೯. ಉಪಾಹನವಗ್ಗೋ

[೨೩೧] ೧. ಉಪಾಹನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯಥಾಪಿ ಕೀತಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಧಮ್ಮಸಭಾಯಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ದೇವದತ್ತೋ ಆಚರಿಯಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಪಟಿಸತ್ತು ಹುತ್ವಾ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವದತ್ತೋ ಇದಾನೇವ ಆಚರಿಯಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಮಮ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಹುತ್ವಾ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪತ್ತೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಪತ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಹತ್ಥಿಸಿಪ್ಪೇ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅಥೇಕೋ ಕಾಸಿಗಾಮಕೋ ಮಾಣವಕೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತಾ ನಾಮ ಸಿಪ್ಪಂ ವಾಚೇನ್ತಾ ಆಚರಿಯಮುಟ್ಠಿಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ಜಾನನನಿಯಾಮೇನ ನಿರವಸೇಸಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಮಾಣವೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಜಾನನಸಿಪ್ಪಂ ನಿರವಸೇಸಮುಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಆಹ – ‘‘ಆಚರಿಯ, ಅಹಂ ರಾಜಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಸಾಧು, ತಾತಾ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಮಮ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ತುಮ್ಹೇ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ ಇಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಉಪಟ್ಠಾತೂ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಬಯಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ? ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸಮಕಂ ನ ಲಚ್ಛತಿ, ತುಮ್ಹೇಸು ಸತಂ ಲಭನ್ತೇಸು ಪಣ್ಣಾಸಂ ಲಚ್ಛತಿ, ದ್ವೇ ಲಭನ್ತೇಸು ಏಕಂ ಲಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ‘‘ಅಹಂ, ಆಚರಿಯ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸಮಂ ಸಿಪ್ಪಂ ಜಾನಾಮಿ. ಸಚೇ ಸಮಕಞ್ಞೇವ ಪರಿಬ್ಬಯಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಿ. ನೋ ಚೇ, ನ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಚೇ ಸೋ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಕಾರೋ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸಮಕಞ್ಞೇವ ಸಿಪ್ಪಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಸಮಕಂ ಲಭಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ತೇನ ‘‘ಸಾಧು ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಸ್ವೇ ಸಿಪ್ಪಂ ದಸ್ಸೇಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮ, ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಥಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸ್ವೇ ಕಿರ ಆಚರಿಯೋ ಚ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಚ ಉಭೋ ಹತ್ಥಿಸಿಪ್ಪಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸನ್ತಿ, ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ದಟ್ಠುಕಾಮಾ ಪಸ್ಸನ್ತೂ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ.

ಆಚರಿಯೋ ‘‘ನ ಮೇ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಉಪಾಯಕೋಸಲ್ಲಂ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಏಕಂ ಹತ್ಥಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕರತ್ತೇನೇವ ವಿಲೋಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇಸಿ. ಸೋ ತಂ ‘‘ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಓಸಕ್ಕಿತುಂ, ‘‘ಓಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಗನ್ತುಂ, ‘‘ತಿಟ್ಠಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ, ‘‘ನಿಪಜ್ಜಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಠಾತುಂ, ‘‘ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಠಪೇತುಂ, ‘‘ಠಪೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಗಣ್ಹಿತುಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ತಂ ಹತ್ಥಿಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋಪಿ ಏಕಂ ಮನಾಪಂ ಹತ್ಥಿಂ ಅಭಿರುಹಿ. ಮಹಾಜನೋ ಸನ್ನಿಪತಿ. ಉಭೋಪಿ ಸಮಕಂ ಸಿಪ್ಪಂ ದಸ್ಸೇಸುಂ. ಪುನ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಿಂ ವಿಲೋಮಂ ಕಾರೇಸಿ, ಸೋ ‘‘ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಓಸಕ್ಕಿ, ‘‘ಓಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪುರತೋ ಧಾವಿ, ‘‘ತಿಟ್ಠಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ನಿಪಜ್ಜಿ, ‘‘ನಿಪಜ್ಜಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ‘‘ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿ, ‘‘ನಿಕ್ಖಿಪಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಗಣ್ಹಿ. ಮಹಾಜನೋ ‘‘ಅರೇ ದುಟ್ಠಅನ್ತೇವಾಸಿಕ, ತ್ವಂ ಆಚರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಾರಮ್ಭಂ ಕರೋಸಿ, ಅತ್ತನೋ ಪಮಾಣಂ ನ ಜಾನಾಸಿ, ‘ಆಚರಿಯೇನ ಸಮಕಂ ಜಾನಾಮೀ’ತಿ ಏವಂಸಞ್ಞೀ ಹೋಸೀ’’ತಿ ಲೇಡ್ಡುದಣ್ಡಾದೀಹಿ ಪಹರಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹತ್ಥಿಮ್ಹಾ ಓರುಯ್ಹ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸಿಪ್ಪಂ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಸುಖತ್ಥಾಯ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಪನ ಗಹಿತಸಿಪ್ಪಂ ದುಕ್ಕಟಉಪಾಹನಾ ವಿಯ ವಿನಾಸಮೇವ ಆವಹತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇದಂ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೧೬೧. ‘‘ಯಥಾಪಿ ಕೀತಾ ಪುರಿಸಸ್ಸುಪಾಹನಾ, ಸುಖಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ದುಖಂ ಉದಬ್ಬಹೇ;

ಘಮ್ಮಾಭಿತತ್ತಾ ತಲಸಾ ಪಪೀಳಿತಾ, ತಸ್ಸೇವ ಪಾದೇ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಖಾದರೇ.

೧೬೨. ‘‘ಏವಮೇವ ಯೋ ದುಕ್ಕುಲೀನೋ ಅನರಿಯೋ, ತಮ್ಮಾಕ ವಿಜ್ಜಞ್ಚ ಸುತಞ್ಚ ಆದಿಯ;

ತಮೇವ ಸೋ ತತ್ಥ ಸುತೇನ ಖಾದತಿ, ಅನರಿಯೋ ವುಚ್ಚತಿ ಪಾನದೂಪಮೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಉದಬ್ಬಹೇತಿ ಉದಬ್ಬಹೇಯ್ಯ. ಘಮ್ಮಾಭಿತತ್ತಾ ತಲಸಾ ಪಪೀಳಿತಾತಿ ಘಮ್ಮೇನ ಅಭಿತತ್ತಾ ಪಾದತಲೇನ ಚ ಪೀಳಿತಾ. ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಯೇನ ತಾ ಸುಖತ್ಥಾಯ ಕಿಣಿತ್ವಾ ಪಾದೇಸು ಪಟಿಮುಕ್ಕಾ ದುಕ್ಕಟೂಪಾಹನಾ, ತಸ್ಸೇವ. ಖಾದರೇತಿ ವಣಂ ಕರೋನ್ತಾ ಪಾದೇ ಖಾದನ್ತಿ.

ದುಕ್ಕುಲೀನೋತಿ ದುಜ್ಜಾತಿಕೋ ಅಕುಲಪುತ್ತೋ. ಅನರಿಯೋತಿ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪವಜ್ಜಿತೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ. ತಮ್ಮಾಕ ವಿಜ್ಜಞ್ಚ ಸುತಞ್ಚ ಆದಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ತಂ ತಂ ಮನತೀತಿ ‘‘ತಮ್ಮೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ತಮ್ಮಾಕೋ, ತಂ ತಂ ಸಿಪ್ಪಂ ಆಸೇವತಿ ಪರಿವತ್ತೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ಆಚರಿಯಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ. ತಸ್ಮಾ ತಮ್ಮಾಕಾ, ಗಾಥಾಬನ್ಧಸುಖತ್ಥಂ ಪನಸ್ಸ ರಸ್ಸಭಾವೋ ಕತೋ. ವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಅಟ್ಠಾರಸಸು ವಿಜ್ಜಾಟ್ಠಾನೇಸು ಯಂಕಿಞ್ಚಿ. ಸುತನ್ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸುತಪರಿಯತ್ತಿ. ಆದಿಯಾತಿಆದಿಯಿತ್ವಾ. ತಮೇವ ಸೋ ತತ್ಥ ಸುತೇನ ಖಾದತೀತಿ ತಮೇವಾತಿ ಅತ್ತಾನಮೇವ. ಸೋತಿ ಯೋ ದುಕ್ಕುಲೀನೋ ಅನರಿಯೋ ಆಚರಿಯಮ್ಹಾ ವಿಜ್ಜಞ್ಚ ಸುತಞ್ಚ ಆದಿಯತಿ, ಸೋ. ತತ್ಥ ಸುತೇನ ಖಾದತೀತಿ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸುತೇನ ಸೋ ಅತ್ತಾನಮೇವ ಖಾದತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ತೇನೇವ ಸೋ ತತ್ಥ ಸುತೇನ ಖಾದತೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ತಸ್ಸಾಪಿ ಸೋ ತೇನ ತತ್ಥ ಸುತೇನ ಅತ್ತಾನಮೇವ ಖಾದತೀತಿ ಅಯಮೇವ ಅತ್ಥೋ. ಅನರಿಯೋ ವುಚ್ಚತಿ ಪಾನದೂಪಮೋತಿ ಇತಿ ಅನರಿಯೋ ದುಪಾಹನೂಪಮೋ ದುಕ್ಕಟೂಪಾಹನೂಪಮೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ದುಕ್ಕಟೂಪಾಹನಾ ಪುರಿಸಂ ಖಾದನ್ತಿ, ಏವಮೇಸ ಸುತೇನ ಖಾದನ್ತೋ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಖಾದತಿ. ಅಥ ವಾ ಪಾನಾಯ ದುತೋತಿ ಪಾನದು, ಉಪಾಹನೂಪತಾಪಿತಸ್ಸ ಉಪಾಹನಾಯ ಖಾದಿತಪಾದಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ. ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಸೋ ಅತ್ತಾನಂ ಸುತೇನ ಖಾದತಿ, ಸೋ ತೇನ ಸುತೇನ ಖಾದಿತತ್ತಾ ‘‘ಅನರಿಯೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಪಾನದೂಪಮೋ, ಉಪಾಹನೂಪತಾಪಿತಪಾದಸದಿಸೋತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ರಾಜಾ ತುಟ್ಠೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ಅದಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಆಚರಿಯೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಉಪಾಹನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೨೩೨] ೨. ವೀಣಾಥೂಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಏಕಚಿನ್ತಿತೋಯಮತ್ಥೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಕುಮಾರಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಾ ಕಿರೇಕಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹೇ ಉಸಭರಾಜಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕಯಿರಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಧಾತಿಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಅಮ್ಮ, ಕೋ ನಾಮೇಸ ಏವಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಲಭತೀ’’ತಿ. ‘‘ಉಸಭರಾಜಾ ನಾಮ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ. ಪುನ ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ಪಾಸಾದೇ ಠತ್ವಾ ಅನ್ತರವೀಥಿಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಏಕಂ ಖುಜ್ಜಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಗುನ್ನಂ ಅನ್ತರೇ ಜೇಟ್ಠಕಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಕಕುಧಂ ಹೋತಿ, ಮನುಸ್ಸಜೇಟ್ಠಕಸ್ಸಪಿ ತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಪುರಿಸೂಸಭೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಏತಸ್ಸ ಮಯಾ ಪಾದಪರಿಚಾರಿಕಾಯ ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಸಾ ದಾಸಿಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತುಕಾಮಾ, ಅಸುಕಟ್ಠಾನಂ ಕಿರ ಗನ್ತ್ವಾ ತಿಟ್ಠಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಸಾರಭಣ್ಡಕಂ ಆದಾಯ ಅಞ್ಞಾತಕವೇಸೇನ ಪಾಸಾದಾ ಓತರಿತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಲಾಯಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ನಗರೇ ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಚ ಪಾಕಟಂ ಜಾತಂ. ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಸುಕಾ ಕಿರ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಖುಜ್ಜೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಲಾತಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವೇಸಾ ಖುಜ್ಜಂ ಕಾಮೇತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಕಾಮೇಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿಗಮಗಾಮೇ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಘರಾವಾಸಂ ವಸನ್ತೋ ಪುತ್ತಧೀತಾಹಿ ವಡ್ಢಮಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಬಾರಾಣಸೀಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಧೀತರಂ ವಾರೇತ್ವಾ ದಿವಸಂ ಠಪೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹೇ ಉಸಭಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೋ ನಾಮೇಸೋ’’ತಿ ಧಾತಿಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಉಸಭೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಏಕಂ ಖುಜ್ಜಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಪುರಿಸೂಸಭೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಾರಭಣ್ಡಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಲಾಯಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಖೋ ‘‘ಸೇಟ್ಠಿಧೀತರಂ ಗೇಹಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಮೇವ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಮಗ್ಗಂ ಅಗಮಂಸು. ಅಥ ಖುಜ್ಜಸ್ಸ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಸೀತಾಸಿಹತಸ್ಸ ಅರುಣೋದಯೇ ಸರೀರೇ ವಾತೋ ಕುಪ್ಪಿ, ಮಹನ್ತಾ ವೇದನಾ ವತ್ತನ್ತಿ. ಸೋ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ವೇದನಾಪ್ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ವೀಣಾದಣ್ಡಕೋ ವಿಯ ಸಂಕುಟಿತೋ ನಿಪಜ್ಜಿ, ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾಪಿಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತರಂ ಖುಜ್ಜಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬೩. ‘‘ಏಕಚಿನ್ತಿತೋಯಮತ್ಥೋ, ಬಾಲೋ ಅಪರಿಣಾಯಕೋ;

ನ ಹಿ ಖುಜ್ಜೇನ ವಾಮೇನ, ಭೋತಿ ಸಙ್ಗನ್ತುಮರಹಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಏಕಚಿನ್ತಿತೋಯಮತ್ಥೋತಿ ಅಮ್ಮ, ಯಂ ತ್ವಂ ಅತ್ಥಂ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಖುಜ್ಜೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಲಾತಾ, ಅಯಂ ತಯಾ ಏಕಿಕಾಯ ಏವ ಚಿನ್ತಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಬಾಲೋ ಅಪರಿಣಾಯಕೋತಿ ಅಯಂ ಖುಜ್ಜೋ ಬಾಲೋ, ದುಪ್ಪಞ್ಞಭಾವೇನ ಮಹಲ್ಲಕೋಪಿ ಬಾಲೋವ, ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಅಸತಿ ಗನ್ತುಂ ಅಸಮತ್ಥತಾಯ ಅಪರಿಣಾಯಕೋ. ನ ಹಿ ಖುಜ್ಜೇನ ವಾಮೇನ, ಭೋತಿ ಸಙ್ಗನ್ತುಮರಹಸೀತಿ ಇಮಿನಾ ಹಿ ಖುಜ್ಜೇನ ವಾಮನತ್ತಾ ವಾಮೇನ ಭೋತಿ ತ್ವಂ ಮಹಾಕುಲೇ ಜಾತಾ ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಸಙ್ಗನ್ತುಂ ಸಹ ಗನ್ತುಂ ನಾರಹಸೀತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ತಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬೪. ‘‘ಪುರಿಸೂಸಭಂ ಮಞ್ಞಮಾನಾ, ಅಹಂ ಖುಜ್ಜಮಕಾಮಯಿಂ;

ಸೋಯಂ ಸಂಕುಟಿತೋ ಸೇತಿ, ಛಿನ್ನತನ್ತಿ ಯಥಾ ಥುಣಾ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಅಹಂ, ಅಯ್ಯ, ಏಕಂ ಉಸಭಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಗುನ್ನಂ ಜೇಟ್ಠಕಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಕಕುಧಂ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸಪಿ ತಂ ಅತ್ಥಿ, ಇಮಿನಾಪಿ ಪುರಿಸೂಸಭೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಏವಮಹಂ ಖುಜ್ಜಂ ಪುರಿಸೂಸಭಂ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಅಕಾಮಯಿಂ. ಸೋಯಂ ಯಥಾ ನಾಮ ಛಿನ್ನತನ್ತಿ ಸದೋಣಿಕೋ ವೀಣಾದಣ್ಡಕೋ, ಏವಂ ಸಂಕುಟಿತೋ ಸೇತೀತಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸಾ ಅಞ್ಞಾತಕವೇಸೇನ ನಿಕ್ಖನ್ತಭಾವಮೇವ ಞತ್ವಾ ತಂ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ರಥಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಗೇಹಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಅಯಮೇವ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಅಹೋಸಿ, ಬಾರಾಣಸೀಸೇಟ್ಠಿ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ವೀಣಾಥೂಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೨೩೩] ೩. ವಿಕಣ್ಣಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಕಾಮಂ ಯಹಿಂ ಇಚ್ಛಸಿ ತೇನ ಗಚ್ಛಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಹಿ ಧಮ್ಮಸಭಂ ಆನೀತೋ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು, ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಾಮಗುಣಕಾರಣಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಾಮಗುಣಾ ನಾಮೇತೇ ಭಿಕ್ಖು ವಿಕಣ್ಣಕಸಲ್ಲಸದಿಸಾ, ಸಕಿಂ ಹದಯೇ ಪತಿಟ್ಠಂ ಲಭಮಾನಾ ವಿಕಣ್ಣಕಂ ವಿಯ ವಿದ್ಧಂ ಸುಂಸುಮಾರಂ ಮರಣಮೇವ ಪಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀತೀರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ನಚ್ಚಗೀತಾಸು ಕುಸಲಾ ನಚ್ಚಗೀತಾನಿ ಪಯೋಜೇಸುಂ, ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಾ ಗೀತಸದ್ದಲೋಲತಾಯ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ರಞ್ಞಾವ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ರಾಜಾ ತಾಲಕ್ಖನ್ಧಪ್ಪಮಾಣಂ ಮಚ್ಛಘಟಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮೇ ಮಚ್ಛಾ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಚರನ್ತೀ’’ತಿ ಅಮಚ್ಚೇ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ‘‘ಏತೇ, ದೇವ, ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ರಾಜಾ ‘‘ಏತೇ ಕಿರ ಮಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೀ’’ತಿ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ದೇವಸಿಕಂ ತಣ್ಡುಲಮ್ಬಣಂ ಪಾಚೇಸಿ. ಮಚ್ಛಾ ಭತ್ತವೇಲಾಯ ಏಕಚ್ಚೇ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ನಾಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಭತ್ತಂ ನಸ್ಸತಿ. ರಞ್ಞೋ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸತ್ತವೇಲಾಯ ಭೇರಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಭೇರಿಸಞ್ಞಾಯ ಮಚ್ಛೇಸು ಸನ್ನಿಪತಿತೇಸು ಭತ್ತಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭತ್ತಕಮ್ಮಿಕೋ ಭೇರಿಂ ಪಹರಾಪೇತ್ವಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಮಚ್ಛಾನಂ ಭತ್ತಂ ದೇತಿ. ತೇಪಿ ಭೇರಿಸಞ್ಞಾಯ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ.

ತೇಸು ಏವಂ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೇಸು ಏಕೋ ಸುಂಸುಮಾರೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಚ್ಛೇ ಖಾದಿ. ಭತ್ತಕಮ್ಮಿಕೋ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಸುಂಸುಮಾರಂ ಮಚ್ಛಾನಂ ಖಾದನಕಾಲೇ ವಿಕಣ್ಣಕೇನ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾವಾಯ ಠತ್ವಾ ಮಚ್ಛೇ ಖಾದಿತುಂ ಆಗತಂ ಸುಂಸುಮಾರಂ ವಿಕಣ್ಣಕೇನ ಪಹರಿ, ತಂ ತಸ್ಸ ಅನ್ತೋಪಿಟ್ಠಿಂ ಪಾವಿಸಿ. ಸೋ ವೇದನಾಪ್ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾವ ಪಲಾಯಿ. ಭತ್ತಕಮ್ಮಿಕೋ ತಸ್ಸ ವಿದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ಆಲಪನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬೫. ‘‘ಕಾಮಂ ಯಹಿಂ ಇಚ್ಛಸಿ ತೇನ ಗಚ್ಛ, ವಿದ್ಧೋಸಿ ಮಮ್ಮಮ್ಹಿ ವಿಕಣ್ಣಕೇನ;

ಹತೋಸಿ ಭತ್ತೇನ ಸುವಾದಿತೇನ, ಲೋಲೋ ಚ ಮಚ್ಛೇ ಅನುಬನ್ಧಮಾನೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಾಮನ್ತಿ ಏಕಂಸೇನ. ಯಹಿಂ ಇಚ್ಛಸಿ ತೇನ ಗಚ್ಛಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಇಚ್ಛಸಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಗಚ್ಛ. ಮಮ್ಮಮ್ಹೀತಿ ಮಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ. ವಿಕಣ್ಣಕೇನಾತಿ ವಿಕಣ್ಣಕಸಲ್ಲೇನ. ಹತೋಸಿ ಭತ್ತೇನ ಸುವಾದಿತೇನ, ಲೋಲೋ ಚ ಮಚ್ಛೇ ಅನುಬನ್ಧಮಾನೋತಿ ತ್ವಂ ಭೇರಿವಾದಿತಸಞ್ಞಾಯ ಭತ್ತೇ ದೀಯಮಾನೇ ಲೋಲೋ ಹುತ್ವಾ ಖಾದನತ್ಥಾಯ ಮಚ್ಛೇ ಅನುಬನ್ಧಮಾನೋ ತೇನ ಸವಾದಿತೇನ ಭತ್ತೇನ ಹತೋ, ಗತಟ್ಠಾನೇಪಿ ತೇ ಜೀವಿತಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬೬. ‘‘ಏವಮ್ಪಿ ಲೋಕಾಮಿಸಂ ಓಪತನ್ತೋ, ವಿಹಞ್ಞತೀ ಚಿತ್ತವಸಾನುವತ್ತೀ;

ಸೋ ಹಞ್ಞತೀ ಞಾತಿಸಖಾನ ಮಜ್ಝೇ, ಮಚ್ಛಾನುಗೋ ಸೋರಿವ ಸುಂಸುಮಾರೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಲೋಕಾಮಿಸನ್ತಿ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾ. ತೇ ಹಿ ಲೋಕೋ ಇಟ್ಠತೋ ಕನ್ತತೋ ಮನಾಪತೋ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಲೋಕಾಮಿಸ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಓಪತನ್ತೋತಿ ತಂ ಲೋಕಾಮಿಸಂ ಅನುಪತನ್ತೋ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಚಿತ್ತವಸಾನುವತ್ತೀ ಪುಗ್ಗಲೋ ವಿಹಞ್ಞತಿ ಕಿಲಮತಿ, ಸೋ ಹಞ್ಞತೀತಿ ಸೋ ಏವರೂಪೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಞಾತೀನಞ್ಚ ಸಖಾನಞ್ಚ ಮಜ್ಝೇ ಸೋ ವಿಕಣ್ಣಕೇನ ವಿದ್ಧೋ ಮಚ್ಛಾನುಗೋ ಸುಂಸುಮಾರೋ ವಿಯ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ಮನಾಪಾತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಹಞ್ಞತಿ ಕಿಲಮತಿ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣಾತಿಯೇವಾತಿ.

ಏವಂ ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ‘‘ತದಾ ಸುಂಸುಮಾರೋ ದೇವದತ್ತೋ, ಮಚ್ಛಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ, ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ವಿಕಣ್ಣಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೨೩೪] ೪. ಅಸಿತಾಭೂಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ತ್ವಮೇವ ದಾನಿಮಕರಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಕುಮಾರಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರೇಕಸ್ಮಿಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾಕಕುಲೇ ಏಕಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ, ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಸಮಾನಜಾತಿಕಂ ಕುಲಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾಮಿಕೋ ತಂ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಅಮಞ್ಞಮಾನೋ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಚಿತ್ತವಸೇನ ಚರತಿ. ಸಾ ತಸ್ಸ ತಂ ಅತ್ತನಿ ಅನಾದರತಂ ಅಗಣೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕೇ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೀ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಸಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಗ್ಗಫಲಸುಖೇನ ವೀತಿನಾಮಯಮಾನಾ ‘‘ಸಾಮಿಕೋಪಿ ಮಂ ನ ಇಚ್ಛತಿ, ಘರಾವಾಸೇನ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತಸ್ಸಾ ಸಾ ಕಿರಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಪಾಕಟಾ ಜಾತಾ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಸುಕಕುಲಸ್ಸ ಧೀತಾ ಅತ್ಥಗವೇಸಿಕಾ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಅನಿಚ್ಛಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಪುನ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾ, ಏವಂ ಅತ್ಥಗವೇಸಿಕಾ, ಆವುಸೋ ಸಾ ಕುಮಾರಿಕಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವೇಸಾ ಕುಲಧೀತಾ ಅತ್ಥಗವೇಸಿಕಾ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅತ್ಥಗವೇಸಿಕಾಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಕುಮಾರಸ್ಸ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾಸಙ್ಕೋ ಪುತ್ತಂ ರಟ್ಠಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ಸೋ ಅಸಿತಾಭುಂ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ದೇವಿಂ ಆದಾಯ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛಮಂಸಫಲಾಫಲಾನಿ ಖಾದನ್ತೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ನಿವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸೋ ಏಕಂ ಕಿನ್ನರಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ‘‘ಇಮಂ ಪಜಾಪತಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಸಿತಾಭುಂ ಅಗಣೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಅನುಪದಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾ ತಂ ಕಿನ್ನರಿಂ ಅನುಬನ್ಧಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಂ ಅಗಣೇತ್ವಾ ಕಿನ್ನರಿಂ ಅನುಬನ್ಧತಿ, ಕಿಂ ಮೇ ಇಮಿನಾ’’ತಿ ವಿರತ್ತಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕಥಾಪೇತ್ವಾ ಕಸಿಣಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋಪಿ ಕಿನ್ನರಿಂ ಅನುಬನ್ಧನ್ತೋ ವಿಚರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಗತಮಗ್ಗಮ್ಪಿ ಅದಿಸ್ವಾ ಛಿನ್ನಾಸೋ ಹುತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಭಿಮುಖೋವ ಆಗತೋ. ಅಸಿತಾಭೂ ತಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಮಣಿವಣ್ಣೇ ಗಗನತಲೇ ಠಿತಾ ‘‘ಅಯ್ಯಪುತ್ತ, ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಯಾ ಇದಂ ಝಾನಸುಖಂ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬೭. ‘‘ತ್ವಮೇವ ದಾನಿಮಕರ, ಯಂ ಕಾಮೋ ಬ್ಯಗಮಾ ತಯಿ;

ಸೋಯಂ ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಧಿಕೋ, ಖರಛಿನ್ನಂವ ರೇನುಕ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ತ್ವಮೇವ ದಾನಿಮಕರಾತಿ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತ, ಮಂ ಪಹಾಯ ಕಿನ್ನರಿಂ ಅನುಬನ್ಧನ್ತೋ ತ್ವಞ್ಞೇವ ಇದಾನಿ ಇದಂ ಅಕರ. ಯಂ ಕಾಮೋ ಬ್ಯಗಮಾ ತಯೀತಿ ಯಂ ಮಮ ತಯಿ ಕಾಮೋ ವಿಗತೋ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನಪ್ಪಹಾನೇನ ಪಹೀನೋ, ಯಸ್ಸ ಪಹೀನತ್ತಾ ಅಹಂ ಇಮಂ ವಿಸೇಸಂ ಪತ್ತಾತಿ ದೀಪೇತಿ. ಸೋಯಂ ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಧಿಕೋತಿ ಸೋ ಪನ ಕಾಮೋ ಇದಾನಿ ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಧಿಕೋ ಜಾತೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿತುಂ. ಖರಛಿನ್ನಂವ ರೇನುಕನ್ತಿ ಖರೋ ವುಚ್ಚತಿ ಕಕಚೋ, ರೇನುಕಂ ವುಚ್ಚತಿ ಹತ್ಥಿದನ್ತೋ. ಯಥಾ ಕಕಚೇನ ಛಿನ್ನೋ ಹತ್ಥಿದನ್ತೋ ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಧಿಕೋ ಹೋತಿ, ನ ಪುನ ಪುರಿಮನಯೇನ ಅಲ್ಲೀಯತಿ, ಏವಂ ಪುನ ಮಯ್ಹಂ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಘಟನಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಗತಕಾಲೇ ಪರಿದೇವಮಾನೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬೮. ‘‘ಅತ್ರಿಚ್ಛಂ ಅತಿಲೋಭೇನ, ಅತಿಲೋಭಮದೇನ ಚ;

ಏವಂ ಹಾಯತಿ ಅತ್ಥಮ್ಹಾ, ಅಹಂವ ಅಸಿತಾಭುಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅತ್ರಿಚ್ಛಂ ಅತಿಲೋಭೇನಾತಿ ಅತ್ರಿಚ್ಛಾ ವುಚ್ಚತಿ ಅತ್ರ ಅತ್ರ ಇಚ್ಛಾಸಙ್ಖಾತಾ ಅಪರಿಯನ್ತತಣ್ಹಾ, ಅತಿಲೋಭೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಲೋಭೋ. ಅತಿಲೋಭಮದೇನ ಚಾತಿ ಪುರಿಸಮದಂ ಉಪ್ಪಾದನತೋ ಅತಿಲೋಭಮದೋ ನಾಮ ಜಾಯತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಅತ್ರಿಚ್ಛಾವಸೇನ ಅತ್ರಿಚ್ಛಮಾನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅತಿಲೋಭೇನ ಚ ಅತಿಲೋಭಮದೇನ ಚ ಯಥಾ ಅಹಂ ಅಸಿತಾಭುಯಾ ರಾಜಧೀತಾಯ ಪರಿಹೀನೋ, ಏವಂ ಅತ್ಥಾ ಹಾಯತೀತಿ.

ಇತಿ ಸೋ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಏಕಕೋವ ವಸಿತ್ವಾ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ರಾಜಪುತ್ತೋ ಚ ರಾಜಧೀತಾ ಚ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಜನಾ ಅಹೇಸುಂ, ತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಸಿತಾಭೂಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ.

[೨೩೫] ೫. ವಚ್ಛನಖಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸುಖಾ ಘರಾ ವಚ್ಛನಖಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ರೋಜಮಲ್ಲಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಕಿರಾಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಗಿಹಿಸಹಾಯೋ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಆಗಮನತ್ಥಾಯ ಥೇರಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಪಾಹೇಸಿ, ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ಥೇರಂ ನಾನಗ್ಗರಸಭೋಜನಂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ಥೇರಂ ಗಿಹಿಭೋಗೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ನಿಮನ್ತೇನ್ತೋ ‘‘ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಮಮ ಗೇಹೇ ಪಹೂತಂ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಅವಿಞ್ಞಾಣಕರತನಂ, ಇದಂ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ತುಯ್ಹಂ ದಮ್ಮಿ, ಏಹಿ ಉಭೋ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಾಮಾ’’ತಿ. ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ಕಾಮಗುಣೇಸು ಆದೀನವಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ದಿಟ್ಠೋ ತೇ, ಆನನ್ದ, ರೋಜೋ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಪುಚ್ಛಿತೋ ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಿಮಸ್ಸ ಕಥೇಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಂ ರೋಜೋ ಘರಾವಾಸೇನ ನಿಮನ್ತೇಸಿ, ಅಥಸ್ಸಾಹಂ ಘರಾವಾಸೇ ಚೇವ ಕಾಮಗುಣೇಸು ಚ ಆದೀನವಂ ಕಥೇಸಿ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ರೋಜೋ ಮಲ್ಲೋ ಇದಾನೇವ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಘರಾವಾಸೇನ ನಿಮನ್ತೇಸಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ನಿಮನ್ತೇಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ನಿಗಮಗಾಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಚಿರಂ ವಸಿತ್ವಾ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಸೇವನತ್ಥಾಯ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪತ್ವಾ ರಾಜುಯ್ಯಾನೇ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಬಾರಾಣಸಿಸೇಟ್ಠಿ ಆಚಾರವಿಹಾರೇ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಗೇಹಂ ನೇತ್ವಾ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ವಸನತ್ಥಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತೋ ಉಯ್ಯಾನೇ ವಸಾಪೇಸಿ. ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಉಪ್ಪನ್ನಸಿನೇಹಾ ಅಹೇಸುಂ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಬಾರಾಣಸಿಸೇಟ್ಠಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೇ ಪೇಮವಿಸ್ಸಾಸವಸೇನ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ನಾಮ ದುಕ್ಖಾ, ಮಮ ಸಹಾಯಂ ವಚ್ಛನಖಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ಉಪ್ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ವಿಭವಂ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ದತ್ವಾ ದ್ವೇಪಿ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಧುರಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ ವಚ್ಛನಖ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ನಾಮ ದುಕ್ಖಾ, ಸುಖೋ ಘರಾವಾಸೋ, ಏಹಿ ಉಭೋ ಸಮಗ್ಗಾ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಾ ವಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬೯. ‘‘ಸುಖಾ ಘರಾ ವಚ್ಛನಖ, ಸಹಿರಞ್ಞಾ ಸಭೋಜನಾ;

ಯತ್ಥ ಭುತ್ವಾ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚ, ಸಯೇಯ್ಯಾಥ ಅನುಸ್ಸುಕೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಹಿರಞ್ಞಾತಿ ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನಾ. ಸಭೋಜನಾತಿ ಬಹುಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಾ. ಯತ್ಥ ಭುತ್ವಾ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚಾತಿ ಯೇಸು ಸಹಿರಞ್ಞಭೋಜನೇಸು ಘರೇಸು ನಾನಗ್ಗರಸಾನಿ ಭೋಜನಾನಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಪಾನಾನಿ ಚ ಪಿವಿತ್ವಾ. ಸಯೇಯ್ಯಾಥ ಅನುಸ್ಸುಕೋತಿ ಯೇಸು ಅಲಙ್ಕತಸಿರಿಸಯನಪಿಟ್ಠೇ ಅನುಸ್ಸುಕೋ ಹುತ್ವಾ ಸಯೇಯ್ಯಾಸಿ, ತೇ ಘರಾ ನಾಮ ಅತಿವಿಯ ಸುಖಾತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ, ತ್ವಂ ಅಞ್ಞಾಣತಾಯ ಕಾಮಗಿದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಘರಾವಾಸಸ್ಸ ಗುಣಂ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಚ ಅಗುಣಂ ಕಥೇಸಿ, ಘರಾವಾಸಸ್ಸ ತೇ ಅಗುಣಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ಸುಣಾಹಿ ದಾನೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೦. ‘‘ಘರಾ ನಾನೀಹಮಾನಸ್ಸ, ಘರಾ ನಾಭಣತೋ ಮುಸಾ;

ಘರಾ ನಾದಿನ್ನದಣ್ಡಸ್ಸ, ಪರೇಸಂ ಅನಿಕುಬ್ಬತೋ;

ಏವಂ ಛಿದ್ದಂ ದುರಭಿಸಮ್ಭವಂ, ಕೋ ಘರಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಘರಾ ನಾನೀಹಮಾನಸ್ಸಾತಿ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಕಸಿಗೋರಕ್ಖಾದಿಕರಣೇನ ಅನೀಹಮಾನಸ್ಸ ಅವಾಯಮನ್ತಸ್ಸ ಘರಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಘರಾವಾಸೋ ನ ಪತಿಟ್ಠಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಘರಾ ನಾಭಣತೋ ಮುಸಾತಿ ಖೇತ್ತವತ್ಥುಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಅಮುಸಾಭಣತೋಪಿ ಘರಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಘರಾ ನಾದಿನ್ನದಣ್ಡಸ್ಸ, ಪರೇಸಂ ಅನಿಕುಬ್ಬತೋತಿ ನಾದಿನ್ನದಣ್ಡಸ್ಸಾತಿ ಅಗ್ಗಹಿತದಣ್ಡಸ್ಸ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತದಣ್ಡಸ್ಸ ಪರೇಸಂ ಅನಿಕುಬ್ಬತೋ ಘರಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಯೋ ಪನ ಆದಿನ್ನದಣ್ಡೋ ಹುತ್ವಾ ಪರೇಸಂ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಾದೀನಂ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಅಪರಾಧೇ ಅಪರಾಧಾನುರೂಪಂ ವಧಬನ್ಧನಛೇದನತಾಳನಾದಿವಸೇನ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸೇವ ಘರಾವಾಸೋ ಸಣ್ಠಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಛಿದ್ದಂ ದುರಭಿಸಮ್ಭವಂ, ಕೋ ಘರಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತೀತಿ ತಂ ದಾನಿ ಏವಂ ಏತೇಸಂ ಈಹನಾದೀನಂ ಅಕರಣೇ ಸತಿ ತಾಯ ತಾಯ ಪರಿಹಾನಿಯಾ ಛಿದ್ದಂ ಕರಣೇಪಿ ಸತಿ ನಿಚ್ಚಮೇವ ಕಾತಬ್ಬತೋ ದುರಭಿಸಮ್ಭವಂ ದುರಾರಾಧನೀಯಂ, ನಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಪಿ ವಾ ದುರಭಿಸಮ್ಭವಮೇವ ದುಪ್ಪೂರಂ ಘರಾವಾಸಂ ‘‘ಅಹಂ ನಿಪ್ಪರಿತಸ್ಸೋ ಹುತ್ವಾ ಅಜ್ಝಾವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕೋ ಪಟಿಪಜ್ಜತೀತಿ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಘರಾವಾಸಸ್ಸ ದೋಸಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿಸೇಟ್ಠಿ ರೋಜೋ ಮಲ್ಲೋ ಅಹೋಸಿ, ವಚ್ಛನಖಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ವಚ್ಛನಖಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಞ್ಚಮಾ.

[೨೩೬] ೬. ಬಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಭದ್ದಕೋ ವತಯಂ ಪಕ್ಖೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಕುಹಕಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಞ್ಹಿ ಸತ್ಥಾ ಆನೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಕುಹಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸರೇ ಮಚ್ಛೋ ಹುತ್ವಾ ಮಹಾಪರಿವಾರೋ ವಸಿ. ಅಥೇಕೋ ಬಕೋ ‘‘ಮಚ್ಛೇ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸರಸ್ಸ ಆಸನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಸೀಸಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಪಕ್ಖೇ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಮನ್ದಮನ್ದೋ ಮಚ್ಛೇ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ ತೇಸಂ ಪಮಾದಂ ಆಗಮಯಮಾನೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಮಚ್ಛಗಣಪರಿವುತೋ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ತಂ ಠಾನಂ ಪಾಪುಣಿ. ಮಚ್ಛಗಣೋ ತಂ ಬಕಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೧. ‘‘ಭದ್ದಕೋ ವತಯಂ ಪಕ್ಖೀ, ದಿಜೋ ಕುಮುದಸನ್ನಿಭೋ;

ವೂಪಸನ್ತೇಹಿ ಪಕ್ಖೇಹಿ, ಮನ್ದಮನ್ದೋವ ಝಾಯತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮನ್ದಮನ್ದೋವ ಝಾಯತೀತಿ ಅಬಲಬಲೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಜಾನನ್ತೋ ವಿಯ ಏಕಕೋವ ಝಾಯತೀತಿ.

ಅಥ ನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೨. ‘‘ನಾಸ್ಸ ಸೀಲಂ ವಿಜಾನಾಥ, ಅನಞ್ಞಾಯ ಪಸಂಸಥ;

ಅಮ್ಹೇ ದಿಜೋ ನ ಪಾಲೇತಿ, ತೇನ ಪಕ್ಖೀ ನ ಫನ್ದತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅನಞ್ಞಾಯಾತಿ ಅಜಾನಿತ್ವಾ. ಅಮ್ಹೇ ದಿಜೋ ನ ಪಾಲೇತೀತಿ ಏಸ ದಿಜೋ ಅಮ್ಹೇ ನ ರಕ್ಖತಿ ನ ಗೋಪಾಯತಿ, ‘‘ಕತರಂ ನು ಖೋ ಏತೇಸು ಕಬಳಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇತಿ. ತೇನ ಪಕ್ಖೀ ನ ಫನ್ದತೀತಿ ತೇನಾಯಂ ಸಕುಣೋ ನ ಫನ್ದತಿ ನ ಚಲತೀತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಮಚ್ಛಗಣೋ ಉದಕಂ ಖೋಭೇತ್ವಾ ಬಕಂ ಪಲಾಪೇಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಬಕೋ ಕುಹಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಹೋಸಿ, ಮಚ್ಛರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಬಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಛಟ್ಠಾ.

[೨೩೭] ೭. ಸಾಕೇತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಕೋ ನು ಖೋ ಭಗವಾ ಹೇತೂತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾಕೇತಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಾಕೇತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಪನೇತ್ಥ ಅತೀತಮ್ಪಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಮ್ಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಏಕಕನಿಪಾತೇ (ಜಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧.ಸಾಕೇತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ) ಕಥಿತಮೇವ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪನ ವಿಹಾರಂ ಗತಕಾಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಸಿನೇಹೋ ನಾಮೇಸ, ಭನ್ತೇ, ಕಥಂ ಪತಿಟ್ಠಾತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹಂಸು –

೧೭೩. ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಭಗವಾ ಹೇತು, ಏಕಚ್ಚೇ ಇಧ ಪುಗ್ಗಲೇ;

ಅತೀವ ಹದಯಂ ನಿಬ್ಬಾತಿ, ಚಿತ್ತಞ್ಚಾಪಿ ಪಸೀದತೀ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಕೋ ನು ಖೋ ಹೇತು, ಯೇನ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಪುಗ್ಗಲೇ ದಿಟ್ಠಮತ್ತೇಯೇವ ಹದಯಂ ಅತಿವಿಯ ನಿಬ್ಬಾತಿ, ಸುವಾಸಿತಸ್ಸ ಸೀತಸ್ಸ ಉದಕಸ್ಸ ಘಟಸಹಸ್ಸೇನ ಪರಿಸಿತ್ತಂ ವಿಯ ಸೀತಲಂ ಹೋತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ನ ನಿಬ್ಬಾತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ದಿಟ್ಠಮತ್ತೇಯೇವ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿ, ಮುದು ಹೋತಿ, ಪೇಮವಸೇನ ಅಲ್ಲೀಯತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ನ ಅಲ್ಲೀಯತೀತಿ.

ಅಥ ನೇಸಂ ಸತ್ಥಾ ಪೇಮಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೪. ‘‘ಪುಬ್ಬೇವ ಸನ್ನಿವಾಸೇನ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಹಿತೇನ ವಾ;

ಏವಂ ತಂ ಜಾಯತೇ ಪೇಮಂ, ಉಪ್ಪಲಂವ ಯಥೋದಕೇ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪೇಮಂ ನಾಮೇತಂ ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಜಾಯತಿ, ಪುರಿಮಭವೇ ಮಾತಾ ವಾ ಪಿತಾ ವಾ ಪುತ್ತೋ ವಾ ಧೀತಾ ವಾ ಭಾತಾ ವಾ ಭಗಿನೀ ವಾ ಪತಿ ವಾ ಭರಿಯಾ ವಾ ಸಹಾಯೋ ವಾ ಮಿತ್ತೋ ವಾ ಹುತ್ವಾ ಯೋ ಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ವುತ್ಥಪುಬ್ಬೋ, ತಸ್ಸ ಇಮಿನಾ ಪುಬ್ಬೇವ ಸನ್ನಿವಾಸೇನ ಭವನ್ತರೇಪಿ ಅನುಬನ್ಧನ್ತೋ ಸೋ ಸಿನೇಹೋ ನ ವಿಜಹತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಕತೇನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಹಿತೇನ ವಾ ಏವಂ ತಂ ಜಾಯತೇ ಪೇಮಂ, ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪೇಮಂ ನಾಮ ಜಾಯತಿ. ಯಥಾ ಕಿಂ? ಉಪ್ಪಲಂವ ಯಥೋದಕೇತಿ. ವಾ-ಕಾರಸ್ಸ ರಸ್ಸತ್ತಂ ಕತಂ. ಸಮುಚ್ಚಯತ್ಥೇ ಚೇಸ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ಉಪ್ಪಲಞ್ಚ ಸೇಸಂ ಜಲಜಪುಪ್ಫಞ್ಚ ಯಥಾ ಉದಕೇ ಜಾಯಮಾನಂ ದ್ವೇ ಕಾರಣಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜಾಯತಿ ಉದಕಞ್ಚೇವ ಕಲಲಞ್ಚ, ತಥಾ ಏತೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪೇಮಂ ಜಾಯತೀತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಚ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಜನಾ ಅಹೇಸುಂ, ಪುತ್ತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸಾಕೇತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಸತ್ತಮಾ.

[೨೩೮] ೮. ಏಕಪದಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಇಙ್ಘ ಏಕಪದಂ, ತಾತಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿವಾಸೀ ಕಿರೇಸ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ, ಅಥಸ್ಸ ಏಕದಿವಸಂ ಅಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪುತ್ತೋ ಅತ್ಥಸ್ಸ ದ್ವಾರಂ ನಾಮ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ‘‘ಬುದ್ಧವಿಸಯೋ ಏಸ ಪಞ್ಹೋ, ನ ತಂ ಅಞ್ಞೋ ಕಥೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಯಂ ಮೇ ದಾರಕೋ ಊರುಮ್ಹಿ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅತ್ಥಸ್ಸ ದ್ವಾರಂ ನಾಮ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ, ಅಹಂ ತಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಇಧಾಗತೋ, ಕಥೇಥ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ಪಞ್ಹ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಖೋ, ಉಪಾಸಕ, ಅಯಂ ದಾರಕೋ ಇದಾನೇವ ಅತ್ಥಗವೇಸಕೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅತ್ಥಗವೇಸಕೋವ ಹುತ್ವಾ ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಪಣ್ಡಿತೇ ಪುಚ್ಛಿ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾಪಿಸ್ಸ ಕಥೇಸುಂ, ಭವಸಙ್ಖೇಪಗತತ್ತಾ ಪನ ನ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ದಹರೋ ಕುಮಾರೋ ಊರುಮ್ಹಿ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಮಯ್ಹಂ ಏಕಪದಂ ಅನೇಕತ್ಥನಿಸ್ಸಿತಂ ಏಕಂ ಕಾರಣಂ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೫. ‘‘ಇಙ್ಘ ಏಕಪದಂ ತಾತ, ಅನೇಕತ್ಥಪದಸ್ಸಿತಂ;

ಕಿಞ್ಚಿ ಸಙ್ಗಾಹಿಕಂ ಬ್ರೂಸಿ, ಯೇನತ್ಥೇ ಸಾಧಯೇಮಸೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಇಙ್ಘಾತಿ ಯಾಚನತ್ಥೇ ಚೋದನತ್ಥೇ ವಾ ನಿಪಾತೋ. ಏಕಪದನ್ತಿ ಏಕಂ ಕಾರಣಪದಂ, ಏಕಂ ಕಾರಣೂಪಸಞ್ಹಿತಂ ವಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಪದಂ. ಅನೇಕತ್ಥಪದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಅನೇಕಾನಿ ಅತ್ಥಪದಾನಿ ಕಾರಣಪದಾನಿ ನಿಸ್ಸಿತಂ. ಕಿಞ್ಚಿ ಸಙ್ಗಾಹಿಕಂ ಬ್ರೂಸೀತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಏಕಪದಂ ಬಹೂನಂ ಪದಾನಂ ಸಙ್ಗಾಹಿಕಂ ಬ್ರೂಹಿ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಯೇನತ್ಥೇ ಸಾಧಯೇಮಸೇತಿ ಯೇನ ಏಕೇನ ಪದೇನ ಅನೇಕತ್ಥನಿಸ್ಸಿತೇನ ಮಯಂ ಅತ್ತನೋ ವುಡ್ಢಿಂ ಸಾಧೇಯ್ಯಾಮ, ತಂ ಮೇ ಕಥೇಹೀತಿ ಪುಚ್ಛಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ಕಥೇನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೬. ‘‘ದಕ್ಖೇಯ್ಯೇಕಪದಂ ತಾತ, ಅನೇಕತ್ಥಪದಸ್ಸಿತಂ;

ತಞ್ಚ ಸೀಲೇನ ಸಞ್ಞುತ್ತಂ, ಖನ್ತಿಯಾ ಉಪಪಾದಿತಂ;

ಅಲಂ ಮಿತ್ತೇ ಸುಖಾಪೇತುಂ, ಅಮಿತ್ತಾನಂ ದುಖಾಯ ಚಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದಕ್ಖೇಯ್ಯೇಕಪದನ್ತಿ ದಕ್ಖೇಯ್ಯಂ ಏಕಪದಂ. ದಕ್ಖೇಯ್ಯಂ ನಾಮ ಲಾಭುಪ್ಪಾದಕಸ್ಸ ಛೇಕಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ವೀರಿಯಂ. ಅನೇಕತ್ಥಪದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ವೀರಿಯಂ ಅನೇಕೇಹಿ ಅತ್ಥಪದೇಹಿ ನಿಸ್ಸಿತಂ. ಕತರೇಹೀತಿ? ಸೀಲಾದೀಹಿ. ತೇನೇವ ‘‘ತಞ್ಚ ಸೀಲೇನ ಸಞ್ಞುತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ತಞ್ಚ ಪನೇತಂ ವೀರಿಯಂ ಆಚಾರಸೀಲಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಅಧಿವಾಸನಖನ್ತಿಯಾ ಉಪೇತಂ ಮಿತ್ತೇ ಸುಖಾಪೇತುಂ ಅಮಿತ್ತಾನಞ್ಚ ದುಕ್ಖಾಯ ಅಲಂ ಸಮತ್ಥಂ. ಕೋ ಹಿ ನಾಮ ಲಾಭುಪ್ಪಾದಕಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಕುಸಲವೀರಿಯಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆಚಾರಖನ್ತಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಮಿತ್ತೇ ಸುಖಾಪೇತುಂ, ಅಮಿತ್ತೇ ವಾ ದುಕ್ಖಾಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೋಪಿ ಪಿತು ಕಥಿತನಯೇನೇವ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಂ ಸಾಧೇತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪಿತಾಪುತ್ತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ‘‘ತದಾ ಪುತ್ತೋ ಅಯಮೇವ ಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಬಾರಾಣಸಿಸೇಟ್ಠಿ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಏಕಪದಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಅಟ್ಠಮಾ.

[೨೩೯] ೯. ಹರಿತಮಣ್ಡೂಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಆಸೀವಿಸಮ್ಪಿ ಮಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಕೋಸಲರಾಜಸ್ಸ ಹಿ ಪಿತಾ ಮಹಾಕೋಸಲೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರರಞ್ಞೋ ಧೀತರಂ ದದಮಾನೋ ಧೀತು ನ್ಹಾನಮೂಲಂ ಕಾಸಿಗಾಮಕಂ ನಾಮ ಅದಾಸಿ. ಸಾ ಅಜಾತಸತ್ತುನಾ ಪಿತುಘಾತಕಕಮ್ಮೇ ಕತೇ ರಞ್ಞೋ ಸಿನೇಹೇನ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಅಜಾತಸತ್ತು ಮಾತರಿ ಕಾಲಕತಾಯಪಿ ತಂ ಗಾಮಂ ಭುಞ್ಜತೇವ. ಕೋಸಲರಾಜಾ ‘‘ಪಿತುಘಾತಕಸ್ಸ ಚೋರಸ್ಸ ಮಮ ಕುಲಸನ್ತಕಂ ಗಾಮಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಜ್ಝತಿ. ಕದಾಚಿ ಮಾತುಲಸ್ಸ ಜಯೋ ಹೋತಿ, ಕದಾಚಿ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಸ್ಸ. ಯದಾ ಪನ ಅಜಾತಸತ್ತು ಜಿನಾತಿ, ತದಾ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ರಥೇ ಧಜಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ಯಸೇನ ನಗರಂ ಪವಿಸತಿ. ಯದಾ ಪನ ಪರಾಜಯತಿ, ತದಾ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಕಞ್ಚಿ ಅಜಾನಾಪೇತ್ವಾವ ಪವಿಸತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಜಾತಸತ್ತು ಮಾತುಲಂ ಜಿನಿತ್ವಾ ತುಸ್ಸತಿ, ಪರಾಜಿತೋ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಜಿನಿತ್ವಾ ತುಸ್ಸತಿ, ಪರಾಜಿತೋ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ನೀಲಮಣ್ಡೂಕಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತದಾ ಮನುಸ್ಸಾ ನದೀಕನ್ದರಾದೀಸು ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಮಚ್ಛೇ ಗಹಣತ್ಥಾಯ ಕುಮೀನಾನಿ ಓಡ್ಡೇಸುಂ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಮೀನೇ ಬಹೂ ಮಚ್ಛಾ ಪವಿಸಿಂಸು. ಅಥೇಕೋ ಉದಕಾಸೀವಿಸೋ ಮಚ್ಛೇ ಖಾದನ್ತೋ ತಂ ಕುಮೀನಂ ಪಾವಿಸಿ, ಬಹೂ ಮಚ್ಛಾ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಖಾದನ್ತಾ ಏಕಲೋಹಿತಂ ಅಕಂಸು. ಸೋ ಪಟಿಸರಣಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ಕುಮೀನಮುಖೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವೇದನಾಪ್ಪತ್ತೋ ಉದಕಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಪಜ್ಜಿ. ನೀಲಮಣ್ಡೂಕೋಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಕುಮೀನಸೂಲಮತ್ಥಕೇ ನಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಆಸೀವಿಸೋ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನಂ ಅಲಭನ್ತೋ ತತ್ಥ ನಿಪನ್ನಂ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ ನೀಲಮಣ್ಡೂಕ, ಇಮೇಸಂ ಮಚ್ಛಾನಂ ಕಿರಿಯಾ ರುಚ್ಚತಿ ತುಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೭. ‘‘ಆಸೀವಿಸಮ್ಪಿ ಮಂ ಸನ್ತಂ, ಪವಿಟ್ಠಂ ಕುಮಿನಾಮುಖಂ;

ರುಚ್ಚತೇ ಹರಿತಾಮಾತಾ, ಯಂ ಮಂ ಖಾದನ್ತಿ ಮಚ್ಛಕಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಆಸೀವಿಸಮ್ಪಿ ಮಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಮಂ ಆಗತವಿಸಂ ಸಮಾನಂ. ರುಚ್ಚತೇ ಹರಿತಾಮಾತಾ, ಯಂ ಮಂ ಖಾದನ್ತಿ ಮಚ್ಛಕಾತಿ ಏತಂ ತವ ರುಚ್ಚತಿ ಹರಿತಮಣ್ಡೂಕಪುತ್ತಾತಿ ವದತಿ.

ಅಥ ನಂ ಹರಿತಮಣ್ಡೂಕೋ ‘‘ಆಮ, ಸಮ್ಮ, ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಚೇ ತ್ವಮ್ಪಿ ತವ ಪದೇಸಂ ಆಗತೇ ಮಚ್ಛೇ ಖಾದಸಿ, ಮಚ್ಛಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಪದೇಸಂ ಆಗತಂ ತಂ ಖಾದನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ವಿಸಯೇ ಪದೇಸೇ ಗೋಚರಭೂಮಿಯಂ ಅಬಲವಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೮. ‘‘ವಿಲುಮ್ಪತೇವ ಪುರಿಸೋ, ಯಾವಸ್ಸ ಉಪಕಪ್ಪತಿ;

ಯದಾ ಚಞ್ಞೇ ವಿಲುಮ್ಪನ್ತಿ, ಸೋ ವಿಲುತ್ತೋ ವಿಲುಮ್ಪತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ವಿಲುಮ್ಪತೇವ ಪುರಿಸೋ, ಯಾವಸ್ಸ ಉಪಕಪ್ಪತೀತಿ ಯಾವ ಅಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಉಪಕಪ್ಪತಿ ಇಜ್ಝತಿ ಪವತ್ತತಿ, ತಾವ ಸೋ ಅಞ್ಞಂ ವಿಲುಮ್ಪತಿಯೇವ. ‘‘ಯಾವ ಸೋ ಉಪಕಪ್ಪತೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಯತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಸಕ್ಕೋತಿ ವಿಲುಮ್ಪಿತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯದಾ ಚಞ್ಞೇ ವಿಲುಮ್ಪನ್ತೀತಿ ಯದಾ ಚ ಅಞ್ಞೇ ಇಸ್ಸರಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಲುಮ್ಪನ್ತಿ. ಸೋ ವಿಲುತ್ತೋ ವಿಲುಮ್ಪತೀತಿ ಅಥ ಸೋ ವಿಲುಮ್ಪಕೋ ಅಞ್ಞೇಹಿ ವಿಲುಮ್ಪತಿ. ‘‘ವಿಲುಮ್ಪತೇ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅಯಮೇವತ್ಥೋ. ‘‘ವಿಲುಮ್ಪನ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ, ತಸ್ಸತ್ಥೋ ನ ಸಮೇತಿ. ಏವಂ ‘‘ವಿಲುಮ್ಪಕೋ ಪುನ ವಿಲುಮ್ಪಂ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಅಡ್ಡೇ ವಿನಿಚ್ಛಿತೇ ಉದಕಾಸೀವಿಸಸ್ಸ ದುಬ್ಬಲಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮಚ್ಛಗಣಾ ಕುಮೀನಮುಖಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ನಂ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮುಂ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಉದಕಾಸೀವಿಸೋ ಅಜಾತಸತ್ತು ಅಹೋಸಿ, ನೀಲಮಣ್ಡೂಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಹರಿತಮಣ್ಡೂಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ನವಮಾ.

[೨೪೦] ೧೦. ಮಹಾಪಿಙ್ಗಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸಬ್ಬೋ ಜನೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ದೇವದತ್ತೇ ಸತ್ಥರಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನವಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಪಥವಿಯಂ ನಿಮುಗ್ಗೇ ಜೇತವನವಾಸಿನೋ ಚ ಸಕಲರಟ್ಠವಾಸಿನೋ ಚ ‘‘ಬುದ್ಧಪಟಿಕಣ್ಟಕೋ ದೇವದತ್ತೋ ಪಥವಿಯಾ ಗಿಲಿತೋ, ನಿಹತಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತೋ ದಾನಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಜಾತೋ’’ತಿ ತುಟ್ಠಹಟ್ಠಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಪರಮ್ಪರಘೋಸೇನ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪವಾಸಿನೋ ಯಕ್ಖಭೂತದೇವಗಣಾ ಚ ತುಟ್ಠಹಟ್ಠಾ ಏವ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ದೇವದತ್ತೇ ಪಥವಿಯಂ ನಿಮುಗ್ಗೇ ‘ಬುದ್ಧಪಟಿಕಣ್ಟಕೋ ದೇವದತ್ತೋ ಪಥವಿಯಾ ಗಿಲಿತೋ’ತಿ ಮಹಾಜನೋ ಅತ್ತಮನೋ ಜಾತೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ದೇವದತ್ತೇ ಮತೇ ಮಹಾಜನೋ ತುಸ್ಸತಿ ಚೇವ ಹಸತಿ ಚ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತುಸ್ಸಿ ಚೇವ ಹಸಿ ಚಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಮಹಾಪಿಙ್ಗಲೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಅಧಮ್ಮೇನ ವಿಸಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ, ಛನ್ದಾದಿವಸೇನ ಪಾಪಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ದಣ್ಡಬಲಿಜಙ್ಘಕಹಾಪಣಾದಿಗ್ಗಹಣೇನ ಉಚ್ಛುಯನ್ತೇ ಉಚ್ಛುಂ ವಿಯ ಮಹಾಜನಂ ಪೀಳೇಸಿ ಕಕ್ಖಳೋ ಫರುಸೋ ಸಾಹಸಿಕೋ, ಪರೇಸು ಅನುದ್ದಯಾಮತ್ತಮ್ಪಿ ನಾಮಸ್ಸ ನತ್ಥಿ, ಗೇಹೇ ಇತ್ಥೀನಮ್ಪಿ ಪುತ್ತಧೀತಾನಮ್ಪಿ ಅಮಚ್ಚಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾದೀನಮ್ಪಿ ಅಪ್ಪಿಯೋ ಅಮನಾಪೋ, ಅಕ್ಖಿಮ್ಹಿ ಪತಿತರಜಂ ವಿಯ, ಭತ್ತಪಿಣ್ಡೇ ಸಕ್ಖರಾ ವಿಯ, ಪಣ್ಹಿಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪವಿಟ್ಠಕಣ್ಟಕೋ ವಿಯ ಚ ಅಹೋಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಮಹಾಪಿಙ್ಗಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಮಹಾಪಿಙ್ಗಲೋ ದೀಘರತ್ತಂ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲಕತೇ ಸಕಲಬಾರಾಣಸಿವಾಸಿನೋ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಮಹಾಹಸಿತಂ ಹಸಿತ್ವಾ ದಾರೂನಂ ಸಕಟಸಹಸ್ಸೇನ ಮಹಾಪಿಙ್ಗಲಂ ಝಾಪೇತ್ವಾ ಅನೇಕೇಹಿ ಘಟಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಆಳಾಹನಂ ನಿಬ್ಬಾಪೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ರಜ್ಜೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮಿಕೋ ನೋ ರಾಜಾ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ನಗರೇ ಉಸ್ಸವಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಸಮುಸ್ಸಿತಧಜಪಟಾಕಂ ನಗರಂ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ದ್ವಾರೇ ದ್ವಾರೇ ಮಣ್ಡಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣಲಾಜಕುಸುಮಮಣ್ಡಿತತಲೇಸು ಅಲಙ್ಕತಮಣ್ಡಪೇಸು ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು ಚೇವ ಪಿವಿಂಸು ಚ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಅಲಙ್ಕತೇ ಮಹಾತಲೇ ಸಮುಸ್ಸಿತಸೇತಚ್ಛತ್ತಸ್ಸ ಪಲ್ಲಙ್ಕವರಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಮಹಾಯಸಂ ಅನುಭವನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿರಟ್ಠಿಕದೋವಾರಿಕಾದಯೋ ಚ ರಾಜಾನಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು. ಅಥೇಕೋ ದೋವಾರಿಕೋ ನಾತಿದೂರೇ ಠತ್ವಾ ಅಸ್ಸಸನ್ತೋ ಪಸ್ಸಸನ್ತೋ ಪರೋದಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ ದೋವಾರಿಕ, ಮಮ ಪಿತರಿ ಕಾಲಕತೇ ಸಬ್ಬೇ ತುಟ್ಠಪಹಟ್ಠಾ ಉಸ್ಸವಂ ಕೀಳನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ, ತ್ವಂ ಪನ ರೋದಮಾನೋ ಠಿತೋ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮಮ ಪಿತಾ ತವೇವ ಪಿಯೋ ಅಹೋಸಿ ಮನಾಪೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭೯. ‘‘ಸಬ್ಬೋ ಜನೋ ಹಿಂಸಿತೋ ಪಿಙ್ಗಲೇನ, ತಸ್ಮಿಂ ಮತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ವೇದಯನ್ತಿ;

ಪಿಯೋ ನು ತೇ ಆಸಿ ಅಕಣ್ಹನೇತ್ತೋ, ಕಸ್ಮಾ ನು ತ್ವಂ ರೋದಸಿ ದ್ವಾರಪಾಲಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಹಿಂಸಿತೋತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇಹಿ ದಣ್ಡಬಲಿಆದೀಹಿ ಪೀಳಿತೋ. ಪಿಙ್ಗಲೇನಾತಿ ಪಿಙ್ಗಲಕ್ಖೇನ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ದ್ವೇಪಿ ಅಕ್ಖೀನಿ ನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪಿಙ್ಗಲಾನಿ ಬಿಳಾರಕ್ಖಿವಣ್ಣಾನಿ ಅಹೇಸುಂ, ತೇನೇವಸ್ಸ ‘‘ಪಿಙ್ಗಲೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಪಚ್ಚಯಾ ವೇದಯನ್ತೀತಿ ಪೀತಿಯೋ ಪವೇದಯನ್ತಿ. ಅಕಣ್ಹನೇತ್ತೋತಿ ಪಿಙ್ಗಲನೇತ್ತೋ. ಕಸ್ಮಾ ನು ತ್ವನ್ತಿ ಕೇನ ನು ಕಾರಣೇನ ತ್ವಂ ರೋದಸಿ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ತುವ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ.

ಸೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನಾಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ‘ಮಹಾಪಿಙ್ಗಲೋ ಮತೋ’ತಿ ಸೋಕೇನ ರೋದಾಮಿ, ಸೀಸಸ್ಸ ಮೇ ಸುಖಂ ಜಾತಂ. ಪಿಙ್ಗಲರಾಜಾ ಹಿ ಪಾಸಾದಾ ಓತರನ್ತೋ ಚ ಆರೋಹನ್ತೋ ಚ ಕಮ್ಮಾರಮುಟ್ಠಿಕಾಯ ಪಹರನ್ತೋ ವಿಯ ಮಯ್ಹಂ ಸೀಸೇ ಅಟ್ಠಟ್ಠ ಖಟಕೇ ದೇತಿ, ಸೋ ಪರಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ ಮಮ ಸೀಸೇ ದದಮಾನೋ ವಿಯ ನಿರಯಪಾಲಾನಮ್ಪಿ ಯಮಸ್ಸಪಿ ಸೀಲೇ ಖಟಕೇ ದಸ್ಸತಿ, ಅಥ ನಂ ತೇ ‘ಅತಿವಿಯ ಅಯಂ ಅಮ್ಹೇ ಬಾಧತೀ’ತಿ ಪುನ ಇಧೇವ ಆನೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ಅಥ ಮೇ ಸೋ ಪುನಪಿ ಸೀಸೇ ಖಟಕೇ ದದೇಯ್ಯಾತಿ ಭಯೇನಾಹಂ ರೋದಾಮೀ’’ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೮೦. ‘‘ನ ಮೇ ಪಿಯೋ ಆಸಿ ಅಕಣ್ಹನೇತ್ತೋ, ಭಾಯಾಮಿ ಪಚ್ಚಾಗಮನಾಯ ತಸ್ಸ;

ಇತೋ ಗತೋ ಹಿಂಸೇಯ್ಯ ಮಚ್ಚುರಾಜಂ, ಸೋ ಹಿಂಸಿತೋ ಆನೇಯ್ಯ ಪುನ ಇಧಾ’’ತಿ.

ಅಥ ನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಸೋ ರಾಜಾ ದಾರೂನಂ ವಾಹಸಹಸ್ಸೇನ ದಡ್ಢೋ ಉದಕಘಟಸತೇಹಿ ಸಿತ್ತೋ, ಸಾಪಿಸ್ಸ ಆಳಾಹನಭೂಮಿ ಸಮನ್ತತೋ ಖತಾ, ಪಕತಿಯಾಪಿ ಚ ಪರಲೋಕಂ ಗತಾ ನಾಮ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗತಿವಸಾ ಪುನ ತೇನೇವ ಸರೀರೇನ ನಾಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮಾ ತ್ವಂ ಭಾಯೀ’’ತಿ ತಂ ಸಮಸ್ಸಾಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೮೧. ‘‘ದಡ್ಢೋ ವಾಹಸಹಸ್ಸೇಹಿ, ಸಿತ್ತೋ ಘಟಸತೇಹಿ ಸೋ;

ಪರಿಕ್ಖತಾ ಚ ಸಾ ಭೂಮಿ, ಮಾ ಭಾಯಿ ನಾಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೋವಾರಿಕೋ ಅಸ್ಸಾಸಂ ಪಟಿಲಭಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಮಹಾಪಿಙ್ಗಲೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಪುತ್ತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಮಹಾಪಿಙ್ಗಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದಸಮಾ.

ಉಪಾಹನವಗ್ಗೋ ನವಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಉಪಾಹನಂ ವೀಣಾಥೂಣಂ, ವಿಕಣ್ಣಕಂ ಅಸಿತಾಭು;

ವಚ್ಛನಖಂ ಬಕಞ್ಚೇವ, ಸಾಕೇತಞ್ಚ ಏಕಪದಂ;

ಹರಿತಮಾತು ಪಿಙ್ಗಲಂ.