ಅಭಿಸದ್ದಹೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ತವ ಏಸಾ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಮಯ್ಹಂ ಸಚ್ಚಂ ಹೋತು. ಸುತ್ವಾನ ಧಮ್ಮಂ ಲಭ ಸುಪ್ಪಸಾದನ್ತಿ ಮಯಾ ವುಚ್ಚಮಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸುನ್ದರಂ ಪಸಾದಂ ಲಭಸ್ಸು. ಅಞ್ಞತ್ಥಿಕೋತಿ ಆಜಾನನತ್ಥಿಕೋ. ಯಥಾ ಪಜಾನನ್ತಿ ಯಥಾ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಪಜಾನನ್ತೋ, ‘‘ಯಥಾಪಿ ಞಾತ’’ನ್ತಿ ವಾ ಮಯಾ ಯಥಾ ಞಾತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೩೧. ಕಿಸ್ಸೇತಂ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋತಿ ಕಿಸ್ಸೇತಂ ಕಿಸ್ಸ ನಾಮ ಏತಂ, ಕಿಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋ. ಏತನ್ತಿ ವಾ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಕಿಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತೇ’’ತಿ ಚ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ.

೫೩೨-೩೩. ಚಿಕ್ಖಲ್ಲಮಗ್ಗೇತಿ ಚಿಕ್ಖಲ್ಲವತಿ ಪಥಮ್ಹಿ. ನರಕನ್ತಿ ಆವಾಟಂ. ಏಕಾಹನ್ತಿ ಏಕಂ ಅಹಂ. ನರಕಸ್ಮಿಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿನ್ತಿ ಯಥಾ ಕದ್ದಮೋ ನ ಅಕ್ಕಮೀಯತಿ, ಏವಂ ತಸ್ಮಿಂ ಚಿಕ್ಖಲ್ಲಾವಾಟೇ ಠಪೇಸಿಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಗೋಸೀಸೇನ ಸೇತುಕರಣಸ್ಸ.

೫೩೬-೭. ಧಮ್ಮೇ ಠಿತಾನನ್ತಿ ಧಮ್ಮಚಾರೀನಂ ಸಮಚಾರೀನಂ. ಮನ್ತೇಮೀತಿ ಕಥೇಮಿ ಕಿತ್ತಯಾಮಿ. ಖಿಡ್ಡತ್ಥಿಕೋತಿ ಹಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ನೋ ಚ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋತಿ ದುಸ್ಸಸಾಮಿಕೇ ನ ದೂಸಿತಚಿತ್ತೋ, ನ ಅವಹರಣಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ನಾಪಿ ವಿನಾಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೩೮. ಅಕೀಳಮಾನೋತಿ ಅಖಿಡ್ಡಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಲೋಭಾದೀಹಿ ದೂಸಿತಚಿತ್ತೋ. ಕಿಂ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಮಾಹೂತಿ ತಸ್ಸ ತಥಾ ಕತಸ್ಸ ಪಾಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕೀವ ಕಟುಕಂ ದುಕ್ಖವಿಪಾಕಂ ಪಣ್ಡಿತಾ ಆಹು.

೫೩೯-೪೦. ದುಟ್ಠಸಙ್ಕಪ್ಪಮನಾತಿ ಕಾಮಸಙ್ಕಪ್ಪಾದಿವಸೇನ ದೂಸಿತಮನೋವಿತಕ್ಕಾ, ಏತೇನ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಮಾಹ. ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ ಚ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಾತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿವಸೇನ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಮಲಿನಾ. ಆಸಮಾನಾತಿ ಆಸೀಸಮಾನಾ ಪತ್ಥಯಮಾನಾ.

ಏವಂ ಪೇತೇನ ಸಙ್ಖೇಪೇನೇವ ಕಮ್ಮಫಲೇಸು ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತೇಸು ತಂ ಅಸದ್ದಹನ್ತೋ ರಾಜಾ –

೫೪೧. ‘‘ತಂ ಕಿನ್ತಿ ಜಾನೇಯ್ಯಮಹಂ ಅವೇಚ್ಚ, ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋ;

ಕಿಂ ವಾಹಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಭಿಸದ್ದಹೇಯ್ಯಂ, ಕೋ ವಾಪಿ ಮಂ ಸದ್ದಹಾಪೇಯ್ಯ ಏತ’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ತಂ ಕಿನ್ತಿ ಜಾನೇಯ್ಯಮಹಂ ಅವೇಚ್ಚಾತಿ ಯೋಯಂ ತಯಾ ‘‘ಯೇ ದುಟ್ಠಸಙ್ಕಪ್ಪಮನಾ ಮನುಸ್ಸಾ, ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ ಚ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಾ’’ತಿಆದಿನಾ. ‘‘ಅಪರೇ ಪನ ಸುಗತಿಮಾಸಮಾನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಚ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ಸ ಪಾಪಸ್ಸ ಚ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕೋ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ವುತ್ತೋ, ತಂ ಕಿನ್ತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಅಹಂ ಅವೇಚ್ಚ ಅಪರಪಚ್ಚಯಭಾವೇನ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯಂ. ಕಿಂ ವಾಹಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಭಿಸದ್ದಹೇಯ್ಯನ್ತಿ ಕೀದಿಸಂ ವಾ ಪನಾಹಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಭೂತಂ ನಿದಸ್ಸನಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಸದ್ದಹೇಯ್ಯಂ. ಕೋ ವಾಪಿ ಮಂ ಸದ್ದಹಾಪೇಯ್ಯ ಏತನ್ತಿ ಕೋ ವಾ ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಮಂ ಸದ್ದಹಾಪೇಯ್ಯ, ತಂ ಕಥೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪೇತೋ ಕಾರಣೇನ ತಮತ್ಥಂ ತಸ್ಸ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ –

೫೪೨. ‘‘ದಿಸ್ವಾ ಚ ಸುತ್ವಾ ಅಭಿಸದ್ದಹಸ್ಸು, ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋ;

ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪೇ ಉಭಯೇ ಅಸನ್ತೇ, ಸಿಯಾ ನು ಸತ್ತಾ ಸುಗತಾ ದುಗ್ಗತಾ ವಾ.

೫೪೩. ‘‘ನೋ ಚೇತ್ಥ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೇಯ್ಯುಂ ಮಚ್ಚಾ, ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಾನಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ;

ನಾಹೇಸುಂ ಸತ್ತಾ ಸುಗತಾ ದುಗ್ಗತಾ ವಾ, ಹೀನಾ ಪಣೀತಾ ಚ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ.

೫೪೪. ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ಮಚ್ಚಾ, ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಾನಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ;

ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಸತ್ತಾ ಸುಗತಾ ದುಗ್ಗತಾ ವಾ, ಹೀನಾ ಪಣೀತಾ ಚ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ.

೫೪೫. ‘‘ದ್ವಯಜ್ಜ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕಮಾಹು, ಸುಖಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ವೇದನೀಯಂ;

ತಾ ದೇವತಾಯೋ ಪರಿಚಾರಯನ್ತಿ, ಪಚ್ಚೇನ್ತಿ ಬಾಲಾ ದ್ವಯತಂ ಅಪಸ್ಸಿನೋ’’ತಿ. –

ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

೫೪೨. ತತ್ಥ ದಿಸ್ವಾ ಚಾತಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಿಸ್ವಾಪಿ. ಸುತ್ವಾತಿ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ತದನುಸಾರೇನ ನಯಂ ನೇನ್ತೋ ಅನುಮಿನನ್ತೋ. ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಸ್ಸಾತಿ ಕುಸಲಸ್ಸ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ಚ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಯಂ ಸುಖೋ ಅಯಂ ದುಕ್ಖೋ ಚ ವಿಪಾಕೋತಿ ಅಭಿಸದ್ದಹಸ್ಸು. ಉಭಯೇ ಅಸನ್ತೇತಿ ಕಲ್ಯಾಣೇ ಪಾಪೇ ಚಾತಿ ದುವಿಧೇ ಕಮ್ಮೇ ಅವಿಜ್ಜಮಾನೇ. ಸಿಯಾ ನು ಸತ್ತಾ ಸುಗತಾ ದುಗ್ಗತಾ ವಾತಿ ‘‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಸುಗತಿಂ ಗತಾ ದುಗ್ಗತಿಂ ಗತಾ ವಾ, ಸುಗತಿಯಂ ವಾ ಅಡ್ಢಾ ದುಗ್ಗತಿಯಂ ದಲಿದ್ದಾ ವಾ’’ತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಕಿಂ ನು ಸಿಯಾ ಕಥಂ ಸಮ್ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೪೩-೪. ಇದಾನಿ ಯಥಾವುತ್ತಮತ್ಥಂ ‘‘ನೋ ಚೇತ್ಥ ಕಮ್ಮಾನೀ’’ತಿ ಚ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಕಮ್ಮಾನೀ’’ತಿ ಚ ಗಾಥಾದ್ವಯೇನ ಬ್ಯತಿರೇಕತೋ ಅನ್ವಯತೋ ಚ ವಿಭಾವೇತಿ. ತತ್ಥ ಹೀನಾ ಪಣೀತಾತಿ ಕುಲರೂಪಾರೋಗ್ಯಪರಿವಾರಾದೀಹಿ ಹೀನಾ ಉಳಾರಾ ಚ.

೫೪೫. ದ್ವಯಜ್ಜ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕಮಾಹೂತಿ ದ್ವಯಂ ದುವಿಧಂ ಅಜ್ಜ ಇದಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಂ ಸುಚರಿತದುಚ್ಚರಿತಾನಂ ವಿಪಾಕಂ ವದನ್ತಿ ಕಥೇನ್ತಿ. ಕಿಂ ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸುಖಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ವೇದನೀಯ’’ನ್ತಿ, ಇಟ್ಠಸ್ಸ ಚ ಅನಿಟ್ಠಸ್ಸ ಚ ಅನುಭವನಯೋಗ್ಗಂ. ತಾ ದೇವತಾಯೋ ಪರಿಚಾರಯನ್ತೀತಿ ಯೇ ಉಕ್ಕಂಸವಸೇನ ಸುಖವೇದನೀಯಂ ವಿಪಾಕಂ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ, ತೇ ದೇವಲೋಕೇ ತಾ ದೇವತಾ ಹುತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಸುಖಸಮಪ್ಪಿತಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪರಿಚಾರೇನ್ತಿ. ಪಚ್ಚೇನ್ತಿ ಬಾಲಾ ದ್ವಯತಂ ಅಪಸ್ಸಿನೋತಿ ಯೇ ಬಾಲಾ ಕಮ್ಮಞ್ಚ ಕಮ್ಮಫಲಞ್ಚಾತಿ ದ್ವಯಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ಅಸದ್ದಹನ್ತಾ, ತೇ ಪಾಪಪ್ಪಸುತಾ ದುಕ್ಖವೇದನೀಯಂ ವಿಪಾಕಂ ಅನುಭವನ್ತಾ ನಿರಯಾದೀಸು ಕಮ್ಮುನಾ ಪಚ್ಚೇನ್ತಿ ದುಕ್ಖಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ.

ಏವಂ ಕಮ್ಮಫಲಂ ಸದ್ದಹನ್ತೋ ಪನ ತ್ವಂ ಕಸ್ಮಾ ಏವರೂಪಂ ದುಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚನುಭವಸೀತಿ ಅನುಯೋಗಂ ಸನ್ಧಾಯ –

೫೪೬. ‘‘ನ ಮತ್ಥಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಸಯಂಕತಾನಿ, ದತ್ವಾಪಿ ಮೇ ನತ್ಥಿ ಯೋ ಆದಿಸೇಯ್ಯ;

ಅಚ್ಛಾದನಂ ಸಯನಮಥನ್ನಪಾನಂ, ತೇನಮ್ಹಿ ನಗ್ಗೋ ಕಸಿರಾ ಚ ವುತ್ತೀ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ನ ಮತ್ಥಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಸಯಂಕತಾನೀತಿ ಯಸ್ಮಾ ಸಯಂ ಅತ್ತನಾ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಾನಿ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಾನಿ ಮಮ ನತ್ಥಿ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಯೇಹಿ ಇದಾನಿ ಅಚ್ಛಾದನಾದೀನಿ ಲಭೇಯ್ಯಂ. ದತ್ವಾಪಿ ಮೇ ನತ್ಥಿ ಯೋ ಆದಿಸೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ಪೇತಸ್ಸ ಹೋತೂ’’ತಿ ಮೇ ಆದಿಸೇಯ್ಯ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯ, ಸೋ ನತ್ಥಿ. ತೇನಮ್ಹಿ ನಗ್ಗೋ ಕಸಿರಾ ಚ ವುತ್ತೀತಿ ತೇನ ದುವಿಧೇನಾಪಿ ಕಾರಣೇನ ಇದಾನಿ ನಗ್ಗೋ ನಿಚ್ಚೋಳೋ ಅಮ್ಹಿ, ಕಸಿರಾ ದುಕ್ಖಾ ಚ ವುತ್ತಿ ಜೀವಿಕಾ ಹೋತೀತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಅಚ್ಛಾದನಾದಿಲಾಭಂ ಆಕಙ್ಖನ್ತೋ –

೫೪೭. ‘‘ಸಿಯಾ ನು ಖೋ ಕಾರಣಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಯಕ್ಖ, ಅಚ್ಛಾದನಂ ಯೇನ ತುವಂ ಲಭೇಥ;

ಆಚಿಕ್ಖ ಮೇ ತ್ವಂ ಯದತ್ಥಿ ಹೇತು, ಸದ್ಧಾಯಿಕಂ ಹೇತುವಚೋ ಸುಣೋಮಾ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯೇನಾತಿ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ತ್ವಂ ಅಚ್ಛಾದನಂ ಲಭೇಥ ಲಭೇಯ್ಯಾಸಿ, ಕಿಞ್ಚಿ ತಂ ಕಾರಣಂ ಸಿಯಾ ನು ಖೋ ಭವೇಯ್ಯ ನು ಖೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯದತ್ಥೀತಿ ಯದಿ ಅತ್ಥಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಪೇತೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ –

೫೪೮. ‘‘ಕಪ್ಪಿತಕೋ ನಾಮ ಇಧತ್ಥಿ ಭಿಕ್ಖು, ಝಾಯೀ ಸುಸೀಲೋ ಅರಹಾ ವಿಮುತ್ತೋ;

ಗುತ್ತಿನ್ದ್ರಿಯೋ ಸಂವುತಪಾತಿಮೋಕ್ಖೋ, ಸೀತಿಭೂತೋ ಉತ್ತಮದಿಟ್ಠಿಪತ್ತೋ.

೫೪೯. ‘‘ಸಖಿಲೋ ವದಞ್ಞೂ ಸುವಚೋ ಸುಮುಖೋ, ಸ್ವಾಗಮೋ ಸುಪ್ಪಟಿಮುತ್ತಕೋ ಚ;

ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಖೇತ್ತಂ ಅರಣವಿಹಾರೀ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಞ್ಚ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ.

೫೫೦. ‘‘ಸನ್ತೋ ವಿಧೂಮೋ ಅನೀಘೋ ನಿರಾಸೋ, ಮುತ್ತೋ ವಿಸಲ್ಲೋ ಅಮಮೋ ಅವಙ್ಕೋ;

ನಿರೂಪಧೀ ಸಬ್ಬಪಪಞ್ಚಖೀಣೋ, ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ ಜುತಿಮಾ.

೫೫೧. ‘‘ಅಪ್ಪಞ್ಞಾತೋ ದಿಸ್ವಾಪಿ ನ ಚ ಸುಜಾನೋ, ಮುನೀತಿ ನಂ ವಜ್ಜಿಸು ವೋಹರನ್ತಿ;

ಜಾನನ್ತಿ ತಂ ಯಕ್ಖಭೂತಾ ಅನೇಜಂ, ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಂ ವಿಚರನ್ತಂ ಲೋಕೇ.

೫೫೨. ‘‘ತಸ್ಸ ತುವಂ ಏಕಯುಗಂ ದುವೇ ವಾ, ಮಮುದ್ದಿಸಿತ್ವಾನ ಸಚೇ ದದೇಥ;

ಪಟಿಗ್ಗಹೀತಾನಿ ಚ ತಾನಿ ಅಸ್ಸು, ಮಮಞ್ಚ ಪಸ್ಸೇಥ ಸನ್ನದ್ಧದುಸ್ಸ’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

೫೪೮. ತತ್ಥ ಕಪ್ಪಿತತೋ ನಾಮಾತಿ ಜಟಿಲಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಇಧಾತಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ವೇಸಾಲಿಯಾ ಸಮೀಪೇ. ಝಾಯೀತಿ ಅಗ್ಗಫಲಝಾನೇನ ಝಾಯೀ. ಸೀತಿಭೂತೋತಿ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸದರಥಪರಿಳಾಹವೂಪಸಮೇನ ಸೀತಿಭಾವಪ್ಪತ್ತೋ. ಉತ್ತಮದಿಟ್ಠಿಪತ್ತೋತಿ ಉತ್ತಮಂ ಅಗ್ಗಫಲಂ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಪತ್ತೋ.

೫೪೯. ಸಖಿಲೋತಿ ಮುದು. ಸುವಚೋತಿ ಸುಬ್ಬಚೋ. ಸ್ವಾಗಮೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಆಗತಾಗಮೋ. ಸುಪ್ಪಟಿಮುತ್ತಕೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಪಟಿಮುತ್ತಕವಾಚೋ, ಮುತ್ತಭಾಣೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅರಣವಿಹಾರೀತಿ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೀ.

೫೫೦. ಸನ್ತೋತಿ ಉಪಸನ್ತಕಿಲೇಸೋ. ವಿಧೂಮೋತಿ ವಿಗತಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕಧೂಮೋ. ಅನೀಘೋತಿ ನಿದ್ದುಕ್ಖೋ. ನಿರಾಸೋತಿ ನಿತ್ತಣ್ಹೋ. ಮುತ್ತೋತಿ ಸಬ್ಬಭವೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋ. ವಿಸಲ್ಲೋತಿ ವೀತರಾಗಾದಿಸಲ್ಲೋ. ಅಮಮೋತಿ ಮಮಂಕಾರವಿರಹಿತೋ. ಅವಙ್ಕೋತಿ ಕಾಯವಙ್ಕಾದಿವಙ್ಕವಿರಹಿತೋ. ನಿರೂಪಧೀತಿ ಕಿಲೇಸಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾದಿಉಪಧಿಪ್ಪಹಾಯೀ. ಸಬ್ಬಪಪಞ್ಚಖೀಣೋತಿ ಪರಿಕ್ಖೀಣತಣ್ಹಾದಿಪಪಞ್ಚೋ. ಜುತಿಮಾತಿ ಅನುತ್ತರಾಯ ಞಾಣಜುತಿಯಾ ಜುತಿಮಾ. ಅಪ್ಪಞ್ಞಾತೋತಿ ಪರಮಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಗುಣತಾಯ ಚ ನ ಪಾಕಟೋ.

೫೫೧. ದಿಸ್ವಾಪಿ ನ ಚ ಸುಜಾನೋತಿ ಗಮ್ಭೀರಭಾವೇನ ದಿಸ್ವಾಪಿ ‘‘ಏವಂಸೀಲೋ, ಏವಂಧಮ್ಮೋ, ಏವಂಪಞ್ಞೋ’’ತಿ ನ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ. ಜಾನನ್ತಿ ತಂ ಯಕ್ಖಭೂತಾ ಅನೇಜನ್ತಿ ಯಕ್ಖಭೂತಾ ಚ ಅನೇಜಂ ನಿತ್ತಣ್ಹಂ ‘‘ಅರಹಾ’’ತಿ ತಂ ಜಾನನ್ತಿ. ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮನ್ತಿ ಸುನ್ದರಸೀಲಾದಿಗುಣಂ.

೫೫೨. ತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿತಕಮಹಾಥೇರಸ್ಸ. ಏಕಯುಗನ್ತಿ ಏಕಂ ವತ್ಥಯುಗಂ. ದುವೇ ವಾತಿ ದ್ವೇ ವಾ ವತ್ಥಯುಗಾನಿ. ಮಮುದ್ದಿಸಿತ್ವಾನಾತಿ ಮಮಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ. ಪಟಿಗ್ಗಹೀತಾನಿಚ ತಾನಿ ಅಸ್ಸೂತಿ ತಾನಿ ವತ್ಥಯುಗಾನಿ ತೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಾನಿ ಚ ಅಸ್ಸು ಭವೇಯ್ಯುಂ. ಸನ್ನದ್ಧದುಸ್ಸನ್ತಿ ದುಸ್ಸೇನ ಕತಸನ್ನಾಹಂ, ಲದ್ಧವತ್ಥಂ ನಿವತ್ಥಪಾರುತದುಸ್ಸನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತತೋ ರಾಜಾ –

೫೫೩. ‘‘ಕಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಸಮಣಂ ವಸನ್ತಂ, ಗನ್ತ್ವಾನ ಪಸ್ಸೇಮು ಮಯಂ ಇದಾನಿ;

ಯೋ ಮಜ್ಜ ಕಙ್ಖಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಿತಞ್ಚ, ದಿಟ್ಠೀವಿಸೂಕಾನಿ ವಿನೋದಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. –

ಥೇರಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪುಚ್ಛಿ. ತತ್ಥ ಕಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇತಿ ಕತರಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ. ಯೋ ಮಜ್ಜಾತಿ ಯೋ ಅಜ್ಜ, ಮ-ಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ.

ತತೋ ಪೇತೋ –

೫೫೪. ‘‘ಏಸೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಕಪಿನಚ್ಚನಾಯಂ, ಪರಿವಾರಿತೋ ದೇವತಾಹಿ ಬಹೂಹಿ;

ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಭಾಸತಿ ಸಚ್ಚನಾಮೋ, ಸಕಸ್ಮಿಮಾಚೇರಕೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕಪಿನಚ್ಚನಾಯನ್ತಿ ಕಪೀನಂ ವಾನರಾನಂ ನಚ್ಚನೇನ ‘‘ಕಪಿನಚ್ಚನಾ’’ತಿ ಲದ್ಧವೋಹಾರೇ ಪದೇಸೇ. ಸಚ್ಚನಾಮೋತಿ ಝಾಯೀ ಸುಸೀಲೋ ಅರಹಾ ವಿಮುತ್ತೋತಿಆದೀಹಿ ಗುಣನಾಮೇಹಿ ಯಾಥಾವನಾಮೋ ಅವಿಪರೀತನಾಮೋ.

ಏವಂ ಪೇತೇನ ವುತ್ತೇ ರಾಜಾ ತಾವದೇವ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ –

೫೫೫. ‘‘ತಥಾಹಂ ಕಸ್ಸಾಮಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಇದಾನಿ, ಅಚ್ಛಾದಯಿಸ್ಸಂ ಸಮಣಂ ಯುಗೇನ;

ಪಟಿಗ್ಗಹೀತಾನಿ ಚ ತಾನಿ ಅಸ್ಸು, ತುವಞ್ಚ ಪಸ್ಸೇಮು ಸನ್ನದ್ಧದುಸ್ಸ’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕಸ್ಸಾಮೀತಿ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ.

ಅಥ ಪೇತೋ ‘‘ದೇವತಾನಂ ಥೇರೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಾಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನಕಾಲೋ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೫೫೬. ‘‘ಮಾ ಅಕ್ಖಣೇ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ಉಪಾಗಮಿ, ಸಾಧು ವೋ ಲಿಚ್ಛವಿ ನೇಸ ಧಮ್ಮೋ;

ತತೋ ಚ ಕಾಲೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ತತ್ಥೇವ ಪಸ್ಸಾಹಿ ರಹೋ ನಿಸಿನ್ನ’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಾಧೂತಿ ಆಯಾಚನೇ ನಿಪಾತೋ. ವೋ ಲಿಚ್ಛವಿ ನೇಸ ಧಮ್ಮೋತಿ, ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜೂನಂ ಏಸ ಧಮ್ಮೋ ನ ಹೋತಿ, ಯಂ ಅಕಾಲೇ ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ.

ಏವಂ ಪೇತೇನ ವುತ್ತೇ ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನ ಯುತ್ತಪತ್ತಕಾಲೇ ಅಟ್ಠ ವತ್ಥುಯುಗಾನಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಟ್ಠ ವತ್ಥಯುಗಾನಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಥೇರೋ ಕಥಾಸಮುಟ್ಠಾಪನತ್ಥಂ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಪುಬ್ಬೇ ತ್ವಂ ಅದಾನಸೀಲೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವಿಹೇಠನಜಾತಿಕೋವ ಕಥಂ ಪಣೀತಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ದಾತುಕಾಮೋ ಜಾತೋ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಪೇತೇನ ಸಮಾಗಮಂ, ತೇನ ಚ ಅತ್ತನಾ ಚ ಕಥಿತಂ ಸಬ್ಬಂ ಥೇರಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ವತ್ಥಾನಿ ದತ್ವಾ ಪೇತಸ್ಸ ಉದ್ದಿಸಿ. ತೇನ ಪೇತೋ ದಿಬ್ಬವತ್ಥಧರೋ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತೋ ಅಸ್ಸಾರುಳ್ಹೋ ಥೇರಸ್ಸ ಚ ರಞ್ಞೋ ಚ ಪುರತೋ ಪಾತುಭವಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ರಾಜಾ ಅತ್ತಮನೋ ಪಮುದಿತೋ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ‘‘ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ವತ ಮಯಾ ಕಮ್ಮಫಲಂ ದಿಟ್ಠಂ, ನ ದಾನಾಹಂ ಪಾಪಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪುಞ್ಞಮೇವ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಪೇತೇನ ಸಕ್ಖಿಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ಚ ಪೇತೋ ‘‘ಸಚೇ, ತ್ವಂ ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಧಮ್ಮಂ ಪಹಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಚರಸಿ, ಏವಾಹಂ ತವ ಸಕ್ಖಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸನ್ತಿಕಞ್ಚ ತೇ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸೂಲಾವುತಞ್ಚ ಪುರಿಸಂ ಸೀಘಂ ಸೂಲತೋ ಮೋಚೇಹಿ, ಏವಂ ಸೋ ಜೀವಿತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಚರನ್ತೋ ದುಕ್ಖತೋ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸತಿ, ಥೇರಞ್ಚ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗತೋ.

ಅಥ ರಾಜಾ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಲಿಚ್ಛವಿಪರಿಸಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ತೇ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಸೂಲತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಅರೋಗಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ತಿಕಿಚ್ಛಕೇ ಆಣಾಪೇಸಿ. ಥೇರಞ್ಚ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಸಿಯಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ನಿರಯಗಾಮಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ನಿರಯತೋ ಮುತ್ತೀ’’ತಿ. ಸಿಯಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಚೇ ಉಳಾರಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕರೋತಿ, ಮುಚ್ಚತೀತಿ ವತ್ವಾ ಥೇರೋ ರಾಜಾನಂ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಥೇರಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೂಲಾವುತೋ ಪನ ಪುರಿಸೋ ಅರೋಗೋ ಹುತ್ವಾ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಾ –

೫೫೭. ‘‘ತಥಾತಿ ವತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ ತತ್ಥ, ಪರಿವಾರಿತೋ ದಾಸಗಣೇನ ಲಿಚ್ಛವಿ;

ಸೋ ತಂ ನಗರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ವಾಸೂಪಗಚ್ಛಿತ್ಥ ಸಕೇ ನಿವೇಸನೇ.

೫೫೮. ‘‘ತತೋ ಚ ಕಾಲೇ ಗಿಹಿಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕತ್ವಾ,

ನ್ಹತ್ವಾ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚ ಖಣಂ ಲಭಿತ್ವಾ;

ವಿಚೇಯ್ಯ ಪೇಳಾತೋ ಚ ಯುಗಾನಿ ಅಟ್ಠ,