೧. ಕಾಲಿಙ್ಗವಗ್ಗೋ

[೩೦೧] ೧. ಚೂಳಕಾಲಿಙ್ಗಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ವಿವರಥಿಮಾಸಂ ದ್ವಾರನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಚತುನ್ನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾನಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವೇಸಾಲಿಯಂ ಕಿರ ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜೂನಂ ಸತ್ತ ಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸತ್ತ ಸತಾನಿ ಸತ್ತ ಚ ಲಿಚ್ಛವೀ ವಸಿಂಸು. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪುಚ್ಛಾಪಟಿಪುಚ್ಛಾಚಿತ್ತಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥೇಕೋ ಪಞ್ಚಸು ವಾದಸತೇಸು ಬ್ಯತ್ತೋ ನಿಗಣ್ಠೋ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ, ತೇ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹಂ ಅಕಂಸು. ಅಪರಾಪಿ ಏವರೂಪಾ ನಿಗಣ್ಠೀ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ರಾಜಾನೋ ದ್ವೇಪಿ ಜನೇ ವಾದಂ ಕಾರೇಸುಂ, ಉಭೋಪಿ ಸದಿಸಾವ ಅಹೇಸುಂ. ತತೋ ಲಿಚ್ಛವೀನಂ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಇಮೇ ದ್ವೇಪಿ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಪುತ್ತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತೇಸಂ ವಿವಾಹಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ದ್ವೇಪಿ ಏಕತೋ ವಾಸೇಸುಂ. ಅಥ ನೇಸಂ ಸಂವಾಸಮನ್ವಾಯ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಚತಸ್ಸೋ ದಾರಿಕಾಯೋ ಏಕೋ ಚ ದಾರಕೋ ಜಾಯಿ. ದಾರಿಕಾನಂ ‘‘ಸಚ್ಚಾ, ಲೋಲಾ, ಅವಧಾರಿಕಾ, ಪಟಿಚ್ಛಾದಾ’’ತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು, ದಾರಕಸ್ಸ ‘‘ಸಚ್ಚಕೋ’’ತಿ. ತೇ ಪಞ್ಚಪಿ ಜನಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತಾ ಮಾತಿತೋ ಪಞ್ಚ ವಾದಸತಾನಿ, ಪಿತಿತೋ ಪಞ್ಚ ವಾದಸತಾನೀತಿ ವಾದಸಹಸ್ಸಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿಂಸು. ಮಾತಾಪಿತರೋ ದಾರಿಕಾನಂ ಏವಂ ಓವದಿಂಸು ‘‘ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಗಿಹೀ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಾದಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಪಾದಪರಿಚಾರಿಕಾ ಭವೇಯ್ಯಾಥ. ಸಚೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ.

ಅಪರಭಾಗೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಕಾಲಮಕಂಸು. ತೇಸು ಕಾಲಕತೇಸು ಸಚ್ಚಕನಿಗಣ್ಠೋ ತತ್ಥೇವ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಲಿಚ್ಛವೀನಂ ಸಿಪ್ಪಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇನ್ತೋ ವಸಿ. ಭಗಿನಿಯೋ ಜಮ್ಬುಸಾಖಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾದತ್ಥಾಯ ನಗರಾ ನಗರಂ ಚರಮಾನಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪತ್ವಾ ನಗರದ್ವಾರೇ ಸಾಖಂ ನಿಖಣಿತ್ವಾ ‘‘ಯೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಾದಂ ಆರೋಪೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ ಗಿಹೀ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ವಾ, ಸೋ ಏತಂ ಪಂಸುಪುಞ್ಜಂ ಪಾದೇಹಿ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ಪಾದೇಹೇವ ಸಾಖಂ ಮದ್ದತೂ’’ತಿ ದಾರಕಾನಂ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಯ ನಗರಂ ಪವಿಸಿಂಸು. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅಸಮ್ಮಟ್ಠಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ರಿತ್ತಘಟೇಸು ಪಾನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಗಿಲಾನೇ ಚ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ದಿವಾತರಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸನ್ತೋ ತಂ ಸಾಖಂ ದಿಸ್ವಾ ದಾರಕೇ ಪುಚ್ಛಿ, ದಾರಕಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿಂಸು. ಥೇರೋ ದಾರಕೇಹೇವ ಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಮದ್ದಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಯೇಹಿ ಅಯಂ ಸಾಖಾ ಠಪಿತಾ, ತೇ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಮಂ ಪಸ್ಸನ್ತೂ’’ತಿ ದಾರಕಾನಂ ವತ್ವಾ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ವಿಹಾರದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಾಪಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಆಗತಾ ಸಾಖಂ ಮದ್ದಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೇನಾಯಂ ಮದ್ದಿತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೇನ, ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇ ವಾದತ್ಥಿಕಾ, ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಂ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ದಾರಕೇಹಿ ವುತ್ತಾ ಪುನ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ವಿಹಾರದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರಂ ವಾದಸಹಸ್ಸಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಥೇರೋ ತಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ನ ಜಾನಾಮ, ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಪನ ವೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಪುಚ್ಛ, ಸಾಮಿ, ಜಾನನ್ತಿಯೋ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

ಥೇರೋ ‘‘ಏಕಂ ನಾಮ ಕಿ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ತಾ ನ ಜಾನಿಂಸು. ಥೇರೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ತಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಸಾಮಿ, ಪರಾಜಯೋ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಜಯೋ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಇದಾನಿ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಅಯಂ ಓವಾದೋ ದಿನ್ನೋ ‘ಸಚೇ ವೋ ಗಿಹೀ ವಾದಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಪಜಾಪತಿಯೋ ಭವೇಯ್ಯಾಥ. ಸಚೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯಾಥಾ’ತಿ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ನೋ ದೇಥಾ’’ತಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಾ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ತಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಚತುನ್ನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾನಂ ಅವಸ್ಸಯೋ ಹುತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪೇಸೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಏತಾಸಂ ಅವಸ್ಸಯೋ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಪನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಭಿಸೇಕಂ ದಾಪೇಸಿ, ಪುಬ್ಬೇ ರಾಜಮಹೇಸಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಕಾಲಿಙ್ಗರಟ್ಠೇ ದನ್ತಪುರನಗರೇ ಕಾಲಿಙ್ಗರಾಜೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಅಸ್ಸಕರಟ್ಠೇ ಪಾಟಲಿನಗರೇ ಅಸ್ಸಕೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಸಮ್ಪನ್ನಬಲವಾಹನೋ ಸಯಮ್ಪಿ ನಾಗಬಲೋ ಪಟಿಯೋಧಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ. ಸೋ ಯುಜ್ಝಿತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ಆರೋಚೇಸಿ ‘‘ಅಹಂ ಯುದ್ಧತ್ಥಿಕೋ, ಪಟಿಯೋಧಂ ಪನ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಕಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ‘‘ಅತ್ಥೇಕೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಉಪಾಯೋ, ಧೀತರೋ ತೇ ಚತಸ್ಸೋ ಉತ್ತಮರೂಪಧರಾ, ತಾ ಪಸಾಧೇತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಯಾನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಬಲಪರಿವುತಾ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನಿಯೋ ಚರಾಪೇಥ. ಯೋ ರಾಜಾ ತಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹೇ ಕಾತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುದ್ಧಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ರಾಜಾ ತಥಾ ಕಾರೇಸಿ. ತಾಹಿ ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ರಾಜಾನೋ ಭಯೇನ ತಾಸಂ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತುಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಬಹಿನಗರೇಯೇವ ವಸಾಪೇನ್ತಿ. ಏವಂ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಕರಟ್ಠೇ ಪಾಟಲಿನಗರಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಅಸ್ಸಕೋಪಿ ನಗರದ್ವಾರಾನಿ ಪಿದಹಾಪೇತ್ವಾ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಪೇಸೇಸಿ. ತಸ್ಸ ನನ್ದಿಸೇನೋ ನಾಮ ಅಮಚ್ಚೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಉಪಾಯಕುಸಲೋ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಇಮಾ ಕಿರ ರಾಜಧೀತರೋ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಪಟಿಯೋಧಂ ನ ಲಭಿಂಸು, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ ತುಚ್ಛೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ, ಅಹಂ ಕಾಲಿಙ್ಗೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ನಗರದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದೋವಾರಿಕೇ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ತಾಸಂ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಾಪೇತುಂ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧. ‘‘ವಿವರಥಿಮಾಸಂ ದ್ವಾರಂ, ನಗರಂ ಪವಿಸನ್ತು ಅರುಣರಾಜಸ್ಸ;

ಸೀಹೇನ ಸುಸಿಟ್ಠೇನ, ಸುರಕ್ಖಿತಂ ನನ್ದಿಸೇನೇನಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅರುಣರಾಜಸ್ಸಾತಿ ಸೋ ಹಿ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಕಾಲೇ ರಟ್ಠನಾಮವಸೇನ ಅಸ್ಸಕೋ ನಾಮ ಜಾತೋ, ಕುಲದತ್ತಿಯಂ ಪನಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅರುಣೋತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅರುಣರಾಜಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಸೀಹೇನಾತಿ ಪುರಿಸಸೀಹೇನ. ಸುಸಿಟ್ಠೇನಾತಿ ಆಚರಿಯೇಹಿ ಸುಟ್ಠು ಅನುಸಾಸಿತೇನ. ನನ್ದಿಸೇನೇನಾತಿ ಮಯಾ ನನ್ದಿಸೇನೇನ ನಾಮ.

ಸೋ ಏವಂ ವತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ತಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸಕರಞ್ಞೋ ದತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥ, ಯುದ್ಧೇ ಸತಿ ಅಹಂ ಜಿನಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇಮಾ ಉತ್ತಮರೂಪಧರಾ ರಾಜಧೀತರೋ ಮಹೇಸಿಯೋ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ತಾಸಂ ಅಭಿಸೇಕಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ತಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗತೇ ಪುರಿಸೇ ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ತುಮ್ಹೇ ರಾಜಧೀತೂನಂ ಅಸ್ಸಕರಾಜೇನ ಮಹೇಸಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪಿತಭಾವಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಆಚಿಕ್ಖಥಾ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ‘‘ನ ಹಿ ನೂನ ಸೋ ಮಯ್ಹಂ ಬಲಂ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಾವದೇವ ಮಹತಿಯಾ ಸೇನಾಯ ನಿಕ್ಖಮಿ. ನನ್ದಿಸೇನೋ ತಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಕಿರ ರಜ್ಜಸೀಮಾಯಮೇವ ಹೋತು, ಮಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ರಜ್ಜಸೀಮಂ ಓಕ್ಕಮತು, ಉಭಿನ್ನಂ ರಜ್ಜಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಯುದ್ಧಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ರಜ್ಜಪರಿಯನ್ತೇಯೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಸ್ಸಕೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ರಜ್ಜಪರಿಯನ್ತೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ರಜ್ಜಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಂ ವಸತಿ. ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಸಮಣಾ ನಾಮ ಕಿಞ್ಚಿ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಕೋ ಜಾನಾತಿ, ಕಿಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕಸ್ಸ ಜಯೋ ವಾ ಪರಾಜಯೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಾಪಸಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾತಕವೇಸೇನ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಚ ಅಸ್ಸಕೋ ಚ ಯುಜ್ಝಿತುಕಾಮಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ರಜ್ಜಸೀಮಾಯಮೇವ ಠಿತಾ, ಏತೇಸು ಕಸ್ಸ ಜಯೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕಸ್ಸ ಪರಾಜಯೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಮಹಾಪುಞ್ಞ, ಅಹಂ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ಜಯೋ, ಅಸುಕಸ್ಸ ಪರಾಜಯೋ’’ತಿ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಸಕ್ಕೋ ಪನ ದೇವರಾಜಾ ಇಧಾಗಚ್ಛತಿ, ತಮಹಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ಸ್ವೇ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀತಿ. ಸಕ್ಕೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ, ಅಥ ನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಮತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಭನ್ತೇ, ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಜಿನಿಸ್ಸತಿ, ಅಸ್ಸಕೋ ಪರಾಜಿಸ್ಸತಿ, ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತೀತಿ.

ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಪುನದಿವಸೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ, ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ನಾಮ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ‘‘ಅಹಂ ಕಿರ ಜಿನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಟ್ಠಾಯ ತುಟ್ಠಿಯಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸಾ ಕಥಾ ವಿತ್ಥಾರಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅಸ್ಸಕೋ ನನ್ದಿಸೇನಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಕಿರ ಜಿನಿಸ್ಸತಿಂ, ಮಯಂ ಪರಾಜಿಸ್ಸಾಮ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಕೋ ಏತಂ ಜಾನಾತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಕಸ್ಸ ಜಯೋ ವಾ ಪರಾಜಯೋ ವಾ, ತುಮ್ಹೇ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕೋ ಜಿನಿಸ್ಸತಿ, ಕೋ ಪರಾಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಜಿನಿಸ್ಸತಿ, ಅಸ್ಸಕೋ ಪರಾಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಜಿನನ್ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ಪರಾಜಿನನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಹಾಪುಞ್ಞ, ಜಿನನ್ತಸ್ಸ ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಉಸಭೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇತರಸ್ಸ ಸಬ್ಬಕಾಳಕೋ, ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ಯುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಜಯಪರಾಜಯಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ನನ್ದಿಸೇನೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸಹಾಯೇ ಸಹಸ್ಸಮತ್ತೇ ಮಹಾಯೋಧೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಜೀವಿತಂ ದಾತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಪಾತೇ ಪತಥಾ’’ತಿ. ತೇ ಪತಿತುಂ ಆರಭಿಂಸು. ಅಥ ನೇ ವಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಅಲಂ ಏತ್ಥ ಪತನೇನ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಜೀವಿತಂ ದಾತುಂ ಸುಹದಯಾ ಅನಿವತ್ತಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಯುಜ್ಝಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿಂಸುಂ.

ಅಥ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಪಟ್ಠಿತೇ ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ‘‘ಅಹಂ ಕಿರ ಜಿನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವೋಸಾನಂ ಆಪಜ್ಜಿ, ಬಲಕಾಯಾಪಿಸ್ಸ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕಿರ ಜಯೋ’’ತಿ ವೋಸಾನಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸನ್ನಾಹಂ ಅಕತ್ವಾ ವಗ್ಗವಗ್ಗಾ ಹುತ್ವಾ ಯಥಾರುಚಿ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು, ವೀರಿಯಕರಣಕಾಲೇ ವೀರಿಯಂ ನ ಕರಿಂಸು. ಉಭೋಪಿ ರಾಜಾನೋ ಅಸ್ಸಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ‘‘ಯುಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಿ. ಉಭಿನ್ನಂ ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಾಲಿಙ್ಗರಞ್ಞೋ ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಉಸಭೋ ಅಹೋಸಿ, ಇತರಸ್ಸ ಸಬ್ಬಕಾಳಕೋ. ತಾ ದೇವತಾಪಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಯುಜ್ಝನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು. ತೇ ಪನ ಉಸಭಾ ಉಭಿನ್ನಂ ರಾಜೂನಂಯೇವ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ. ನನ್ದಿಸೇನೋ ಅಸ್ಸಕಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಪಞ್ಞಾಯತಿ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಆರಕ್ಖದೇವತಾ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕೇನಾಕಾರೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಾಲಿಙ್ಗರಞ್ಞೋ ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಉಸಭೋ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ಸಬ್ಬಕಾಳಕೋ ಕಿಲಮನ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ. ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ತುಮ್ಹೇ ಮಾ ಭಾಯಥ, ಮಯಂ ಜಿನಿಸ್ಸಾಮ, ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಪರಾಜಿಸ್ಸತಿ, ತುಮ್ಹೇ ಅಸ್ಸಪಿಟ್ಠಿತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಇಮಂ ಸತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಸಿನ್ಧವಂ ಉದರಪಸ್ಸೇ ವಾಮಹತ್ಥೇನ ಉಪ್ಪೀಳೇತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಪುರಿಸಸಹಸ್ಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಾಲಿಙ್ಗರಞ್ಞೋ ಆರಕ್ಖದೇವತಂ ಸತ್ತಿಪ್ಪಹಾರೇನ ಪಾತೇಥ, ತತೋ ಮಯಂ ಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ಸತ್ತಿಸಹಸ್ಸೇನ ಪಹರಿಸ್ಸಾಮ, ಏವಂ ಕಾಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ನಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಪರಾಜಿಸ್ಸತಿ, ಮಯಂ ಜಿನಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ನನ್ದಿಸೇನೇನ ದಿನ್ನಸಞ್ಞಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ತಿಯಾ ಪಹರಿ, ಸೂರಯೋಧಸಹಸ್ಸಾಪಿ ಅಮಚ್ಚಾ ಸತ್ತಿಸಹಸ್ಸೇನ ಪಹರಿಂಸು. ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ತತ್ಥೇವ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣಿ, ತಾವದೇವ ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಪರಾಜಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿ. ತಂ ಪಲಾಯಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ಅಮಚ್ಚಾ ‘‘ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಪಲಾಯತೀ’’ತಿ ಉನ್ನದಿಂಸು. ಕಾಲಿಙ್ಗೋ ಮರಣಭಯಭೀತೋ ಪಲಾಯಮಾನೋ ತಂ ತಾಪಸಂ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨. ‘‘ಜಯೋ ಕಲಿಙ್ಗಾನಮಸಯ್ಹಸಾಹಿನಂ, ಪರಾಜಯೋ ಅನಯೋ ಅಸ್ಸಕಾನಂ;

ಇಚ್ಚೇವ ತೇ ಭಾಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ನ ಉಜ್ಜುಭೂತಾ ವಿತಥಂ ಭಣನ್ತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಸಯ್ಹಸಾಹಿನನ್ತಿ ಅಸಯ್ಹಂ ದುಸ್ಸಹಂ ಸಹಿತುಂ ಸಮತ್ಥಾನಂ. ಇಚ್ಚೇವ ತೇ ಭಾಸಿತನ್ತಿ ಏವಂ ತಯಾ ಕೂಟತಾಪಸ ಲಞ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಾಜಿನಕರಾಜಾನಂ ಜಿನಿಸ್ಸತಿ, ಜಿನನರಾಜಾನಞ್ಚ ಪರಾಜಿಸ್ಸತೀತಿ ಭಾಸಿತಂ. ನ ಉಜ್ಜುಭೂತಾತಿ ಯೇ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ ಮನಸಾ ಚ ಉಜುಭೂತಾ, ನ ತೇ ಮುಸಾ ಭಣನ್ತೀತಿ.

ಏವಂ ಸೋ ತಾಪಸಂ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೋ ಪಲಾಯನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ನಗರಮೇವ ಗತೋ, ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇತುಮ್ಪಿ ನಾಸಕ್ಖಿ. ತತೋ ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನ ಸಕ್ಕೋ ತಾಪಸಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಾಪಸೋ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇನ್ತೋ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩. ‘‘ದೇವಾ ಮುಸಾವಾದಮುಪಾತಿವತ್ತಾ, ಸಚ್ಚಂ ಧನಂ ಪರಮಂ ತೇಸು ಸಕ್ಕ;

ತಂ ತೇ ಮುಸಾ ಭಾಸಿತಂ ದೇವರಾಜ, ಕಿಂ ವಾ ಪಟಿಚ್ಚ ಮಘವಾ ಮಹಿನ್ದಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತಂ ತೇ ಮುಸಾ ಭಾಸಿತನ್ತಿ ಯಂ ತಯಾ ಮಯ್ಹಂ ಭಾಸಿತಂ, ತಂ ಅತ್ಥಭಞ್ಜನಕಮುಸಾವಾದಂ ಕಥೇನ್ತೇನ ತಯಾ ಮುಸಾ ಭಾಸಿತಂ, ತಯಾ ಕಿಂ ಕಾರಣಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಏವಂ ಭಾಸಿತನ್ತಿ?

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಕ್ಕೋ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪. ‘‘ನನು ತೇ ಸುತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಞ್ಞಮಾನೇ, ದೇವಾ ನ ಇಸ್ಸನ್ತಿ ಪುರಿಸಪರಕ್ಕಮಸ್ಸ;

ದಮೋ ಸಮಾಧಿ ಮನಸೋ ಅಭೇಜ್ಜೋ, ಅಬ್ಯಗ್ಗತಾ ನಿಕ್ಕಮನಞ್ಚ ಕಾಲೇ;

ದಳ್ಹಞ್ಚ ವಿರಿಯಂ ಪುರಿಸಪರಕ್ಕಮೋ ಚ, ತೇನೇವ ಆಸಿ ವಿಜಯೋ ಅಸ್ಸಕಾನ’’ನ್ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಕಿಂ ತಯಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಚನೇ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ಇದಂ ನ ಸುತಪುಬ್ಬಂ, ಯಂ ದೇವಾ ಪುರಿಸಪರಕ್ಕಮಸ್ಸ ನ ಇಸ್ಸನ್ತಿ ನ ಉಸೂಯನ್ತಿ, ಅಸ್ಸಕರಞ್ಞೋ ವೀರಿಯಕರಣವಸೇನ ಅತ್ತದಮನಸಙ್ಖಾತೋ ದಮೋ, ಸಮಗ್ಗಭಾವೇನ ಮನಸೋ ಅಭೇಜ್ಜೋ, ಅಭೇಜ್ಜಸಮಾಧಿ, ಅಸ್ಸಕರಞ್ಞೋ ಸಹಾಯಾನಂ ವೀರಿಯಕರಣಕಾಲೇ ಅಬ್ಯಗ್ಗತಾ ಯಥಾ ಕಾಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸಾ ವಗ್ಗವಗ್ಗಾ ಹುತ್ವಾ ಓಸಕ್ಕಿಂಸು, ಏವಂ ಅನೋಸಕ್ಕನಂ ಸಮಗ್ಗಭಾವೇನ ಅಭೇಜ್ಜಚಿತ್ತಾನಂ ವೀರಿಯಞ್ಚ ಪುರಿಸಪರಕ್ಕಮೋ ಚ ಥಿರೋ ಅಹೋಸಿ, ತೇನೇವ ಕಾರಣೇನ ಅಸ್ಸಕಾನಂ ಜಯೋ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಪಲಾತೇ ಚ ಪನ ಕಾಲಿಙ್ಗೇ ಅಸ್ಸಕರಾಜಾ ವಿಲೋಪಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಗತೋ. ನನ್ದಿಸೇನೋ ಕಾಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ ‘‘ಇಮಾಸಂ ಚತುನ್ನಂ ರಾಜಕಞ್ಞಾನಂ ದಾಯಜ್ಜಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಪೇಸೇತು, ಸಚೇ ನ ಪೇಸೇತಿ, ಕಾತಬ್ಬಮೇತ್ಥ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಂ ಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಭೀತತಸಿತೋ ತಾಹಿ ಲದ್ಧಬ್ಬದಾಯಜ್ಜಂ ಪೇಸೇಸಿ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ ‘‘ತದಾ ಕಾಲಿಙ್ಗರಞ್ಞೋ ಧೀತರೋ ಇಮಾ ದಹರಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಅಹೇಸುಂ, ನನ್ದಿಸೇನೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಚೂಳಕಾಲಿಙ್ಗಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೩೦೨] ೨. ಮಹಾಅಸ್ಸಾರೋಹಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅದೇಯ್ಯೇಸುಂ ದದಂ ದಾನನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ಕಥಿತಮೇವ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪಕಾರವಸೇನೇವ ಕಿರಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಧಾಪಿ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತಿ, ದಾನಂ ದೇತಿ, ಸೀಲಂ ರಕ್ಖತಿ. ಸೋ ‘‘ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಕುಪಿತಂ ವೂಪಸಮೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಲವಾಹನಪರಿವುತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಾಜಿತೋ ಅಸ್ಸಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಮಾನೋ ಏಕಂ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮಂ ಪಾಪುಣಿ. ತತ್ಥ ತಿಂಸ ಜನಾ ರಾಜಸೇವಕಾ ವಸನ್ತಿ. ತೇ ಪಾತೋವ ಗಾಮಮಜ್ಝೇ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಗಾಮಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ರಾಜಾ ವಮ್ಮಿತಂ ಅಸ್ಸಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತೋ ಗಾಮದ್ವಾರೇನ ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಪಾವಿಸಿ. ತೇ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇದ’’ನ್ತಿ ಭೀತಾ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಸಕಸಕಗೇಹಾನಿ ಪವಿಸಿಂಸು. ಏಕೋ ಪನೇತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ರಾಜಾ ಕಿರ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಗತೋ’’ತಿ ಸುಯ್ಯತಿ, ಕೋಸಿ ತ್ವಂ ರಾಜಪುರಿಸೋ ಚೋರಪುರಿಸೋತಿ? ‘‘ರಾಜಪುರಿಸೋ, ಸಮ್ಮಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಏಥಾ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಗೇಹಂ ನೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪೀಠಕೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ, ಭದ್ದೇ, ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಪಾದೇ ಧೋವಾ’’ತಿ ಭರಿಯಂ ತಸ್ಸ ಪಾದೇ ಧೋವಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಬಲಾನುರೂಪೇನ ಆಹಾರಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಮುಹುತ್ತಂ ವಿಸ್ಸಮಥಾ’’ತಿ ಸಯನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಸಿ, ರಾಜಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಇತರೋ ಅಸ್ಸಸ್ಸ ಸನ್ನಾಹಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಚಙ್ಕಮಾಪೇತ್ವಾ ಉದಕಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಂ ತೇಲೇನ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ತಿಣಂ ಅದಾಸಿ. ಏವಂ ತಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ದಿವಸೇ ರಾಜಾನಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಾಮಹಂ, ಸಮ್ಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪುನ ರಞ್ಞೋ ಚ ಅಸ್ಸಸ್ಸ ಚ ಕತ್ತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಸಬ್ಬಮಕಾಸಿ. ರಾಜಾ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಅಹಂ, ಸಮ್ಮ, ಮಹಾಅಸ್ಸಾರೋಹೋ ನಾಮ, ನಗರಮಜ್ಝೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹಂ, ಸಚೇ ಕೇನಚಿ ಕಿಚ್ಚೇನ ನಗರಂ ಆಗಚ್ಛಸಿ, ದಕ್ಖಿಣದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ದೋವಾರಿಕಂ ‘ಮಹಾಅಸ್ಸಾರೋಹೋ ಕತರಗೇಹೇ ವಸತೀ’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ದೋವಾರಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಬಲಕಾಯೋಪಿ ರಾಜಾನಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಬಹಿನಗರೇ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ರಾಜಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿವಾರೇಸಿ. ರಾಜಾ ನಗರಂ ಪವಿಸನ್ತೋ ದ್ವಾರನ್ತರೇ ಠತ್ವಾ ದೋವಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಪಟಿಕ್ಕಮಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಏಕೋ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮವಾಸೀ ಮಂ ದಟ್ಠುಕಾಮೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘ಮಹಾಅಸ್ಸಾರೋಹಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಕಹ’ನ್ತಿ ತಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ತ್ವಂ ಹತ್ಥೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಆನೇತ್ವಾ ಮಂ ದಸ್ಸೇಯ್ಯಾಸಿ, ತದಾ ತ್ವಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ನಾಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತೇ ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ವಸನಗಾಮೇ ಬಲಿಂ ವಡ್ಢಾಪೇಸಿ, ಬಲಿಮ್ಹಿ ವಡ್ಢಿತೇ ನಾಗಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ತತಿಯಮ್ಪಿ ಬಲಿಂ ವಡ್ಢಾಪೇಸಿ, ನೇವ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಅಥ ನಂ ಗಾಮವಾಸಿನೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಆಹಂಸು ‘‘ಅಯ್ಯ, ತವ ಸಹಾಯಸ್ಸ ಮಹಾಅಸ್ಸಾರೋಹಸ್ಸ ಆಗತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಯಂ ಬಲಿನಾ ಪೀಳಿಯಮಾನಾ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮ, ಗಚ್ಛ ತವ ಸಹಾಯಸ್ಸ ಮಹಾಅಸ್ಸಾರೋಹಸ್ಸ ವತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬಲಿಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ಸಾಧು ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಪನ ಸಕ್ಕಾ ತುಚ್ಛಹತ್ಥೇನ ಗನ್ತುಂ, ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಸ್ಸ ದ್ವೇ ದಾರಕಾ ಅತ್ಥಿ, ತೇಸಞ್ಚ ಭರಿಯಾಯ ಚಸ್ಸ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಚ ಮೇ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಪಿಳನ್ಧನಾದೀನಿ ಸಜ್ಜೇಥಾತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತೇ ಸಬ್ಬಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಸಜ್ಜಯಿಂಸು.

ಸೋ ತಞ್ಚ ಅತ್ತನೋ ಘರೇ ಪಕ್ಕಪೂವಞ್ಚ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣದ್ವಾರಂ ಪತ್ವಾ ದೋವಾರಿಕಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕಹಂ, ಸಮ್ಮ, ಮಹಾಅಸ್ಸಾರೋಹಸ್ಸ ಗೇಹ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ಏಹಿ ದಸ್ಸೇಮಿ ತೇ’’ತಿ ತಂ ಹತ್ಥೇ ಗಹೇತ್ವಾ ರಾಜದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ದೋವಾರಿಕೋ ಏಕಂ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮವಾಸಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ’’ತಿ ಪಟಿವೇದೇಸಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಆಸನಾ ಉಟ್ಠಾಯ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯೋ ಚ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗತಾ ಚ ಪವಿಸನ್ತೂ’’ತಿ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ದಿಸ್ವಾವ ನಂ ಪರಿಸ್ಸಜಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಿಕಾ ಚ ದಾರಕಾ ಚ ಅರೋಗಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಹತ್ಥೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಹಾತಲಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ರಾಜಾಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಸಹಾಯಸ್ಸ ಮೇ ಪಾದೇ ಧೋವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ತಸ್ಸ ಪಾದೇ ಧೋವಿ, ರಾಜಾ ಸುವಣ್ಣಭಿಙ್ಕಾರೇನ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚಿ. ದೇವೀಪಿ ಪಾದೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ಗನ್ಧತೇಲೇನ ಮಕ್ಖೇಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಕಿಂ, ಸಮ್ಮ, ಅತ್ಥಿ, ಕಿಞ್ಚಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಖಾದನೀಯ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ‘‘ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪಸಿಬ್ಬಕತೋ ಪೂವೇ ನೀಹರಾಪೇಸಿ. ರಾಜಾ ಸುವಣ್ಣತಟ್ಟಕೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಮಮ ಸಹಾಯೇನ ಆನೀತಂ ಖಾದಥಾ’’ತಿ ದೇವಿಯಾ ಚ ಅಮಚ್ಚಾನಞ್ಚ ಖಾದಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಖಾದಿ. ಇತರೋ ಇತರಮ್ಪಿ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹತ್ಥಂ ಕಾಸಿಕವತ್ಥಾನಿ ಅಪನೇತ್ವಾ ತೇನ ಆಭತವತ್ಥಯುಗಂ ನಿವಾಸೇಸಿಂ. ದೇವೀಪಿ ಕಾಸಿಕವತ್ಥಞ್ಚೇವ ಆಭರಣಾನಿ ಚ ಅಪನೇತ್ವಾ ತೇನ ಆಭತವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಆಭರಣಾನಿ ಪಿಳನ್ಧಿ.

ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ರಾಜಾರಹಂ ಭೋಜನಂ ಭೋಜಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಅಮಚ್ಚಂ ಆಣಾಪೇಸಿ ‘‘ಗಚ್ಛ ಇಮಸ್ಸ ಮಮ ಕರಣನಿಯಾಮೇನೇವ ಮಸ್ಸುಕಮ್ಮಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಗನ್ಧೋದಕೇನ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಂ ಕಾಸಿಕವತ್ಥಂ ನಿವಾಸಾಪೇತ್ವಾ ರಾಜಾಲಙ್ಕಾರೇನ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಆನೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ರಾಜಾ ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚೇ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಜಾತಿಹಿಙ್ಗುಲಕಸುತ್ತಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢರಜ್ಜಂ ಅದಾಸಿ. ತೇ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ ಪಿವನ್ತಿ ಸಯನ್ತಿ, ವಿಸ್ಸಾಸೋ ಥಿರೋ ಅಹೋಸಿ ಕೇನಚಿ ಅಭೇಜ್ಜೋ. ಅಥಸ್ಸ ರಾಜಾ ಪುತ್ತದಾರೇಪಿ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋನಗರೇ ನಿವೇಸನಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ತೇ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತಿ.

ಅಥ ಅಮಚ್ಚಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ರಾಜಪುತ್ತಂ ಆಹಂಸು ‘‘ಕುಮಾರ, ರಾಜಾ ಏಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಕಸ್ಸ ಉಪಡ್ಢರಜ್ಜಂ ದತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪಿವತಿ ಸಯತಿ, ದಾರಕೇ ಚ ವನ್ದಾಪೇತಿ, ಇಮಿನಾ ರಞ್ಞಾ ಕತಕಮ್ಮಂ ನ ಜಾನಾಮ, ಕಿಂ ಕರೋತಿ ರಾಜಾ, ಮಯಂ ಲಜ್ಜಾಮ, ತ್ವಂ ರಞ್ಞೋ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಕಥಂ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಏವಂ ಕರೋಹಿ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ತಾತ, ಅಹಂ ಯುದ್ಧಪರಾಜಿತೋ ಕಹಂ ವಸಿಂ, ಅಪಿ ನು ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ. ‘‘ನ ಜಾನಾಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಏತಸ್ಸ ಘರೇ ವಸನ್ತೋ ಅರೋಗೋ ಹುತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿಂ, ಏವಂ ಮಮ ಉಪಕಾರಿನೋ ಕಸ್ಮಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ ಚ ಪನ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ತಾತ, ಯೋ ಹಿ ಅದಾತಬ್ಬಯುತ್ತಕಸ್ಸ ದೇತಿ, ದಾತಬ್ಬಯುತ್ತಕಸ್ಸ ನ ದೇತಿ, ಸೋ ಆಪದಂ ಪತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಉಪಕಾರಂ ನ ಲಭತೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಆಹ –

೫. ‘‘ಅದೇಯ್ಯೇಸು ದದಂ ದಾನಂ, ದೇಯ್ಯೇಸು ನಪ್ಪವೇಚ್ಛತಿ;

ಆಪಾಸು ಬ್ಯಸನಂ ಪತ್ತೋ, ಸಹಾಯಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ.

೬. ‘‘ನಾದೇಯ್ಯೇಸು ದದಂ ದಾನಂ, ದೇಯ್ಯೇಸು ಯೋ ಪವೇಚ್ಛತಿ;

ಆಪಾಸು ಬ್ಯಸನಂ ಪತ್ತೋ, ಸಹಾಯಮಧಿಗಚ್ಛತಿ.

೭. ‘‘ಸಞ್ಞೋಗಸಮ್ಭೋಗವಿಸೇಸದಸ್ಸನಂ, ಅನರಿಯಧಮ್ಮೇಸು ಸಠೇಸು ನಸ್ಸತಿ;

ಕತಞ್ಚ ಅರಿಯೇಸು ಚ ಅಜ್ಜವೇಸು, ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ ಅಣುಮ್ಪಿ ತಾದಿಸು.

೮. ‘‘ಯೋ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಕಲ್ಯಾಣೋ, ಅಕಾ ಲೋಕೇ ಸುದುಕ್ಕರಂ;

ಪಚ್ಛಾ ಕಯಿರಾ ನ ವಾ ಕಯಿರಾ, ಅಚ್ಚನ್ತಂ ಪೂಜನಾರಹೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅದೇಯ್ಯೇಸೂತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅಕತೂಪಕಾರೇಸು. ದೇಯ್ಯೇಸೂತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಕತೂಪಕಾರೇಸು. ನಪ್ಪವೇಚ್ಛತೀತಿ ನ ಪವೇಸೇತಿ ನ ದೇತಿ. ಆಪಾಸೂತಿ ಆಪದಾಸು. ಬ್ಯಸನನ್ತಿ ದುಕ್ಖಂ. ಸಞ್ಞೋಗಸಮ್ಭೋಗವಿಸೇಸದಸ್ಸನನ್ತಿ ಯೋ ಮಿತ್ತೇನ ಕತೋ ಸಞ್ಞೋಗೋ ಚೇವ ಸಮ್ಭೋಗೋ ಚ, ತಸ್ಸ ವಿಸೇಸದಸ್ಸನಂ ಗುಣದಸ್ಸನಂ ಸುಕತಂ ಮಯ್ಹಂ ಇಮಿನಾತಿ ಏತಂ ಸಬ್ಬಂ ಅಸುದ್ಧಧಮ್ಮತ್ತಾ ಅನರಿಯಧಮ್ಮೇಸು ಕೇರಾಟಿಕತ್ತಾ ಸಠೇಸು ನಸ್ಸತಿ. ಅರಿಯೇಸೂತಿ ಅತ್ತನೋ ಕತಗುಣಜಾನನೇನ ಅರಿಯೇಸು ಪರಿಸುದ್ಧೇಸು. ಅಜ್ಜವೇಸೂತಿ ತೇನೇವ ಕಾರಣೇನ ಉಜುಕೇಸು ಅಕುಟಿಲೇಸು. ಅಣುಮ್ಪೀತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ. ತಾದಿಸೂತಿ ಯೇ ತಾದಿಸಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ಹೋನ್ತಿ ಅರಿಯಾ ಉಜುಭೂತಾ, ತೇಸು ಅಪ್ಪಮ್ಪಿ ಕತಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ ಮಹಾಜುತಿಕಂ ಮಹಾವಿಪ್ಫಾರಂ, ಸುಖೇತ್ತೇ ವುತ್ತಬೀಜಮಿವ ನ ನಸ್ಸತಿ, ಇತರಸ್ಮಿಂ ಪನ ಪಾಪೇ ಬಹುಮ್ಪಿ ಕತಂ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಖಿತ್ತಬೀಜಮಿವ ನಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ಯಥಾಪಿ ಬೀಜಮಗ್ಗಿಮ್ಹಿ, ಡಯ್ಹತಿ ನ ವಿರೂಹತಿ;

ಏವಂ ಕತಂ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೇ, ನಸ್ಸತಿ ನ ವಿರೂಹತಿ.

‘‘ಕತಞ್ಞುಮ್ಹಿ ಚ ಪೋಸಮ್ಹಿ, ಸೀಲವನ್ತೇ ಅರಿಯವುತ್ತಿನೇ;

ಸುಖೇತ್ತೇ ವಿಯ ಬೀಜಾನಿ, ಕತಂ ತಮ್ಹಿ ನ ನಸ್ಸತೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧೦.೭೭-೭೮);

ಪುಬ್ಬೇ ಕತಕಲ್ಯಾಣೋತಿ ಪಠಮತರಂ ಉಪಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಅಕಾತಿ ಅಕರಿ, ಅಯಂ ಲೋಕೇ ಸುದುಕ್ಕರಂ ನಾಮ ಅಕಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಚ್ಛಾ ಕಯಿರಾತಿ ಸೋ ಪಚ್ಛಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಗುಣಂ ಕರೋತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ತೇನೇವ ಪಠಮಕತೇನ ಗುಣೇನ ಅಚ್ಚನ್ತಂ ಪೂಜನಾರಹೋ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಅರಹತೀತಿ.

ಇದಂ ಪನ ಸುತ್ವಾ ನೇವ ಅಮಚ್ಚಾ, ನ ರಾಜಪುತ್ತೋ ಪುನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಥೇಸೀತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮವಾಸೀ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಮಹಾಅಸ್ಸಾರೋಹಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೩೦೩] ೩. ಏಕರಾಜಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅನುತ್ತರೇ ಕಾಮಗುಣೇ ಸಮಿದ್ಧೇತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಕೋಸಲರಾಜಸೇವಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ಸೇಯ್ಯಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೩.೯೪ ಆದಯೋ) ಕಥಿತಮೇವ. ಇಧ ಪನ ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ತ್ವಞ್ಞೇವ ಅನತ್ಥೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಹರಿ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅನತ್ಥೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಹರಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಅಮಚ್ಚೋ ರಾಜನ್ತೇಪುರೇ ದುಬ್ಭಿ. ರಾಜಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋವ ತಸ್ಸ ದೋಸಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ರಟ್ಠಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ಸೋ ದುಬ್ಭಿಸೇನಂ ನಾಮ ಕೋಸಲರಾಜಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ಮಹಾಸೀಲವಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧.೫೧) ಕಥಿತಮೇವ. ಇಧ ಪನ ದುಬ್ಭಿಸೇನೋ ಮಹಾತಲೇ ಅಮಚ್ಚಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾನಂ ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಸಿಕ್ಕಾಯ ಪಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಉತ್ತರುಮ್ಮಾರೇ ಹೇಟ್ಠಾಸೀಸಕಂ ಓಲಮ್ಬಾಪೇಸಿ. ರಾಜಾ ಚೋರರಾಜಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸಿ, ಬನ್ಧನಂ ಛಿಜ್ಜಿ, ತತೋ ರಾಜಾ ಆಕಾಸೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿ. ಚೋರರಾಜಸ್ಸ ಸರೀರೇ ದಾಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ‘‘ಡಯ್ಹಾಮಿ ಡಯ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ಭೂಮಿಯಂ ಅಪರಾಪರಂ ಪರಿವತ್ತತಿ. ‘‘ಕಿಮೇತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ತುಮ್ಹೇ ಏವರೂಪಂ ಧಮ್ಮಿಕರಾಜಾನಂ ನಿರಪರಾಧಂ ದ್ವಾರಸ್ಸ ಉತ್ತರುಮ್ಮಾರೇ ಹೇಟ್ಠಾಸೀಸಕಂ ಓಲಮ್ಬಾಪೇಥಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ತೇನ ಹಿ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಮೋಚೇಥ ನನ್ತಿ. ಪುರಿಸಾ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಆಕಾಸೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದುಬ್ಭಿಸೇನಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸೋ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಖಮಾಪೇತುಂ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯. ‘‘ಅನುತ್ತರೇ ಕಾಮಗುಣೇ ಸಮಿದ್ಧೇ, ಭುತ್ವಾನ ಪುಬ್ಬೇ ವಸಿ ಏಕರಾಜ;

ಸೋದಾನಿ ದುಗ್ಗೇ ನರಕಮ್ಹಿ ಖಿತ್ತೋ, ನಪ್ಪಜ್ಜಹೇ ವಣ್ಣಬಲಂ ಪುರಾಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ವಸೀತಿ ವುತ್ಥೋ. ಏಕರಾಜಾತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ನಾಮೇನಾಲಪತಿ. ಸೋದಾನೀತಿ ಸೋ ತ್ವಂ ಇದಾನಿ. ದುಗ್ಗೇತಿ ವಿಸಮೇ. ನರಕಮ್ಹೀತಿ ಆವಾಟೇ. ಓಲಮ್ಬಿತಟ್ಠಾನಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ನಪ್ಪಜ್ಜಹೇ ವಣ್ಣಬಲಂ ಪುರಾಣನ್ತಿ ಏವರೂಪೇ ವಿಸಮಟ್ಠಾನೇ ಖಿತ್ತೋಪಿ ಪೋರಾಣಕವಣ್ಣಞ್ಚ ಬಲಞ್ಚ ನಪ್ಪಜಹಸೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸೇಸಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೧೦. ‘‘ಪುಬ್ಬೇವ ಖನ್ತೀ ಚ ತಪೋ ಚ ಮಯ್ಹಂ, ಸಮ್ಪತ್ಥಿತಾ ದುಬ್ಭಿಸೇನ ಅಹೋಸಿ;

ತಂದಾನಿ ಲದ್ಧಾನ ಕಥಂ ನು ರಾಜ, ಜಹೇ ಅಹಂ ವಣ್ಣಬಲಂ ಪುರಾಣಂ.

೧೧. ‘‘ಸಬ್ಬಾ ಕಿರೇವಂ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಾನಿ, ಯಸಸ್ಸಿನಂ ಪಞ್ಞವನ್ತಂ ವಿಸಯ್ಹ;

ಯಸೋ ಚ ಲದ್ಧಾ ಪುರಿಮಂ ಉಳಾರಂ, ನಪ್ಪಜ್ಜಹೇ ವಣ್ಣಬಲಂ ಪುರಾಣಂ.

೧೨. ‘‘ಪನುಜ್ಜ ದುಕ್ಖೇನ ಸುಖಂ ಜನಿನ್ದ, ಸುಖೇನ ವಾ ದುಕ್ಖಮಸಯ್ಹಸಾಹಿ;

ಉಭಯತ್ಥ ಸನ್ತೋ ಅಭಿನಿಬ್ಬುತತ್ತಾ, ಸುಖೇ ಚ ದುಕ್ಖೇ ಚ ಭವನ್ತಿ ತುಲ್ಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಖನ್ತೀತಿ ಅಧಿವಾಸನಖನ್ತಿ. ತಪೋತಿ ತಪಚರಣಂ. ಸಮ್ಪತ್ಥಿತಾತಿ ಇಚ್ಛಿತಾ ಅಭಿಕಙ್ಖಿತಾ. ದುಬ್ಭಿಸೇನಾತಿ ತಂ ನಾಮೇನಾಲಪತಿ. ತಂದಾನಿ ಲದ್ಧಾನಾತಿ ತಂ ಪತ್ಥನಂ ಇದಾನಾಹಂ ಲಭಿತ್ವಾ. ಜಹೇತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಅಹಂ ಜಹೇಯ್ಯಂ. ಯಸ್ಸ ಹಿ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ದೋಮನಸ್ಸಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಸೋ ತಂ ಜಹೇಯ್ಯಾತಿ ದೀಪೇತಿ.

‘‘ಸಬ್ಬಾ ಕಿರೇವಂ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಾನೀ’’ತಿ ಅನುಸ್ಸವವಸೇನ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಸಬ್ಬಾನೇವ ಮಮ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ದಾನಸೀಲಭಾವನಾಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಾನಿ ಪುಬ್ಬೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾನೀತಿ. ಯಸಸ್ಸಿನಂ ಪಞ್ಞವನ್ತಂ ವಿಸಯ್ಹಾತಿ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಯಸಸ್ಸಿ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾಯ ಪಞ್ಞವನ್ತ, ಅಸಯ್ಹಸಾಹಿತಾಯ ವಿಸಯ್ಹ. ಏವಂ ತೀಣಿಪೇತಾನಿ ಆಲಪನಾನೇವ. ನನ್ತಿ ಪನೇತ್ಥ ನಿಪಾತೋ. ಬ್ಯಞ್ಜನಸಿಲಿಟ್ಠತಾವಸೇನನ್ತಕಾರಸ್ಸ ಸಾನುನಾಸಿಕತಾ ಕತಾತಿ ಪಚ್ಚೇತಬ್ಬಾ. ಯಸೋ ಚಾತಿ ಯಸಞ್ಚ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಲದ್ಧಾ ಪುರಿಮನ್ತಿ ಲಭಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅಲದ್ಧಪುಬ್ಬಂ. ಉಳಾರನ್ತಿ ಮಹನ್ತಂ. ಕಿಲೇಸವಿಕ್ಖಮ್ಭನಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಝಾನುಪ್ಪತ್ತಿಯೋ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹ. ನಪ್ಪಜ್ಜಹೇತಿ ಏವರೂಪಂ ಯಸಂ ಲದ್ಧಾ ಕಿಂಕಾರಣಾ ಪುರಾಣವಣ್ಣಬಲಂ ಜಹಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದುಕ್ಖೇನಾತಿ ತಯಾ ಉಪ್ಪಾದಿತೇನ ನರಕಮ್ಹಿ ಖಿಪನದುಕ್ಖೇನ ಮಮ ರಜ್ಜಸುಖಂ ಪನುದಿತ್ವಾ. ಸುಖೇನ ವಾ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಝಾನಸುಖೇನ ವಾ ತಂ ದುಕ್ಖಂ ಪನುದಿತ್ವಾ. ಉಭಯತ್ಥ ಸನ್ತೋತಿ ಯೇ ಸನ್ತೋ ಹೋನ್ತಿ ಮಾದಿಸಾ, ತೇ ದ್ವೀಸುಪಿ ಏತೇಸು ಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಅಭಿನಿಬ್ಬುತಸಭಾವಾ ಮಜ್ಝತ್ತಾ ಸುಖೇ ಚ ದುಕ್ಖೇ ಚ ಭವನ್ತಿ ತುಲ್ಯಾ, ಏಕಸದಿಸಾ ನಿಬ್ಬಿಕಾರಾವ ಹೋನ್ತೀತಿ.

ಇದಂ ಸುತ್ವಾ ದುಬ್ಭಿಸೇನೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಜ್ಜಂ ತುಮ್ಹೇವ ಕಾರೇಥ, ಅಹಂ ವೋ ಚೋರೇ ಪಟಿಬಾಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ದುಟ್ಠಾಮಚ್ಚಸ್ಸ ರಾಜಾಣಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ರಜ್ಜಂ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯಣೋ ಅಹೋಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ದುಬ್ಭಿಸೇನೋ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಏಕರಾಜಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೩೦೪] ೪. ದದ್ದರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಇಮಾನಿ ಮನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಕೋಧನಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ಕಥಿತಮೇವ. ತದಾ ಹಿ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ತಸ್ಸ ಕೋಧನಭಾವಕಥಾಯ ಸಮುಟ್ಠಿತಾಯ ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಕೋಧನೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಕೋಧನೋಯೇವ, ಕೋಧನಭಾವೇನೇವಸ್ಸ ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ನಾಗರಾಜಭಾವೇ ಠಿತಾಪಿ ತೀಣಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಗೂಥಪೂರಿತಾಯ ಉಕ್ಕಾರಭೂಮಿಯಂ ವಸಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ದದ್ದರಪಬ್ಬತಪಾದೇ ದದ್ದರನಾಗಭವನಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತಸ್ಸ ದದ್ದರರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಮಹಾದದ್ದರೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ, ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ಪನಸ್ಸ ಚೂಳದದ್ದರೋ ನಾಮ. ಸೋ ಕೋಧನೋ ಫರುಸೋ ನಾಗಮಾಣವಕೇ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೋ ಪರಿಭಾಸನ್ತೋ ಪಹರನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ನಾಗರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಫರುಸಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ನಾಗಭವನತೋ ತಂ ನೀಹರಾಪೇತುಂ ಆಣಾಪೇಸಿ. ಮಹಾದದ್ದರೋ ಪನ ಪಿತರಂ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ನಿವಾರೇಸಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಕುಜ್ಝಿ, ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖಮಾಪೇಸಿ. ತತಿಯವಾರೇ ಪನ ‘‘ತ್ವಂ ಮಂ ಇಮಂ ಅನಾಚಾರಂ ನೀಹರಾಪೇನ್ತಂ ನಿವಾರೇಸಿ, ಗಚ್ಛಥ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಇಮಮ್ಹಾ ನಾಗಭವನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಉಕ್ಕಾರಭೂಮಿಯಂ ತೀಣಿ ವಸ್ಸಾನಿ ವಸಥಾ’’ತಿ ನಾಗಭವನಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇಸಿ. ತೇ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ವಸಿಂಸು. ಅಥ ನೇ ಉಕ್ಕಾರಭೂಮಿಯಂ ಉದಕಪರಿಯನ್ತೇ ಗೋಚರಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನೇ ಗಾಮದಾರಕಾ ದಿಸ್ವಾ ಪಹರನ್ತಾ ಲೇಡ್ಡುದಣ್ಡಾದಯೋ ಖಿಪನ್ತಾ ‘‘ಕೇ ಇಮೇ ಪುಥುಲಸೀಸಾ ಸೂಚಿನಙ್ಗುಟ್ಠಾ ಉದಕದೇಡ್ಡುಭಾ ಮಣ್ಡೂಕಭಕ್ಖಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಿ ಪರಿಭಾಸನ್ತಿ.

ಚೂಳದದ್ದರೋ ಚಣ್ಡಫರುಸತಾಯ ತೇಸಂ ತಂ ಅವಮಾನಂ ಅಸಹನ್ತೋ ‘‘ಭಾತಿಕ, ಇಮೇ ದಾರಕಾ ಅಮ್ಹೇ ಪರಿಭವನ್ತಿ, ಆಸೀವಿಸಭಾವಂ ನೋ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ಅಹಂ ತೇಸಂ ಅವಮಾನಂ ಸಹಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ನಾಸಾವಾತೇನ ತೇ ನಾಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭಾತರಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩. ‘‘ಇಮಾನಿ ಮಂ ದದ್ದರ ತಾಪಯನ್ತಿ, ವಾಚಾದುರುತ್ತಾನಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ;

ಮಣ್ಡೂಕಭಕ್ಖಾ ಉದಕನ್ತಸೇವೀ, ಆಸೀವಿಸಂ ಮಂ ಅವಿಸಾ ಸಪನ್ತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತಾಪಯನ್ತೀತಿ ದುಕ್ಖಾಪೇನ್ತಿ. ಮಣ್ಡೂಕಭಕ್ಖಾ ಉದಕನ್ತಸೇವೀತಿ ‘‘ಮಣ್ಡೂಕಭಕ್ಖಾ’’ತಿ ಚ ‘‘ಉದಕನ್ತಸೇವೀ’’ತಿ ಚ ವದನ್ತಾ ಏತೇ ಅವಿಸಾ ಗಾಮದಾರಕಾ ಮಂ ಆಸೀವಿಸಂ ಸಮಾನಂ ಸಪನ್ತಿ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೀತಿ.

ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾದದ್ದರೋ ಸೇಸಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೪. ‘‘ಸಕಾ ರಟ್ಠಾ ಪಬ್ಬಾಜಿತೋ, ಅಞ್ಞಂ ಜನಪದಂ ಗತೋ;

ಮಹನ್ತಂ ಕೋಟ್ಠಂ ಕಯಿರಾಥ, ದುರುತ್ತಾನಂ ನಿಧೇತವೇ.

೧೫. ‘‘ಯತ್ಥ ಪೋಸಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ಜಾತಿಯಾ ವಿನಯೇನ ವಾ;

ನ ತತ್ಥ ಮಾನಂ ಕಯಿರಾಥ, ವಸಮಞ್ಞಾತಕೇ ಜನೇ.

೧೬. ‘‘ವಿದೇಸವಾಸಂ ವಸತೋ, ಜಾತವೇದಸಮೇನಪಿ;

ಖಮಿತಬ್ಬಂ ಸಪಞ್ಞೇನ, ಅಪಿ ದಾಸಸ್ಸ ತಜ್ಜಿತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ದುರುತ್ತಾನಂ ನಿಧೇತವೇತಿ ಯಥಾ ಧಞ್ಞನಿಧಾನತ್ಥಾಯ ಮಹನ್ತಂ ಕೋಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ ಪೂರೇತ್ವಾ ಕಿಚ್ಚೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಧಞ್ಞಂ ವಳಞ್ಜೇನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ ವಿದೇಸಂ ಗತೋ ಅನ್ತೋಹದಯೇ ಪಣ್ಡಿತೋ ಪೋಸೋ ದುರುತ್ತಾನಂ ನಿಧಾನತ್ಥಾಯ ಮಹನ್ತಂ ಕೋಟ್ಠಂ ಕಯಿರಾಥ. ತತ್ಥ ತಾನಿ ದುರುತ್ತಾನಿ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಪುನ ಅತ್ತನೋ ಪಹೋನಕಕಾಲೇ ಕಾತಬ್ಬಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ. ಜಾತಿಯಾ ವಿನಯೇನ ವಾತಿ ‘‘ಅಯಂ ಖತ್ತಿಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸೀಲವಾ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ವಾ ಏವಂ ಯತ್ಥ ಜಾತಿಯಾ ವಿನಯೇನ ವಾ ನ ಜಾನನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಾನನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಮಂ ಲಾಮಕವೋಹಾರೇನ ವೋಹರನ್ತಿ, ನ ಸಕ್ಕರೋನ್ತಿ ನ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಮಾನಂ ನ ಕರೇಯ್ಯ. ವಸಮಞ್ಞಾತಕೇ ಜನೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಜಾತಿಗೋತ್ತಾದೀನಿ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಜನಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸನ್ತೋ. ವಸತೋತಿ ವಸತಾ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ.

ಏವಂ ತೇ ತತ್ಥ ತೀಣಿ ವಸ್ಸಾನಿ ವಸಿಂಸು. ಅಥ ನೇ ಪಿತಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಸಿ. ತೇ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿಹತಮಾನಾ ಜಾತಾ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕೋಧನೋ ಭಿಕ್ಖು ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ‘‘ತದಾ ಚೂಳದದ್ದರೋ ಕೋಧನೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಹೋಸಿ, ಮಹಾದದ್ದರೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ದದ್ದರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ.

[೩೦೫] ೫. ಸೀಲವೀಮಂಸನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ನತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ರಹೋ ನಾಮಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕಿಲೇಸನಿಗ್ಗಹಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಏಕಾದಸಕನಿಪಾತೇ ಪಾನೀಯಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧೧.೫೯ ಆದಯೋ) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ – ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನ್ತೋಜೇತವನೇ ವಸನ್ತಾ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮಸಮನನ್ತರೇ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕಯಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಛಸುಪಿ ರತ್ತಿದಿವಾಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಯಥಾ ಏಕಚಕ್ಖುಕೋ ಚಕ್ಖುಂ, ಏಕಪುತ್ತೋ ಪುತ್ತಂ, ಚಾಮರೀ ವಾಲಂ ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ರಕ್ಖತಿ, ಏವಂ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಓಲೋಕೇತಿ. ಸೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ ಜೇತವನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಞ್ಞೋ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನೇ ಉಪ್ಪನ್ನಚೋರೇ ವಿಯ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಆನನ್ದ, ಅನ್ತೋಜೇತವನೇ ಕೋಟಿಸನ್ಥಾರೇ ವಸನಕಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿದ್ವಾರೇ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಪಟಿವೇದೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕವಸೇನ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ‘ಪಾಪಕರಣೇ ರಹೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’ತಿ ಪಾಪಂ ನ ಕರಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತತ್ಥೇವ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಮಾಣವಕಸತಾನಂ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಹುತ್ವಾ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಪನ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಧೀತಾ ಅತ್ಥಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಇಮೇಸಂ ಮಾಣವಕಾನಂ ಸೀಲಂ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸೇವ ಧೀತರಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಮಾಣವಕೇ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತಾತಾ, ಮಯ್ಹಂ ಧೀತಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ, ವಿವಾಹಮಸ್ಸಾ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮಿ, ವತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಗಚ್ಛಥ ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಞಾತಕಾನಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾನಞ್ಞೇವ ಥೇನೇತ್ವಾ ವತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರೇ ಆಹರಥ, ಕೇನಚಿ ಅದಿಟ್ಠಮೇವ ಗಣ್ಹಾಮಿ, ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಆಭತಂ ನ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಞಾತಕಾನಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾನಂ ಥೇನೇತ್ವಾ ವತ್ಥಪಿಳನ್ಧನಾದೀನಿ ಆಹರನ್ತಿ. ಆಚರಿಯೋ ಆಭತಾಭತಂ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಠಪೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪನ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಹರಿ. ಅಥ ನಂ ಆಚರಿಯೋ ಆಹ ‘‘ತ್ವಂ ಪನ, ತಾತ, ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಹರಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಆಚರಿಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ತಾತಾ’’ತಿ. ‘‘ತುಮ್ಹೇ ನ ಕಸ್ಸಚಿ ಪಸ್ಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಆಭತಂ ಗಣ್ಹಥ, ಅಹಂ ಪನ ಪಾಪಕರಣೇ ರಹೋ ನಾಮ ನ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಇಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಆಹ –

೧೭. ‘‘ನತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ರಹೋ ನಾಮ, ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಪಕುಬ್ಬತೋ;

ಪಸ್ಸನ್ತಿ ವನಭೂತಾನಿ, ತಂ ಬಾಲೋ ಮಞ್ಞತೀ ರಹೋ.

೧೮. ‘‘ಅಹಂ ರಹೋ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಸುಞ್ಞಂ ವಾಪಿ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಯತ್ಥ ಅಞ್ಞಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಅಸುಞ್ಞಂ ಹೋತಿ ತಂ ಮಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ರಹೋತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನಂ. ವನಭೂತಾನೀತಿ ವನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಭೂತಾನಿ. ತಂ ಬಾಲೋತಿ ತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ರಹೋ ಮಯಾ ಕತನ್ತಿ ಬಾಲೋ ಮಞ್ಞತಿ. ಸುಞ್ಞಂ ವಾಪೀತಿ ಯಂ ವಾ ಠಾನಂ ಸತ್ತೇಹಿ ಸುಞ್ಞಂ ತುಚ್ಛಂ ಭವೇಯ್ಯ, ತಮ್ಪಿ ನತ್ಥೀತಿ ಆಹ.

ಆಚರಿಯೋ ತಸ್ಸ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ನ ಮಯ್ಹಂ ಗೇಹೇ ಧನಂ ನತ್ಥಿ, ಅಹಂ ಪನ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಧೀತರಂ ದಾತುಕಾಮೋ ಇಮೇ ಮಾಣವಕೇ ವೀಮಂಸನ್ತೋ ಏವಮಕಾಸಿಂ, ಮಮ ಧೀತಾ ತುಯ್ಹಮೇವ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ’’ತಿ ಧೀತರಂ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಸೇಸಮಾಣವಕೇ ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಆಭತಾಭತಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹಮೇವ ನೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇ ದುಸ್ಸೀಲಮಾಣವಕಾ ಅತ್ತನೋ ದುಸ್ಸೀಲತಾಯ ತಂ ಇತ್ಥಿಂ ನ ಲಭಿಂಸು, ಇತರೋ ಪಣ್ಡಿತಮಾಣವೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ಲಭೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಇತರಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೯. ‘‘ದುಜ್ಜಚ್ಚೋ ಚ ಸುಜಚ್ಚೋ ಚ, ನನ್ದೋ ಚ ಸುಖವಡ್ಢಿತೋ;

ವಜ್ಜೋ ಚ ಅದ್ಧುವಸೀಲೋ ಚ, ತೇ ಧಮ್ಮಂ ಜಹುಮತ್ಥಿಕಾ.

೨೦. ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚ ಕಥಂ ಜಹೇ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನ ಪಾರಗೂ;

ಯೋ ಧಮ್ಮಮನುಪಾಲೇತಿ, ಧಿತಿಮಾ ಸಚ್ಚನಿಕ್ಕಮೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದುಜ್ಜಚ್ಚೋತಿಆದಯೋ ಛ ಜೇಟ್ಠಕಮಾಣವಾ, ತೇಸಂ ನಾಮಂ ಗಣ್ಹಿ, ಅವಸೇಸಾನಂ ನಾಮಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕವಸೇನೇವ ‘‘ತೇ ಧಮ್ಮಂ ಜಹುಮತ್ಥಿಕಾ’’ತಿ ಆಹ. ತತ್ಥ ತೇತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಮಾಣವಾ. ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಇತ್ಥಿಪಟಿಲಾಭಸಭಾವಂ. ಜಹುಮತ್ಥಿಕಾತಿ ಜಹುಂ ಅತ್ಥಿಕಾ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಮಕಾರೋ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಸನ್ಧಿವಸೇನ ವುತ್ತೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಮಾಣವಾ ತಾಯ ಇತ್ಥಿಯಾ ಅತ್ಥಿಕಾವ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ದುಸ್ಸೀಲತಾಯ ತಂ ಇತ್ಥಿಪಟಿಲಾಭಸಭಾವಂ ಜಹಿಂಸು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚಾತಿ ಇತರೋ ಪನ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ. ಕಥಂ ಜಹೇತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ತಂ ಇತ್ಥಿಪಟಿಲಾಭಸಭಾವಂ ಜಹಿಸ್ಸತಿ. ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಲೋಕಿಯಾನಿ ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ, ದಸ ಸೀಲಾನಿ, ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ಚ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾ ನಾಮ, ತೇಸಂ ಸೋ ಪಾರಂ ಗತೋತಿ ಪಾರಗೂ. ಧಮ್ಮನ್ತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಮೇವ ಧಮ್ಮಂ ಯೋ ಅನುಪಾಲೇತಿ ರಕ್ಖತಿ. ಧಿತಿಮಾತಿ ಸೀಲರಕ್ಖನಧಿತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸಚ್ಚನಿಕ್ಕಮೋತಿ ಸಚ್ಚೇ ಸಭಾವಭೂತೇ ಯಥಾವುತ್ತೇ ಸೀಲಧಮ್ಮೇ ನಿಕ್ಕಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಿ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು.

ತದಾ ಆಚರಿಯೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಪಣ್ಡಿತಮಾಣವೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ.

ಸೀಲವೀಮಂಸನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಞ್ಚಮಾ.

[೩೦೬] ೬. ಸುಜಾತಾಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಕಿಮಣ್ಡಕಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಲ್ಲಿಕಂ ದೇವಿಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕದಿವಸಂ ಕಿರ ರಞ್ಞೋ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಿರಿವಿವಾದೋ ಅಹೋಸಿ, ‘‘ಸಯನಕಲಹೋ’’ತಿಪಿ ವದನ್ತಿಯೇವ. ರಾಜಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಅತ್ಥಿಭಾವಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ. ಮಲ್ಲಿಕಾ ದೇವೀಪಿ ‘‘ಸತ್ಥಾ ರಞ್ಞೋ ಮಯಿ ಕುದ್ಧಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಸಂ ಸಮಗ್ಗಭಾವಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಪಞ್ಚಭಿಕ್ಖುಸತಪರಿವಾರೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಾಜದ್ವಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿವೇಸನಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದತ್ವಾ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಂ ಆಹರಿ. ಸತ್ಥಾ ಪತ್ತಂ ಹತ್ಥೇನ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಕಹಂ ದೇವೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ತಾಯ ಅತ್ತನೋ ಯಸೇನ ಮತ್ತಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸಯಮೇವ ಯಸಂ ದತ್ವಾ ಮಾತುಗಾಮಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಾಯ ಕತಸ್ಸ ಅಪರಾಧಸ್ಸ ಅಸಹನಂ ನಾಮ ನ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ರಾಜಾ ಸತ್ಥು ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಸಿ, ಸಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪರಿವಿಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಮಗ್ಗೇಹಿ ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಸಾಮಗ್ಗಿರಸವಣ್ಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಭೋ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿಂಸು. ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಸತ್ಥಾ ಏಕವಚನೇನೇವ ಉಭೋ ಸಮಗ್ಗೇ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಾಹಂ ಏತೇ ಏಕವಾದೇನೇವ ಸಮಗ್ಗೇ ಅಕಾಸಿ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಧಮ್ಮಾನುಸಾಸಕೋ ಅಮಚ್ಚೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ರಾಜಾ ವಾತಪಾನಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣಂ ಓಲೋಕಯಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಏಕಾ ಪಣ್ಣಿಕಧೀತಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಪಠಮವಯೇ ಠಿತಾ ಸುಜಾತಾ ನಾಮ ಬದರಪಚ್ಛಿಂ ಸೀಸೇ ಕತ್ವಾ ‘‘ಬದರಾನಿ ಗಣ್ಹಥ, ಬದರಾನಿ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದಮಾನಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇನ ಗಚ್ಛತಿ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ತಾಯ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಅಸಾಮಿಕಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ಅದಾಸಿ. ಸಾ ರಞ್ಞೋ ಪಿಯಾ ಅಹೋಸಿ ಮನಾಪಾ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ರಾಜಾ ಸುವಣ್ಣತಟ್ಟಕೇ ಬದರಾನಿ ಖಾದನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ತದಾ ಸುಜಾತಾ ದೇವೀ ರಾಜಾನಂ ಬದರಾನಿ ಖಾದನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಕಿಂ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ ಖಾದಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೀ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೧. ‘‘ಕಿಮಣ್ಡಕಾ ಇಮೇ ದೇವ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಕಂಸಮಲ್ಲಕೇ;

ಉಪಲೋಹಿತಕಾ ವಗ್ಗೂ, ತಂ ಮೇ ಅಕ್ಖಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಿಮಣ್ಡಕಾತಿ ಕಿಂಫಲಾನಿ ನಾಮೇತಾನಿ, ಪರಿಮಣ್ಡಲವಸೇನ ಪನ ಅಣ್ಡಕಾತಿ ಆಹ. ಕಂಸಮಲ್ಲಕೇತಿ ಸುವಣ್ಣತಟ್ಟಕೇ. ಉಪಲೋಹಿತಕಾತಿ ರತ್ತವಣ್ಣಾ. ವಗ್ಗೂತಿ ಚೋಕ್ಖಾ ನಿಮ್ಮಲಾ.

ರಾಜಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಬದರವಾಣಿಜಕೇ ಪಣ್ಣಿಕಗಹಪತಿಕಸ್ಸ ಧೀತೇ ಅತ್ತನೋ ಕುಲಸನ್ತಕಾನಿ ಬದರಾನಿಪಿ ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೨. ‘‘ಯಾನಿ ಪುರೇ ತುವಂ ದೇವಿ, ಭಣ್ಡು ನನ್ತಕವಾಸಿನೀ;

ಉಚ್ಛಙ್ಗಹತ್ಥಾ ಪಚಿನಾಸಿ, ತಸ್ಸಾ ತೇ ಕೋಲಿಯಂ ಫಲಂ.

೨೩. ‘‘ಉಡ್ಡಯ್ಹತೇ ನ ರಮತಿ, ಭೋಗಾ ವಿಪ್ಪಜಹನ್ತಿ ತಂ;

ತತ್ಥೇವಿಮಂ ಪಟಿನೇಥ, ಯತ್ಥ ಕೋಲಂ ಪಚಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಭಣ್ಡೂತಿ ಮುಣ್ಡಸೀಸಾ ಹುತ್ವಾ. ನನ್ತಕವಾಸಿನೀತಿ ಜಿಣ್ಣಪಿಲೋತಿಕನಿವತ್ಥಾ. ಉಚ್ಛಙ್ಗಹತ್ಥಾ ಪಚಿನಾಸೀತಿ ಅಟವಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಙ್ಕುಸಕೇನ ಸಾಖಂ ಓನಾಮೇತ್ವಾ ಓಚಿತೋಚಿತಂ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಚ್ಛಙ್ಗೇ ಪಕ್ಖಿಪನವಸೇನ ಉಚ್ಛಙ್ಗಹತ್ಥಾ ಹುತ್ವಾ ಪಚಿನಾಸಿ ಓಚಿನಾಸಿ. ತಸ್ಸಾ ತೇ ಕೋಲಿಯಂ ಫಲನ್ತಿ ತಸ್ಸಾ ತವ ಏವಂ ಪಚಿನನ್ತಿಯಾ ಓಚಿನನ್ತಿಯಾ ಯಮಹಂ ಇದಾನಿ ಖಾದಾಮಿ, ಇದಂ ಕೋಲಿಯಂ ಕುಲದತ್ತಿಯಂ ಫಲನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಉಡ್ಡಯ್ಹತೇ ನ ರಮತೀತಿ ಅಯಂ ಜಮ್ಮೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ರಾಜಕುಲೇ ವಸಮಾನಾ ಲೋಹಕುಮ್ಭಿಯಂ ಪಕ್ಖಿತ್ತಾ ವಿಯ ಡಯ್ಹತಿ ನಾಭಿರಮತಿ. ಭೋಗಾತಿ ರಾಜಭೋಗಾ ಇಮಂ ಅಲಕ್ಖಿಕಂ ವಿಪ್ಪಜಹನ್ತಿ. ಯತ್ಥ ಕೋಲಂ ಪಚಿಸ್ಸತೀತಿ ಯತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನ ಬದರಮೇವ ಪಚಿನಿತ್ವಾ ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತೀ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥೇವ ನಂ ನೇಥಾತಿ ವದತಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಮಂ ಅಞ್ಞೋ ಇಮೇ ಸಮಗ್ಗೇ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿಸ್ಸಾ ಅನಿಕ್ಕಡ್ಢನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೪. ‘‘ಹೋನ್ತಿ ಹೇತೇ ಮಹಾರಾಜ, ಇದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತಾಯ ನಾರಿಯಾ;

ಖಮ ದೇವ ಸುಜಾತಾಯ, ಮಾಸ್ಸಾ ಕುಜ್ಝ ರಥೇಸಭಾ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಮಹಾರಾಜ, ಏತೇ ಏವರೂಪಾ ಪಮಾದದೋಸಾ ಯಸಂ ಪತ್ತಾಯ ನಾರಿಯಾ ಹೋನ್ತಿಯೇವ, ಏತಂ ಏವರೂಪೇ ಉಚ್ಚೇ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ‘‘ಏತ್ತಕಸ್ಸ ಅಪರಾಧಸ್ಸ ಅಸಹನಂ ನಾಮ ನ ಯುತ್ತಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಸ್ಮಾ ಖಮ, ದೇವ, ಸುಜಾತಾಯ, ಏತಿಸ್ಸಾ ಮಾ ಕುಜ್ಝ ರಥೇಸಭ ರಥಜೇಟ್ಠಕಾತಿ.

ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ವಚನೇನ ದೇವಿಯಾ ತಂ ಅಪರಾಧಂ ಸಹಿತ್ವಾ ಯಥಾಠಾನೇಯೇವ ನಂ ಠಪೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಭೋ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿಂಸೂತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಕೋಸಲರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ಸುಜಾತಾ ಮಲ್ಲಿಕಾ, ಅಮಚ್ಚೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸುಜಾತಾಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಛಟ್ಠಾ.

[೩೦೭] ೭. ಪಲಾಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಚೇತನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಸ್ಸುಣನ್ತನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಮಞ್ಚೇ ನಿಪನ್ನೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋಹಾಯಸ್ಮಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಸತ್ಥಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಹಞ್ಚಮ್ಹಿ ಸೇಕ್ಖೋ ಸಕರಣೀಯೋ, ಸತ್ಥು ಚ ಮೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಸತ್ಥು ಕತಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ನಿಪ್ಫಲಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸೋಕಾಭಿಭೂತೋ ಉಯ್ಯಾನಓವರಕೇ ಕಪಿಸೀಸಂ ಆಲಮ್ಬಿತ್ವಾ ಪರೋದಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ಕಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನನ್ದೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಸುತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕತಪುಞ್ಞೋಸಿ ತ್ವಂ, ಆನನ್ದ, ಪಧಾನಮನುಯುಞ್ಜ, ಖಿಪ್ಪಂ ಹೋಹಿಸಿ ಅನಾಸವೋ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಇದಾನಿ ತಯಾ ಮಮ ಕತಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಕಿಂಕಾರಣಾ ನಿಪ್ಫಲಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಸ್ಸ ತೇ ಪುಬ್ಬೇ ಸರಾಗಾದಿಕಾಲೇಪಿ ಮಮ ಕತಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ನಿಪ್ಫಲಂ ನಾಹೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ಅವಿದೂರೇ ಪಲಾಸರುಕ್ಖದೇವತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸಿನೋ ಮನುಸ್ಸಾ ದೇವತಾಮಙ್ಗಲಿಕಾ ಅಹೇಸುಂ ನಿಚ್ಚಂ ಬಲಿಕರಣಾದೀಸು ಪಯುತ್ತಾ. ಅಥೇಕೋ ದುಗ್ಗತಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಏಕಂ ದೇವತಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಉನ್ನತಪ್ಪದೇಸೇ ಠಿತಸ್ಸ ಮಹತೋ ಪಲಾಸರುಕ್ಖಸ್ಸ ಮೂಲಂ ಸಮಂ ನಿತ್ತಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾಲುಕಂ ಓಕಿರಿತ್ವಾವ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖೇ ಗನ್ಧಪಞ್ಚಙ್ಗುಲಿಕಾನಿ ದತ್ವಾ ಮಾಲಾಗನ್ಧಧೂಮೇಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ದೀಪಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ‘‘ಸುಖಂ ಸಯಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ರುಕ್ಖಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮತಿ. ದುತಿಯದಿವಸೇ ಪಾತೋವ ಗನ್ತ್ವಾ ಸುಖಸೇಯ್ಯಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅತಿವಿಯ ಮಂ ಪಟಿಜಗ್ಗತಿ, ಇಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ಮಂ ಪಟಿಜಗ್ಗತಿ, ತಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಸಮ್ಮಜ್ಜನ್ತೇ ಮಹಲ್ಲಕಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇಸೇನ ಸಮೀಪೇ ಠತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೫. ‘‘ಅಚೇತನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಸ್ಸುಣನ್ತಂ, ಜಾನೋ ಅಜಾನನ್ತಮಿಮಂ ಪಲಾಸಂ;

ಆರದ್ಧವಿರಿಯೋ ಧುವಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ, ಸುಖಸೇಯ್ಯಂ ಪುಚ್ಛಸಿ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತೂ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಸ್ಸುಣನ್ತನ್ತಿ ಅಚೇತನತ್ತಾವ ಅಸುಣನ್ತಂ. ಜಾನೋತಿ ತುವಂ ಜಾನಮಾನೋ ಹುತ್ವಾ ಧುವಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋತಿ ನಿಚ್ಚಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೬. ‘‘ದೂರೇ ಸುತೋ ಚೇವ ಬ್ರಹಾ ಚ ರುಕ್ಖೋ, ದೇಸೇ ಠಿತೋ ಭೂತನಿವಾಸರೂಪೋ;

ತಸ್ಮಾ ನಮಸ್ಸಾಮಿ ಇಮಂ ಪಲಾಸಂ, ಯೇ ಚೇತ್ಥ ಭೂತಾ ತೇ ಧನಸ್ಸ ಹೇತೂ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದೂರೇ ಸುತೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಯಂ ರುಕ್ಖೋ ದೂರೇ ಸುತೋ ವಿಸ್ಸುತೋ, ನ ಆಸನ್ನಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಪಾಕಟೋ. ಬ್ರಹಾ ಚಾತಿ ಮಹನ್ತೋ ಚ. ದೇಸೇ ಠಿತೋತಿ ಉನ್ನತೇ ಸಮೇ ಭೂಮಿಪ್ಪದೇಸೇ ಠಿತೋ. ಭೂತನಿವಾಸರೂಪೋತಿ ದೇವತಾನಿವಾಸಸಭಾವೋ, ಅದ್ಧಾ ಏತ್ಥ ಮಹೇಸಕ್ಖಾ ದೇವತಾ ನಿವುತ್ಥಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ತೇ ಧನಸ್ಸ ಹೇತೂತಿ ಇಮಞ್ಚ ರುಕ್ಖಂ ಯೇ ಚೇತ್ಥ ನಿವುತ್ಥಾ ಭೂತಾ, ತೇ ಧನಸ್ಸ ಹೇತು ನಮಸ್ಸಾಮಿ, ನ ನಿಕ್ಕಾರಣಾತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪಸನ್ನಾ ‘‘ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ನಿಬ್ಬತ್ತದೇವತಾ, ಮಾ ಭಾಯಿ, ಧನಂ ತೇ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಿಮಾನದ್ವಾರೇ ಮಹನ್ತೇನ ದೇವತಾನುಭಾವೇನ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಇತರಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೭. ‘‘ಸೋ ತೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ಯಥಾನುಭಾವಂ, ಕತಞ್ಞುತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪೇಕ್ಖಮಾನೋ;

ಕಥಞ್ಹಿ ಆಗಮ್ಮ ಸತಂ ಸಕಾಸೇ, ಮೋಘಾನಿ ತೇ ಅಸ್ಸು ಪರಿಫನ್ದಿತಾನಿ.

೨೮. ‘‘ಯೋ ತಿನ್ದುಕರುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರೋ ಪಿಲಕ್ಖೋ, ಪರಿವಾರಿತೋ ಪುಬ್ಬಯಞ್ಞೋ ಉಳಾರೋ;

ತಸ್ಸೇಸ ಮೂಲಸ್ಮಿಂ ನಿಧಿ ನಿಖಾತೋ, ಅದಾಯಾದೋ ಗಚ್ಛ ತಂ ಉದ್ಧರಾಹೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯಥಾನುಭಾವನ್ತಿ ಯಥಾಸತ್ತಿ ಯಥಾಬಲಂ. ಕತಞ್ಞುತನ್ತಿ ತಯಾ ಮಯ್ಹಂ ಕತಗುಣಂ ಜಾನನ್ತೋ ತಂ ಅತ್ತನಿ ವಿಜ್ಜಮಾನಂ ಕತಞ್ಞುತಂ ಪೇಕ್ಖಮಾನೋ. ಆಗಮ್ಮಾತಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ. ಸತಂ ಸಕಾಸೇತಿ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ. ಮೋಘಾನಿ ತೇ ಅಸ್ಸು ಪರಿಫನ್ದಿತಾನೀತಿ ಸುಖಸೇಯ್ಯಪುಚ್ಛನವಸೇನ ವಾಚಾಫನ್ದಿತಾನಿ ಸಮ್ಮಜ್ಜನಾದಿಕರಣೇನ ಕಾಯಫನ್ದಿತಾನಿ ಚ ತವ ಕಥಂ ಅಫಲಾನಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ.

ಯೋ ತಿನ್ದುಕರುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರೋ ಪಿಲಕ್ಖೋತಿ ಯೋ ಏಸ ತಿನ್ದುಕರುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರತೋ ಪಿಲಕ್ಖರುಕ್ಖೋ ಠಿತೋತಿ ವಿಮಾನದ್ವಾರೇ ಠಿತಾವ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪರಿವಾರಿತೋತಿಆದೀಸು ತಸ್ಸ ಪಿಲಕ್ಖರುಕ್ಖಸ್ಸ ಮೂಲೇ ಏಸ ತಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನಿಹಿತತಾಯ ಪರಿವಾರಿತೋ, ಪುಬ್ಬೇ ಯಿಟ್ಠಯಞ್ಞವಸೇನ ಪುರಿಮಸಾಮಿಕಾನಂ ಉಪ್ಪನ್ನತಾಯ ಪುಬ್ಬಯಞ್ಞೋ, ಅನೇಕನಿಧಿಕುಮ್ಭಿ ಭಾವೇನ ಮಹನ್ತತ್ತಾ ಉಳಾರೋ, ಭೂಮಿಂ ಖಣಿತ್ವಾ ಠಪಿತತ್ತಾ ನಿಖಾತೋ, ಇದಾನಿ ದಾಯಾದಾನಂ ಅಭಾವತೋ ಅದಾಯಾದೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಏಸ ತಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗೀವಾಯ ಗೀವಂ ಪಹರನ್ತೀನಂ ನಿಧಿಕುಮ್ಭೀನಂ ವಸೇನ ಮಹಾನಿಧಿ ನಿಖಾತೋ ಅಸಾಮಿಕೋ, ಗಚ್ಛ ತಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ.

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಸಾ ದೇವತಾ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತ್ವಂ ಏತಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಕಿಲಮಿಸ್ಸಸಿ, ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ಅಹಮೇವ ತಂ ತವ ಘರಂ ನೇತ್ವಾ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಅಸುಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಠಾನೇ ನಿದಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಏತಂ ಧನಂ ಯಾವಜೀವಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ದಾನಂ ದೇಹಿ, ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಾಹೀ’’ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ತಂ ಧನಂ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ತಸ್ಸ ಘರೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಪಲಾಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಸತ್ತಮಾ.

[೩೦೮] ೮. ಸಕುಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಕರಮ್ಹಸ ತೇ ಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಕತಞ್ಞುತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ದೇವದತ್ತೋ ಅಕತಞ್ಞೂಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ರುಕ್ಖಕೋಟ್ಟಕಸಕುಣೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಅಥೇಕಸ್ಸ ಸೀಹಸ್ಸ ಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತಸ್ಸ ಅಟ್ಠಿ ಗಲೇ ಲಗ್ಗಿ, ಗಲೋ ಉದ್ಧುಮಾಯಿ, ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಖರಾ ವೇದನಾ ಪವತ್ತತಿ. ಅಥ ನಂ ಸೋ ಸಕುಣೋ ಗೋಚರಪ್ಪಸುತೋ ದಿಸ್ವಾ ಸಾಖಾಯ ನಿಲೀನೋ ‘‘ಕಿಂ ತೇ, ಸಮ್ಮ, ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ತಮತ್ಥಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ‘‘ಅಹಂ ತೇ, ಸಮ್ಮ, ಏತಂ ಅಟ್ಠಿಂ ಅಪನೇಯ್ಯಂ, ಭಯೇನ ಪನ ತೇ ಮುಖಂ ಪವಿಸಿತುಂ ನ ವಿಸಹಾಮಿ, ಖಾದೇಯ್ಯಾಸಿಪಿ ಮ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಸಮ್ಮ, ನಾಹಂ ತಂ ಖಾದಾಮಿ, ಜೀವಿತಂ ಮೇ ದೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ತಂ ವಾಮಪಸ್ಸೇನ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ಜಾನಾತಿ, ಕಿಮ್ಪೇಸ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಯಥಾ ಮುಖಂ ಪಿದಹಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಥಾ ತಸ್ಸ ಅಧರೋಟ್ಠೇ ಚ ಉತ್ತರೋಟ್ಠೇ ಚ ದಣ್ಡಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಮುಖಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಿಕೋಟಿಂ ತುಣ್ಡೇನ ಪಹರಿ, ಅಟ್ಠಿ ಪತಿತ್ವಾ ಗತಂ. ಸೋ ಅಟ್ಠಿಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಸೀಹಸ್ಸ ಮುಖತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ದಣ್ಡಕಂ ತುಣ್ಡೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪಾತೇನ್ತೋವ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಾಖಗ್ಗೇ ನಿಲೀಯಿ. ಸೀಹೋ ನಿರೋಗೋ ಹುತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ಏಕಂ ವನಮಹಿಂಸಂ ವಧಿತ್ವಾ ಖಾದತಿ. ಸಕುಣೋ ‘‘ವೀಮಂಸಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಉಪರಿಭಾಗೇ ಸಾಖಾಯ ನಿಲೀಯಿತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –