೬. ನತಂದಳ್ಹವಗ್ಗೋ

[೨೦೧] ೧. ಬನ್ಧನಾಗಾರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ನ ತಂ ದಳ್ಹಂ ಬನ್ಧನಮಾಹು ಧೀರಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಬನ್ಧನಾಗಾರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಕಾಲೇ ಬಹೂ ಸನ್ಧಿಚ್ಛೇದಕಪನ್ಥಘಾತಕಚೋರೇ ಆನೇತ್ವಾ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಸುಂ. ತೇ ರಾಜಾ ಅದ್ದುಬನ್ಧನರಜ್ಜುಬನ್ಧನಸಙ್ಖಲಿಕಬನ್ಧನೇಹಿ ಬನ್ಧಾಪೇಸಿ. ತಿಂಸಮತ್ತಾ ಜಾನಪದಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಟ್ಠುಕಾಮಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಾ ಬನ್ಧನಾಗಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇ ಚೋರೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ತಥಾಗತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಜ್ಜ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೇಹಿ ಬನ್ಧನಾಗಾರೇ ಬಹೂ ಚೋರಾ ಅದ್ದುಬನ್ಧನಾದೀಹಿ ಬದ್ಧಾ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತಾ ದಿಟ್ಠಾ, ತೇ ತಾನಿ ಬನ್ಧನಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ತೇಹಿ ಬನ್ಧನೇಹಿ ಥಿರತರಂ ನಾಮ ಅಞ್ಞಂ ಬನ್ಧನ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಿಂ ಬನ್ಧನಾನಿ ನಾಮೇತಾನಿ, ಯಂ ಪನೇತಂ ಧನಧಞ್ಞಪುತ್ತದಾರಾದೀಸು ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಾತಂ ಕಿಲೇಸಬನ್ಧನಂ, ಏತಂ ಏತೇಹಿ ಬನ್ಧನೇಹಿ ಸತಗುಣೇನ ಸಹಸ್ಸಗುಣೇನ ಥಿರತರಂ, ಏವಂ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ಪನೇತಂ ದುಚ್ಛಿನ್ದನಿಯಂ ಬನ್ಧನಂ ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದುಗ್ಗತಗಹಪತಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ವಯಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪಿತಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಸೋ ಭತಿಂ ಕತ್ವಾ ಮಾತರಂ ಪೋಸೇಸಿ, ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾ ಅನಿಚ್ಛಮಾನಸ್ಸೇವ ಏಕಂ ಕುಲಧೀತರಂ ಗೇಹೇ ಕತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಭರಿಯಾಯಪಿಸ್ಸ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಗಬ್ಭೋ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ಗಬ್ಭಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಿತಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ‘‘ಭದ್ದೇ, ತ್ವಂ ಭತಿಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವಾಹಿ, ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾಪಿ ‘‘ಗಬ್ಭೋ ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಮಯಿ ವಿಜಾತಾಯ ದಾರಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ವಿಜಾತಕಾಲೇ ‘‘ಭದ್ದೇ, ತ್ವಂ ಸೋತ್ಥಿನಾ ವಿಜಾತಾ, ಇದಾನಾಹಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಪುಚ್ಛಿ. ಅಥ ನಂ ಸಾ ‘‘ಪುತ್ತಕಸ್ಸ ತಾವ ಥನಪಾನತೋ ಅಪಗಮನಕಾಲಂ ಆಗಮೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ಗಬ್ಭಂ ಗಣ್ಹಿ.

ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಇಮಿಸ್ಸಾ ಅನಾಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾವ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಅನಾಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ರತ್ಥಿಭಾಗೇ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಲಾಯಿ. ಅಥ ನಂ ನಗರಗುತ್ತಿಕಾ ಅಗ್ಗಹೇಸುಂ. ಸೋ ‘‘ಅಹಂ, ಸಾಮಿ, ಮಾತುಪೋಸಕೋ ನಾಮ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಥ ಮ’’ನ್ತಿ ತೇಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವಸಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗದ್ವಾರೇನೇವ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಝಾನಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತೋ ವಿಹಾಸಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ವಸನ್ತೋ ‘‘ಏವರೂಪಮ್ಪಿ ನಾಮ ಮೇ ದುಚ್ಛಿನ್ದನಿಯಂ ಪುತ್ತದಾರಬನ್ಧನಂ ಕಿಲೇಸಬನ್ಧನಂ ಛಿನ್ದಿತ’’ನ್ತಿ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೧೦೧. ‘‘ನ ತಂ ದಳ್ಹಂ ಬನ್ಧನಮಾಹು ಧೀರಾ, ಯದಾಯಸಂ ದಾರುಜಪಬ್ಬಜಞ್ಚ;

ಸಾರತ್ತರತ್ತಾ ಮಣಿಕುಣ್ಡಲೇಸು, ಪುತ್ತೇಸು ದಾರೇಸು ಚ ಯಾ ಅಪೇಕ್ಖಾ.

೧೦೨. ‘‘ಏತಂ ದಳ್ಹಂ ಬನ್ಧನಮಾಹು ಧೀರಾ, ಓಹಾರಿನಂ ಸೀಥಿಲಂ ದುಪ್ಪಮುಞ್ಚಂ;

ಏತಮ್ಪಿ ಛೇತ್ವಾನ ವಜನ್ತಿ ಧೀರಾ, ಅನಪೇಕ್ಖಿನೋ ಕಾಮಸುಖಂ ಪಹಾಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಧೀರಾತಿ ಧಿತಿಮನ್ತಾ, ಧಿಕ್ಕತಪಾಪಾತಿ ಧೀರಾ. ಅಥ ವಾ ಧೀ ವುಚ್ಚತಿ ಪಞ್ಞಾ, ತಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಧೀರಾ, ಬುದ್ಧಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಬುದ್ಧಸಾವಕಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಾ ಚ ಇಮೇ ಧೀರಾ ನಾಮ. ಯದಾಯಸನ್ತಿಆದೀಸು ಯಂ ಸಙ್ಖಲಿಕಸಙ್ಖಾತಂ ಅಯಸಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಆಯಸಂ, ಯಂ ಅದ್ದುಬನ್ಧನಸಙ್ಖಾತಂ ದಾರುಜಂ, ಯಞ್ಚ ಪಬ್ಬಜತಿಣೇಹಿ ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ವಾ ವಾಕಾದೀಹಿ ರಜ್ಜುಂ ಕತ್ವಾ ಕತರಜ್ಜುಬನ್ಧನಂ, ತಂ ಆಯಸಾದಿಂ ಛಿನ್ದಿತುಂ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಭಾವೇನ ಧೀರಾ ದಳ್ಹಂ ಥಿರನ್ತಿ ನಾಹು ನ ಕಥೇನ್ತಿ. ಸಾರತ್ತರತ್ತಾತಿ ಸಾರತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ರತ್ತಾ, ಬಲವರಾಗರತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಣಿಕುಣ್ಡಲೇಸೂತಿ ಮಣೀಸು ಚ ಕುಣ್ಡಲೇಸು ಚ, ಮಣಿಯುತ್ತೇಸು ವಾ ಕುಣ್ಡಲೇಸು.

ಏತಂ ದಳ್ಹನ್ತಿ ಯೇ ಮಣಿಕುಣ್ಡಲೇಸು ಸಾರತ್ತರತ್ತಾ, ತೇಸಂ ಯೋ ಚ ಸಾರಾಗೋ, ಯಾ ಚ ತೇಸಂ ಪುತ್ತದಾರೇಸು ಅಪೇಕ್ಖಾ ತಣ್ಹಾ, ಏತಂ ಕಿಲೇಸಮಯಂ ಬನ್ಧನಂ ದಳ್ಹಂ ಥಿರನ್ತಿ ಧೀರಾ ಆಹು. ಓಹಾರಿನನ್ತಿ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಚತೂಸು ಅಪಾಯೇಸು ಪಾತನತೋ ಅವಹರತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಹರತೀತಿ ಓಹಾರಿನಂ. ಸಿಥಿಲನ್ತಿ ಬನ್ಧನಟ್ಠಾನೇ ಛವಿಚಮ್ಮಮಂಸಾನಿ ನ ಛಿನ್ದತಿ, ಲೋಹಿತಂ ನ ನೀಹರತಿ, ಬನ್ಧನಭಾವಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾಪೇತಿ, ಥಲಪಥಜಲಪಥಾದೀಸು ಕಮ್ಮಾನಿ ಕಾತುಂ ದೇತೀತಿ ಸಿಥಿಲಂ. ದುಪ್ಪಮುಞ್ಚನ್ತಿ ತಣ್ಹಾಲೋಭವಸೇನ ಹಿ ಏಕವಾರಮ್ಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಿಲೇಸಬನ್ಧನಂ ದಟ್ಠಟ್ಠಾನತೋ ಕಚ್ಛಪೋ ವಿಯ ದುಮ್ಮೋಚಯಂ ಹೋತೀತಿ ದುಪ್ಪಮುಞ್ಚಂ. ಏತಮ್ಪಿ ಛೇತ್ವಾನಾತಿ ಏತಂ ಏವಂ ದಳ್ಹಮ್ಪಿ ಕಿಲೇಸಬನ್ಧನಂ ಞಾಣಖಗ್ಗೇನ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಯದಾಮಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮತ್ತವರವಾರಣಾ ವಿಯ ಪಞ್ಜರೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸೀಹಪೋತಕಾ ವಿಯ ಚ ಧೀರಾ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮೇ ಉಕ್ಕಾರಭೂಮಿಂ ವಿಯ ಜಿಗುಚ್ಛಮಾನಾ ಅನಪೇಕ್ಖಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಕಾಮಸುಖಂ ಪಹಾಯ ವಜನ್ತಿ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ, ಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಚ ಪನ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಝಾನಸುಖೇನ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೀತಿ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇತ್ವಾ ಅಪರಿಹೀನಜ್ಝಾನೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯಣೋ ಅಹೋಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕೇಚಿ ಸೋತಾಪನ್ನಾ, ಕೇಚಿ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ಕೇಚಿ ಅನಾಗಾಮಿನೋ, ಕೇಚಿ ಅರಹನ್ತೋ ಅಹೇಸುಂ. ‘‘ತದಾ ಮಾತಾ ಮಹಾಮಾಯಾ ಅಹೋಸಿ, ಪಿತಾ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಾ, ಭರಿಯಾ ರಾಹುಲಮಾತಾ, ಪುತ್ತೋ ರಾಹುಲೋ, ಪುತ್ತದಾರಂ ಪಹಾಯ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಪುರಿಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಬನ್ಧನಾಗಾರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೨೦೨] ೨. ಕೇಳಿಸೀಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಹಂಸಾ ಕೋಞ್ಚಾ ಮಯೂರಾ ಚಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಲಕುಣ್ಡಕಭದ್ದಿಯಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಕಿರಾಯಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ ಪಞ್ಞಾತೋ ಮಧುರಸ್ಸರೋ ಮಧುರಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತೋ ಮಹಾಖೀಣಾಸವೋ ಅಸೀತಿಯಾ ಮಹಾಥೇರಾನಂ ಅನ್ತರೋ ಪಮಾಣೇನ ಓಮಕೋ ಲಕುಣ್ಡಕೋ ಸಾಮಣೇರೋ ವಿಯ, ಖುದ್ದಕೋ ಕೀಳನತ್ಥಾಯ ಕತೋ ವಿಯ. ತಸ್ಮಿಂ ಏಕದಿವಸಂ ತಥಾಗತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಜೇತವನಕೋಟ್ಠಕಂ ಗತೇ ಜನಪದಾ ತಿಂಸಮತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ದಸಬಲಂ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಜೇತವನಂ ಪವಿಸನ್ತಾ ವಿಹಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಣೇರೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಥೇರಂ ಚೀವರಕಣ್ಣೇ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಹತ್ಥೇ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಸೀಸಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ನಾಸಾಯ ಪರಾಮಸನ್ತಾ ಕಣ್ಣೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಚಾಲೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಮಧುರಪಟಿಸನ್ಥಾರೇ ಕತೇ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಲಕುಣ್ಡಕಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರೋ ಕಿರ ನಾಮೇಕೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಾವಕೋ ಮಧುರಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಅತ್ಥಿ, ಕಹಂ ಸೋ ಇದಾನೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಟ್ಠುಕಾಮತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಮ್ಹೇ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ದಿಸ್ವಾ ಚೀವರಕಣ್ಣಾದೀಸು ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಹತ್ಥಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಆಗತಾ, ಏಸ ಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏವರೂಪೋ ಪತ್ಥಿತಪತ್ಥನೋ ಅಭಿನೀಹಾರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಾವಕೋ ಕಿಂಕಾರಣಾ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖೋ ಜಾತೋ’’ತಿ? ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅತ್ತನಾ ಕತಪಾಪಕಮ್ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ. ತದಾ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಸ್ಸ ಜಿಣ್ಣಂ ಜರಾಪ್ಪತ್ತಂ ಹತ್ಥಿಂ ವಾ ಅಸ್ಸಂ ವಾ ಗೋಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಕೇಳಿಸೀಲೋ ಹುತ್ವಾ ತಥಾರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾವ ಅನುಬನ್ಧಾಪೇತಿ, ಜಿಣ್ಣಸಕಟಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ಭಿನ್ದಾಪೇತಿ, ಜಿಣ್ಣಮಾತುಗಾಮೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಉದರೇ ಪಹರಾಪೇತ್ವಾ ಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಭಾಯಾಪೇತಿ, ಜಿಣ್ಣಪುರಿಸೇ ದಿಸ್ವಾ ಲಙ್ಘಕೇ ವಿಯ ಭೂಮಿಯಂ ಸಂಪರಿವತ್ತಕಾದಿಕೀಳಂ ಕೀಳಾಪೇತಿ, ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ಅಸುಕಘರೇ ಕಿರ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾಪಿ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಕೀಳತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಲಜ್ಜನ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಮಾತಾಪಿತರೋ ತಿರೋರಟ್ಠಾನಿ ಪೇಸೇನ್ತಿ, ಮಾತುಪಟ್ಠಾನಧಮ್ಮೋ ಪಿತುಪಟ್ಠಾನಧಮ್ಮೋ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜಿ, ರಾಜಸೇವಕಾಪಿ ಕೇಳಿಸೀಲಾವ ಅಹೇಸುಂ. ಮತಮತಾ ಚತ್ತಾರೋ ಅಪಾಯೇ ಪೂರೇನ್ತಿ, ದೇವಪರಿಸಾ ಪರಿಹಾಯತಿ.

ಸಕ್ಕೋ ಅಭಿನವೇ ದೇವಪುತ್ತೇ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ದಮೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಮಹಲ್ಲಕವಣ್ಣಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಜಿಣ್ಣಯಾನಕೇ ದ್ವೇ ತಕ್ಕಚಾಟಿಯೋ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಜರಗೋಣೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಛಣದಿವಸೇ ಅಲಙ್ಕತಹತ್ಥಿಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ಅಲಙ್ಕತನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕರೋನ್ತೇ ಪಿಲೋತಿಕನಿವತ್ಥೋ ತಂ ಯಾನಕಂ ಪಾಜೇನ್ತೋ ರಞ್ಞೋ ಅಭಿಮುಖೋ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಾ ಜಿಣ್ಣಯಾನಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏತಂ ಯಾನಕಂ ಅಪನೇಥಾ’’ತಿ ವದತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಕಹಂ, ದೇವ, ನ ಪಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸಕ್ಕೋ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ರಞ್ಞೋಯೇವ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಬಹುಸಮ್ಪತ್ತೇ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಸ ಉಪರಿಭಾಗೇನ ಪಾಜೇನ್ತೋ ರಞ್ಞೋ ಮತ್ಥಕೇ ಏಕಂ ಚಾಟಿಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತಾಪೇನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಭಿನ್ದಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸೀಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ತಕ್ಕಂ ಪಗ್ಘರತಿ, ಸೋ ತೇನ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ಹರಾಯತಿ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ. ಅಥಸ್ಸ ತಂ ಉಪದ್ದುತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಸಕ್ಕೋ ಯಾನಕಂ ಅನ್ತರಧಾಪೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕತ್ತಭಾವಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ವಜಿರಹತ್ಥೋ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಪಾಪ ಅಧಮ್ಮಿಕರಾಜ, ಕಿಂ ತ್ವಂ ಮಹಲ್ಲಕೋ ನ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ತವ ಸರೀರಂ ಜರಾ ನ ಪಹರಿಸ್ಸತಿ, ಕೇಳಿಸೀಲೋ ಹುತ್ವಾ ವುಡ್ಢೇ ವಿಹೇಠನಕಮ್ಮಂ ಕರೋಸಿ, ಏಕಕಂ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಏತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಮತಮತಾ ಅಪಾಯೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಮನುಸ್ಸಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತುಂ ನ ಲಭನ್ತಿ. ಸಚೇ ಇಮಮ್ಹಾ ಕಮ್ಮಾ ನ ವಿರಮಿಸ್ಸಸಿ, ವಜಿರೇನ ತೇ ಸೀಸಂ ಪದಾಲೇಸ್ಸಾಮಿ, ಮಾ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯೇತಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ಥಾ’’ತಿ ಸನ್ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಗುಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ವುಡ್ಢಾಪಚಾಯಿಕಕಮ್ಮಸ್ಸ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಓವದಿತ್ವಾ ಸಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಥಾರೂಪಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೧೦೩. ‘‘ಹಂಸಾ ಕೋಞ್ಚಾ ಮಯೂರಾ ಚ, ಹತ್ಥಯೋ ಪಸದಾ ಮಿಗಾ;

ಸಬ್ಬೇ ಸೀಹಸ್ಸ ಭಾಯನ್ತಿ, ನತ್ಥಿ ಕಾಯಸ್ಮಿ ತುಲ್ಯತಾ.

೧೦೪. ‘‘ಏವಮೇವ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ದಹರೋ ಚೇಪಿ ಪಞ್ಞವಾ;

ಸೋ ಹಿ ತತ್ಥ ಮಹಾ ಹೋತಿ, ನೇವ ಬಾಲೋ ಸರೀರವಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಸದಾ ಮಿಗಾತಿ ಪಸದಸಙ್ಖಾತಾ ಮಿಗಾ, ಪಸದಾ ಮಿಗಾ ಚ ಅವಸೇಸಾ ಮಿಗಾ ಚಾತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಪಸದಮಿಗಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಪಸದಾ ಮಿಗಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನತ್ಥಿ ಕಾಯಸ್ಮಿ ತುಲ್ಯತಾತಿ ಸರೀರೇ ಪಮಾಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಯದಿ ಭವೇಯ್ಯ, ಮಹಾಸರೀರಾ ಹತ್ಥಿನೋ ಚೇವ ಪಸದಮಿಗಾ ಚ ಸೀಹಂ ಮಾರೇಯ್ಯುಂ, ಸೀಹೋ ಹಂಸಾದಯೋ ಖುದ್ದಕಸರೀರೇಯೇವ ಮಾರೇಯ್ಯ, ಖುದ್ದಕಾಯೇವ ಸೀಹಸ್ಸ ಭಾಯೇಯ್ಯುಂ, ನ ಮಹನ್ತಾ. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇತಂ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಸೀಹಸ್ಸ ಭಾಯನ್ತಿ. ಸರೀರವಾತಿ ಬಾಲೋ ಮಹಾಸರೀರೋಪಿ ಮಹಾ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಲಕುಣ್ಡಕಭದ್ದಿಯೋ ಸರೀರೇನ ಖುದ್ದಕೋಪಿ ಮಾ ತಂ ಞಾಣೇನಪಿ ಖುದ್ದಕೋತಿ ಮಞ್ಞಿತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ತೇಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು ಕೇಚಿ ಸೋತಾಪನ್ನಾ, ಕೇಚಿ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ಕೇಚಿ ಅನಾಗಾಮಿನೋ, ಕೇಚಿ ಅರಹನ್ತೋ ಅಹೇಸುಂ. ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ಲಕುಣ್ಡಕಭದ್ದಿಯೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೋ ತಾಯ ಕೇಳಿಸೀಲತಾಯ ಪರೇಸಂ ಕೇಳಿನಿಸ್ಸಯೋ ಜಾತೋ, ಸಕ್ಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಕೇಳಿಸೀಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೨೦೩] ೩. ಖನ್ಧಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ವಿರೂಪಕ್ಖೇಹಿ ಮೇ ಮೇತ್ತನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಂ ಕಿರ ಜನ್ತಾಘರದ್ವಾರೇ ಕಟ್ಠಾನಿ ಫಾಲೇನ್ತಂ ಪೂತಿರುಕ್ಖನ್ತರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಏಕೋ ಸಪ್ಪೋ ಪಾದಙ್ಗುಲಿಯಂ ಡಂಸಿ, ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಮತೋ. ತಸ್ಸ ಮತಭಾವೋ ಸಕಲವಿಹಾರೇ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಸುಕೋ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖು ಜನ್ತಾಘರದ್ವಾರೇ ಕಟ್ಠಾನಿ ಫಾಲೇನ್ತೋ ಸಪ್ಪೇನ ದಟ್ಠೋ ತತ್ಥೇವ ಮತೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಚೇ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚತ್ತಾರಿ ಅಹಿರಾಜಕುಲಾನಿ ಆರಬ್ಭ ಮೇತ್ತಂ ಅಭಾವಯಿಸ್ಸ, ನ ನಂ ಸಪ್ಪೋ ಡಂಸೇಯ್ಯ. ಪೋರಾಣಕತಾಪಸಾಪಿ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ಚತೂಸು ಅಹಿರಾಜಕುಲೇಸು ಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ತಾನಿ ಅಹಿರಾಜಕುಲಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಭಯತೋ ಮುಚ್ಚಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಙ್ಗಾನಿವತ್ತನೇ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಝಾನಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತೋ ಇಸಿಗಣಪರಿವುತೋ ವಿಹಾಸಿ. ತದಾ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ನಾನಪ್ಪಕಾರಾ ದೀಘಜಾತಿಕಾ ಇಸೀನಂ ಪರಿಪನ್ಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಇಸಯೋ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ. ತಾಪಸಾ ತಮತ್ಥಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಬ್ಬೇ ತಾಪಸೇ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇ ಚತೂಸು ಅಹಿರಾಜಕುಲೇಸು ಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇಯ್ಯಾಥ, ನ ವೋ ಸಪ್ಪಾ ಡಂಸೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಮಾ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚತೂಸು ಅಹಿರಾಜಕುಲೇಸು ಏವಂ ಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೦೫. ‘‘ವಿರೂಪಕ್ಖೇಹಿ ಮೇ ಮೇತ್ತಂ, ಮೇತ್ತಂ ಏರಾಪಥೇಹಿ ಮೇ;

ಛಬ್ಯಾಪುತ್ತೇಹಿ ಮೇ ಮೇತ್ತಂ, ಮೇತ್ತಂ ಕಣ್ಹಾಗೋತಮಕೇಹಿ ಚಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ವಿರೂಪಕ್ಖೇಹಿ ಮೇ ಮೇತ್ತನ್ತಿ ವಿರೂಪಕ್ಖನಾಗರಾಜಕುಲೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಮೇತ್ತಂ. ಏರಾಪಥಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತಾನಿಪಿ ಹಿ ಏರಾಪಥನಾಗರಾಜಕುಲಂ ಛಬ್ಯಾಪುತ್ತನಾಗರಾಜಕುಲಂ ಕಣ್ಹಾಗೋತಮಕನಾಗರಾಜಕುಲನ್ತಿ ನಾಗರಾಜಕುಲಾನೇವ.

ಏವಂ ಚತ್ತಾರಿ ನಾಗರಾಜಕುಲಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇ ಏತೇಸು ಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಥ, ದೀಘಜಾತಿಕಾ ವೋ ನ ಡಂಸಿಸ್ಸನ್ತಿ ನ ವಿಹೇಠೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಅಪಾದಕೇಹಿ ಮೇ ಮೇತ್ತಂ, ಮೇತ್ತಂ ದ್ವಿಪಾದಕೇಹಿ ಮೇ;

ಚತುಪ್ಪದೇಹಿ ಮೇ ಮೇತ್ತಂ, ಮೇತ್ತಂ ಬಹುಪ್ಪದೇಹಿ ಮೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಠಮಪದೇನ ಓದಿಸ್ಸಕಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಸು ಅಪಾದಕೇಸು ದೀಘಜಾತಿಕೇಸು ಚೇವ ಮಚ್ಛೇಸು ಚ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾ ದಸ್ಸಿತಾ, ದುತಿಯಪದೇನ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚೇವ ಪಕ್ಖಿಜಾತೇಸು ಚ, ತತಿಯಪದೇನ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದೀಸು ಸಬ್ಬಚತುಪ್ಪದೇಸು, ಚತುತ್ಥಪದೇನ ವಿಚ್ಛಿಕಸತಪದಿಉಚ್ಚಾಲಿಙ್ಗಪಾಣಕಮಕ್ಕಟಕಾದೀಸು.

ಏವಂ ಸರೂಪೇನ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಆಯಾಚನವಸೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಮಾ ಮಂ ಅಪಾದಕೋ ಹಿಂಸಿ, ಮಾ ಮಂ ಹಿಂಸಿ ದ್ವಿಪಾದಕೋ;

ಮಾ ಮಂ ಚತುಪ್ಪದೋ ಹಿಂಸಿ, ಮಾ ಮಂ ಹಿಂಸಿ ಬಹುಪ್ಪದೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮಾ ಮನ್ತಿ ಏತೇಸು ಅಪಾದಕಾದೀಸು ಕೋಚಿ ಏಕೋಪಿ ಮಾ ಮಂ ಹಿಂಸತು, ಮಾ ವಿಹೇಠೇತೂತಿ ಏವಂ ಆಯಾಚನ್ತಾ ಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಇದಾನಿ ಅನೋದಿಸ್ಸಕವಸೇನ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಸಬ್ಬೇ ಪಾಣಾ, ಸಬ್ಬೇ ಭೂತಾ ಚ ಕೇವಲಾ;

ಸಬ್ಬೇ ಭದ್ರಾನಿ ಪಸ್ಸನ್ತು, ಮಾ ಕಞ್ಚಿ ಪಾಪಮಾಗಮಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ವಟ್ಟೇ ಪಞ್ಚಸು ಖನ್ಧೇಸು ಆಸತ್ತಾ ವಿಸತ್ತಾ ಲಗ್ಗಾ ಲಗ್ಗಿತಾತಿ ಸತ್ತಾ, ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಪವತ್ತನಸಙ್ಖಾತೇನ ಪಾಣನವಸೇನ ಪಾಣಾ, ಭೂತಭಾವಿತನಿಬ್ಬತ್ತನವಸೇನ ಭೂತಾತಿ ಏವಂ ವಚನಮತ್ತವಿಸೇಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅವಿಸೇಸೇನ ಪನ ಸಬ್ಬಾನಿಪೇತಾನಿ ಪದಾನಿ ಸಬ್ಬಸತ್ತಸಙ್ಗಾಹಕಾನೇವ. ಕೇವಲಾತಿ ಸಕಲಾ. ಇದಂ ಸಬ್ಬಸದ್ದಸ್ಸೇವ ಹಿ ಪರಿಯಾಯವಚನಂ. ಭದ್ರಾನಿ ಪಸ್ಸನ್ತೂತಿ ಸಬ್ಬೇಪೇತೇ ಸತ್ತಾ ಭದ್ರಾನಿ ಸಾಧೂನಿ ಕಲ್ಯಾಣಾನೇವ ಪಸ್ಸನ್ತು. ಮಾ ಕಞ್ಚಿ ಪಾಪಮಾಗಮಾತಿ ಏತೇಸು ಕಞ್ಚಿ ಏಕಂ ಸತ್ತಮ್ಪಿ ಪಾಪಂ ಲಾಮಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಮಾ ಆಗಮಾ, ಮಾ ಆಗಚ್ಛತು ಮಾ ಪಾಪುಣಾತು, ಸಬ್ಬೇ ಅವೇರಾ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾ ಸುಖೀ ನಿದ್ದುಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತೂತಿ.

ಏವಂ ‘‘ಸಬ್ಬಸತ್ತೇಸು ಅನೋದಿಸ್ಸಕವಸೇನ ಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಾಪೇತುಂ –

೧೦೬. ‘‘ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ಬುದ್ಧೋ, ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ಧಮ್ಮೋ;

ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಆಹ.

ತತ್ಥ ಪಮಾಣಕರಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಅಭಾವೇನ ಗುಣಾನಞ್ಚ ಪಮಾಣಾಭಾವೇನ ಬುದ್ಧರತನಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ. ಧಮ್ಮೋತಿ ನವವಿಧೋ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋ. ತಸ್ಸಪಿ ಪಮಾಣಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ಅಪ್ಪಮಾಣೋ. ತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಸಙ್ಘೋಪಿ ಅಪ್ಪಮಾಣೋ.

ಇತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಗುಣತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಪ್ಪಮಾಣೇ ಸತ್ತೇ ದಸ್ಸೇತುಂ –

‘‘ಪಮಾಣವನ್ತಾನಿ ಸರೀಸಪಾನಿ, ಅಹಿ ವಿಚ್ಛಿಕ ಸತಪದೀ;

ಉಣ್ಣನಾಭಿ ಸರಬೂ ಮೂಸಿಕಾ’’ತಿ ಆಹ.

ತತ್ಥ ಸರೀಸಪಾನೀತಿ ಸಪ್ಪದೀಘಜಾತಿಕಾನಂ ನಾಮಂ. ತೇ ಹಿ ಸರನ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸಿರೇನ ವಾ ಸಪನ್ತೀತಿ ಸರೀಸಪಾ. ‘‘ಅಹೀ’’ತಿಆದಿ ತೇಸಂ ಸರೂಪತೋ ನಿದಸ್ಸನಂ. ತತ್ಥ ಉಣ್ಣನಾಭೀತಿ ಮಕ್ಕಟಕೋ. ತಸ್ಸ ಹಿ ನಾಭಿತೋ ಉಣ್ಣಾಸದಿಸಂ ಸುತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಉಣ್ಣನಾಭೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸರಬೂತಿ ಘರಗೋಳಿಕಾ.

ಇತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಏತೇಸಂ ಅನ್ತೋರಾಗಾದಯೋ ಪಮಾಣಕರಾ ಧಮ್ಮಾ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾನಿ ಸರೀಸಪಾದೀನಿ ಪಮಾಣವನ್ತಾನೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಅಪ್ಪಮಾಣಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಆನುಭಾವೇನ ಇಮೇ ಪಮಾಣವನ್ತಾ ಸತ್ತಾ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ಪರಿತ್ತಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೂತಿ ಏವಂ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತತೋ ಉತ್ತರಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಕತಾ ಮೇ ರಕ್ಖಾ ಕತಾ ಮೇ ಪರಿತ್ತಾ, ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತು ಭೂತಾನಿ;

ಸೋಹಂ ನಮೋ ಭಗವತೋ, ನಮೋ ಸತ್ತನ್ನಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾನ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಕತಾ ಮೇ ರಕ್ಖಾತಿ ಮಯಾ ರತನತ್ತಯಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೇನ ಅತ್ತನೋ ರಕ್ಖಾ ಗುತ್ತಿ ಕತಾ. ಕತಾ ಮೇ ಪರಿತ್ತಾತಿ ಪರಿತ್ತಾಣಮ್ಪಿ ಮೇ ಅತ್ತನೋ ಕತಂ. ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತು ಭೂತಾನೀತಿ ಮಯಿ ಅಹಿತಜ್ಝಾಸಯಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತು ಅಪಗಚ್ಛನ್ತು. ಸೋಹಂ ನಮೋ ಭಗವತೋತಿ ಸೋ ಅಹಂ ಏವಂ ಕತಪರಿತ್ತೋ ಅತೀತಸ್ಸ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸಪಿ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ನಮೋ ಕರೋಮಿ. ನಮೋ ಸತ್ತನ್ನಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾನನ್ತಿ ವಿಸೇಸೇನ ಪನ ಅತೀತೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾನಂ ನಮೋ ಕರೋಮೀತಿ.

ಏವಂ ‘‘ನಮಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಾಪಿ ಸತ್ತ ಬುದ್ಧೇ ಅನುಸ್ಸರಥಾ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಸಿಗಣಸ್ಸ ಇಮಂ ಪರಿತ್ತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಆದಿತೋ ಪನ ಪಟ್ಠಾಯ ದ್ವೀಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಚತೂಸು ಅಹಿರಾಜಕುಲೇಸು ಮೇತ್ತಾಯ ದೀಪಿತತ್ತಾ ಓದಿಸ್ಸಕಾನೋದಿಸ್ಸಕವಸೇನ ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾನಂ ದೀಪಿತತ್ತಾ ಇದಂ ಪರಿತ್ತಂ ಇಧ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಕಾರಣಂ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಸಿಗಣೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇಸಿ, ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಿ. ಏವಮೇತೇಸು ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೇಸುಯೇವ ಸಬ್ಬೇ ದೀಘಜಾತಿಕಾ ಪಟಿಕ್ಕಮಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೇ ಭಾವೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯಣೋ ಅಹೋಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಇಸಿಗಣೋ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ ಅಹೋಸಿ, ಗಣಸತ್ಥಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಖನ್ಧಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೨೦೪] ೪. ವೀರಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಪಿ ವೀರಕ ಪಸ್ಸೇಸೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸುಗತಾಲಯಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೇಸು ಹಿ ಥೇರೇಸು ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದೇವದತ್ತೋ ತುಮ್ಹೇ ದಿಸ್ವಾ ಕಿಂ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸುಗತಾಲಯಂ, ಭನ್ತೇ, ದಸ್ಸೇಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇದಾನೇವ ದೇವದತ್ತೋ ಮಮ ಅನುಕಿರಿಯಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿನಾಸಂ ಪತ್ತೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಥೇರೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಉದಕಕಾಕಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಸರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಸಿ, ‘‘ವೀರಕೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ತದಾ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಂ ಅಹೋಸಿ, ಮನುಸ್ಸಾ ಕಾಕಭತ್ತಂ ವಾ ದಾತುಂ ಯಕ್ಖನಾಗಬಲಿಕಮ್ಮಂ ವಾ ಕಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ಛಾತಕರಟ್ಠತೋ ಕಾಕಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿಂಸು. ತತ್ಥೇಕೋ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸೀ ಸವಿಟ್ಠಕೋ ನಾಮ ಕಾಕೋ ಕಾಕಿಂ ಆದಾಯ ವೀರಕಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಸರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಏಕಮನ್ತೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸರೇ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ವೀರಕಂ ಸರಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛೇ ಖಾದಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಸುಕ್ಖಾಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಉದಕಕಾಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಕ್ಕಾ ಬಹೂ ಮಚ್ಛೇ ಲದ್ಧುಂ, ಇಮಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಸಮ್ಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ಸಾಮಿ ಉಪಟ್ಠಹಿತು’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ತೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ. ವೀರಕೋಪಿ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅತ್ತನೋ ಯಾಪನಮತ್ತಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛೇ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಸವಿಟ್ಠಕಸ್ಸ ದೇತಿ. ಸೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಯಾಪನಮತ್ತಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಸೇಸಂ ಕಾಕಿಯಾ ದೇತಿ.

ತಸ್ಸ ಅಪರಭಾಗೇ ಮಾನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ – ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಉದಕಕಾಕೋ ಕಾಳಕೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ಕಾಳಕೋ, ಅಕ್ಖಿತುಣ್ಡಪಾದೇಹಿಪಿ ಏತಸ್ಸ ಚ ಮಯ್ಹಞ್ಚ ನಾನಾಕರಣಂ ನತ್ಥಿ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮಿನಾ ಗಹಿತಮಚ್ಛೇಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ, ಅಹಮೇವ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ವೀರಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಹಮೇವ ಸರಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛೇ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ನ ತ್ವಂ, ಸಮ್ಮ, ಉದಕಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛೇ ಗಣ್ಹನಕಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಮಾ ನಸ್ಸೀ’’ತಿ ತೇನ ವಾರಿಯಮಾನೋಪಿ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಸರಂ ಓರುಯ್ಹ ಉದಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉಮ್ಮುಜ್ಜಮಾನೋ ಸೇವಾಲಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಸೇವಾಲನ್ತರೇ ಲಗ್ಗಿ, ಅಗ್ಗತುಣ್ಡಮೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿ. ಸೋ ನಿರಸ್ಸಾಸೋ ಅನ್ತೋಉದಕೇಯೇವ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅಥಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಆಗಮನಂ ಅಪಸ್ಸಮಾನಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಜಾನನತ್ಥಂ ವೀರಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಸವಿಟ್ಠಕೋ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಕಹಂ ನು ಖೋ ಸೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಮಾನಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೦೭. ‘‘ಅಪಿ ವೀರಕ ಪಸ್ಸೇಸಿ, ಸಕುಣಂ ಮಞ್ಜುಭಾಣಕಂ;

ಮಯೂರಗೀವಸಙ್ಕಾಸಂ, ಪತಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಸವಿಟ್ಠಕ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಪಿ, ವೀರಕ, ಪಸ್ಸೇಸೀತಿ, ಸಾಮಿ ವೀರಕ, ಅಪಿ ಪಸ್ಸಸಿ. ಮಞ್ಜುಭಾಣಕನ್ತಿ ಮಞ್ಜುಭಾಣಿನಂ. ಸಾ ಹಿ ರಾಗವಸೇನ ‘‘ಮಧುರಸ್ಸರೋ ಮೇ ಪತೀ’’ತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಮಯೂರಗೀವಸಙ್ಕಾಸನ್ತಿ ಮೋರಗೀವಸಮಾನವಣ್ಣಂ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ವೀರಕೋ ‘‘ಆಮ, ಜಾನಾಮಿ ತೇ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಗತಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೦೮. ‘‘ಉದಕಥಲಚರಸ್ಸ ಪಕ್ಖಿನೋ, ನಿಚ್ಚಂ ಆಮಕಮಚ್ಛಭೋಜಿನೋ;

ತಸ್ಸಾನುಕರಂ ಸವಿಟ್ಠಕೋ, ಸೇವಾಲೇ ಪಲಿಗುಣ್ಠಿತೋ ಮತೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಉದಕಥಲಚರಸ್ಸಾತಿ ಉದಕೇ ಚ ಥಲೇ ಚ ಚರಿತುಂ ಸಮತ್ಥಸ್ಸ. ಪಕ್ಖಿನೋತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ತಸ್ಸಾನುಕರನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಅನುಕರೋನ್ತೋ. ಸೇವಾಲೇ ಪಲಿಗುಣ್ಠಿತೋ ಮತೋತಿ ಉದಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸೇವಾಲಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಸೇವಾಲಪರಿಯೋನದ್ಧೋ ಅನ್ತೋಉದಕೇಯೇವ ಮತೋ, ಪಸ್ಸ, ಏತಸ್ಸ ತುಣ್ಡಂ ದಿಸ್ಸತೀತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಕಾಕೀ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಸವಿಟ್ಠಕೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ವೀರಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ವೀರಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ.

[೨೦೫] ೫. ಗಙ್ಗೇಯ್ಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸೋಭತಿ ಮಚ್ಛೋ ಗಙ್ಗೇಯ್ಯೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದ್ವೇ ದಹರಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತೇ ಕಿರ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿನೋ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಸುಭಭಾವನಂ ಅನುನುಯುಞ್ಜಿತ್ವಾ ರೂಪಪಸಂಸಕಾ ಹುತ್ವಾ ರೂಪಂ ಉಪಲಾಳೇನ್ತಾ ವಿಚರಿಂಸು. ತೇ ಏಕದಿವಸಂ ‘‘ತ್ವಂ ನ ಸೋಭಸಿ, ಅಹಂ ಸೋಭಾಮೀ’’ತಿ ರೂಪಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನವಿವಾದಾ ಅವಿದೂರೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಏಕಂ ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏಸೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸೋಭನಭಾವಂ ವಾ ಅಸೋಭನಭಾವಂ ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕೋ ಅಮ್ಹೇಸು ಸೋಭನೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸೋ ‘‘ಆವುಸೋ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಅಹಮೇವ ಸೋಭನತರೋ’’ತಿ ಆಹ. ದಹರಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಅಕಥೇತ್ವಾ ಅಪುಚ್ಛಿತಂ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ತಂ ಪರಿಭಾಸಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ಸಾ ತೇಸಂ ಕಿರಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಪಾಕಟಾ ಜಾತಾ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಸುಕೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಥೇರೋ ಕಿರ ತೇ ರೂಪನಿಸ್ಸಿತಕೇ ದಹರೇ ಲಜ್ಜಾಪೇಸೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇ ದ್ವೇ ದಹರಾ ಇದಾನೇವ ರೂಪಪಸಂಸಕಾ, ಪುಬ್ಬೇಪೇತೇ ರೂಪಮೇವ ಉಪಲಾಳೇನ್ತಾ ವಿಚರಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಅಹೋಸಿ. ತದಾ ಗಙ್ಗಾಯಮುನಾನಂ ಸಮಾಗಮಟ್ಠಾನೇ ಗಙ್ಗೇಯ್ಯೋ ಚ ಯಾಮುನೇಯ್ಯೋ ಚ ದ್ವೇ ಮಚ್ಛಾ ‘‘ಅಹಂ ಸೋಭಾಮಿ, ತ್ವಂ ನ ಸೋಭಸೀ’’ತಿ ರೂಪಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಿವದಮಾನಾ ಅವಿದೂರೇ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಕಚ್ಛಪಂ ನಿಪನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏಸೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸೋಭನಭಾವಂ ವಾ ಅಸೋಭನಭಾವಂ ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಸಮ್ಮ ಕಚ್ಛಪ, ಗಙ್ಗೇಯ್ಯೋ ಸೋಭತಿ, ಉದಾಹು ಯಾಮುನೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಕಚ್ಛಪೋ ‘‘ಗಙ್ಗೇಯ್ಯೋಪಿ ಸೋಭತಿ, ಯಾಮುನೇಯ್ಯೋಪಿ ಸೋಭತಿ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಪನ ದ್ವೀಹಿ ಅಹಮೇವ ಅತಿರೇಕತರಂ ಸೋಭಾಮೀ’’ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೦೯. ‘‘ಸೋಭತಿ ಮಚ್ಛೋ ಗಙ್ಗೇಯ್ಯೋ, ಅಥೋ ಸೋಭತಿ ಯಾಮುನೋ;

ಚತುಪ್ಪದೋಯಂ ಪುರಿಸೋ, ನಿಗ್ರೋಧಪರಿಮಣ್ಡಲೋ;

ಈಸಕಾಯತಗೀವೋ ಚ, ಸಬ್ಬೇವ ಅತಿರೋಚತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಚತುಪ್ಪದೋಯನ್ತಿ ಚತುಪ್ಪದೋ ಅಯಂ. ಪುರಿಸೋತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ನಿಗ್ರೋಧಪರಿಮಣ್ಡಲೋತಿ ಸುಜಾತೋ ನಿಗ್ರೋಧೋ ವಿಯ ಪರಿಮಣ್ಡಲೋ. ಈಸಕಾಯತಗೀವೋತಿ ರಥೀಸಾ ವಿಯ ಆಯತಗೀವೋ. ಸಬ್ಬೇವ ಅತಿರೋಚತೀತಿ ಏವಂ ಸಣ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಕಚ್ಛಪೋ ಸಬ್ಬೇವ ಅತಿರೋಚತಿ, ಅಹಮೇವ ಸಬ್ಬೇ ತುಮ್ಹೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸೋಭಾಮೀತಿ ವದತಿ.

ಮಚ್ಛಾ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಭೋ! ಪಾಪಕಚ್ಛಪ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಅಕಥೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮೇವ ಕಥೇಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೧೦. ‘‘ಯಂ ಪುಚ್ಛಿತೋ ನ ತಂ ಅಕ್ಖಾಸಿ, ಅಞ್ಞಂ ಅಕ್ಖಾಸಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ;

ಅತ್ಥಪ್ಪಸಂಸಕೋ ಪೋಸೋ, ನಾಯಂ ಅಸ್ಮಾಕ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅತ್ತಪ್ಪಸಂಸಕೋತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಪಸಂಸನಸೀಲೋ ಅತ್ತುಕ್ಕಂಸಕೋ ಪೋಸೋ. ನಾಯಂ ಅಸ್ಮಾಕ ರುಚ್ಚತೀತಿ ಅಯಂ ಪಾಪಕಚ್ಛಪೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನ ರುಚ್ಚತಿ ನ ಖಮತೀತಿ ಕಚ್ಛಪಸ್ಸ ಉಪರಿ ಉದಕಂ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಗಮಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ದ್ವೇ ಮಚ್ಛಾ ದ್ವೇ ದಹರಭಿಕ್ಖೂ ಅಹೇಸುಂ, ಕಚ್ಛಪೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ, ಇಮಸ್ಸ ಕಾರಣಸ್ಸ ಪಚ್ಚಕ್ಖಕಾರಿಕಾ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತರುಕ್ಖದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಗಙ್ಗೇಯ್ಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಞ್ಚಮಾ.

[೨೦೬] ೬. ಕುರುಙ್ಗಮಿಗಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಇಙ್ಘ ವಟ್ಟಮಯಂ ಪಾಸನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತದಾ ಹಿ ಸತ್ಥಾ ‘‘ದೇವದತ್ತೋ ವಧಾಯ ಪರಿಸಕ್ಕತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವದತ್ತೋ ಇದಾನೇವ ಮಯ್ಹಂ ವಧಾಯ ಪರಿಸಕ್ಕತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಪರಿಸಕ್ಕಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕುರುಙ್ಗಮಿಗೋ ಹುತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಏಕಸ್ಸ ಸರಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗುಮ್ಬೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ತಸ್ಸೇವ ಸರಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಗ್ಗೇ ಸತಪತ್ತೋ, ಸರಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಚ್ಛಪೋ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಏವಂ ತೇ ತಯೋಪಿ ಸಹಾಯಕಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಿಯಸಂವಾಸಂ ವಸಿಂಸು. ಅಥೇಕೋ ಮಿಗಲುದ್ದಕೋ ಅರಞ್ಞೇ ಚರನ್ತೋ ಪಾನೀಯತಿತ್ಥೇ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪದವಲಞ್ಜಂ ದಿಸ್ವಾ ಲೋಹನಿಗಳಸದಿಸಂ ವಟ್ಟಮಯಂ ಪಾಸಂ ಓಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪಾನೀಯಂ ಪಾತುಂ ಆಗತೋ ಪಠಮಯಾಮೇಯೇವ ಪಾಸೇ ಬಜ್ಝಿತ್ವಾ ಬದ್ಧರವಂ ರವಿ. ತಸ್ಸ ತೇನ ಸದ್ದೇನ ರುಕ್ಖಗ್ಗತೋ ಸತಪತ್ತೋ ಉದಕತೋ ಚ ಕಚ್ಛಪೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಮನ್ತಯಿಂಸು. ಅಥ ಸತಪತ್ತೋ ಕಚ್ಛಪಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ತವ ದನ್ತಾ ಅತ್ಥಿ, ತ್ವಂ ಇಮಂ ಪಾಸಂ ಛಿನ್ದ, ಅಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಥಾ ಸೋ ನಾಗಚ್ಛತಿ, ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ದ್ವೀಹಿಪಿ ಕತಪರಕ್ಕಮೇನ ಸಹಾಯೋ ನೋ ಜೀವಿತಂ ಲಭಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೧೧. ‘‘ಇಙ್ಘ ವಟ್ಟಮಯಂ ಪಾಸಂ, ಛಿನ್ದ ದನ್ತೇಹಿ ಕಚ್ಛಪ;

ಅಹಂ ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಥಾ ನೇಹಿತಿ ಲುದ್ದಕೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಕಚ್ಛಪೋ ಚಮ್ಮವರತ್ತಂ ಖಾದಿತುಂ ಆರಭಿ, ಸತಪತ್ತೋ ಲುದ್ದಕಸ್ಸ ವಸನಗಾಮಂ ಗತೋ ಅವಿದೂರೇ ರುಕ್ಖೇ ನಿಸೀದಿ. ಲುದ್ದಕೋ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇಯೇವ ಸತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಸಕುಣೋ ತಸ್ಸ ನಿಕ್ಖಮನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ವಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪಕ್ಖೇ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ತಂ ಪುರಿಮದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಂ ಮುಖೇ ಪಹರಿ. ಲುದ್ದೋ ‘‘ಕಾಳಕಣ್ಣಿನಾ ಸಕುಣೇನಮ್ಹಿ ಪಹಟೋ’’ತಿ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಸಯಿತ್ವಾ ಪುನ ಸತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಸಿ. ಸಕುಣೋ ‘‘ಅಯಂ ಪಠಮಂ ಪುರಿಮದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಇದಾನಿ ಪಚ್ಛಿಮದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಗೇಹೇ ನಿಸೀದಿ. ಲುದ್ದೋಪಿ ‘‘ಪುರಿಮದ್ವಾರೇನ ಮೇ ನಿಕ್ಖನ್ತೇನ ಕಾಳಕಣ್ಣೀ ಸಕುಣೋ ದಿಟ್ಠೋ, ಇದಾನಿ ಪಚ್ಛಿಮದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಚ್ಛಿಮದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿ, ಸಕುಣೋ ಪುನ ವಸ್ಸಿತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಮುಖೇ ಪಹರಿ. ಲುದ್ದೋ ‘‘ಪುನಪಿ ಕಾಳಕಣ್ಣೀಸಕುಣೇನ ಪಹಟೋ, ನ ದಾನಿ ಮೇ ಏಸ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ದೇತೀ’’ತಿ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಯಾವ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ ಸಯಿತ್ವಾ ಅರುಣುಗ್ಗಮನವೇಲಾಯ ಸತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಸಕುಣೋ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಲುದ್ದೋ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಕಥೇಸಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಕಚ್ಛಪೇನ ಏಕಮೇವ ಚಮ್ಮವದ್ಧಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸವರತ್ತಾ ಖಾದಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ದನ್ತಾ ಪನಸ್ಸ ಪತನಾಕಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಜಾತಾ, ಮುಖತೋ ಲೋಹಿತಂ ಪಗ್ಘರತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಲುದ್ದಪುತ್ತಂ ಸತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಸನಿವೇಗೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ವದ್ಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ವನಂ ಪಾವಿಸಿ, ಸಕುಣೋ ರುಕ್ಖಗ್ಗೇ ನಿಸೀದಿ, ಕಚ್ಛಪೋ ಪನ ದುಬ್ಬಲತ್ತಾ ತತ್ಥೇವ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಲುದ್ದೋ ಕಚ್ಛಪಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಸಿಬ್ಬಕೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಖಾಣುಕೇ ಲಗ್ಗೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಕಚ್ಛಪಸ್ಸ ಗಹಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸಹಾಯಸ್ಸ ಜೀವಿತದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದುಬ್ಬಲೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಲುದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ದುಬ್ಬಲೋ ಏಸ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಮಾರೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಸತ್ತಿಂ ಆದಾಯ ಅನುಬನ್ಧಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ನಾತಿದೂರೇ ನಾಚ್ಚಾಸನ್ನೇ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಂ ಆದಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಪಾವಿಸಿ, ದೂರಂ ಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಪದಂ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗೇನ ವಾತವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಿಙ್ಗೇನ ಪಸಿಬ್ಬಕಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಕಚ್ಛಪಂ ನೀಹರಿ. ಸತಪತ್ತೋಪಿ ರುಕ್ಖಾ ಓತರಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಓವಾದಂ ದದಮಾನೋ ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಿತಂ ಲಭಿಂ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಮಯ್ಹಂ ಕತಂ, ಇದಾನಿ ಲುದ್ದೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತುಮ್ಹೇ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ತಸ್ಮಾ, ಸಮ್ಮ ಸತಪತ್ತ, ತ್ವಂ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಯಾಹಿ, ತ್ವಮ್ಪಿ, ಸಮ್ಮ ಕಚ್ಛಪ, ಉದಕಂ ಪವಿಸಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ತಥಾ ಅಕಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೧೨. ‘‘ಕಚ್ಛಪೋ ಪಾವಿಸೀ ವಾರಿಂ, ಕುರುಙ್ಗೋ ಪಾವಿಸೀ ವನಂ;

ಸತಪತ್ತೋ ದುಮಗ್ಗಮ್ಹಾ, ದೂರೇ ಪುತ್ತೇ ಅಪಾನಯೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಪಾನಯೀತಿ ಆನಯಿ, ಗಹೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ;

ಲುದ್ದೋಪಿ ತಂ ಠಾನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಕಞ್ಚಿ ಅಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಛಿನ್ನಪಸಿಬ್ಬಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇ ತಯೋಪಿ ಸಹಾಯಾ ಯಾವಜೀವಂ ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತಾ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಲುದ್ದಕೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸತಪತ್ತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಕಚ್ಛಪೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ, ಕುರುಙ್ಗಮಿಗೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಕುರುಙ್ಗಮಿಗಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಛಟ್ಠಾ.

[೨೦೭] ೭. ಅಸ್ಸಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಯಮಸ್ಸಕರಾಜೇನಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾಪಲೋಭನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥಾರಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು, ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕೇನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಾಪಿತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಇದಾನೇವ ತಸ್ಸಾ ಭಿಕ್ಖು ಇತ್ಥಿಯಾ ತಯಿ ಸಿನೇಹೋ ಅತ್ಥಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತ್ವಂ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಪಾಟಲಿನಗರೇ ಅಸ್ಸಕೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಉಪರೀ ನಾಮ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಪಿಯಾ ಅಹೋಸಿ ಮನಾಪಾ ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಪಾಸಾದಿಕಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಮಾನುಸವಣ್ಣಂ, ಅಪತ್ತಾ ದಿಬ್ಬವಣ್ಣಂ. ಸಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ, ತಸ್ಸಾ ಕಾಲಕಿರಿಯಾಯ ರಾಜಾ ಸೋಕಾಭಿಭೂತೋ ಅಹೋಸಿ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಸರೀರಂ ದೋಣಿಯಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ತೇಲಕಲಲಂ ಪಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೇ ಠಪಾಪೇತ್ವಾ ನಿರಾಹಾರೋ ರೋದಮಾನೋ ಪರಿದೇವಮಾನೋ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅವಸೇಸಞಾತಕಾ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾದಯೋಪಿ ‘‘ಮಾ ಸೋಚಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತಾ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ತಸ್ಸ ವಿಲಪನ್ತಸ್ಸೇವ ಸತ್ತ ದಿವಸಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭೀ ತಾಪಸೋ ಹುತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಆಲೋಕಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ರಾಜಾನಂ ತಥಾ ಪರಿದೇವಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏತಸ್ಸ ಮಯಾ ಅವಸ್ಸಯೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಉಯ್ಯಾನೇ ಓತರಿತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಸಿಲಾಪಟ್ಟೇ ಕಞ್ಚನಪಟಿಮಾ ವಿಯ ನಿಸೀದಿ.

ಅಥೇಕೋ ಪಾಟಲಿನಗರವಾಸೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಣವೋ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಮಾಣವ, ರಾಜಾ ಧಮ್ಮಿಕೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಿಕೋ ರಾಜಾ, ಭರಿಯಾ ಪನಸ್ಸ ಕಾಲಕತಾ, ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಸರೀರಂ ದೋಣಿಯಂ ಪಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ವಿಲಪಮಾನೋ ನಿಪನ್ನೋ, ಅಜ್ಜ ಸತ್ತಮೋ ದಿವಸೋ, ಕಿಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇ ರಾಜಾನಂ ಏವರೂಪಾ ದುಕ್ಖಾ ನ ಮೋಚೇಥ, ಯುತ್ತಂ ನು ಖೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸೇಸು ಸೀಲವನ್ತೇಸು ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೇಸು ರಞ್ಞೋ ಏವರೂಪಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಮಾಣವ, ರಾಜಾನಂ ಜಾನಾಮಿ, ಸಚೇ ಪನ ಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಅಹಮೇವಸ್ಸ ತಸ್ಸಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕೇಯೇವ ತಂ ಕಥಾಪೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಯಾವ ರಾಜಾನಂ ಆನೇಮಿ, ತಾವ ಇಮೇವ ನಿಸೀದಥಾ’’ತಿ ಮಾಣವೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಹೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ತಸ್ಸ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ರಾಜಾ ‘‘ಉಪರಿಂ ಕಿರ ದಟ್ಠುಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ರಥಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ ದೇವಿಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಕತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಾ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ರೂಪಸ್ಮಿಂಯೇವ ಮತ್ತಾ ಪಮಾದಮಾಗಮ್ಮ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಉಯ್ಯಾನೇ ಗೋಮಯಪಾಣಕಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ’’ತಿ. ‘‘ನಾಹಂ ಸದ್ದಹಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತೇ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕಥಾಪೇಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಕಥಾಪೇಥಾ’’ತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ‘‘ಉಭೋಪಿ ಗೋಮಯಪಿಣ್ಡಂ ವಟ್ಟಯಮಾನಾ ರಞ್ಞೋ ಪುರತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತೂ’’ತಿ ತೇಸಂ ಆಗಮನಂ ಅಕಾಸಿ. ತೇ ತಥೇವ ಆಗಮಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಯಂ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಉಪರಿದೇವೀ, ತಂ ಜಹಿತ್ವಾ ಗೋಮಯಪಾಣಕಸ್ಸ ಪಚ್ಛತೋ ಪಚ್ಛತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಪಸ್ಸಥ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಭನ್ತೇ ‘‘‘ಉಪರೀ ನಾಮ ಗೋಮಯಪಾಣಕಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ನ ಸದ್ದಹಾಮಹ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಥಾಪೇಮಿ ನಂ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಥಾಪೇಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ತಂ ಕಥಾಪೇನ್ತೋ ‘‘ಉಪರೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ಮನುಸ್ಸಭಾಸಾಯ ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ತ್ವಂ ಅತೀತಭವೇ ಕಾ ನಾಮ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಸ್ಸಕರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಉಪರೀ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತೇ ಇದಾನಿ ಅಸ್ಸಕರಾಜಾ ಪಿಯೋ, ಉದಾಹು ಗೋಮಯಪಾಣಕೋ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸೋ ಮಯ್ಹಂ ಪುರಿಮಜಾತಿಯಾ ಸಾಮಿಕೋ, ತದಾ ಅಹಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಉಯ್ಯಾನೇ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರೂಪಸದ್ದಗನ್ಧರಸಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ ಅನುಭವಮಾನಾ ವಿಚರಿಂ. ಇದಾನಿ ಪನ ಮೇ ಭವಸಙ್ಖೇಪಗತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೋ ಕಿಂ ಹೋತಿ, ಅಹಞ್ಹಿ ಇದಾನಿ ಅಸ್ಸಕರಾಜಾನಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಗಲಲೋಹಿತೇನ ಮಯ್ಹಂ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಗೋಮಯಪಾಣಕಸ್ಸ ಪಾದೇ ಮಕ್ಖೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಮನುಸ್ಸಭಾಸಾಯ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೧೧೩. ‘‘ಅಯಮಸ್ಸಕರಾಜೇನ, ದೇಸೋ ವಿಚರಿತೋ ಮಯಾ;

ಅನುಕಾಮಯ ಕಾಮೇನ, ಪಿಯೇನ ಪತಿನಾ ಸಹ.

೧೧೪. ‘‘ನವೇನ ಸುಖದುಕ್ಖೇನ, ಪೋರಾಣಂ ಅಪಿಧೀಯತಿ;

ತಸ್ಮಾ ಅಸ್ಸಕರಞ್ಞಾವ, ಕೀಟೋ ಪಿಯತರೋ ಮಮಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಯಮಸ್ಸಕರಾಜೇನ, ದೇಸೋ ವಿಚರಿತೋ ಮಯಾತಿ ಅಯಂ ರಮಣೀಯೋ ಉಯ್ಯಾನಪದೇಸೋ ಪುಬ್ಬೇ ಮಯಾ ಅಸ್ಸಕರಾಜೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಚರಿತೋ. ಅನುಕಾಮಯ ಕಾಮೇನಾತಿ ಅನೂತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಮಯಾ ತಂ ಕಾಮಯಮಾನಾಯ ತೇನ ಮಂ ಕಾಮಯಮಾನೇನ ಸಹಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಿಯೇನಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಪಿಯೇನ. ನವೇನ ಸುಖದುಕ್ಖೇನ, ಪೋರಾಣಂ ಅಪಿಧೀಯತೀತಿ, ಭನ್ತೇ, ನವೇನ ಹಿ ಸುಖೇನ ಪೋರಾಣಂ ಸುಖಂ, ನವೇನ ಚ ದುಕ್ಖೇನ ಪೋರಾಣಂ ದುಕ್ಖಂ ಪಿಧೀಯತಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದೀಯತಿ, ಏಸಾ ಲೋಕಸ್ಸ ಧಮ್ಮತಾತಿ ದೀಪೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅಸ್ಸಕರಞ್ಞಾವ, ಕೀಟೋ ಪಿಯತರೋ ಮಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ನವೇನ ಪೋರಾಣಂ ಪಿಧೀಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಕರಾಜತೋ ಸತಗುಣೇನ ಸಹಸ್ಸಗುಣೇನ ಕೀಟೋವ ಪಿಯತರೋತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅಸ್ಸಕರಾಜಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹುತ್ವಾ ತತ್ಥ ಠಿತೋವ ಕುಣಪಂ ನೀಹರಾಪೇತ್ವಾ ಸೀಸಂ ನ್ಹತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ರಾಜಾನಂ ಓವದಿತ್ವಾ ನಿಸ್ಸೋಕಂ ಕತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ‘‘ತದಾ ಉಪರೀ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾ ಅಹೋಸಿ, ಅಸ್ಸಕರಾಜಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ಭಿಕ್ಖು, ಮಾಣವೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಸ್ಸಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಸತ್ತಮಾ.

[೨೦೮] ೮. ಸುಸುಮಾರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಲಂ ಮೇತೇಹಿ ಅಮ್ಬೇಹೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ವಧಾಯ ಪರಿಸಕ್ಕನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತದಾ ಹಿ ಸತ್ಥಾ ‘‘ದೇವದತ್ತೋ ವಧಾಯ ಪರಿಸಕ್ಕತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ದೇವದತ್ತೋ ಮಯ್ಹಂ ವಧಾಯ ಪರಿಸಕ್ಕತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಪರಿಸಕ್ಕಿಯೇವ, ಸನ್ತಾಸಮತ್ತಮ್ಪಿ ಪನ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಖೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಪಿಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ನಾಗಬಲೋ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ ಮಹಾಸರೀರೋ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾನಿವತ್ತನೇ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ತದಾ ಗಙ್ಗಾಯ ಏಕೋ ಸುಸುಮಾರೋ ವಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸರೀರಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಹದಯಮಂಸೇ ದೋಹಳಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸುಸುಮಾರಂ ಆಹ – ‘‘ಅಹಂ ಸಾಮಿ, ಏತಸ್ಸ ಕಪಿರಾಜಸ್ಸ ಹದಯಮಂಸಂ ಖಾದಿತುಕಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಭದ್ದೇ, ಮಯಂ ಜಲಗೋಚರಾ, ಏಸೋ ಥಲಗೋಚರೋ, ಕಿನ್ತಿ ನಂ ಗಣ್ಹಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಪಾಯೇನ ಗಣ್ಹ, ಸಚೇ ನ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಾ ಸೋಚಿ, ಅತ್ಥೇಕೋ ಉಪಾಯೋ, ಖಾದಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ ತಂ ತಸ್ಸ ಹದಯಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಸುಸುಮಾರಿಂ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಗಙ್ಗಾಯ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ನಿಸಿನ್ನಕಾಲೇ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ವಾನರಿನ್ದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಕಸಾಯಫಲಾನಿ ಖಾದನ್ತೋ ಕಿಂ ತ್ವಂ ನಿವಿಟ್ಠಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಚರಸಿ, ಪಾರಗಙ್ಗಾಯ ಅಮ್ಬಲಬುಜಾದೀನಂ ಮಧುರಫಲಾನಂ ಅನ್ತೋ ನತ್ಥಿ, ಕಿಂ ತೇ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಫಲಾಫಲಂ ಖಾದಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ? ‘‘ಕುಮ್ಭೀಲರಾಜ, ಗಙ್ಗಾ ಮಹೋದಕಾ ವಿತ್ಥಿಣ್ಣಾ, ಕಥಂ ತತ್ಥ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚೇ ಇಚ್ಛಸಿ, ಅಹಂ ತಂ ಮಮ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಏಹಿ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಮೇ ಅಭಿರೂಹಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ತಂ ಅಭಿರುಹಿ. ಸುಸುಮಾರೋ ಥೋಕಂ ನೇತ್ವಾ ಉದಕೇ ಓಸೀದಾಪೇಸಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಉದಕೇ ಮಂ ಓಸೀದಾಪೇಸಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ‘‘ನಾಹಂ ತಂ ಧಮ್ಮಸುಧಮ್ಮತಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಭರಿಯಾಯ ಪನ ಮೇ ತವ ಹದಯಮಂಸೇ ದೋಹಳೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ತಮಹಂ ತವ ಹದಯಂ ಖಾದಾಪೇತುಕಾಮೋ’’ತಿ. ‘‘ಸಮ್ಮ, ಕಥೇನ್ತೇನ ತೇ ಸುನ್ದರಂ ಕತಂ. ಸಚೇ ಹಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉದರೇ ಹದಯಂ ಭವೇಯ್ಯ, ಸಾಖಗ್ಗೇಸು ಚರನ್ತಾನಂ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಂ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಹಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ ಠಪೇಥಾ’’ತಿ? ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಂ ಉದುಮ್ಬರಂ ಪಕ್ಕಫಲಪಿಣ್ಡಿಸಞ್ಛನ್ನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಸ್ಸೇತಾನಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಹದಯಾನಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಉದುಮ್ಬರೇ ಓಲಮ್ಬನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಸಚೇ ಮೇ ಹದಯಂ ದಸ್ಸಸಿ, ಅಹಂ ತಂ ನ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಂ ಏತ್ಥ ನೇಹಿ, ಅಹಂ ತೇ ರುಕ್ಖೇ ಓಲಮ್ಬನ್ತಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಂ ಆದಾಯ ತತ್ಥ ಅಗಮಾಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಉದುಮ್ಬರರುಕ್ಖೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಬಾಲ ಸುಸುಮಾರ, ‘ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಹದಯಂ ನಾಮ ರುಕ್ಖಗ್ಗೇ ಹೋತೀ’ತಿ ಸಞ್ಞೀ ಅಹೋಸಿ, ಬಾಲೋಸಿ, ಅಹಂ ತಂ ವಞ್ಚೇಸಿಂ, ತವ ಫಲಾಫಲಂ ತವೇವ ಹೋತು, ಸರೀರಮೇವ ಪನ ತೇ ಮಹನ್ತಂ ಪಞ್ಞಾ ಪನ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೧೧೫. ‘‘ಅಲಂ ಮೇತೇಹಿ ಅಮ್ಬೇಹಿ, ಜಮ್ಬೂಹಿ ಪನಸೇಹಿ ಚ;

ಯಾನಿ ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ, ವರಂ ಮಯ್ಹಂ ಉದುಮ್ಬರೋ.

೧೧೬. ‘‘ಮಹತೀ ವತ ತೇ ಬೋನ್ದಿ, ನ ಚ ಪಞ್ಞಾ ತದೂಪಿಕಾ;

ಸುಸುಮಾರ ವಞ್ಚಿತೋ ಮೇಸಿ, ಗಚ್ಛ ದಾನಿ ಯಥಾಸುಖ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಲಂ ಮೇತೇಹೀತಿ ಯಾನಿ ತಯಾ ದೀಪಕೇ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾನಿ, ಏತೇಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಅಲಂ. ವರಂ ಮಯ್ಹಂ ಉದುಮ್ಬರೋತಿ ಮಯ್ಹಂ ಅಯಮೇವ ಉದುಮ್ಬರರುಕ್ಖೋ ವರಂ. ಬೋನ್ದೀತಿ ಸರೀರಂ. ತದೂಪಿಕಾತಿ ಪಞ್ಞಾ ಪನ ತೇ ತದೂಪಿಕಾ ತಸ್ಸ ಸರೀರಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ ನತ್ಥಿ. ಗಚ್ಛ ದಾನಿ ಯಥಾಸುಖನ್ತಿ ಇದಾನಿ ಯಥಾಸುಖಂ ಗಚ್ಛ, ನತ್ಥಿ ತೇ ಹದಯಮಂಸಗಹಣೂಪಾಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸುಸುಮಾರೋ ಸಹಸ್ಸಂ ಪರಾಜಿತೋ ವಿಯ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತೋವ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಸುಸುಮಾರೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸುಸುಮಾರೀ ಚಿಞ್ಚಮಾಣವಿಕಾ, ಕಪಿರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸುಸುಮಾರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಅಟ್ಠಮಾ.

[೨೦೯] ೯. ಕುಕ್ಕುಟಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ ವನೇ ರುಕ್ಖಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಂ ದಹರಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಕಿರ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಸ್ಸ ಗುತ್ತಿಕಮ್ಮೇ ಛೇಕೋ ಅಹೋಸಿ. ‘‘ಸರೀರಸ್ಸ ಮೇ ನ ಸುಖಂ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಭಯೇನ ಅತಿಸೀತಂ ಅಚ್ಚುಣ್ಹಂ ಪರಿಭೋಗಂ ನ ಕರೋತಿ, ‘‘ಸೀತುಣ್ಹೇಹಿ ಸರೀರಂ ಕಿಲಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಭಯೇನ ಬಹಿ ನ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ಅತಿಕಿಲಿನ್ನಉತ್ತಣ್ಡುಲಾದೀನಿ ನ ಭುಞ್ಜತಿ. ತಸ್ಸ ಸಾ ಸರೀರಗುತ್ತಿಕುಸಲತಾ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಪಾಕಟಾ ಜಾತಾ. ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಸುಕೋ ದಹರೋ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖು ಸರೀರಗುತ್ತಿಕಮ್ಮೇ ಛೇಕೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಯಂ ದಹರೋ ಇದಾನೇವ ಸರೀರಗುತ್ತಿಕಮ್ಮೇ ಛೇಕೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಛೇಕೋವ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಥೇಕೋ ಸಕುಣಲುದ್ದಕೋ ಏಕಂ ದೀಪಕಕುಕ್ಕುಟಮಾದಾಯ ವಾಲರಜ್ಜುಞ್ಚ ಯಟ್ಠಿಞ್ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಕುಕ್ಕುಟೇ ಬನ್ಧನ್ತೋ ಏಕಂ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠಂ ಪೋರಾಣಕುಕ್ಕುಟಂ ಬನ್ಧಿತುಂ ಆರಭಿ. ಸೋ ವಾಲಪಾಸೇ ಕುಸಲತಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಬನ್ಧಿತುಂ ನ ದೇತಿ, ಉಟ್ಠಾಯುಟ್ಠಾಯ ನಿಲೀಯತಿ. ಲುದ್ದಕೋ ಅತ್ತಾನಂ ಸಾಖಾಪಲ್ಲವೇಹಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಟ್ಠಿಞ್ಚ ಪಾಸಞ್ಚ ಓಡ್ಡೇತಿ. ಕುಕ್ಕುಟೋ ತಂ ಲಜ್ಜಾಪೇತುಕಾಮೋ ಮಾನುಸಿಂ ವಾಚಂ ನಿಚ್ಛಾರೇತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೧೭. ‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ ವನೇ ರುಕ್ಖಾ, ಅಸ್ಸಕಣ್ಣಾ ವಿಭೀಟಕಾ;

ನ ತಾನಿ ಏವಂ ಸಕ್ಕನ್ತಿ, ಯಥಾ ತ್ವಂ ರುಕ್ಖ ಸಕ್ಕಸೀ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸಮ್ಮ ಲುದ್ದಕ, ಮಯಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವನೇ ಜಾತಾ ಬಹೂ ಅಸ್ಸಕಣ್ಣಾ ಚ ವಿಭೀಟಕಾ ಚ ರುಕ್ಖಾ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಾ, ತಾನಿ ಪನ ರುಕ್ಖಾನಿ ಯಥಾ ತ್ವಂ ಸಕ್ಕಸಿ ಸಙ್ಕಮಸಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ವಿಚರಸಿ, ಏವಂ ನ ಸಕ್ಕನ್ತಿ ನ ಸಙ್ಕಮನ್ತಿ ನ ವಿಚರನ್ತೀತಿ.

ಏವಂ ವತ್ವಾ ಚ ಪನ ಸೋ ಕುಕ್ಕುಟೋ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಗಮಾಸಿ. ತಸ್ಸ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಗತಕಾಲೇ ಲುದ್ದಕೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೧೮. ‘‘ಪೋರಾಣಕುಕ್ಕುಟೋ ಅಯಂ, ಭೇತ್ವಾ ಪಞ್ಜರಮಾಗತೋ;

ಕುಸಲೋ ವಾಲಪಾಸಾನಂ, ಅಪಕ್ಕಮತಿ ಭಾಸತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕುಸಲೋ ವಾಲಪಾಸಾನನ್ತಿ ವಾಲಮಯೇಸು ಪಾಸೇಸು ಕುಸಲೋ ಅತ್ತಾನಂ ಬನ್ಧಿತುಂ ಅದತ್ವಾ ಅಪಕ್ಕಮತಿ ಚೇವ ಭಾಸತಿ ಚ, ಭಾಸಿತ್ವಾ ಚ ಪನ ಪಲಾತೋತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ ಲುದ್ದಕೋ ಅರಞ್ಞೇ ಚರಿತ್ವಾ ಯಥಾಲದ್ಧಮಾದಾಯ ಗೇಹಮೇವ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಲುದ್ದಕೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ಕಾಯಗುತ್ತಿಕುಸಲೋ ದಹರಭಿಕ್ಖು, ತಸ್ಸ ಪನ ಕಾರಣಸ್ಸ ಪಚ್ಚಕ್ಖಕಾರಿಕಾ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಕುಕ್ಕುಟಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ನವಮಾ.

[೨೧೦] ೧೦. ಕನ್ದಗಲಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಮ್ಭೋ ಕೋ ನಾಮಯಂ ರುಕ್ಖೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸುಗತಾಲಯಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತದಾ ಹಿ ಸತ್ಥಾ ‘‘ದೇವದತ್ತೋ ಸುಗತಾಲಯಂ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ದೇವದತ್ತೋ ಮಯ್ಹಂ ಅನುಕಿರಿಯಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿನಾಸಂ ಪತ್ತೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಪಾಪುಣಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ರುಕ್ಖಕೋಟ್ಟಕಸಕುಣಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ‘‘ಖದಿರವನಿಯೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಖದಿರವನೇಯೇವ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹಿ, ತಸ್ಸೇಕೋ ಕನ್ದಗಲಕೋ ನಾಮ ಸಹಾಯೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೋ ಸಿಮ್ಬಲಿಪಾಲಿಭದ್ದಕವನೇ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಖದಿರವನಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಖದಿರವನಿಯೋ ‘‘ಸಹಾಯೋ ಮೇ ಆಗತೋ’’ತಿ ಕನ್ದಗಲಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಖದಿರವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಖದಿರಖನ್ಧಂ ತುಣ್ಡೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖತೋ ಪಾಣಕೇ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಕನ್ದಗಲಕೋ ದಿನ್ನೇ ದಿನ್ನೇ ಮಧುರಪೂವೇ ವಿಯ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಖಾದಿ. ತಸ್ಸ ಖಾದನ್ತಸ್ಸೇವ ಮಾನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ – ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ರುಕ್ಖಕೋಟ್ಟಕಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ, ಕಿಂ ಮೇ ಏತೇನ ದಿನ್ನಗೋಚರೇನ, ಸಯಮೇವ ಖದಿರವನೇ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಖದಿರವನಿಯಂ ಆಹ – ‘‘ಸಮ್ಮ, ಮಾ ತ್ವಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿ, ಅಹಮೇವ ಖದಿರವನೇ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಥ ನಂ ಸೋ ‘‘ಹನ್ದ ತ್ವಂ ಸಮ್ಮ, ಸಿಮ್ಬಲಿಪಾಲಿಭದ್ದಕಾದಿವನೇ ನಿಸ್ಸಾರೇ ಗೋಚರಗ್ಗಹಣಕುಲೇ ಜಾತೋ, ಖದಿರಾ ನಾಮ ಜಾತಸಾರಾ ಥದ್ಧಾ, ಮಾ ತೇ ಏತಂ ರುಚ್ಚೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕನ್ದಗಲಕೋ ‘‘ಕಿಂ ದಾನಾಹಂ ನ ರುಕ್ಖಕೋಟ್ಟಕಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ’’ತಿ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಖದಿರರುಕ್ಖಂ ತುಣ್ಡೇನ ಪಹರಿ. ತಾವದೇವಸ್ಸ ತುಣ್ಡಂ ಭಿಜ್ಜಿ, ಅಕ್ಖೀನಿ ನಿಕ್ಖಮನಾಕಾರಪ್ಪತ್ತಾನಿ ಜಾತಾನಿ, ಸೀಸಂ ಫಲಿತಂ. ಸೋ ಖನ್ಧೇ ಪತಿಟ್ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೧೯. ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಕೋ ನಾಮಯಂ ರುಕ್ಖೋ, ಸಿನ್ನಪತ್ತೋ ಸಕಣ್ಟಕೋ;

ಯತ್ಥ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನ, ಉತ್ತಮಙ್ಗಂ ವಿಭಿಜ್ಜಿತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಮ್ಭೋ ಕೋ ನಾಮಯಂ ರುಕ್ಖೋತಿ, ಭೋ ಖದಿರವನಿಯ, ಕೋ ನಾಮ ಅಯಂ ರುಕ್ಖೋ. ‘‘ಕೋ ನಾಮ ಸೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಸಿನ್ನಪತ್ತೋತಿ ಸುಖುಮಪತ್ತೋ. ಯತ್ಥ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ಏಕೇನೇವ ಪಹಾರೇನ. ಉತ್ತಮಙ್ಗಂ ವಿಭಿಜ್ಜಿತನ್ತಿ ಸೀಸಂ ಭಿನ್ನಂ, ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಸೀಸಂ, ತುಣ್ಡಮ್ಪಿ ಭಿನ್ನಂ. ಸೋ ವೇದನಾಪ್ಪತ್ತತಾಯ ಖದಿರರುಕ್ಖಂ ‘‘ಕಿಂ ರುಕ್ಖೋ ನಾಮೇಸೋ’’ತಿ ಜಾನಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ವೇದನಾಪ್ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ವಿಪ್ಪಲಪಿ.

ತಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಖದಿರವನಿಯೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೨೦. ‘‘ಅಚಾರಿ ವತಾಯಂ ವಿತುದಂ ವನಾನಿ, ಕಟ್ಠಙ್ಗರುಕ್ಖೇಸು ಅಸಾರಕೇಸು;

ಅಥಾಸದಾ ಖದಿರಂ ಜಾತಸಾರಂ, ಯತ್ಥಬ್ಭಿದಾ ಗರುಳೋ ಉತ್ತಮಙ್ಗ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಚಾರಿ ವತಾಯನ್ತಿ ಅಚರಿ ವತ ಅಯಂ. ವಿತುದಂ ವನಾನೀತಿ ನಿಸ್ಸಾರಸಿಮ್ಬಲಿಪಾಲಿಭದ್ದಕವನಾನಿ ವಿತುದನ್ತೋ ವಿಜ್ಝನ್ತೋ. ಕಟ್ಠಙ್ಗರುಕ್ಖೇಸೂತಿ ವನಕಟ್ಠಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ರುಕ್ಖೇಸು. ಅಸಾರಕೇಸೂತಿ ನಿಸ್ಸಾರೇಸು ಪಾಲಿಭದ್ದಕಸಿಮ್ಬಲಿಆದೀಸು. ಅಥಾಸದಾ ಖದಿರಂ ಜಾತಸಾರನ್ತಿ ಅಥ ಪೋತಕಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಜಾತಸಾರಂ ಖದಿರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ಯತ್ಥಬ್ಭಿದಾ ಗರುಳೋ ಉತ್ತಮಙ್ಗನ್ತಿ ಯತ್ಥಬ್ಭಿದಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಖದಿರೇ ಅಭಿನ್ದಿ ಪದಾಲಯಿ. ಗರುಳೋತಿ ಸಕುಣೋ. ಸಬ್ಬಸಕುಣಾನಞ್ಹೇತಂ ಸಗಾರವಸಪ್ಪತಿಸ್ಸ ವಚನಂ.

ಇತಿ ನಂ ಖದಿರವನಿಯೋ ವತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಕನ್ದಗಲಕ, ಯತ್ಥ ತ್ವಂ ಉತ್ತಮಙ್ಗಂ ಅಭಿನ್ದಿ, ಖದಿರೋ ನಾಮೇಸೋ ಸಾರರುಕ್ಖೋ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಕನ್ದಗಲಕೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಖದಿರವನಿಯೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಕನ್ದಗಲಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದಸಮಾ.