೮. ಕಾಸಾವವಗ್ಗೋ

[೨೨೧] ೧. ಕಾಸಾವಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅನಿಕ್ಕಸಾವೋ ಕಾಸಾವನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಪನ ರಾಜಗಹೇ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರತಿ. ದೇವದತ್ತೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅನುರೂಪಾಯ ದುಸ್ಸೀಲಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋ ಗಯಾಸೀಸೇ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರಾಜಗಹವಾಸಿನೋ ಛನ್ದಕಂ ಸಙ್ಘರಿತ್ವಾ ದಾನಂ ಸಜ್ಜಯಿಂಸು. ಅಥೇಕೋ ವೋಹಾರತ್ಥಾಯ ಆಗತವಾಣಿಜೋ ಇಮಂ ಸಾಟಕಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘‘ಮಮ್ಪಿ ಪತ್ತಿಕಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಮಹಗ್ಘಂ ಗನ್ಧಕಾಸಾವಂ ಅದಾಸಿ. ನಾಗರಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತಯಿಂಸು, ಸಬ್ಬಂ ಛನ್ದಕೇನ ಸಙ್ಕಡ್ಢಿತಂ ಕಹಾಪಣೇಹೇವ ನಿಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ಸಾಟಕೋ ಅತಿರೇಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಗನ್ಧಕಾಸಾವಸಾಟಕೋ ಅತಿರೇಕೋ. ಕಸ್ಸ ನಂ ದೇಮ, ಕಿಂ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ, ಉದಾಹು ದೇವದತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಮನ್ತಯಿಂಸು.

ತತ್ಥೇಕೇ ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಅಪರೇ ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಕತಿಪಾಹಂ ವಸಿತ್ವಾ ಯಥಾರುಚಿ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ, ದೇವದತ್ತತ್ಥೇರೋ ಪನ ನಿಬದ್ಧಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನಗರಮೇವ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತಿ, ಮಙ್ಗಲಾಮಙ್ಗಲೇಸು ಅಯಮೇವ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅವಸ್ಸಯೋ, ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸಮ್ಬಹುಲಿಕಂ ಕರೋನ್ತೇಸುಪಿ ‘‘ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ತಾರೋ ಬಹುತರಾ ಅಹೇಸುಂ, ಅಥ ನಂ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅದಂಸು. ದೇವದತ್ತೋ ತಸ್ಸ ದಸಾ ಛಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಓವಟ್ಟಿಕಂ ಸಿಬ್ಬಾಪೇತ್ವಾ ರಜಾಪೇತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಟ್ಟವಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಾರುಪಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ತಿಂಸಮತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ರಾಜಗಹಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಪಟಿಸನ್ಥಾರಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ತನೋ ಅನನುಚ್ಛವಿಕಂ ಅರಹದ್ಧಜಂ ಪಾರುಪೀ’’ತಿ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವದತ್ತೋ ಇದಾನೇವ ಅತ್ತನೋ ಅನನುರೂಪಂ ಅರಹದ್ಧಜಂ ಪರಿದಹತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಪರಿದಹಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಹತ್ಥಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸಮತ್ತವಾರಣಪರಿವಾರೋ ಯೂಥಪತಿ ಹುತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ವಸತಿ. ಅಥೇಕೋ ದುಗ್ಗತಮನುಸ್ಸೋ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ದನ್ತಕಾರವೀಥಿಯಂ ದನ್ತಕಾರೇ ದನ್ತವಲಯಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಹತ್ಥಿದನ್ತೇ ಲಭಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇ ‘‘ಆಮ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸೋ ಆವುಧಂ ಆದಾಯ ಕಾಸಾವವತ್ಥವಸನೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧವೇಸಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪಟಿಸೀಸಕಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಿವೀಥಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಆವುಧೇನ ಹತ್ಥಿಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ದನ್ತೇ ಆದಾಯ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತೋ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪರಿವಾರಹತ್ಥೀನಂ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮಂ ಹತ್ಥಿಂ ಮಾರೇತುಂ ಆರಭಿ. ಹತ್ಥಿನೋ ದೇವಸಿಕಂ ಹತ್ಥೀಸು ಪರಿಹಾಯನ್ತೇಸು ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಕಾರಣೇನ ಹತ್ಥಿನೋ ಪರಿಹಾಯನ್ತೀ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ‘‘ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧವೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಿವೀಥಿಪರಿಯನ್ತೇ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ಕಚ್ಚಿ ನು ಖೋ ಸೋ ಮಾರೇತಿ, ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಏಕದಿವಸಂ ಹತ್ಥೀ ಪುರತೋ ಕತ್ವಾ ಸಯಂ ಪಚ್ಛತೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಆವುಧಂ ಆದಾಯ ಪಕ್ಖನ್ದಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ‘‘ಭೂಮಿಯಂ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಸೋಣ್ಡಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ತೇನ ಪರಿದಹಿತಾನಿ ಕಾಸಾವಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಅರಹದ್ಧಜಂ ಮಯಾ ಗರುಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಸೋಣ್ಡಂ ಪಟಿಸಂಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ನನು ಏಸ ಅರಹದ್ಧಜೋ ಅನನುಚ್ಛವಿಕೋ ತುಯ್ಹಂ, ಕಸ್ಮಾ ಏತಂ ಪರಿದಹಸೀ’’ತಿ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೧೪೧. ‘‘ಅನಿಕ್ಕಸಾವೋ ಕಾಸಾವಂ, ಯೋ ವತ್ಥಂ ಪರಿದಹಿಸ್ಸತಿ;

ಅಪೇತೋ ದಮಸಚ್ಚೇನ, ನ ಸೋ ಕಾಸಾವಮರಹತಿ.

೧೪೨. ‘‘ಯೋ ಚ ವನ್ತಕಸಾವಸ್ಸ, ಸೀಲೇಸು ಸುಸಮಾಹಿತೋ;

ಉಪೇತೋ ದಮಸಚ್ಚೇನ, ಸ ವೇ ಕಾಸಾವಮರಹತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅನಿಕ್ಕಸಾವೋತಿ ಕಸಾವೋ ವುಚ್ಚತಿ ರಾಗೋ ದೋಸೋ ಮೋಹೋ ಮಕ್ಖೋ ಪಳಾಸೋ ಇಸ್ಸಾ ಮಚ್ಛರಿಯಂ ಮಾಯಾ ಸಾಠೇಯ್ಯಂ ಥಮ್ಭೋ ಸಾರಮ್ಭೋ ಮಾನೋ ಅತಿಮಾನೋ ಮದೋ ಪಮಾದೋ, ಸಬ್ಬೇ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ದುಚ್ಚರಿತಾ ಸಬ್ಬಂ ಭವಗಾಮಿಕಮ್ಮಂ ದಿಯಡ್ಢಕಿಲೇಸಸಹಸ್ಸಂ, ಏಸೋ ಕಸಾವೋ ನಾಮ. ಸೋ ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಪ್ಪಹೀನೋ ಸನ್ತಾನತೋ ಅನಿಸ್ಸಟ್ಠೋ ಅನಿಕ್ಖನ್ತೋ, ಸೋ ಅನಿಕ್ಕಸಾವೋ ನಾಮ. ಕಾಸಾವನ್ತಿ ಕಸಾಯರಸಪೀತಂ ಅರಹದ್ಧಜಭೂತಂ. ಯೋ ವತ್ಥಂ ಪರಿದಹಿಸ್ಸತೀತಿ ಯೋ ಏವರೂಪೋ ಹುತ್ವಾ ಏವರೂಪಂ ವತ್ಥಂ ಪರಿದಹಿಸ್ಸತಿ ನಿವಾಸೇತಿ ಚೇವ ಪಾರುಪತಿ ಚ. ಅಪೇತೋ ದಮಸಚ್ಚೇನಾತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯದಮಸಙ್ಖಾತೇನ ದಮೇನ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತೇನ ಚ ಪರಮತ್ಥಸಚ್ಚೇನ ಅಪೇತೋ ಪರಿವಜ್ಜಿತೋ. ನಿಸ್ಸಕ್ಕತ್ಥೇ ವಾ ಕರಣವಚನಂ, ಏತಸ್ಮಾ ದಮಸಚ್ಚಾ ಅಪೇತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಚೇತ್ಥ ವಚೀಸಚ್ಚಂ ಚತುಸಚ್ಚಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ನ ಸೋ ಕಾಸಾವಮರಹತೀತಿ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅನಿಕ್ಕಸಾವತ್ತಾ ಅರಹದ್ಧಜಂ ಕಾಸಾವಂ ನ ಅರಹತಿ ಅನನುಚ್ಛವಿಕೋ ಏತಸ್ಸ.

ಯೋ ಚ ವನ್ತಕಸಾವಸ್ಸಾತಿ ಯೋ ಪನ ಪುಗ್ಗಲೋ ಯಥಾವುತ್ತಸ್ಸೇವ ಕಸಾವಸ್ಸ ವನ್ತತ್ತಾ ವನ್ತಕಸಾವೋ ಅಸ್ಸ. ಸೀಲೇಸು ಸುಸಮಾಹಿತೋತಿ ಮಗ್ಗಸೀಲೇಸು ಚೇವ ಫಲಸೀಲೇಸು ಚ ಸಮ್ಮಾ ಆಹಿತೋ, ಆನೇತ್ವಾ ಠಪಿತೋ ವಿಯ ತೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತೋ. ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಉಪೇತೋತಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ದಮಸಚ್ಚೇನಾತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ದಮೇನ ಚ ಸಚ್ಚೇನ ಚ. ಸ ವೇ ಕಾಸಾವಮರಹತೀತಿ ಸೋ ಏವರೂಪೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಇಮಂ ಅರಹದ್ಧಜಂ ಕಾಸಾವಂ ಅರಹತಿ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಇಮಂ ಕಾರಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಾ ಇಧ ಆಗಮಿ, ಆಗಚ್ಛಸಿ ಚೇ, ಜೀವಿತಂ ತೇ ನತ್ಥೀ’’’ತಿ ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಲಾಪೇಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಹತ್ಥಿಮಾರಕಪುರಿಸೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಯೂಥಪತಿ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಕಾಸಾವಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೨೨೨] ೨. ಚೂಳನನ್ದಿಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಇದಂ ತದಾಚರಿಯವಚೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕದಿವಸಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ದೇವದತ್ತೋ ನಾಮ ಕಕ್ಖಳೋ ಫರುಸೋ ಸಾಹಸಿಕೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಅಭಿಮಾರೇ ಪಯೋಜೇಸಿ, ಸಿಲಂ ಪವಿಜ್ಝಿ, ನಾಳಾಗಿರಿಂ ಪಯೋಜೇಸಿ, ಖನ್ತಿಮೇತ್ತಾನುದ್ದಯಮತ್ತಮ್ಪಿಸ್ಸ ತಥಾಗತೇ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ದೇವದತ್ತೋ ಕಕ್ಖಳೋ ಫರುಸೋ ನಿಕ್ಕಾರುಣಿಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಮಹಾನನ್ದಿಯೋ ನಾಮ ವಾನರೋ ಅಹೋಸಿ, ಕನಿಟ್ಠಭಾತಿಕೋ ಪನಸ್ಸ ಚೂಳನನ್ದಿಯೋ ನಾಮ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸವಾನರಪರಿವಾರಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಅನ್ಧಮಾತರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತಾ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸುಂ. ತೇ ಮಾತರಂ ಸಯನಗುಮ್ಬೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಧುರಾನಿ ಫಲಾಫಲಾನಿ ಮಾತುಯಾ ಪೇಸೇನ್ತಿ. ಆಹರಣಕವಾನರಾ ತಸ್ಸಾ ನ ದೇನ್ತಿ, ಸಾ ಖುದಾಪೀಳಿತಾ ಅಟ್ಠಿಚಮ್ಮಾವಸೇಸಾ ಕಿಸಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಮಯಂ, ಅಮ್ಮ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಮಧುರಫಲಾಫಲಾನಿ ಪೇಸೇಮ, ತುಮ್ಹೇ ಕಸ್ಮಾ ಮಿಲಾಯಥಾ’’ತಿ. ‘‘ತಾತ, ನಾಹಂ ಲಭಾಮೀ’’ತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಯಿ ಯೂಥಂ ಪರಿಹರನ್ತೇ ಮಾತಾ ಮೇ ನಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ಯೂಥಂ ಪಹಾಯ ಮಾತರಂಯೇವ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಚೂಳನನ್ದಿಯಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ಯೂಥಂ ಪರಿಹರ, ಅಹಂ ಮಾತರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋಪಿ ನಂ ‘‘ಭಾತಿಕ, ಮಯ್ಹಂ ಯೂಥಪರಿಹರಣೇನ ಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ಮಾತರಮೇವ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಇತಿ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಏಕಚ್ಛನ್ದಾ ಹುತ್ವಾ ಯೂಥಂ ಪಹಾಯ ಮಾತರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಾ ಓರುಯ್ಹ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಮಾತರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಂಸು.

ಅಥೇಕೋ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಣವೋ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪಾನಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ‘‘ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಚರಿಯಂ ಆಪುಚ್ಛಿ. ಆಚರಿಯೋ ಅಙ್ಗವಿಜ್ಜಾನುಭಾವೇನ ತಸ್ಸ ಕಕ್ಖಳಫರುಸಸಾಹಸಿಕಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ಕಕ್ಖಳೋ ಫರುಸೋ ಸಾಹಸಿಕೋ, ಏವರೂಪಾನಂ ನ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಏಕಸದಿಸಮೇವ ಇಜ್ಝತಿ, ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಸಿ, ಮಾ ತ್ವಂ ಕಕ್ಖಳೋ ಹೋಹಿ, ಪಚ್ಛಾನುತಾಪನಕಾರಣಂ ಕಮ್ಮಂ ಮಾ ಕರೀ’’ತಿ ಓವದಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ. ಸೋ ಆಚರಿಯಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಘರಾವಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸಿಪ್ಪೇಹಿ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ‘‘ಧನುಕೋಟಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಲುದ್ದಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮಕೇ ವಸನ್ತೋ ಧನುಕಲಾಪಸನ್ನದ್ಧೋ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಾನಾಮಿಗೇ ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಂಸವಿಕ್ಕಯೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಅರಞ್ಞೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಙ್ಗಣಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಂ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಪಿ ನಾಮೇತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಾಭಿಮುಖೋ ಪಾಯಾಸಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಉಭೋಪಿ ತೇ ಭಾತರೋ ಮಾತರಂ ಫಲಾನಿ ಖಾದಾಪೇತ್ವಾ ಪುರತೋ ಕತ್ವಾ ವಿಟಪಬ್ಭನ್ತರೇ ನಿಸಿನ್ನಾ ತಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನೋ ಮಾತರಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಾಖನ್ತರೇ ನಿಲೀಯಿಂಸು. ಸೋಪಿ ಖೋ ಸಾಹಸಿಕಪುರಿಸೋ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ತೇಸಂ ಮಾತರಂ ಜರಾದುಬ್ಬಲಂ ಅನ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ತುಚ್ಛಹತ್ಥಗಮನೇನ ಇಮಂ ಮಕ್ಕಟಿಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ವಿಜ್ಝನತ್ಥಾಯ ಧನುಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ತಾತ ಚೂಳನನ್ದಿಯ, ಏಸೋ ಮೇ ಪುರಿಸೋ ಮಾತರಂ ವಿಜ್ಝಿತುಕಾಮೋ, ಅಹಮಸ್ಸಾ ಜೀವಿತದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಮಮಚ್ಚಯೇನ ಮಾತರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಾಖನ್ತರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಪುರಿಸ, ಮಾ ಮೇ ಮಾತರಂ ವಿಜ್ಝಿ, ಏಸಾ ಅನ್ಧಾ ಜರಾದುಬ್ಬಲಾ, ಅಹಮಸ್ಸಾ ಜೀವಿತದಾನಂ ದೇಮಿ, ತ್ವಂ ಏತಂ ಅಮಾರೇತ್ವಾ ಮಂ ಮಾರೇಹೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸರಸ್ಸ ಆಸನ್ನಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿ. ಸೋ ನಿಕ್ಕರುಣೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಾತೇತ್ವಾ ಮಾತರಮ್ಪಿಸ್ಸ ವಿಜ್ಝಿತುಂ ಪುನ ಧನುಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಚೂಳನನ್ದಿಯೋ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಮಾತರಂ ವಿಜ್ಝಿತುಕಾಮೋ, ಏಕದಿವಸಮ್ಪಿ ಖೋ ಮೇ ಮಾತಾ ಜೀವಮಾನಾ ಲದ್ಧಜೀವಿತಾಯೇವ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಜೀವಿತದಾನಮಸ್ಸಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಾಖನ್ತರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಪುರಿಸ, ಮಾ ಮೇ ಮಾತರಂ ವಿಜ್ಝಿ, ಅಹಮಸ್ಸಾ ಜೀವಿತದಾನಂ ದಮ್ಮಿ, ತ್ವಂ ಮಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹೇ ದ್ವೇ ಭಾತಿಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಮಾತು ಜೀವಿತದಾನಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸರಸ್ಸ ಆಸನ್ನಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿ. ಸೋ ತಮ್ಪಿ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಾತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಕ್ಕಟೀ ಘರೇ ದಾರಕಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಾತರಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಾತೇತ್ವಾ ತಯೋಪಿ ಕಾಜೇನಾದಾಯ ಗೇಹಾಭಿಮುಖೋ ಪಾಯಾಸಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಪಾಪಪುರಿಸಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಅಸನಿ ಪತಿತ್ವಾ ಭರಿಯಞ್ಚ ದ್ವೇ ದಾರಕೇ ಚ ಗೇಹೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಝಾಪೇಸಿ, ಪಿಟ್ಠಿವಂಸಥೂಣಮತ್ತಂ ಅವಸಿಸ್ಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ನಂ ಗಾಮದ್ವಾರೇಯೇವ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೋ ಪುತ್ತದಾರಸೋಕೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಮಂಸಕಾಜಞ್ಜ ಧನುಞ್ಚ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ವತ್ಥಂ ಪಹಾಯ ನಗ್ಗೋ ಬಾಹಾ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಪರಿದೇವಮಾನೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಘರಂ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸಾ ಥೂಣಾ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸೀಸೇ ಪತಿತ್ವಾ ಸೀಸಂ ಭಿನ್ದಿ, ಪಥವೀ ವಿವರಂ ಅದಾಸಿ, ಅವೀಚಿತೋ ಜಾಲಾ ಉಟ್ಠಹಿ. ಸೋ ಪಥವಿಯಾ ಗಿಲಿಯಮಾನೋ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಓವಾದಂ ಸರಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ವತ ಕಾರಣಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಾರಾಸರಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಯ್ಹಂ ಓವಾದಮದಾಸೀ’’ತಿ ಪರಿದೇವಮಾನೋ ಇಮಂ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೧೪೩. ‘‘ಇದಂ ತದಾಚರಿಯವಚೋ, ಪಾರಾಸರಿಯೋ ಯದಬ್ರವಿ;

ಮಾಸು ತ್ವಂ ಅಕರಿ ಪಾಪಂ, ಯಂ ತ್ವಂ ಪಚ್ಛಾ ಕತಂ ತಪೇ.

೧೪೪. ‘‘ಯಾನಿ ಕರೋತಿ ಪುರಿಸೋ, ತಾನಿ ಅತ್ತನಿ ಪಸ್ಸತಿ;

ಕಲ್ಯಾಣಕಾರೀ ಕಲ್ಯಾಣಂ, ಪಾಪಕಾರೀ ಚ ಪಾಪಕಂ;

ಯಾದಿಸಂ ವಪತೇ ಬೀಜಂ, ತಾದಿಸಂ ಹರತೇ ಫಲ’’ನ್ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯಂ ಪಾರಾಸರಿಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಬ್ರವಿ – ‘‘ಮಾಸು ತ್ವಂ ಪಾಪಂ ಅಕರೀ, ಯಂ ಕತಂ ಪಚ್ಛಾ ತ್ವಞ್ಞೇವ ತಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ, ಇದಂ ತಂ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ವಚನಂ. ಯಾನಿ ಕಾಯವಚೀಮನೋದ್ವಾರೇಹಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಪುರಿಸೋ ಕರೋತಿ, ತೇಸಂ ವಿಪಾಕಂ ಪಟಿಲಭನ್ತೋ ತಾನಿಯೇವ ಅತ್ತನಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಕಾರೀ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಫಲಮನುಭೋತಿ, ಪಾಪಕಾರೀ ಚ ಪಾಪಕಮೇವ ಹೀನಂ ಲಾಮಕಂ ಅನಿಟ್ಠಫಲಂ ಅನುಭೋತಿ. ಲೋಕಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಹಿ ಯಾದಿಸಂ ವಪತೇ ಬೀಜಂ, ತಾದಿಸಂ ಹರತೇ ಫಲಂ, ಬೀಜಾನುರೂಪಂ ಬೀಜಾನುಚ್ಛವಿಕಮೇವ ಫಲಂ ಹರತಿ ಗಣ್ಹಾತಿ ಅನುಭವತೀತಿ. ಇತಿ ಸೋ ಪರಿದೇವನ್ತೋ ಪಥವಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅವೀಚಿಮಹಾನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವದತ್ತೋ ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಕಕ್ಖಳೋ ಫರುಸೋ ನಿಕ್ಕಾರುಣಿಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಲುದ್ದಕಪುರಿಸೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖೋ ಆಚರಿಯೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಚೂಳನನ್ದಿಯೋ ಆನನ್ದೋ, ಮಾತಾ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಗೋತಮೀ, ಮಹಾನನ್ದಿಯೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಚೂಳನನ್ದಿಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೨೨೩] ೩. ಪುಟಭತ್ತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ನಮೇ ನಮನ್ತಸ್ಸ ಭಜೇ ಭಜನ್ತನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿನಗರವಾಸೀ ಕಿರೇಕೋ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಏಕೇನ ಜನಪದಕುಟುಮ್ಬಿಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವೋಹಾರಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಂ ಆದಾಯ ತಸ್ಸ ಧಾರಣಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಧಾರಣಕೋ ‘‘ದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದಾಸಿ, ಇತರೋ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾವ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಅಥ ನಂ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಛಾತಜ್ಝತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನಾ ಪುರಿಸಾ ‘‘ಭರಿಯಾಯಪಿ ದತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಾಹೀ’’ತಿ ಭತ್ತಪುಟಂ ಅದಂಸು. ಸೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಅದಾತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಇದಂ ಚೋರಾನಂ ತಿಟ್ಠನಟ್ಠಾನಂ, ತ್ವಂ ಪುರತೋ ಯಾಹೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತುಚ್ಛಪುಟಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಅಭತ್ತಕಂ ತುಚ್ಛಪುಟಮೇವ ಅದಂಸೂ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ತೇನ ಏಕಕೇನೇವ ಭುತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತಾ ಅಹೋಸಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಜೇತವನಪಿಟ್ಠಿವಿಹಾರೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ‘‘ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಜೇತವನಂ ಪವಿಸಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾಪಿ ತೇಸಞ್ಞೇವ ಆಗಮನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಮಗ್ಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತಲುದ್ದಕೋ ವಿಯ ಗನ್ಧಕುಟಿಛಾಯಾಯ ನಿಸೀದಿ, ತೇ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಉಪಾಸಿಕೇ, ಅಯಂ ತೇ ಭತ್ತಾ ಹಿತಕಾಮೋ ಸಸ್ನೇಹೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಏತಸ್ಸ ಸಸ್ನೇಹಾ, ಅಯಂ ಪನ ಮಯ್ಹಂ ನಿಸ್ನೇಹೋ, ತಿಟ್ಠನ್ತು ಅಞ್ಞೇಪಿ ದಿವಸಾ, ಅಜ್ಜೇವೇಸ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಪುಟಭತ್ತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಅದತ್ವಾ ಅತ್ತನಾವ ಭುಞ್ಜೀ’’ತಿ. ‘‘ಉಪಾಸಿಕೇ, ನಿಚ್ಚಕಾಲಮ್ಪಿ ತ್ವಂ ಏತಸ್ಸ ಹಿತಕಾಮಾ ಸಸ್ನೇಹಾ, ಅಯಂ ಪನ ನಿಸ್ನೇಹೋವ. ಯದಾ ಪನ ಪಣ್ಡಿತೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ತವ ಗುಣೇ ಜಾನಾತಿ, ತದಾ ತೇ ಸಬ್ಬಿಸ್ಸರಿಯಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಾಯ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಮಚ್ಚಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಧಮ್ಮಾನುಸಾಸಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ರಾಜಾ ‘‘ಪದುಬ್ಭೇಯ್ಯಾಪಿ ಮೇ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಂ ಆಸಙ್ಕನ್ತೋ ನೀಹರಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಸಿಕಗಾಮಕೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಪಿತು ಕಾಲಕತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕುಲಸನ್ತಕಂ ರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪಚ್ಚಾಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ‘‘ಭರಿಯಾಯಪಿ ದತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಾಹೀ’’ತಿ ಭತ್ತಪುಟಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಅದತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ತಂ ಭುಞ್ಜಿ. ಸಾ ‘‘ಕಕ್ಖಳೋ ವತಾಯಂ ಪುರಿಸೋ’’ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತಾ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ರಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಏತ್ತಕಮೇವ ಏತಿಸ್ಸಾ ಅಲ’’ನ್ತಿ ನ ಅಞ್ಞಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ವಾ ಸಮ್ಮಾನಂ ವಾ ಕರೋತಿ, ‘‘ಕಥಂ ಯಾಪೇಸೀ’’ತಿಪಿ ನಂ ನ ಪುಚ್ಛತಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ದೇವೀ ರಞ್ಞೋ ಬಹೂಪಕಾರಾ ಸಸ್ನೇಹಾ, ರಾಜಾ ಪನೇತಂ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ನ ಮಞ್ಞತಿ, ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಮಸ್ಸಾ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಉಪಚಾರಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ತಾತಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತುಂ ಮಯಂ, ದೇವಿ, ತುಮ್ಹೇ ಉಪಟ್ಠಹಾಮ, ಕಿಂ ನಾಮ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ಪಿತೂನಂ ವತ್ಥಖಣ್ಡಂ ವಾ ಭತ್ತಪಿಣ್ಡಂ ವಾ ದಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ತಾತ, ಅಹಂ ಅತ್ತನಾವ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಲಭಾಮಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಿಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ನನು ಲಭನಕಾಲೇ ಅದಾಸಿಂ, ಇದಾನಿ ಪನ ಮೇ ರಾಜಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ದೇತಿ. ತಿಟ್ಠತು ಅಞ್ಞಂ ದಾನಂ, ರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಿತುಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಭತ್ತಪುಟಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಭತ್ತಮತ್ತಮ್ಪಿ ಮೇ ಅದತ್ವಾ ಅತ್ತನಾವ ಭುಞ್ಜೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಅಮ್ಮ, ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಏವಂ ಕಥೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಾತಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಅಜ್ಜೇವ ಮಮ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಠಿತಕಾಲೇ ಮಯಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೇ ಏವಂ ಕಥೇಥ ಅಜ್ಜೇವ ವೋ ಗುಣಂ ಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪುರಿಮತರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸಾಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸಮೀಪೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಅಮ್ಮ, ತುಮ್ಹೇ ಅತಿವಿಯ ಕಕ್ಖಳಾ, ಕಿಂ ನಾಮ ಪಿತೂನಂ ವತ್ಥಖಣ್ಡಂ ವಾ ಭತ್ತಪಿಣ್ಡಮತ್ತಂ ವಾ ದಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ತಾತ, ಅಹಮೇವ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಾ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಲಭಾಮಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಿಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ನನು ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಟ್ಠಾನಂ ತೇ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ? ‘‘ತಾತ, ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಸಮ್ಮಾನೇ ಅಸತಿ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಟ್ಠಾನಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಇದಾನಿ ಮೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ ಕಿಂ ದಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಭತ್ತಪುಟಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಭುಞ್ಜೀ’’ತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಏವಂ ಕಿರ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ರಾಜಾ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಅಮ್ಮ, ರಞ್ಞೋ ಅಪ್ಪಿಯಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಿಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇಧ ವಾಸೇನ. ಲೋಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಅಪ್ಪಿಯಸಮ್ಪಯೋಗೋ ಚ ದುಕ್ಖೋ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇಧ ವಾಸೇ ಸತಿ ರಞ್ಞೋ ಅಪ್ಪಿಯಸಮ್ಪಯೋಗೋವ ದುಕ್ಖಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ನಾಮ ಭಜನ್ತೇ ಭಜನ್ತಿ, ಅಭಜನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಮಹನ್ತೋ ಲೋಕಸನ್ನಿವಾಸೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೧೪೫. ‘‘ನಮೇ ನಮನ್ತಸ್ಸ ಭಜೇ ಭಜನ್ತಂ, ಕಿಚ್ಚಾನುಕುಬ್ಬಸ್ಸ ಕರೇಯ್ಯ ಕಿಚ್ಚಂ;

ನಾನತ್ಥಕಾಮಸ್ಸ ಕರೇಯ್ಯ ಅತ್ಥಂ, ಅಸಮ್ಭಜನ್ತಮ್ಪಿ ನ ಸಮ್ಭಜೇಯ್ಯ.

೧೪೬. ‘‘ಚಜೇ ಚಜನ್ತಂ ವನಥಂ ನ ಕಯಿರಾ, ಅಪೇತಚಿತ್ತೇನ ನ ಸಮ್ಭಜೇಯ್ಯ;

ದಿಜೋ ದುಮಂ ಖೀಣಫಲನ್ತಿ ಞತ್ವಾ, ಅಞ್ಞಂ ಸಮೇಕ್ಖೇಯ್ಯ ಮಹಾ ಹಿ ಲೋಕೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನಮೇ ನಮನ್ತಸ್ಸ ಭಜೇ ಭಜನ್ತನ್ತಿ ಯೋ ಅತ್ತನೋ ನಮತಿ, ತಸ್ಸೇವ ಪಟಿನಮೇಯ್ಯ. ಯೋ ಚ ಭಜತಿ, ತಮೇವ ಭಜೇಯ್ಯ. ಕಿಚ್ಚಾನುಕುಬ್ಬಸ್ಸ ಕರೇಯ್ಯ ಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪ್ಪನ್ನಕಿಚ್ಚಂ ಅನುಕುಬ್ಬನ್ತಸ್ಸೇವ ತಸ್ಸಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನಕಿಚ್ಚಂ ಪಟಿಕರೇಯ್ಯ. ಚಜೇ ಚಜನ್ತಂ ವನಥಂ ನ ಕಯಿರಾತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಜಹನ್ತಂ ಜಹೇಯ್ಯೇವ, ತಸ್ಮಿಂ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಾತಂ ವನಥಂ ನ ಕರೇಯ್ಯ. ಅಪೇತಚಿತ್ತೇನಾತಿ ವಿಗತಚಿತ್ತೇನ ವಿಪಲ್ಲತ್ಥಚಿತ್ತೇನ. ನ ಸಮ್ಭಜೇಯ್ಯಾತಿ ತಥಾರೂಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನ ಸಮಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ದಿಜೋ ದುಮನ್ತಿ ಯಥಾ ಸಕುಣೋ ಪುಬ್ಬೇ ಫಲಿತಮ್ಪಿ ರುಕ್ಖಂ ಫಲೇ ಖೀಣೇ ‘‘ಖೀಣಫಲೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ತಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಸಮೇಕ್ಖತಿ ಪರಿಯೇಸತಿ, ಏವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸಮೇಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಮಹಾ ಹಿ ಏಸ ಲೋಕೋ, ಅಥ ತುಮ್ಹೇ ಸಸ್ನೇಹಂ ಏಕಂ ಪುರಿಸಂ ಲಭಿಸ್ಸಥಾತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ದೇವಿಯಾ ಸಬ್ಬಿಸ್ಸರಿಯಂ ಅದಾಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ವಸಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ದ್ವೇ ಜಯಮ್ಪತಿಕಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ‘‘ತದಾ ಜಯಮ್ಪತಿಕಾ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಜಯಮ್ಪತಿಕಾ ಅಹೇಸುಂ, ಪಣ್ಡಿತಾಮಚ್ಚೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಪುಟಭತ್ತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೨೨೪] ೪. ಕುಮ್ಭಿಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯಸ್ಸೇತೇ ಚತುರೋ ಧಮ್ಮಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

೧೪೭. ‘‘ಯಸ್ಸೇತೇ ಚತುರೋ ಧಮ್ಮಾ, ವಾನರಿನ್ದ ಯಥಾ ತವ;

ಸಚ್ಚಂ ಧಮ್ಮೋ ಧಿತಿ ಚಾಗೋ, ದಿಟ್ಠಂ ಸೋ ಅತಿವತ್ತತಿ.

೧೪೮. ‘‘ಯಸ್ಸ ಚೇತೇ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಗುಣಾ ಪರಮಭದ್ದಕಾ;

ಸಚ್ಚಂ ಧಮ್ಮೋ ಧಿತಿ ಚಾಗೋ, ದಿಟ್ಠಂ ಸೋ ನಾತಿವತ್ತತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಗುಣಾ ಪರಮಭದ್ದಕಾತಿ ಯಸ್ಸ ಏತೇ ಪರಮಭದ್ದಕಾ ಚತ್ತಾರೋ ರಾಸಟ್ಠೇನ ಪಿಣ್ಡಟ್ಠೇನ ಗುಣಾ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಸೋ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಕುಮ್ಭಿಲಜಾತಕೇ ವುತ್ತನಯಮೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮೋಧಾನೇನಾತಿ.

ಕುಮ್ಭಿಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ.

[೨೨೫] ೫. ಖನ್ತಿವಣ್ಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಪುರಿಸೋ, ದೇವಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕೋಸಲರಾಜಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಕಿರೇಕೋ ಬಹೂಪಕಾರೋ ಅಮಚ್ಚೋ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಪದುಸ್ಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಉಪಕಾರಕೋ ಮೇ’’ತಿ ಞತ್ವಾಪಿ ಅಧಿವಾಸೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಪೋರಾಣಕರಾಜಾನೋಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಏವಂ ಅಧಿವಾಸೇಸುಂಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಏಕೋ ಅಮಚ್ಚೋ ತಸ್ಸ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಪದುಸ್ಸಿ, ಅಮಚ್ಚಸ್ಸಾಪಿ ಸೇವಕೋ ತಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಪದುಸ್ಸಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಅಪರಾಧಂ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ತಂ ಆದಾಯ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಏಕೋ ಮೇ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಕಾರಕೋ, ಸೋ ಮಯ್ಹಂ ಗೇಹೇ ಪದುಸ್ಸಿ, ತಸ್ಸ ಕಿಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೪೯. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಪುರಿಸೋ ದೇವ, ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚೇಸು ಬ್ಯಾವಟೋ;

ತಸ್ಸ ಚೇಕೋಪರಾಧತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ತ್ವಂ ಕಿನ್ತಿ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತಸ್ಸ ಚೇಕೋಪರಾಧತ್ಥೀತಿ ತಸ್ಸ ಚ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏಕೋ ಅಪರಾಧೋ ಅತ್ಥಿ. ತತ್ಥ ತ್ವಂ ಕಿನ್ತಿ ಮಞ್ಞಸೀತಿ ತತ್ಥ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಪರಾಧೇ ತ್ವಂ ‘‘ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಸಿ, ಯಥಾ ತೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತದನುರೂಪಮಸ್ಸ ದಣ್ಡಂ ಪಣೇಹೀತಿ ದೀಪೇತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫೦. ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪತ್ಥಿ ಪುರಿಸೋ, ಏದಿಸೋ ಇಧ ವಿಜ್ಜತಿ;

ದುಲ್ಲಭೋ ಅಙ್ಗಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಖನ್ತಿರಸ್ಮಾಕ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ರಾಜೂನಂ ಸತಂ ಏದಿಸೋ ಬಹೂಪಕಾರೋ ಅಗಾರೇ ದುಸ್ಸನಕಪುರಿಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಚ ಖೋ ಇಧ ವಿಜ್ಜತಿ, ಇದಾನಿಪಿ ಇಧೇವ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ, ಮಯಂ ರಾಜಾನೋಪಿ ಸಮಾನಾ ತಸ್ಸ ಬಹೂಪಕಾರತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಅಧಿವಾಸೇಮ, ತುಯ್ಹಂ ಪನ ಅರಞ್ಞೋಪಿ ಸತೋ ಅಧಿವಾಸನಭಾರೋ ಜಾತೋ. ಅಙ್ಗಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಗುಣಕೋಟ್ಠಾಸೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪುರಿಸೋ ನಾಮ ದುಲ್ಲಭೋ, ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಅಸ್ಮಾಕಂ ಏವರೂಪೇಸು ಠಾನೇಸು ಅಧಿವಾಸನಖನ್ತಿಯೇವ ರುಚ್ಚತೀತಿ.

ಅಮಚ್ಚೋ ಅತ್ತಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ರಞ್ಞೋ ವುತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಪದುಸ್ಸಿತುಂ ನ ವಿಸಹಿ, ಸೋಪಿಸ್ಸ ಸೇವಕೋ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ವಿಸಹಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಅಹಮೇವ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ. ಸೋಪಿ ಅಮಚ್ಚೋ ರಞ್ಞೋ ಸತ್ಥು ಕಥಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖೀತಿ.

ಖನ್ತಿವಣ್ಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಞ್ಚಮಾ.

[೨೨೬] ೬. ಕೋಸಿಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮನಾ ಸಾಧೂತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕೋಸಲರಾಜಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಕೋಸಲರಾಜಾ ಪಚ್ಚನ್ತವೂಪಸಮನತ್ಥಾಯ ಅಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮಿ. ವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಸತ್ಥಾ ಪನ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಅಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ನಿವೇಸಯಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಏಕೋ ಉಲೂಕಸಕುಣೋ ವೇಳುಗುಮ್ಬಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಲೀಯಿ. ಕಾಕಸೇನಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘ನಿಕ್ಖನ್ತಮೇವ ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’’ತಿ ಪರಿವಾರೇಸಿ. ಸೋ ಸೂರಿಯತ್ಥಙ್ಗಮನಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಅಕಾಲೇಯೇವ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿತುಂ ಆರಭಿ. ಅಥ ನಂ ಕಾಕಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ತುಣ್ಡೇಹಿ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತಾ ಪರಿಪಾತೇಸುಂ. ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಪಣ್ಡಿತ, ಇಮೇ ಕಾಕಾ ಕೋಸಿಯಂ ಪರಿಪಾತೇನ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಅಕಾಲೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಾ ಏವರೂಪಂ ದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭನ್ತಿಯೇವ, ತಸ್ಮಾ ಅಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೧೫೧. ‘‘ಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮನಾ ಸಾಧು, ನಾಕಾಲೇ ಸಾಧು ನಿಕ್ಖಮೋ;

ಅಕಾಲೇನ ಹಿ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ, ಏಕಕಮ್ಪಿ ಬಹುಜ್ಜನೋ;

ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಂ ಜೋತೇತಿ, ಧಙ್ಕಸೇನಾವ ಕೋಸಿಯಂ.

೧೫೨. ‘‘ಧೀರೋ ಚ ವಿಧಿವಿಧಾನಞ್ಞೂ, ಪರೇಸಂ ವಿವರಾನುಗೂ;

ಸಬ್ಬಾಮಿತ್ತೇ ವಸೀಕತ್ವಾ, ಕೋಸಿಯೋವ ಸುಖೀ ಸಿಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮನಾ ಸಾಧೂತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿಕ್ಖಮನಾ ನಾಮ ನಿಕ್ಖಮನಂ ವಾ ಪರಕ್ಕಮನಂ ವಾ ಯುತ್ತಪಯುತ್ತಕಾಲೇ ಸಾಧು. ನಾಕಾಲೇ ಸಾಧು ನಿಕ್ಖಮೋತಿ ಅಕಾಲೇ ಪನ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನತೋ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗನ್ತುಂ ನಿಕ್ಖಮೋ ನಾಮ ನಿಕ್ಖಮನಂ ವಾ ಪರಕ್ಕಮನಂ ವಾ ನ ಸಾಧು. ‘‘ಅಕಾಲೇನ ಹೀ’’ತಿಆದೀಸು ಚತೂಸು ಪದೇಸು ಪಠಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತತಿಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಚತುತ್ಥಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಏವಂ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನತೋ ಹಿ ಕೋಚಿ ಪುರಿಸೋ ಅಕಾಲೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವಾ ಪರಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಂ ಜೋತೇತಿ, ಅತ್ತನೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ವುಡ್ಢಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ಏಕಕಮ್ಪಿ ಬಹುಜ್ಜನೋ ಬಹುಪಿ ಸೋ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಜನೋ ಏತಂ ಅಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಂ ವಾ ಪರಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಏಕಕಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪಾಪೇತಿ. ತತ್ರಾಯಂ ಉಪಮಾ – ಧಙ್ಕಸೇನಾವ ಕೋಸಿಯಂ, ಯಥಾ ಅಯಂ ಧಙ್ಕಸೇನಾ ಇಮಂ ಅಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಞ್ಚ ಪರಕ್ಕಮನ್ತಞ್ಚ ಕೋಸಿಯಂ ತುಣ್ಡೇಹಿ ವಿತುದನ್ತಿ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪಾಪೇನ್ತಿ, ತಥಾ ತಸ್ಮಾ ತಿರಚ್ಛಾನಗತೇ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಕೇನಚಿ ಅಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನತೋ ನ ನಿಕ್ಖಮಿತಬ್ಬಂ ನ ಪರಕ್ಕಮಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ದುತಿಯಗಾಥಾಯ ಧೀರೋತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ. ವಿಧೀತಿ ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಠಪಿತಪವೇಣೀ. ವಿಧಾನನ್ತಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ವಾ ಸಂವಿದಹನಂ ವಾ. ವಿವರಾನುಗೂತಿ ವಿವರಂ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತೋ ಜಾನನ್ತೋ. ಸಬ್ಬಾಮಿತ್ತೇತಿ ಸಬ್ಬೇ ಅಮಿತ್ತೇ. ವಸೀಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ಕತ್ವಾ. ಕೋಸಿಯೋವಾತಿ ಇಮಮ್ಹಾ ಬಾಲಕೋಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೋ ಪಣ್ಡಿತಕೋಸಿಯೋ ವಿಯ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯೋ ಚ ಖೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮಿತಬ್ಬಂ ಪರಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ನ ನಿಕ್ಖಮಿತಬ್ಬಂ ನ ಪರಕ್ಕಮಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಠಪಿತಸ್ಸ ಪವೇಣಿಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ವಿಧಿನೋ ಕೋಟ್ಠಾಸಸಙ್ಖಾತಂ ವಿಧಾನಂ ವಾ ತಸ್ಸ ವಾ ವಿಧಿನೋ ವಿಧಾನಂ ಸಂವಿದಹನಂ ಅನುಟ್ಠಾನಂ ಜಾನಾತಿ, ಸೋ ವಿಧಿವಿಧಾನಞ್ಞೂ ಪರೇಸಂ ಅತ್ತನೋ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಾನಂ ವಿವರಂ ಞತ್ವಾ ಯಥಾ ನಾಮ ಪಣ್ಡಿತೋ ಕೋಸಿಯೋ ರತ್ತಿಸಙ್ಖಾತೇ ಅತ್ತನೋ ಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಚ ಪರಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಚ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಯಿತಾನಞ್ಞೇವ ಕಾಕಾನಂ ಸೀಸಾನಿ ಛಿನ್ದಮಾನೋ ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಅಮಿತ್ತೇ ವಸೀಕತ್ವಾ ಸುಖೀ ಸಿಯಾ, ಏವಂ ಧೀರೋಪಿ ಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪರಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತೇ ವಸೀಕತ್ವಾ ಸುಖೀ ನಿದ್ದುಕ್ಖೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ. ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಪಣ್ಡಿತಾಮಚ್ಚೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಕೋಸಿಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಛಟ್ಠಾ.

[೨೨೭] ೭. ಗೂಥಪಾಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸೂರೋ ಸೂರೇನ ಸಙ್ಗಮ್ಮಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಕಾಲೇ ಜೇತವನತೋ ತಿಗಾವುತಡ್ಢಯೋಜನಮತ್ತೇ ಏಕೋ ನಿಗಮಗಾಮೋ, ತತ್ಥ ಬಹೂನಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಪಕ್ಖಿಯಭತ್ತಾನಿ ಅತ್ಥಿ. ತತ್ರೇಕೋ ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛಕೋ ಕೋಣ್ಡೋ ವಸತಿ. ಸೋ ಸಲಾಕಭತ್ತಪಕ್ಖಿಯಭತ್ತಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಆಗತೇ ದಹರೇ ಚ ಸಾಮಣೇರೇ ಚ ‘‘ಕೇ ಖಾದನ್ತಿ, ಕೇ ಪಿವನ್ತಿ, ಕೇ ಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇ ಲಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಭಯೇನ ಸಲಾಕಭತ್ತಪಕ್ಖಿಯಭತ್ತತ್ಥಾಯ ತಂ ಗಾಮಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಲಾಕಗ್ಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಸುಕಗಾಮೇ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ವಾ ಪಕ್ಖಿಯಭತ್ತಂ ವಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಾವುಸೋ, ತತ್ಥ ಪನೇಕೋ ಕೋಣ್ಡೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ತಂ ಕಥೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇ ಅಕ್ಕೋಸತಿ ಪರಿಭಾಸತಿ, ತಸ್ಸ ಭಯೇನ ಕೋಚಿ ಗನ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಭನ್ತೇ, ತತ್ಥ ಭತ್ತಾನಿ ಮಯ್ಹಂ ಪಾಪೇಥ, ಅಹಂ ತಂ ದಮೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತುಮ್ಹೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಲಾಯನಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಭತ್ತಾನಿ ಪಾಪೇಸುಂ.

ಸೋ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ಚೀವರಂ ಪಾರುಪಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಕೋಣ್ಡೋ ಚಣ್ಡಮೇಣ್ಡಕೋ ವಿಯ ವೇಗೇನ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಪಞ್ಹಂ ಮೇ, ಸಮಣ, ಕಥೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಉಪಾಸಕ, ಗಾಮೇ ಚರಿತ್ವಾ ಯಾಗುಂ ಆದಾಯ ಆಸನಸಾಲಂ ತಾವ ಮೇ ಆಗನ್ತುಂ ದೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಯಾಗುಂ ಆದಾಯ ಆಸನಸಾಲಂ ಆಗತೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಥೇವ ಆಹ. ಸೋಪಿ ನಂ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಯಾಗುಂ ತಾವ ಮೇ ಪಾತುಂ ದೇಹಿ, ಆಸನಸಾಲಂ ತಾವ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತುಂ ದೇಹಿ, ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ತಾವ ಮೇ ಆಹರಿತುಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಮೇವ ಪತ್ತಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ, ಪಞ್ಹಂ ತೇ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಹಿಗಾಮಂ ನೇತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಅಂಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತತ್ರಾಪಿ ನಂ ಸೋ ‘‘ಸಮಣ, ಪಞ್ಹಂ ಮೇ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಕಥೇಮಿ ತೇ ಪಞ್ಹ’’ನ್ತಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಪಾತೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠೀನಿ ಸಂಚುಣ್ಣೇನ್ತೋ ವಿಯ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಗೂಥಂ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ದಾನಿ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮಂ ಗಾಮಂ ಆಗತಂ ಕಞ್ಚಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತಕಾಲೇ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸನ್ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾವ ಪಲಾಯತಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಾ ಕಿರಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಪಾಕಟಾ ಜಾತಾ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಸುಕಭಿಕ್ಖು ಕಿರ ಕೋಣ್ಡಸ್ಸ ಮುಖೇ ಗೂಥಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗತೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಇದಾನೇವ ತಂ ಮೀಳ್ಹೇನ ಆಸಾದೇತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಆಸಾದೇಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಅಙ್ಗಮಗಧವಾಸಿನೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ರಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಏಕದಿವಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ರಟ್ಠಾನಂ ಸೀಮನ್ತರೇ ಏಕಂ ಸರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸಿತ್ವಾ ಸುರಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಪಾತೋವ ಯಾನಾನಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ತೇಸಂ ಗತಕಾಲೇ ಏಕೋ ಗೂಥಖಾದಕೋ ಪಾಣಕೋ ಗೂಥಗನ್ಧೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪೀತಟ್ಠಾನೇ ಛಡ್ಡಿತಂ ಸುರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಪಾಸಾಯ ಪಿವಿತ್ವಾ ಮತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಗೂಥಪುಞ್ಜಂ ಅಭಿರುಹಿ, ಅಲ್ಲಗೂಥಂ ತಸ್ಮಿಂ ಆರುಳ್ಹೇ ಥೋಕಂ ಓನಮಿ. ಸೋ ‘‘ಪಥವೀ ಮಂ ಧಾರೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀ’’ತಿ ವಿರವಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ಖಣೇ ಏಕೋ ಮತ್ತವರವಾರಣೋ ತಂ ಪದೇಸಂ ಪತ್ವಾ ಗೂಥಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಕಮಿ. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏಸ ಮಮ ಭಯೇನ ಪಲಾಯತೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಮೇ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ತಂ ಅವ್ಹಯನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫೩. ‘‘ಸೂರೋ ಸೂರೇನ ಸಙ್ಗಮ್ಮ, ವಿಕ್ಕನ್ತೇನ ಪಹಾರಿನಾ;

ಏಹಿ ನಾಗ ನಿವತ್ತಸ್ಸು, ಕಿಂ ನು ಭೀತೋ ಪಲಾಯಸಿ;

ಪಸ್ಸನ್ತು ಅಙ್ಗಮಗಧಾ, ಮಮ ತುಯ್ಹಞ್ಚ ವಿಕ್ಕಮ’’ನ್ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ತ್ವಂ ಸೂರೋ ಮಯಾ ಸೂರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ವೀರಿಯವಿಕ್ಕಮೇನ ವಿಕ್ಕನ್ತೇನ ಪಹಾರದಾನಸಮತ್ಥತಾಯ ಪಹಾರಿನಾ ಕಿಂಕಾರಣಾ ಅಸಙ್ಗಾಮೇತ್ವಾವ ಗಚ್ಛಸಿ, ನನು ನಾಮ ಏಕಸಮ್ಪಹಾರೋಪಿ ದಾತಬ್ಬೋ ಸಿಯಾ, ತಸ್ಮಾ ಏಹಿ ನಾಗ ನಿವತ್ತಸ್ಸು, ಏತ್ತಕೇನೇವ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಕಿಂ ನು ಭೀತೋ ಪಲಾಯಸಿ, ಇಮೇ ಇಮಂ ಸೀಮಂ ಅನ್ತರಂ ಕತ್ವಾ ವಸನ್ತಾ ಪಸ್ಸನ್ತು, ಅಙ್ಗಮಗಧಾ ಮಮ ತುಯ್ಹಞ್ಚ ವಿಕ್ಕಮಂ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪರಕ್ಕಮಂ ಪಸ್ಸನ್ತೂತಿ.

ಸೋ ಹತ್ಥೀ ಕಣ್ಣಂ ದತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಅಪಸಾದೇನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫೪. ‘‘ನ ತಂ ಪಾದಾ ವಧಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ದನ್ತೇಹಿ ನ ಸೋಣ್ಡಿಯಾ;

ಮೀಳ್ಹೇನ ತಂ ವಧಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪೂತಿ ಹಞ್ಞತು ಪೂತಿನಾ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ನ ತಂ ಪಾದಾದೀಹಿ ವಧಿಸ್ಸಾಮಿ, ತುಯ್ಹಂ ಪನ ಅನುಚ್ಛವಿಕೇನ ಮೀಳ್ಹೇನ ತಂ ವಧಿಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ‘‘ಪೂತಿಗೂಥಪಾಣಕೋ ಪೂತಿನಾವ ಹಞ್ಞತೂ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಮಹನ್ತಂ ಲಣ್ಡಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಉದಕಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ತಂ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಕೋಞ್ಚನಾದಂ ನದನ್ತೋ ಅರಞ್ಞಮೇವ ಪಾವಿಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಗೂಥಪಾಣಕೋ ಕೋಣ್ಡೋ ಅಹೋಸಿ, ವಾರಣೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ತಂ ಕಾರಣಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ನಿವುತ್ಥದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಗೂಥಪಾಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಸತ್ತಮಾ.

[೨೨೮] ೮. ಕಾಮನೀತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ತಯೋ ಗಿರಿನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕಾಮನೀತಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ನಾಮ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಅತೀತಞ್ಚ ದ್ವಾದಸಕನಿಪಾತೇ ಕಾಮಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧೨.೩೭ ಆದಯೋ) ಆವಿಭವಿಸ್ಸತಿ. ತೇಸು ಪನ ದ್ವೀಸು ರಾಜಪುತ್ತೇಸು ಜೇಟ್ಠಕೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ಕನಿಟ್ಠೋ ಉಪರಾಜಾ. ತೇಸು ರಾಜಾ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮೇಸು ಅತಿತ್ತೋ ಧನಲೋಲೋ ಅಹೋಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ದ್ವೀಸುಪಿ ಕಾಮೇಸು ಅತಿತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ರಾಜಾನಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಲಜ್ಜಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಣವವಣ್ಣೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಪಸ್ಸಿ, ರಞ್ಞಾ ಚ ‘‘ಕೇನತ್ಥೇನ ಆಗತೋಸಿ ಮಾಣವಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ತೀಣಿ ನಗರಾನಿ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಖೇಮಾನಿ ಸುಭಿಕ್ಖಾನಿ ಪಹೂತಹತ್ಥಿಅಸ್ಸರಥಪತ್ತೀನಿ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಾಲಙ್ಕಾರಭರಿತಾನಿ, ಸಕ್ಕಾ ಚ ಪನ ತಾನಿ ಅಪ್ಪಕೇನೇವ ಬಲೇನ ಗಣ್ಹಿತುಂ, ಅಹಂ ತೇ ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ದಾತುಂ ಆಗತೋ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕದಾ ಗಚ್ಛಾಮ, ಮಾಣವಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸ್ವೇ ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛ, ಪಾತೋವ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಮಹಾರಾಜ, ವೇಗೇನ ಬಲಂ ಸಜ್ಜೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಕ್ಕೋ ಸಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತೋ.

ರಾಜಾ ಪುನದಿವಸೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಬಲಸಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಹಿಯ್ಯೋ ಏಕೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಣವೋ ‘‘ಉತ್ತರಪಞ್ಚಾಲೇ ಇನ್ದಪತ್ತೇ ಕೇಕಕೇತಿ ಇಮೇಸು ತೀಸು ನಗರೇಸು ರಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ, ತಂ ಮಾಣವಂ ಆದಾಯ ತೀಸು ನಗರೇಸು ರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮ, ವೇಗೇನ ನಂ ಪಕ್ಕೋಸಥಾತಿ. ‘‘ಕತ್ಥಸ್ಸ, ದೇವ, ನಿವಾಸೋ ದಾಪಿತೋ’’ತಿ? ‘‘ನ ಮೇ ತಸ್ಸ ನಿವಾಸಗೇಹಂ ದಾಪಿತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ನಿವಾಸಪರಿಬ್ಬಯೋ ಪನ ದಿನ್ನೋ’’ತಿ? ‘‘ಸೋಪಿ ನ ದಿನ್ನೋ’’ತಿ. ಅಥ ‘‘ಕಹಂ ನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ನಗರವೀಥೀಸು ಓಲೋಕೇಥಾ’’ತಿ. ತೇ ಓಲೋಕೇನ್ತಾ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ನ ಪಸ್ಸಾಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ರಞ್ಞೋ ಮಾಣವಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ‘‘ಏವಂ ಮಹನ್ತಾ ನಾಮ ಇಸ್ಸರಿಯಾ ಪರಿಹೀನೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಮಹಾಸೋಕೋ ಉದಪಾದಿ, ಹದಯವತ್ಥು ಉಣ್ಹಂ ಅಹೋಸಿ, ವತ್ಥುಲೋಹಿತಂ ಕುಪ್ಪಿ, ಲೋಹಿತಪಕ್ಖನ್ದಿಕಾ ಉದಪಾದಿ, ವೇಜ್ಜಾ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು.

ತತೋ ತೀಹಚತೂಹಚ್ಚಯೇನ ಸಕ್ಕೋ ಆವಜ್ಜಮಾನೋ ತಸ್ಸ ತಂ ಆಬಾಧಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ತಿಕಿಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಣ್ಣೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ವೇಜ್ಜಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ತಿಕಿಚ್ಛನತ್ಥಾಯ ಆಗತೋ’’ತಿ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಹನ್ತಮಹನ್ತಾ ರಾಜವೇಜ್ಜಾ ಮಂ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು, ಪರಿಬ್ಬಯಮಸ್ಸ ದಾಪೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಕ್ಕೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ನೇವ ನಿವಾಸಪರಿಬ್ಬಯೇನ ಅತ್ಥೋ, ವೇಜ್ಜಲಾಭಮ್ಪಿ ನ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಿಕಿಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ ನಂ, ಪುನ ರಾಜಾ ಮಂ ಪಸ್ಸತೂ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ಆಹ. ಸಕ್ಕೋ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಜಯಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ರಾಜಾ ‘‘ತ್ವಂ ಮಂ ತಿಕಿಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಆಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತಿಕಿಚ್ಛಸ್ಸೂ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಮಹಾರಾಜ, ಬ್ಯಾಧಿನೋ ಮೇ ಲಕ್ಖಣಂ ಕಥೇಥ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ಖಾದಿತಂ ವಾ ಪೀತಂ ವಾ ನಿಸ್ಸಾಯ, ಉದಾಹು ದಿಟ್ಠಂ ವಾ ಸುತಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ತಾತ, ಮಯ್ಹಂ ಬ್ಯಾಧಿ ಸುತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಸುತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತಾತ ಏಕೋ ಮಾಣವೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ‘ತೀಸು ನಗರೇಸು ರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಆಹ, ಅಹಂ ತಸ್ಸ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ವಾ ನಿವಾಸಪರಿಬ್ಬಯಂ ವಾ ನ ದಾಪೇಸಿಂ, ಸೋ ಮಯ್ಹಂ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅಥ ಮೇ ‘ಏವಂ ಮಹನ್ತಾ ನಾಮ ಇಸ್ಸರಿಯಾ ಪರಿಹೀನೋಮ್ಹೀ’ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತಸ್ಸ ಅಯಂ ಬ್ಯಾಧಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ. ಸಚೇ ಸಕ್ಕೋಸಿ ತ್ವಂ ಮೇ ಕಾಮಚಿತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಬ್ಯಾಧಿಂ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ, ತಿಕಿಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ಏತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫೫. ‘‘ತಯೋ ಗಿರಿಂ ಅನ್ತರಂ ಕಾಮಯಾಮಿ, ಪಞ್ಚಾಲಾ ಕುರುಯೋ ಕೇಕಕೇ ಚ;

ತತುತ್ತರಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕಾಮಯಾಮಿ, ತಿಕಿಚ್ಛ ಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕಾಮನೀತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ತಯೋ ಗಿರಿನ್ತಿ ತಯೋ ಗಿರೀ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಯಥಾ ‘‘ಸುದಸ್ಸನಸ್ಸ ಗಿರಿನೋ, ದ್ವಾರಞ್ಹೇತಂ ಪಕಾಸತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಸುದಸ್ಸನಂ ದೇವನಗರಂ ಯುಜ್ಝಿತ್ವಾ ದುಗ್ಗಣ್ಹತಾಯ ದುಚ್ಚಲನತಾಯ ‘‘ಸುದಸ್ಸನಗಿರೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಏವಮಿಧಾಪಿ ತೀಣಿ ನಗರಾನಿ ‘‘ತಯೋ ಗಿರಿ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾನಿ. ತಸ್ಮಾ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ತೀಣಿ ಚ ನಗರಾನಿ ತೇಸಞ್ಚ ಅನ್ತರಂ ತಿವಿಧಮ್ಪಿ ರಟ್ಠಂ ಕಾಮಯಾಮಿ. ‘‘ಪಞ್ಚಾಲಾ ಕುರುಯೋ ಕೇಕಕೇ ಚಾ’’ತಿ ಇಮಾನಿ ತೇಸಂ ರಟ್ಠಾನಂ ನಾಮಾನಿ. ತೇಸು ಪಞ್ಚಾಲಾತಿ ಉತ್ತರಪಞ್ಚಾಲಾ, ತತ್ಥ ಕಪಿಲಂ ನಾಮ ನಗರಂ. ಕುರುಯೋತಿ ಕುರುರಟ್ಠಂ, ತತ್ಥ ಇನ್ದಪತ್ತಂ ನಾಮ ನಗರಂ. ಕೇಕಕೇ ಚಾತಿ ಪಚ್ಚತ್ತೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ, ತೇನ ಕೇಕಕರಟ್ಠಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತತ್ಥ ಕೇಕಕರಾಜಧಾನೀಯೇವ ನಗರಂ. ತತುತ್ತರಿನ್ತಿ ತಂ ಅಹಂ ಇತೋ ಪಟಿಲದ್ಧಾ ಬಾರಾಣಸಿರಜ್ಜಾ ತತುತ್ತರಿಂ ತಿವಿಧಂ ರಜ್ಜಂ ಕಾಮಯಾಮಿ. ತಿಕಿಚ್ಛ ಮಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಾಮನೀತನ್ತಿ ಇಮೇಹಿ ವತ್ಥುಕಾಮೇಹಿ ಚ ಕಿಲೇಸಕಾಮೇಹಿ ಚ ನೀತಂ ಹತಂ ಪಹತಂ ಸಚೇ ಸಕ್ಕೋಸಿ, ತಿಕಿಚ್ಛ ಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ.

ಅಥ ನಂ ಸಕ್ಕೋ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ತ್ವಂ ಮೂಲೋಸಧಾದೀಹಿ ಅತೇಕಿಚ್ಛೋ. ಞಾಣೋಸಧೇನೇವ ತಿಕಿಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫೬. ‘‘ಕಣ್ಹಾಹಿದಟ್ಠಸ್ಸ ಕರೋನ್ತಿ ಹೇಕೇ, ಅಮನುಸ್ಸಪವಿಟ್ಠಸ್ಸ ಕರೋನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ;

ನ ಕಾಮನೀತಸ್ಸ ಕರೋತಿ ಕೋಚಿ, ಓಕ್ಕನ್ತಸುಕ್ಕಸ್ಸ ಹಿ ಕಾ ತಿಕಿಚ್ಛಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಣ್ಹಾಹಿದಟ್ಠಸ್ಸ ಕರೋನ್ತಿ ಹೇಕೇತಿ ಏಕಚ್ಚೇ ಹಿ ತಿಕಿಚ್ಛಕಾ ಘೋರವಿಸೇನ ಕಾಳಸಪ್ಪೇನ ದಟ್ಠಸ್ಸ ಮನ್ತೇಹಿ ಚೇವ ಓಸಧೇಹಿ ಚ ತಿಕಿಚ್ಛಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಅಮನುಸ್ಸಪವಿಟ್ಠಸ್ಸ ಕರೋನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾತಿ ಅಪರೇ ಪಣ್ಡಿತಾ ಭೂತವೇಜ್ಜಾ ಭೂತಯಕ್ಖಾದೀಹಿ ಅಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಪವಿಟ್ಠಸ್ಸ ಅಭಿಭೂತಸ್ಸ ಗಹಿತಸ್ಸ ಬಲಿಕಮ್ಮಪರಿತ್ತಕರಣಓಸಧಪರಿಭಾವಿತಾದೀಹಿ ತಿಕಿಚ್ಛಂ ಕರೋನ್ತಿ. ನ ಕಾಮನೀತಸ್ಸ ಕರೋತಿ ಕೋಚೀತಿ ಕಾಮೇಹಿ ಪನ ನೀತಸ್ಸ ಕಾಮವಸಿಕಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ತಿಕಿಚ್ಛಂ ನ ಕರೋತಿ, ಕರೋನ್ತೋಪಿ ಕಾತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಕಿಂಕಾರಣಾ? ಓಕ್ಕನ್ತಸುಕ್ಕಸ್ಸ ಹಿ ಕಾ ತಿಕಿಚ್ಛಾತಿ, ಓಕ್ಕನ್ತಸುಕ್ಕಸ್ಸ ಅವಕ್ಕನ್ತಸ್ಸ ಕುಸಲಧಮ್ಮಮರಿಯಾದಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಸ್ಸ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಮನ್ತೋಸಧಾದೀಹಿ ಕಾ ನಾಮ ತಿಕಿಚ್ಛಾ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಓಸಧೇಹಿ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುನ್ತಿ.

ಇತಿಸ್ಸ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಇಮಂ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಉತ್ತರಿ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸಚೇ ತ್ವಂ ತಾನಿ ತೀಣಿ ರಜ್ಜಾನಿ ಲಚ್ಛಸಿ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ಇಮೇಸು ಚತೂಸು ನಗರೇಸು ರಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತೋ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಚತ್ತಾರಿ ಸಾಟಕಯುಗಾನಿ ಪರಿದಹೇಯ್ಯಾಸಿ, ಚತೂಸು ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಾತೀಸು ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾಸಿ, ಚತೂಸು ವಾ ಸಯನೇಸು ಸಯೇಯ್ಯಾಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ತಣ್ಹಾವಸಿಕೇನ ನಾಮ ಭವಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಣ್ಹಾ ಹಿ ನಾಮೇಸಾ ವಿಪತ್ತಿಮೂಲಾ. ಸಾ ವಡ್ಢಮಾನಾ ಯೋ ತಂ ವಡ್ಢೇತಿ, ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಅಟ್ಠಸು ಮಹಾನಿರಯೇಸು ಸೋಳಸಸು ಉಸ್ಸದನಿರಯೇಸು ನಾನಪ್ಪಕಾರಭೇದೇಸು ಚ ಅವಸೇಸೇಸು ಅಪಾಯೇಸು ಖಿಪತೀ’’ತಿ. ಏವಂ ರಾಜಾನಂ ನಿರಯಾದಿಭಯೇನ ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ರಾಜಾಪಿಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ವಿಗತಸೋಕೋ ಹುತ್ವಾ ತಾವದೇವ ನಿಬ್ಯಾಧಿತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಸಕ್ಕೋಪಿಸ್ಸ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಸೀಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಮೇವ ಗತೋ. ಸೋಪಿ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ಕಾಮನೀತಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಹೋಸಿ, ಸಕ್ಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಕಾಮನೀತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಅಟ್ಠಮಾ.

[೨೨೯] ೯. ಪಲಾಯಿತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಗಜಗ್ಗಮೇಘೇಹೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಪಲಾಯಿತಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಕಿರ ವಾದತ್ಥಾಯ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಕಞ್ಚಿ ಪಟಿವಾದಿಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಕೋಚಿ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ವಾದಂ ಕಾತುಂ ಸಮತ್ಥೋ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸೇ ಪುಚ್ಛಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ತಾದಿಸಾನಂ ಸಹಸ್ಸೇನಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಾದಂ ಕಾತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ ದ್ವಿಪದಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಮಹಾಗೋತಮೋ ಧಮ್ಮಿಸ್ಸರೋ ಪರಪ್ಪವಾದಮದ್ದನೋ, ಸಕಲೇಪಿ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಪರಪ್ಪವಾದೋ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ವೇಲನ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಸಮುದ್ದಊಮಿಯೋ ವಿಯ ಹಿ ಸಬ್ಬವಾದಾ ತಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲಂ ಪತ್ವಾ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಕಥೇಸುಂ. ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ‘‘ಕಹಂ ಪನ ಸೋ ಏತರಹೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಜೇತವನೇ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಹಾಜನಪರಿವುತೋ ಜೇತವನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಜೇತೇನ ರಾಜಕುಮಾರೇನ ನವಕೋಟಿಧನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಕಾರಿತಂ ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಸನಪಾಸಾದೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೋ ತಾವ ಏವರೂಪೋ, ವಸನಗೇಹಂ ಕೀದಿಸಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಗನ್ಧಕುಟಿ ನಾಮ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಏವರೂಪೇನ ಸಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕೋ ವಾದಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತತೋವ ಪಲಾಯಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉನ್ನಾದಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ‘‘ಕಿಂ ಅಕಾಲೇ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಕಥಯಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಖೋ ಉಪಾಸಕಾ ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಮಮ ವಸನಟ್ಠಾನಸ್ಸ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಲಾಯತೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಗನ್ಧಾರರಟ್ಠೇ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ, ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ. ಸೋ ‘‘ತಕ್ಕಸಿಲಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಹನ್ತೇನ ಬಲಕಾಯೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ನಗರತೋ ಅವಿದೂರೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ನಿಯಾಮೇನ ಹತ್ಥೀ ಪೇಸೇಥ, ಇಮಿನಾ ಅಸ್ಸೇ, ಇಮಿನಾ ರಥೇ, ಇಮಿನಾ ಪತ್ತೀ, ಏವಂ ಧಾವಿತ್ವಾ ಆವುಧೇಹಿ ಪಹರಥ, ಏವಂ ಘನವಸ್ಸವಲಾಹಕಾ ವಿಯ ಸರವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ತೇನಂ ವಿಚಾರೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೧೫೭. ‘‘ಗಜಗ್ಗಮೇಘೇಹಿ ಹಯಗ್ಗಮಾಲಿಭಿ, ರಥೂಮಿಜಾತೇಹಿ ಸರಾಭಿವಸ್ಸೇಭಿ;

ಥರುಗ್ಗಹಾವಟ್ಟದಳ್ಹಪ್ಪಹಾರಿಭಿ, ಪರಿವಾರಿತಾ ತಕ್ಕಸಿಲಾ ಸಮನ್ತತೋ.

೧೫೮. ‘‘ಅಭಿಧಾವಥ ಚೂಪಧಾವಥ ಚ, ವಿವಿಧಾ ವಿನಾದಿತಾ ವದನ್ತಿಭಿ;

ವತ್ತತಜ್ಜ ತುಮುಲೋ ಘೋಸೋ ಯಥಾ, ವಿಜ್ಜುಲತಾ ಜಲಧರಸ್ಸ ಗಜ್ಜತೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಗಜಗ್ಗಮೇಘೇಹೀತಿ ಅಗ್ಗಗಜಮೇಘೇಹಿ, ಕೋಞ್ಚನಾದಂ ಗಜ್ಜನ್ತೇಹಿ ಮತ್ತವರವಾರಣವಲಾಹಕೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಹಯಗ್ಗಮಾಲಿಭೀತಿ ಅಗ್ಗಹಯಮಾಲೀಹಿ, ವರಸಿನ್ಧವವಲಾಹಕಕುಲೇಹಿ ಅಸ್ಸಾನೀಕೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ರಥೂಮಿಜಾತೇಹೀತಿ ಸಞ್ಜಾತಊಮಿವೇಗೇಹಿ ಸಾಗರಸಲಿಲೇಹಿ ವಿಯ ಸಞ್ಜಾತರಥೂಮೀಹಿ, ರಥಾನೀಕೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸರಾಭಿವಸ್ಸೇಭೀತಿ ತೇಹಿಯೇವ ರಥಾನೀಕೇಹಿ ಘನವಸ್ಸಮೇಘೋ ವಿಯ ಸರವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸನ್ತೇಹಿ. ಥರುಗ್ಗಹಾವಟ್ಟದಳ್ಹಪ್ಪಹಾರಿಭೀತಿ ಥರುಗ್ಗಹೇಹಿ ಆವಟ್ಟದಳ್ಹಪ್ಪಹಾರೀಹಿ, ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಆವತ್ತಿತ್ವಾ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ದಳ್ಹಂ ಪಹರನ್ತೇಹಿ ಗಹಿತಖಗ್ಗರತನಥರುದಣ್ಡೇಹಿ ಪತ್ತಿಯೋಧೇಹಿ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿವಾರಿತಾ ತಕ್ಕಸಿಲಾ ಸಮನ್ತತೋತಿ ಯಥಾ ಅಯಂ ತಕ್ಕಸಿಲಾ ಪರಿವಾರಿತಾ ಹೋತಿ, ಸೀಘಂ ತಥಾ ಕರೋಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಭಿಧಾವಥ ಚೂಪಧಾವಥ ಚಾತಿ ವೇಗೇನ ಧಾವಥ ಚೇವ ಉಪಧಾವಥ ಚ. ವಿವಿಧಾ ವಿನಾದಿತಾ ವದನ್ತಿಭೀತಿ ವರವಾರಣೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿವಿಧಾ ವಿನದಿತಾ ಭವಥ, ಸೇಲಿತಗಜ್ಜಿತವಾದಿತೇಹಿ ನಾನಾವಿರವಾ ಹೋಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವತ್ತತಜ್ಜ ತುಮುಲೋ ಘೋಸೋತಿ ವತ್ತತು ಅಜ್ಜ ತುಮುಲೋ ಮಹನ್ತೋ ಅಸನಿಸದ್ದಸದಿಸೋ ಘೋಸೋ. ಯಥಾ ವಿಜ್ಜುಲತಾ ಜಲಧರಸ್ಸ ಗಜ್ಜತೋತಿ ಯಥಾ ಗಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಜಲಧರಸ್ಸ ಮುಖತೋ ನಿಗ್ಗತಾ ವಿಜ್ಜುಲತಾ ಚರನ್ತಿ, ಏವಂ ವಿಚರನ್ತಾ ನಗರಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ವದತಿ.

ಇತಿ ಸೋ ರಾಜಾ ಗಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸೇನಂ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ನಗರದ್ವಾರಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ರಞ್ಞೋ ವಸನಗೇಹ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ನಗರದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನಗರದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೋ ತಾವ ಏವರೂಪೋ, ರಞ್ಞೋ ನಿವೇಸನಂ ಕೀದಿಸಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ವೇಜಯನ್ತಪಾಸಾದಸದಿಸ’’ನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಯಸಸಮ್ಪನ್ನೇನ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಜ್ಝಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಂ ದಿಸ್ವಾವ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಪಲಾಯಿತಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಅಹೋಸಿ, ತಕ್ಕಸಿಲರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಪಲಾಯಿತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ನವಮಾ.

[೨೩೦] ೧೦. ದುತಿಯಪಲಾಯಿತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಧಜಮಪರಿಮಿತನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಪಲಾಯಿತಪರಿಬ್ಬಾಜಕಮೇವ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಜೇತವನಂ ಪಾವಿಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸತ್ಥಾ ಮಹಾಜನಪರಿವುತೋ ಅಲಙ್ಕತಧಮ್ಮಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಮನೋಸಿಲಾತಲೇ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೋ ಸೀಹಪೋತಕೋ ವಿಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ. ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ದಸಬಲಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಸರೀರಪಟಿಭಾಗಂ ರೂಪಂ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಸಸ್ಸಿರಿಕಂ ಮುಖಂ ಸುವಣ್ಣಪಟ್ಟಸದಿಸಂ ನಲಾಟಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೋ ಏವರೂಪಂ ಪುರಿಸುತ್ತಮಂ ಜಿನಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪರಿಸನ್ತರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿ. ಮಹಾಜನೋ ತಂ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಸತ್ಥುಸ್ಸ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಸೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಮಮ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಮುಖಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಲಾತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ, ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಏಕೋ ಗನ್ಧಾರರಾಜಾ. ಸೋ ‘‘ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಗರಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಗರದ್ವಾರೇ ಠಿತೋ ಅತ್ತನೋ ಬಲವಾಹನಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ಏತ್ತಕಂ ಬಲವಾಹನಂ ಜಿನಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಸೇನಂ ಸಂವಣ್ಣೇತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫೯. ‘‘ಧಜಮಪರಿಮಿತಂ ಅನನ್ತಪಾರಂ, ದುಪ್ಪಸಹಂ ಧಙ್ಕೇಹಿ ಸಾಗರಂವ;

ಗಿರಿಮಿವ ಅನಿಲೇನ ದುಪ್ಪಸಯ್ಹೋ, ದುಪ್ಪಸಹೋ ಅಹಮಜ್ಜ ತಾದಿಸೇನಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಧಜಮಪರಿಮಿತನ್ತಿ ಇದಂ ತಾವ ಮೇ ರಥೇಸು ಮೋರಛದೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಉಸ್ಸಾಪಿತಧಜಮೇವ ಅಪರಿಮಿತಂ ಬಹುಂ ಅನೇಕಸತಸಙ್ಖ್ಯಂ. ಅನನ್ತಪಾರನ್ತಿ ಬಲವಾಹನಮ್ಪಿ ಮೇ ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಹತ್ಥೀ ಏತ್ತಕಾ ಅಸ್ಸಾ ಏತ್ತಕಾ ರಥಾ ಏತ್ತಕಾ ಪತ್ತೀ’’ತಿ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದರಹಿತಂ ಅನನ್ತಪಾರಂ. ದುಪ್ಪಸಹನ್ತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಟಿಸತ್ತೂಹಿ ಸಹಿತುಂ ಅಭಿಭವಿತುಂ. ಯಥಾ ಕಿಂ? ಧಙ್ಕೇಹಿ ಸಾಗರಂವ, ಯಥಾ ಸಾಗರೋ ಬಹೂಹಿ ಕಾಕೇಹಿ ವೇಗವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಸೇನ ವಾ ಅತಿಕ್ಕಮನವಸೇನ ವಾ ದುಪ್ಪಸಹೋ, ಏವಂ ದುಪ್ಪಸಹಂ. ಗಿರಿಮಿವ ಅನಿಲೇನ ದುಪ್ಪಸಯ್ಹೋತಿ ಅಪಿಚ ಮೇ ಅಯಂ ಬಲಕಾಯೋ ಯಥಾ ಪಬ್ಬತೋ ವಾತೇನ ಅಕಮ್ಪನೀಯತೋ ದುಪ್ಪಸಹೋ, ತಥಾ ಅಞ್ಞೇನ ಬಲಕಾಯೇನ ದುಪ್ಪಸಹೋ. ದುಪ್ಪಸಹೋ ಅಹಮಜ್ಜ ತಾದಿಸೇನಾತಿ ಸ್ವಾಹಂ ಇಮಿನಾ ಬಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಜ್ಜ ತಾದಿಸೇನ ದುಪ್ಪಸಹೋತಿ ಅಟ್ಟಾಲಕೇ ಠಿತಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಸೋ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಸಸ್ಸಿರಿಕಂ ಅತ್ತನೋ ಮುಖಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಬಾಲ, ಮಾ ವಿಪ್ಪಲಪಸಿ, ಇದಾನಿ ತೇ ಬಲವಾಹನಂ ಮತ್ತವಾರಣೋ ವಿಯ ನಳವನಂ ವಿದ್ಧಂಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸನ್ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬೦. ‘‘ಮಾ ಬಾಲಿಯಂ ವಿಲಪಿ ನ ಹಿಸ್ಸ ತಾದಿಸಂ, ವಿಡಯ್ಹಸೇ ನ ಹಿ ಲಭಸೇ ನಿಸೇಧಕಂ;

ಆಸಜ್ಜಸಿ ಗಜಮಿವ ಏಕಚಾರಿನಂ, ಯೋ ತಂ ಪದಾ ನಳಮಿವ ಪೋಥಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮಾ ಬಾಲಿಯಂ ವಿಲಪೀತಿ ಮಾ ಅತ್ತನೋ ಬಾಲಭಾವಂ ವಿಪ್ಪಲಪಸಿ. ನ ಹಿಸ್ಸ ತಾದಿಸನ್ತಿ ನ ಹಿ ಅಸ್ಸ ತಾದಿಸೋ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ತಾದಿಸೋ ‘‘ಅನನ್ತಪಾರಂ ಮೇ ಬಲವಾಹನ’’ನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ತಕ್ಕೇನ್ತೋ ರಜ್ಜಞ್ಚ ಗಹೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನ ಹಿ ಅಸ್ಸ, ನ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಡಯ್ಹಸೇತಿ ತ್ವಂ ಬಾಲ, ಕೇವಲಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಮಾನಪರಿಳಾಹೇನ ವಿಡಯ್ಹಸಿಯೇವ. ನ ಹಿ ಲಭಸೇ ನಿಸೇಧಕನ್ತಿ ಮಾದಿಸಂ ಪನ ಪಸಯ್ಹ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ನಿಸೇಧಕಂ ನ ತಾವ ಲಭಸಿ, ಅಜ್ಜ ತಂ ಆಗತಮಗ್ಗೇನೇವ ಪಲಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ. ಆಸಜ್ಜಸೀತಿ ಉಪಗಚ್ಛಸಿ. ಗಜಮಿವ ಏಕಚಾರಿನನ್ತಿ ಏಕಚಾರಿನಂ ಮತ್ತವರವಾರಣಂ ವಿಯ. ಯೋ ತಂ ಪದಾ ನಳಮಿವ ಪೋಥಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಯೋ ತಂ ಯಥಾ ನಾಮ ಮತ್ತವರವಾರಣೋ ಪಾದಾ ನಳಂ ಪೋಥೇತಿ ಸಂಚುಣ್ಣೇತಿ, ಏವಂ ಪೋಥಯಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ತ್ವಂ ಆಸಜ್ಜಸೀತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ.

ಏವಂ ತಜ್ಜೇನ್ತಸ್ಸ ಪನಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಗನ್ಧಾರರಾಜಾ ಉಲ್ಲೋಕೇನ್ತೋ ಕಞ್ಚನಪಟ್ಟಸದಿಸಂ ಮಹಾನಲಾಟಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗಹಣಭೀತೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪಲಾಯನ್ತೋ ಸಕನಗರಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಗನ್ಧಾರರಾಜಾ ಪಲಾಯಿತಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಅಹೋಸಿ, ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ದುತಿಯಪಲಾಯಿತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದಸಮಾ.

ಕಾಸಾವವಗ್ಗೋ ಅಟ್ಠಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಕಾಸಾವಂ ಚೂಳನನ್ದಿಯಂ, ಪುಟಭತ್ತಞ್ಚ ಕುಮ್ಭಿಲಂ;

ಖನ್ತಿವಣ್ಣಂ ಕೋಸಿಯಞ್ಚ, ಗೂಥಪಾಣಂ ಕಾಮನೀತಂ;

ಪಲಾಯಿತದ್ವಯಮ್ಪಿ ಚ.