೪. ಅಸದಿಸವಗ್ಗೋ

[೧೮೧] ೧. ಅಸದಿಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಧನುಗ್ಗಹೋ ಅಸದಿಸೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕದಿವಸಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಭಗವತೋ ಮಹಾನಿಕ್ಖಮಪಾರಮಿಂ ವಣ್ಣೇನ್ತಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಇದಾನೇವ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಪಹಾಯ ನಿಕ್ಖನ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ, ತಸ್ಸ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಜಾತಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ‘‘ಅಸದಿಸಕುಮಾರೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಅಥಸ್ಸ ಆಧಾವಿತ್ವಾ ಪರಿಧಾವಿತ್ವಾ ವಿಚರಣಕಾಲೇ ಅಞ್ಞೋ ಪುಞ್ಞವಾ ಸತ್ತೋ ದೇವಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ, ತಸ್ಸ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಜಾತಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ‘‘ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಕುಮಾರೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ತೇಸು ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸೋಳಸವಸ್ಸಕಾಲೇ ತಕ್ಕಸಿಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ತಯೋ ವೇದೇ ಅಟ್ಠಾರಸ ಚ ಸಿಪ್ಪಾನಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತೇಸು ಇಸ್ಸಾಸಸಿಪ್ಪೇ ಅಸದಿಸೋ ಹುತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪಚ್ಚಾಗಮಿ. ರಾಜಾ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಅಸದಿಸಕುಮಾರಸ್ಸ ರಜ್ಜಂ ದತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಸ್ಸ ಓಪರಜ್ಜಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲಕತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ರಜ್ಜೇ ದೀಯಮಾನೇ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ರಜ್ಜೇನತ್ಥೋ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ, ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಂ ರಜ್ಜೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ರಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ನ ಇಚ್ಛಿ, ಕನಿಟ್ಠೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಪಕತಿಯಾ ವಸನಾಕಾರೇನೇವ ವಸಿ. ರಾಜಪಾದಮೂಲಿಕಾ ‘‘ಅಸದಿಸಕುಮಾರೋ ರಜ್ಜಂ ಪತ್ಥೇತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪರಿಭಿನ್ದಿಂಸು. ಸೋಪಿ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ‘‘ಭಾತರಂ ಮೇ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸೇ ಪಯೋಜೇಸಿ.

ಅಥೇಕೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಚರಕೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಿಕಸ್ಸ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ರಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಏಕೋ ಧನುಗ್ಗಹೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜದ್ವಾರೇ ಠಿತೋ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಕಿತ್ತಕಂ ಭೋಗಂ ಇಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಏಕಸಂವಚ್ಛರೇನ ಸತಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಮೀಪೇ ಠಿತಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ತ್ವಂ ಧನಗ್ಗಹೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಮಂ ಉಪಟ್ಠಹಸ್ಸೂ’’ತಿ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ರಾಜಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹಿ. ತಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಬಯಂ ದೀಯಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅತಿಬಹುಂ ಲಭತೀ’’ತಿ ಪೋರಾಣಕಧನುಗ್ಗಹಾ ಉಜ್ಝಾಯಿಂಸು. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ರಾಜಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಸಿಲಾಪಟ್ಟಸಮೀಪೇ ಸಾಣಿಪಾಕಾರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಮಹಾಸಯನೇ ನಿಪನ್ನೋ ಉದ್ಧಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ರುಕ್ಖಗ್ಗೇ ಏಕಂ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿತು’’ನ್ತಿ ಧನುಗ್ಗಹೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿಂ ಸರೇನ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾತೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ನ ತಂ, ದೇವ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗರು, ದೇವೇನ ಪನ ನೋ ಬಹುವಾರೇ ಕಮ್ಮಂ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಂ, ಅಧುನಾಗತೋ ಧನುಗ್ಗಹೋ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಬಹುತರಂ ಲಭತಿ, ತಂ ಪಾತಾಪೇಥಾತಿ.

ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ, ತಾತ, ಏತಂ ಪಾತೇತು’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕಂ ಓಕಾಸಂ ಲಭಮಾನೋ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಕತರೋಕಾಸ’’ನ್ತಿ? ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಯನಸ್ಸ ಅನ್ತೋಕಾಸ’’ನ್ತಿ. ರಾಜಾ ಸಯನಂ ಹರಾಪೇತ್ವಾ ಓಕಾಸಂ ಕಾರೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಧನು ನತ್ಥಿ, ನಿವಾಸನನ್ತರೇ ಧನುಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಚರತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸಾಣಿಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಾಣಿಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅನ್ತೋಸಾಣಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉಪರಿನಿವತ್ಥಂ ಸೇತವತ್ಥಂ ಹರಿತ್ವಾ ಏಕಂ ರತ್ತಪಟಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಕಚ್ಛಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಏಕಂ ರತ್ತಪಟಂ ಉದರೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಸಿಬ್ಬಕತೋ ಸನ್ಧಿಯುತ್ತಂ ಖಗ್ಗಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ವಾಮಪಸ್ಸೇ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಕಞ್ಚುಕಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಚಾಪನಾಳಿಂ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ಸನ್ಧಿಯುತ್ತಮೇಣ್ಡಕಮಹಾಧನುಂ ಆದಾಯ ಪವಾಳವಣ್ಣಂ ಜಿಯಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಉಣ್ಹೀಸಂ ಸೀಸೇ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ತಿಖಿಣಖುರಪ್ಪಂ ನಖೇಹಿ ಪರಿವತ್ತಯಮಾನೋ ಸಾಣಿಂ ದ್ವಿಧಾ ಕತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತನಾಗಕುಮಾರೋ ವಿಯ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸರಖಿಪನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಖುರಪ್ಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಆಹ – ‘‘ಕಿಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಏತಂ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿಂ ಉದ್ಧಂ ಆರೋಹನಕಣ್ಡೇನ ಪಾತೇಮಿ, ಉದಾಹು ಅಧೋ ಓರೋಹನಕಣ್ಡೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ತಾತ, ಬಹೂ ಮಯಾ ಆರೋಹನಕಣ್ಡೇನ ಪಾತೇನ್ತಾ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಾ, ಓರೋಹನಕಣ್ಡೇನ ಪನ ಪಾತೇನ್ತಾ ಮಯಾ ನ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಾ, ಓರೋಹನಕಣ್ಡೇನ ಪಾತೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಇದಂ ಕಣ್ಡಂ ದೂರಂ ಆರೋಹಿಸ್ಸತಿ, ಯಾವ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಭವನಂ, ತಾವ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಯಂ ಓರೋಹಿಸ್ಸತಿ, ಯಾವಸ್ಸ ಓರೋಹನಂ, ತಾವ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ.

ಅಥ ನಂ ಪುನ ಆಹ – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಇದಂ ಕಣ್ಡಂ ಪನ ಆರೋಹಮಾನಂ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿವಣ್ಟಂ ಯಾವಮಜ್ಝಂ ಕನ್ತಮಾನಂ ಆರೋಹಿಸ್ಸತಿ, ಓರೋಹಮಾನಂ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ಇತೋ ವಾ ಏತ್ತೋ ವಾ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಉಜುಞ್ಞೇವ ಪತಿತ್ವಾ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಓತರಿಸ್ಸತಿ, ಪಸ್ಸ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ವೇಗಂ ಜನೇತ್ವಾ ಕಣ್ಡಂ ಖಿಪಿ. ತಂ ಕಣ್ಡಂ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿವಣ್ಟಂ ಯಾವಮಜ್ಝಂ ಕನ್ತಮಾನಂ ಅಭಿರುಹಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಇದಾನಿ ತಂ ಕಣ್ಡಂ ಯಾವ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಭವನಂ ಗತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಖಿತ್ತಕಣ್ಡತೋ ಅಧಿಕತರಂ ವೇಗಂ ಜನೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಣ್ಡಂ ಖಿಪಿ, ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುರಿಮಕಣ್ಡಪುಙ್ಖೇ ಪಹರಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಸಯಂ ತಾವತಿಂಸಭವನಂ ಅಭಿರುಹಿ. ತತ್ಥ ನಂ ದೇವತಾ ಅಗ್ಗಹೇಸುಂ, ನಿವತ್ತನಕಣ್ಡಸ್ಸ ವಾತಛಿನ್ನಸದ್ದೋ ಅಸನಿಸದ್ದೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಮಹಾಜನೇನ ‘‘ಕಿಂ ಏಸೋ ಸದ್ದೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ನಿವತ್ತನಕಣ್ಡಸ್ಸ ಸದ್ದೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರೇ ಕಣ್ಡಸ್ಸ ಪತನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಭೀತತಸಿತಂ ಮಹಾಜನಂ ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ‘‘ಕಣ್ಡಸ್ಸ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತುಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕಣ್ಡಂ ಓತರಮಾನಂ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ಇತೋ ವಾ ಏತ್ತೋ ವಾ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಉಜುಞ್ಞೇವ ಪತಿತ್ವಾ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿಂ ಛಿನ್ದಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿಯಾ ಚ ಕಣ್ಡಸ್ಸ ಚ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತುಂ ಅದತ್ವಾ ಆಕಾಸೇಯೇವ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕೇನ ಹತ್ಥೇನ ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿಂ, ಏಕೇನ ಹತ್ಥೇನ ಕಣ್ಡಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ತಂ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ನ ನೋ ಏವರೂಪಂ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಮಹಾಪುರಿಸಂ ಪಸಂಸತಿ ಉನ್ನದತಿ ಅಪ್ಫೋಟೇತಿ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ವಿಧೂನತಿ, ಚೇಲುಕ್ಖೇಪಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪವತ್ತೇತಿ. ರಾಜಪರಿಸಾಯ ತುಟ್ಠಪಹಟ್ಠಾಯ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ದಿನ್ನಧನಂ ಕೋಟಿಮತ್ತಂ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾಪಿಸ್ಸ ಧನವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸೇನ್ತೋ ವಿಯ ಬಹುಂ ಧನಂ ಮಹನ್ತಞ್ಚ ಯಸಂ ಅದಾಸಿ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೇ ತೇನ ರಞ್ಞಾ ಸಕ್ಕತೇ ಗರುಕತೇ ತತ್ಥ ವಸನ್ತೇ ‘‘ಅಸದಿಸಕುಮಾರೋ ಕಿರ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಸತ್ತ ರಾಜಾನೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿನಗರಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ‘‘ರಜ್ಜಂ ವಾ ದೇತು ಯುದ್ಧಂ ವಾ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಣ್ಣಂ ಪೇಸೇಸುಂ. ರಾಜಾ ಮರಣಭಯಭೀತೋ ‘‘ಕುಹಿಂ ಮೇ ಭಾತಾ ವಸತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಏಕಂ ಸಾಮನ್ತರಾಜಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಭಾತಿಕೇ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತೇ ಮಯ್ಹಂ ಜೀವಿತಂ ನತ್ಥಿ, ಗಚ್ಛಥ ತಸ್ಸ ಮಮ ವಚನೇನ ಪಾದೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ದೂತೇ ಪಾಹೇಸಿ. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ರಾಜಾನಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ‘‘ಮಾ ಭಾಯೀ’’ತಿ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಕಣ್ಡೇ ಅಕ್ಖರಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಅಸದಿಸಕುಮಾರೋ ಆಗತೋ, ಅಞ್ಞಂ ಏಕಕಣ್ಡಂ ಖಿಪನ್ತೋ ಸಬ್ಬೇಸಂ ವೋ ಜೀವಿತಂ ಹರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಜೀವಿತೇನ ಅತ್ಥಿಕಾ ಪಲಾಯನ್ತೂ’’ತಿ ಅಟ್ಟಾಲಕೇ ಠತ್ವಾ ಸತ್ತನ್ನಂ ರಾಜೂನಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ಕಞ್ಚನಪಾತಿಮಕುಲೇಯೇವ ಕಣ್ಡಂ ಪಾತೇಸಿ. ತೇ ಅಕ್ಖರಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಮರಣಭಯಭೀತಾ ಸಬ್ಬೇವ ಪಲಾಯಿಂಸು. ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಖುದ್ದಕಮಕ್ಖಿಕಾಯ ಪಿವನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಲೋಹಿತಂ ಅನುಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸತ್ತ ರಾಜಾನೋ ಪಲಾಪೇತ್ವಾ ಕನಿಟ್ಠಭಾತರಂ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಜೀವಿತಪರಿಯೋಸಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಅಹೋಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏವಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸದಿಸಕುಮಾರೋ ಸತ್ತ ರಾಜಾನೋ ಪಲಾಪೇತ್ವಾ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೬೧. ‘‘ಧನುಗ್ಗಹೋ ಅಸದಿಸೋ, ರಾಜಪುತ್ತೋ ಮಹಬ್ಬಲೋ;

ದೂರೇಪಾತೀ ಅಕ್ಖಣವೇಧೀ, ಮಹಾಕಾಯಪ್ಪದಾಲನೋ.

೬೨. ‘‘ಸಬ್ಬಾಮಿತ್ತೇ ರಣಂ ಕತ್ವಾ, ನ ಚ ಕಞ್ಚಿ ವಿಹೇಠಯಿ;

ಭಾತರಂ ಸೋತ್ಥಿಂ ಕತ್ವಾನ, ಸಂಯಮಂ ಅಜ್ಝುಪಾಗಮೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಸದಿಸೋತಿ ನ ಕೇವಲಂ ನಾಮೇನೇವ, ಬಲವೀರಿಯಪಞ್ಞಾಹಿಪಿ ಅಸದಿಸೋವ. ಮಹಬ್ಬಲೋತಿ ಕಾಯಬಲೇನಪಿ ಪಞ್ಞಾಬಲೇನಪಿ ಮಹಬ್ಬಲೋ. ದೂರೇಪಾತೀತಿ ಯಾವ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಭವನಾ ತಾವತಿಂಸಭವನಾ ಚ ಕಣ್ಡಂ ಪೇಸೇತುಂ ಸಮತ್ಥತಾಯ ದೂರೇಪಾತೀ. ಅಕ್ಖಣವೇಧೀತಿ ಅವಿರಾಧಿತವೇಧೀ. ಅಥ ವಾ ಅಕ್ಖಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ವಿಜ್ಜು, ಯಾವ ಏಕಾ ವಿಜ್ಜು ನಿಚ್ಛರತಿ, ತಾವ ತೇನೋಭಾಸೇನ ಸತ್ತಟ್ಠ ವಾರೇ ಕಣ್ಡಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಜ್ಝತೀತಿ ಅಕ್ಖಣವೇಧೀ. ಮಹಾಕಾಯಪ್ಪದಾಲನೋತಿ ಮಹನ್ತೇ ಕಾಯೇ ಪದಾಲೇತಿ. ಚಮ್ಮಕಾಯೋ, ದಾರುಕಾಯೋ, ಲೋಹಕಾಯೋ, ಅಯೋಕಾಯೋ, ವಾಲಿಕಕಾಯೋ, ಉದಕಕಾಯೋ, ಫಲಕಕಾಯೋತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತ ಮಹಾಕಾಯಾ ನಾಮ. ತತ್ಥ ಅಞ್ಞೋ ಚಮ್ಮಕಾಯಪದಾಲನೋ ಮಹಿಂಸಚಮ್ಮಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝತಿ, ಸೋ ಪನ ಸತಮ್ಪಿ ಮಹಿಂಸಚಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝತಿಯೇವ. ಅಞ್ಞೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಬಹಲಂ ಉದುಮ್ಬರಪದರಂ, ಚತುರಙ್ಗುಲಬಹಲಂ ಅಸನಪದರಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝತಿ, ಸೋ ಪನ ಫಲಕಸತಮ್ಪಿ ಏಕತೋ ಬದ್ಧಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝತಿ, ತಥಾ ದ್ವಙ್ಗುಲಬಹಲಂ ತಮ್ಬಲೋಹಪಟ್ಟಂ, ಅಙ್ಗುಲಬಹಲಂ ಅಯಪಟ್ಟಂ. ವಾಲಿಕಸಕಟಸ್ಸ ಬದರಸಕಟಸ್ಸ ಪಲಾಲಸಕಟಸ್ಸ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭಾಗೇನ ಕಣ್ಡಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪುರೇಭಾಗೇನ ಅತಿಪಾತೇತಿ, ಪಕತಿಯಾ ಉದಕೇ ಚತುಉಸಭಟ್ಠಾನಂ ಕಣ್ಡಂ ಪೇಸೇತಿ, ಥಲೇ ಅಟ್ಠಉಸಭನ್ತಿ ಏವಂ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಮಹಾಕಾಯಾನಂ ಪದಾಲನತೋ ಮಹಾಕಾಯಪ್ಪದಾಲನೋ. ಸಬ್ಬಾಮಿತ್ತೇತಿ ಸಬ್ಬೇ ಅಮಿತ್ತೇ. ರಣಂ ಕತ್ವಾತಿ ಯುದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಪಲಾಪೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಚ ಕಞ್ಚಿ ವಿಹೇಠಯೀತಿ ಏಕಮ್ಪಿ ನ ವಿಹೇಠೇಸಿ. ಅವಿಹೇಠಯನ್ತೋಯೇವ ಪನ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಣ್ಡಪೇಸನೇನೇವ ರಣಂ ಕತ್ವಾ. ಸಂಯಮಂ ಅಜ್ಝುಪಾಗಮೀತಿ ಸೀಲಸಂಯಮಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಗತೋ.

ಏವಂ ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಅಸದಿಸಕುಮಾರೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಸದಿಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೧೮೨] ೨. ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರೋ ಸೂರೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸತ್ಥರಿ ಹಿ ಪಠಮಗಮನೇನ ಕಪಿಲಪುರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಿಕಂ ನನ್ದರಾಜಕುಮಾರಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಕಪಿಲಪುರಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಪತ್ತಂ ಆದಾಯ ತಥಾಗತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗೇಹಾ ನಿಕ್ಖಮನಕಾಲೇ ‘‘ನನ್ದಕುಮಾರೋ ಕಿರ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಅಡ್ಢುಲ್ಲಿಖಿತೇಹಿ ಕೇಸೇಹಿ ವಾತಪಾನನ್ತರೇನ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ತುವಟಂ ಖೋ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತ, ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಇದಂ ಜನಪದಕಲ್ಯಾಣಿಯಾ ವುತ್ತವಚನಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ಅನಭಿರತೋ ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತೋ ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಯಂನೂನಾಹಂ ನನ್ದಂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಸನಪರಿವೇಣಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ನನ್ದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಅಭಿರಮಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಜನಪದಕಲ್ಯಾಣಿಯಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಾಭಿರಮಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಹಿಮವನ್ತಚಾರಿಕಂ ಗತಪುಬ್ಬೋಸಿ ನನ್ದಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಗತಪುಬ್ಬೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ನತ್ಥಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಇದ್ಧಿ, ಕತಾಹಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅಹಂ ತಂ, ನನ್ದ, ಮಮ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಥೇರಂ ಹತ್ಥೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಝಾಮಖೇತ್ತೇ ಝಾಮಖಾಣುಕೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಛಿನ್ನಕಣ್ಣನಾಸನಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಝಾಮಲೋಮಂ ಛಿನ್ನಛವಿಂ ಚಮ್ಮಮತ್ತಂ ಲೋಹಿತಪಲಿಗುಣ್ಠಿತಂ ಏಕಂ ಪಲುಟ್ಠಮಕ್ಕಟಿಂ ದಸ್ಸೇಸಿ – ‘‘ಪಸ್ಸಸಿ, ನನ್ದ, ಏತಂ ಮಕ್ಕಟಿ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಸುಟ್ಠು ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ.

ಅಥ ನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಿಕಂ ಮನೋಸಿಲಾತಲಂ, ಅನೋತತ್ತದಹಾದಯೋ ಸತ್ತ ಮಹಾಸರೇ, ಪಞ್ಚ ಮಹಾನದಿಯೋ, ಸುವಣ್ಣಪಬ್ಬತರಜತಪಬ್ಬತಮಣಿಪಬ್ಬತಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಅನೇಕಸತರಾಮಣೇಯ್ಯಕಂ ಹಿಮವನ್ತಪಬ್ಬತಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ತಾವತಿಂಸಭವನಂ ತೇ, ನನ್ದ, ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ನ, ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಏಹಿ, ನನ್ದ, ತಾವತಿಂಸಭವನಂ ತೇ ದಸ್ಸಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತತ್ಥ ನೇತ್ವಾ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ದ್ವೀಸು ದೇವಲೋಕೇಸು ದೇವಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಡ್ಢತಿಯಕೋಟಿಸಙ್ಖಾ ತಸ್ಸ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಕಕುಟಪಾದಾ ದೇವಚ್ಛರಾಯೋಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ನನ್ದಂ ತಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಅಚ್ಛರಾ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಓಲೋಕಾಪೇಸಿ. ‘‘ಪಸ್ಸಸಿ, ನನ್ದ, ಇಮಾ ಕಕುಟಪಾದಿನಿಯೋ ಅಚ್ಛರಾಯೋ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತಾ ಸೋಭನ್ತಿ, ಉದಾಹು ಜನಪದಕಲ್ಯಾಣೀ’’ತಿ. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಜನಪದಕಲ್ಯಾಣಿಂ ಉಪನಿಧಾಯ ಸಾ ಪಲುಟ್ಠಮಕ್ಕಟೀ, ಏವಮೇವ ಇಮಾ ಉಪನಿಧಾಯ ಜನಪದಕಲ್ಯಾಣೀ’’ತಿ. ‘‘ಇದಾನಿ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಸಿ ನನ್ದಾ’’ತಿ? ‘‘ಕಿಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಾ ಅಚ್ಛರಾ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಾಸಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ ಭಗವಾ ಪಾಟಿಭೋಗೋ ಹೋತಿ, ಅಹಂ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಕರೋಹಿ, ನನ್ದ, ಅಹಂ ತೇ ಪಾಟಿಭೋಗೋ’’ತಿ. ಏವಂ ಥೇರೋ ದೇವಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ತಥಾಗತಂ ಪಾಟಿಭೋಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಅತಿಪಪಞ್ಚಂ ಕರೋಥ, ಏಥ ಗಚ್ಛಾಮ, ಅಹಂ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಆದಾಯ ಜೇತವನಮೇವ ಪಚ್ಚಾಗಮಿ. ಥೇರೋ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಆರಭಿ.

ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಮಯ್ಹಂ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ನನ್ದೋ ತಾವತಿಂಸದೇವಲೋಕೇ ದೇವಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ದೇವಚ್ಛರಾನಂ ಕಾರಣಾ ಮಂ ಪಾಟಿಭೋಗಂ ಅಗ್ಗಹೇಸೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸಾತಿ ಅಸೀತಿಯಾ ಮಹಾಸಾವಕಾನಂ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಚ ಸೇಸಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ ನನ್ದ, ತಾವತಿಂಸದೇವಲೋಕೇ ದೇವಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ‘ದೇವಚ್ಛರಾ ಲಭನ್ತೋ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ದಸಬಲಂ ಪಾಟಿಭೋಗಂ ಗಣ್ಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ನನು ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತವ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ ಮಾತುಗಾಮಸನ್ನಿಸ್ಸಿತೋ ಕಿಲೇಸಸನ್ನಿಸ್ಸಿತೋ, ತಸ್ಸ ತೇ ಇತ್ಥೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಭತಿಯಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಕಮ್ಮಕಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಿಂ ನಾನಾಕರಣ’’ನ್ತಿ ಥೇರಂ ಲಜ್ಜಾಪೇಸಿ ನಿತ್ತೇಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಸೀತಿಮಹಾಸಾವಕಾ ಅವಸೇಸಭಿಕ್ಖೂ ಚ ತಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ನನ್ದಂ ಲಜ್ಜಾಪಯಿಂಸು.

ಸೋ ‘‘ಅಯುತ್ತಂ ವತ ಮೇ ಕತ’’ನ್ತಿ ಹಿರಿಯಾ ಚ ಓತ್ತಪ್ಪೇನ ಚ ವೀರಿಯಂ ದಳ್ಹಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸವಂ ಮುಞ್ಚಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಯದಾ ತ್ವಂ, ನನ್ದ, ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ, ತದಾಯೇವಾಹಂ ಪಟಿಸ್ಸವಾ ಮುತ್ತೋ’’ತಿ ಆಹ. ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಯಾವ ಓವಾದಕ್ಖಮೋ ಚಾಯಂ, ಆವುಸೋ, ನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಏಕೋವಾದೇನೇವ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ನನ್ದೋ ಓವಾದಕ್ಖಮೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಸಿಪ್ಪೇ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಪತ್ತೋ ಏಕಂ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಸಪತ್ತರಾಜಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಮಙ್ಗಲಹತ್ಥಿಂ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಂ ಕತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪೇಸಿ. ಸೋ ರಾಜಾ ‘‘ಬಾರಾಣಸಿರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಹತ್ಥಿಂ ಆರುಯ್ಹ ಮಹತಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ‘‘ರಜ್ಜಂ ವಾ ದೇತು ಯುದ್ಧಂ ವಾ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಣ್ಣಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ‘‘ಯುದ್ಧಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಾಕಾರದ್ವಾರಟ್ಟಾಲಕಗೋಪುರೇಸು ಬಲಕಾಯಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಯುದ್ಧಂ ಅದಾಸಿ. ಸಪತ್ತರಾಜಾ ಮಙ್ಗಲಹತ್ಥಿಂ ವಮ್ಮೇನ ಛಾದೇತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ವಮ್ಮಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಹತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧವರಗತೋ ತಿಖಿಣಂ ಅಙ್ಕುಸಂ ಆದಾಯ ‘‘ನಗರಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಂ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಹತ್ಥಗತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಹತ್ಥಿಂ ನಗರಾಭಿಮುಖಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಉಣ್ಹಕಲಲಾನಿ ಚೇವ ಯನ್ತಪಾಸಾಣೇ ಚ ನಾನಪ್ಪಕಾರಾನಿ ಚ ಪಹರಣಾನಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಮರಣಭಯಭೀತೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಕಮಿ. ಅಥ ನಂ ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ಸೂರೋ ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರೋ, ಏವರೂಪೇ ಠಾನೇ ಪಟಿಕ್ಕಮನಂ ನಾಮ ತುಯ್ಹಂ ನಾನುಚ್ಛವಿಕ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಂ ಓವದನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೬೩. ‘‘ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರೋ ಸೂರೋ, ಬಲವಾ ಇತಿ ವಿಸ್ಸುತೋ;

ಕಿಂ ನು ತೋರಣಮಾಸಜ್ಜ, ಪಟಿಕ್ಕಮಸಿ ಕುಞ್ಜರ.

೬೪. ‘‘ಓಮದ್ದ ಖಿಪ್ಪಂ ಪಲಿಘಂ, ಏಸಿಕಾನಿ ಚ ಅಬ್ಬಹ;

ತೋರಣಾನಿ ಚ ಮದ್ದಿತ್ವಾ, ಖಿಪ್ಪಂ ಪವಿಸ ಕುಞ್ಜರಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಇತಿ ವಿಸ್ಸುತೋತಿ, ತಾತ, ತ್ವಂ ಪವತ್ತಸಮ್ಪಹಾರಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಅವಚರಣತೋ ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರೋ, ಥಿರಹದಯತಾಯ ಸೂರೋ, ಥಾಮಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಬಲವಾತಿ ಏವಂ ವಿಸ್ಸುತೋ ಪಞ್ಞಾತೋ ಪಾಕಟೋ. ತೋರಣಮಾಸಜ್ಜಾತಿ ನಗರದ್ವಾರಸಙ್ಖಾತಂ ತೋರಣಂ ಪತ್ವಾ. ಪಟಿಕ್ಕಮಸೀತಿ ಕಿಂ ನು ಖೋ ಓಸಕ್ಕಸಿ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ನಿವತ್ತಸೀತಿ ವದತಿ. ಓಮದ್ದಾತಿ ಅವಮದ್ದ ಅಧೋ ಪಾತಯ. ಏಸಿಕಾನಿ ಚ ಅಬ್ಬಹಾತಿ ನಗರದ್ವಾರೇ ಸೋಳಸರತನಂ ಅಟ್ಠರತನಂ ಭೂಮಿಯಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಲಂ ಕತ್ವಾ ನಿಖಾತಾ ಏಸಿಕತ್ಥಮ್ಭಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಖಿಪ್ಪಂ ಉದ್ಧರ ಲುಞ್ಚಾಹೀತಿ ಆಣಾಪೇತಿ. ತೋರಣಾನಿ ಚ ಮದ್ದಿತ್ವಾತಿ ನಗರದ್ವಾರಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಸಙ್ಘಾಟೇ ಮದ್ದಿತ್ವಾ. ಖಿಪ್ಪಂ ಪವಿಸಾತಿ ಸೀಘಂ ನಗರಂ ಪವಿಸ. ಕುಞ್ಜರಾತಿ ನಾಗಂ ಆಲಪತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ನಾಗೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಏಕೋವಾದೇನೇವ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಏಸಿಕತ್ಥಮ್ಭೇ ಸೋಣ್ಡಾಯ ಪಲಿವೇಠೇತ್ವಾ ಅಹಿಚ್ಛತ್ತಕಾನಿ ವಿಯ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ತೋರಣಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಪಲಿಘಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ನಗರದ್ವಾರಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಹತ್ಥೀ ನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ, ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೧೮೩] ೩. ವಾಲೋದಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ವಾಲೋದಕಂ ಅಪ್ಪರಸಂ ನಿಹೀನನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಪಞ್ಚಸತೇ ವಿಘಾಸಾದೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರ ಪಞ್ಚಸತಾ ಉಪಾಸಕಾ ಘರಾವಾಸಪಲಿಬೋಧಂ ಪುತ್ತದಾರಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತಾ ಏಕತೋವ ವಿಚರನ್ತಿ. ತೇಸು ಕೇಚಿ ಸೋತಾಪನ್ನಾ, ಕೇಚಿ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ಕೇಚಿ ಅನಾಗಾಮಿನೋ, ಏಕೋಪಿ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಮನ್ತೇನ್ತಾಪಿ ತೇ ಉಪಾಸಕೇ ಅನ್ತೋಕರಿತ್ವಾವ ನಿಮನ್ತೇನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಪನ ದನ್ತಕಟ್ಠಮುಖೋದಕವತ್ಥಗನ್ಧಮಾಲದಾಯಕಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಚೂಳುಪಟ್ಠಾಕಾ ವಿಘಾಸಾದಾ ಹುತ್ವಾ ವಸನ್ತಿ. ತೇ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸಾ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಅಚಿರವತಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನದೀತೀರೇ ಉನ್ನದನ್ತಾ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧಂ ಯುಜ್ಝನ್ತಿ. ತೇ ಪನ ಪಞ್ಚಸತಾ ಉಪಾಸಕಾ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಾ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ವಿಘಾಸಾದಾನಂ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಏಸೋ, ಆನನ್ದ, ಸದ್ದೋ’’ತಿ ಥೇರಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ವಿಘಾಸಾದಸದ್ದೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಇಮೇ ವಿಘಾಸಾದಾ ಇದಾನೇವ ವಿಘಾಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಉನ್ನದನ್ತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಉನ್ನದನ್ತಿಯೇವ, ಇಮೇಪಿ ಉಪಾಸಕಾ ನ ಇದಾನೇವ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಥೇರೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಮಚ್ಚಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ರಞ್ಞೋ ಅತ್ಥಧಮ್ಮಾನುಸಾಸಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥೇಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸೋ ರಾಜಾ ‘‘ಪಚ್ಚನ್ತೋ ಕುಪಿತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸತೇ ಸಿನ್ಧವೇ ಕಪ್ಪಾಪೇತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಮೇವ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಸಿನ್ಧವಾ ಕಿಲನ್ತಾ ಅಲ್ಲರಸಮೇವ ನೇಸಂ ಮುದ್ದಿಕಪಾನಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇಸಿ. ಸಿನ್ಧವಾ ಗನ್ಧಪಾನಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಠಾನೇಸು ಅಟ್ಠಂಸು. ತೇಸಂ ಪನ ದಿನ್ನಾವಸಿಟ್ಠಕಂ ಅಪ್ಪರಸಂ ಬಹುಕಸಟಂ ಅಹೋಸಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಇದಂ ಕಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ರಾಜಾ ಉದಕೇನ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಮಕಚಿಪಿಲೋತಿಕಾಹಿ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ‘‘ಯೇ ಗದ್ರಭಾ ಸಿನ್ಧವಾನಂ ನಿವಾಪಂ ಪಹಿಂಸು, ತೇಸಂ ದಾಪೇಥಾ’’ತಿ ದಾಪೇಸಿ. ಗದ್ರಭಾ ಕಸಟಉದಕಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಮತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ವಿರವನ್ತಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ವಿಚರಿಂಸು. ರಾಜಾ ಮಹಾವಾತಪಾನಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣಂ ಓಲೋಕಯಮಾನೋ ಸಮೀಪೇ ಠಿತಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಪಸ್ಸ, ಇಮೇ ಗದ್ರಭಾ ಕಸಟೋದಕಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಮತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ವಿರವನ್ತಾ ಉಪ್ಪತನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ, ಸಿನ್ಧವಕುಲೇ ಜಾತಸಿನ್ಧವಾ ಪನ ಗನ್ಧಪಾನಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ನಿಸ್ಸದ್ದಾ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ನ ಉಪ್ಪಿಲವನ್ತಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೫. ‘‘ವಾಲೋದಕಂ ಅಪ್ಪರಸಂ ನಿಹೀನಂ, ಪಿತ್ವಾ ಮದೋ ಜಾಯತಿ ಗದ್ರಭಾನಂ;

ಇಮಞ್ಚ ಪಿತ್ವಾನ ರಸಂ ಪಣೀತಂ, ಮದೋ ನ ಸಞ್ಜಾಯತಿ ಸಿನ್ಧವಾನ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ವಾಲೋದಕನ್ತಿ ಮಕಚಿವಾಲೇಹಿ ಪರಿಸ್ಸಾವಿತಉದಕಂ. ‘‘ವಾಲುದಕ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ನಿಹೀನನ್ತಿ ನಿಹೀನರಸಭಾವೇನ ನಿಹೀನಂ. ನ ಸಞ್ಜಾಯತೀತಿ ಸಿನ್ಧವಾನಂ ಮದೋ ನ ಜಾಯತಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೬. ‘‘ಅಪ್ಪಂ ಪಿವಿತ್ವಾನ ನಿಹೀನಜಚ್ಚೋ, ಸೋ ಮಜ್ಜತೀ ತೇನ ಜನಿನ್ದ ಪುಟ್ಠೋ;

ಧೋರಯ್ಹಸೀಲೀ ಚ ಕುಲಮ್ಹಿ ಜಾತೋ, ನ ಮಜ್ಜತೀ ಅಗ್ಗರಸಂ ಪಿವಿತ್ವಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತೇನ ಜನಿನ್ದ ಪುಟ್ಠೋತಿ ಜನಿನ್ದ ಉತ್ತಮರಾಜ ಯೋ ನಿಹೀನಜಚ್ಚೋ, ತೇನ ನಿಹೀನಜಚ್ಚಭಾವೇನ ಪುಟ್ಠೋ ಮಜ್ಜತಿ ಪಮಜ್ಜತಿ. ಧೋರಯ್ಹಸೀಲೀತಿ ಧೋರಯ್ಹಸೀಲೋ ಧುರವಹನಕಆಚಾರೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ ಜಾತಿಸಿನ್ಧವೋ. ಅಗ್ಗರಸನ್ತಿ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಗಹಿತಂ ಮುದ್ದಿಕರಸಂ ಪಿವಿತ್ವಾಪಿ ನ ಮಜ್ಜತಿ.

ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಗದ್ರಭೇ ರಾಜಙ್ಗಣಾ ನೀಹರಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಓವಾದೇ ಠಿತೋ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಗದ್ರಭಾ ಇಮೇ ವಿಘಾಸಾದಾ ಅಹೇಸುಂ, ಪಞ್ಚಸತಾ ಸಿನ್ಧವಾ ಇಮೇ ಉಪಾಸಕಾ, ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ, ಪಣ್ಡಿತಾಮಚ್ಚೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ವಾಲೋದಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೧೮೪] ೪. ಗಿರಿದತ್ತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ದೂಸಿತೋ ಗಿರಿದತ್ತೇನಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ವಿಪಕ್ಖಸೇವಿಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ಮಹಿಳಾಮುಖಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧.೨೬) ಕಥಿತಮೇವ. ಸತ್ಥಾ ಪನ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಇದಾನೇವ ವಿಪಕ್ಖಂ ಸೇವತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ವಿಪಕ್ಖಸೇವಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಸಾಮರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಮಚ್ಚಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಧಮ್ಮಾನುಸಾಸಕೋ ಅಹೋಸಿ. ರಞ್ಞೋ ಪನ ಪಣ್ಡವೋ ನಾಮ ಮಙ್ಗಲಸ್ಸೋ, ತಸ್ಸ ಗಿರಿದತ್ತೋ ನಾಮ ಅಸ್ಸಬನ್ಧೋ, ಸೋ ಖಞ್ಜೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಸ್ಸೋ ಮುಖರಜ್ಜುಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ಪುರತೋ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಂ ಏಸ ಸಿಕ್ಖಾಪೇತೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ತಸ್ಸ ಅನುಸಿಕ್ಖನ್ತೋ ಖಞ್ಜೋ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಸ್ಸ ಖಞ್ಜಭಾವಂ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ, ರಾಜಾ ವೇಜ್ಜೇ ಪೇಸೇಸಿ. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಸ್ಸಸ್ಸ ಸರೀರೇ ರೋಗಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ‘‘ರೋಗಮಸ್ಸ ನ ಪಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಕಥಯಿಂಸು. ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ ವಯಸ್ಸ, ಏತ್ಥ ಕಾರಣಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಖಞ್ಜಅಸ್ಸಬನ್ಧಸಂಸಗ್ಗೇನ ತಸ್ಸ ಖಞ್ಜಭೂತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಸಂಸಗ್ಗದೋಸೇನ ನಾಮ ಏವಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –-

೬೭. ‘‘ದೂಸಿತೋ ಗಿರಿದತ್ತೇನ, ಹಯೋ ಸಾಮಸ್ಸ ಪಣ್ಡವೋ;

ಪೋರಾಣಂ ಪಕತಿಂ ಹಿತ್ವಾ, ತಸ್ಸೇವಾನುವಿಧಿಯ್ಯತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಹಯೋ ಸಾಮಸ್ಸಾತಿ ಸಾಮಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಮಙ್ಗಲಸ್ಸೋ. ಪೋರಾಣಂ ಪಕತಿಂ ಹಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಪೋರಾಣಪಕತಿಂ ಸಿಙ್ಗಾರಭಾವಂ ಪಹಾಯ. ಅನುವಿಧಿಯ್ಯತೀತಿ ಅನುಸಿಕ್ಖತಿ.

ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ‘‘ಇದಾನಿ ವಯಸ್ಸ ಕಿಂ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಸುನ್ದರಂ ಅಸ್ಸಬನ್ಧಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಯಥಾ ಪೋರಾಣೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೮. ‘‘ಸಚೇ ಚ ತನುಜೋ ಪೋಸೋ, ಸಿಖರಾಕಾರಕಪ್ಪಿತೋ;

ಆನನೇ ನಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಮಣ್ಡಲೇ ಪರಿವತ್ತಯೇ;

ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಪಹನ್ತ್ವಾನ, ತಸ್ಸೇವಾನುವಿಧಿಯ್ಯತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತನುಜೋತಿ ತಸ್ಸ ಅನುಜೋ. ಅನುರೂಪಂ ಜಾತೋ ಹಿ ಅನುಜೋ, ತಸ್ಸ ಅನುಜೋ ತನುಜೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಸಚೇ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ತಸ್ಸ ಸಿಙ್ಗಾರಸ್ಸ ಆಚಾರಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಅಸ್ಸಸ್ಸ ಅನುರೂಪಂ ಜಾತೋ ಸಿಙ್ಗಾರೋ ಆಚಾರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪೋಸೋ. ಸಿಖರಾಕಾರಕಪ್ಪಿತೋತಿ ಸಿಖರೇನ ಸುನ್ದರೇನ ಆಕಾರೇನ ಕಪ್ಪಿತಕೇಸಮಸ್ಸು ತಂ ಅಸ್ಸಂ ಆನನೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸಮಣ್ಡಲೇ ಪರಿವತ್ತೇಯ್ಯ, ಖಿಪ್ಪಮೇವೇಸ ತಂ ಖಞ್ಜಭಾವಂ ಪಹಾಯ ‘‘ಅಯಂ ಸಿಙ್ಗಾರೋ ಆಚಾರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಸ್ಸಗೋಪಕೋ ಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇತೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ತಸ್ಸ ಅನುವಿಧಿಯ್ಯತಿ ಅನುಸಿಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ, ಪಕತಿಭಾವೇಯೇವ ಠಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ರಾಜಾ ತಥಾ ಕಾರೇಸಿ, ಅಸ್ಸೋ ಪಕತಿಭಾವೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ತಿರಚ್ಛಾನಾನಮ್ಪಿ ನಾಮ ಆಸಯಂ ಜಾನಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ಅದಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಗಿರಿದತ್ತೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಅಸ್ಸೋ ವಿಪಕ್ಖಸೇವಕೋ ಭಿಕ್ಖು, ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ, ಅಮಚ್ಚಪಣ್ಡಿತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಗಿರಿದತ್ತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ.

[೧೮೫] ೫. ಅನಭಿರತಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯಥೋದಕೇ ಆವಿಲೇ ಅಪ್ಪಸನ್ನೇತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರ ಏಕೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರೋ ತಿಣ್ಣಂ ವೇದಾನಂ ಪಾರಗೂ ಬಹೂ ಖತ್ತಿಯಕುಮಾರೇ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರೇ ಚ ಮನ್ತೇ ವಾಚೇಸಿ. ಸೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಘರಾವಾಸಂ ಸಣ್ಠಪೇತ್ವಾ ವತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರದಾಸದಾಸಿಖೇತ್ತವತ್ಥುಗೋಮಹಿಂಸಪುತ್ತದಾರಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಚಿನ್ತಯಮಾನೋ ರಾಗದೋಸಮೋಹವಸಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಆವಿಲಚಿತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಮನ್ತೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಪರಿವತ್ತೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಮನ್ತಾ ನ ಪಟಿಭಂಸು. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಬಹುಂ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಮಾಣವ, ಮನ್ತೇ ವಾಚೇಸಿ, ಪಗುಣಾ ತೇ ಮನ್ತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಮನ್ತಾ ಪಗುಣಾ ಅಹೇಸುಂ, ಘರಾವಾಸಸ್ಸ ಪನ ಗಹಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಮೇ ಆವಿಲಂ ಜಾತಂ, ತೇನ ಮೇ ಮನ್ತಾ ನ ಪಗುಣಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಖೋ, ಮಾಣವ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನಾವಿಲಕಾಲೇ ತವ ಮನ್ತಾ ಪಗುಣಾ ಅಹೇಸುಂ, ರಾಗಾದೀಹಿ ಪನ ಆವಿಲಕಾಲೇ ತವ ಮನ್ತಾ ನ ಪಟಿಭಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಮನ್ತೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖೋ ಆಚರಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬಹೂ ಖತ್ತಿಯಕುಮಾರೇ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರೇ ಚ ಮನ್ತೇ ವಾಚೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಏಕೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಣವೋ ತಯೋ ವೇದೇ ಪಗುಣೇ ಅಕಾಸಿ, ಏಕಪದೇಪಿ ನಿಕ್ಕಙ್ಖೋ ಪಿಟ್ಠಿಆಚರಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ಮನ್ತೇ ವಾಚೇಸಿ. ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಘರಾವಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಘರಾವಾಸಚಿನ್ತಾಯ ಆವಿಲಚಿತ್ತೋ ಮನ್ತೇ ಪರಿವತ್ತೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಅಥ ನಂ ಆಚರಿಯೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಂ ‘‘ಕಿಂ, ಮಾಣವ, ಪಗುಣಾ ತೇ ಮನ್ತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಘರಾವಾಸಗಹಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ಆವಿಲಂ ಜಾತಂ, ಮನ್ತೇ ಪರಿವತ್ತೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತಾತ, ಆವಿಲೇ ಚಿತ್ತಮ್ಹಿ ಪಗುಣಾಪಿ ಮನ್ತಾ ನ ಪಟಿಭನ್ತಿ, ಅನಾವಿಲೇ ಪನ ಚಿತ್ತೇ ಅಪ್ಪಟಿಭಾಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಆಹ –

೬೯. ‘‘ಯಥೋದಕೇ ಆವಿಲೇ ಅಪ್ಪಸನ್ನೇ, ನ ಪಸ್ಸತಿ ಸಿಪ್ಪಿಕಸಮ್ಬುಕಞ್ಚ;

ಸಕ್ಖರಂ ವಾಲುಕಂ ಮಚ್ಛಗುಮ್ಬಂ, ಏವಂ ಆವಿಲಮ್ಹಿ ಚಿತ್ತೇ;

ನ ಸೋ ಪಸ್ಸತಿ ಅತ್ತದತ್ಥಂ ಪರತ್ಥಂ.

೭೦. ‘‘ಯಥೋದಕೇ ಅಚ್ಛೇ ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇ, ಸೋ ಪಸ್ಸತಿ ಸಿಪ್ಪಿಕಸಮ್ಬುಕಞ್ಚ;

ಸಕ್ಖರಂ ವಾಲುಕಂ ಮಚ್ಛಗುಮ್ಬಂ, ಏವಂ ಅನಾವಿಲಮ್ಹಿ ಚಿತ್ತೇ;

ಸೋ ಪಸ್ಸತಿ ಅತ್ಥದತ್ಥಂ ಪರತ್ಥ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಆವಿಲೇತಿ ಕದ್ದಮಾಲುಳಿತೇ. ಅಪ್ಪಸನ್ನೇತಿ ತಾಯೇವ ಆವಿಲತಾಯ ಅವಿಪ್ಪಸನ್ನೇ. ಸಿಪ್ಪಿಕಸಮ್ಬುಕಞ್ಚಾತಿ ಸಿಪ್ಪಿಕಞ್ಚ ಸಮ್ಬುಕಞ್ಚ. ಮಚ್ಛಗುಮ್ಬನ್ತಿ ಮಚ್ಛಘಟಂ. ಏವಂ ಆವಿಲಮ್ಹೀತಿ ಏವಮೇವ ರಾಗಾದೀಹಿ ಆವಿಲೇ ಚಿತ್ತೇ. ಅತ್ತದತ್ಥಂ ಪರತ್ಥನ್ತಿ ನೇವ ಅತ್ತದತ್ಥಂ ನ ಪರತ್ಥಂ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಏವಮೇವ ಅನಾವಿಲೇ ಚಿತ್ತೇ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಅತ್ತದತ್ಥಂ ಪರತ್ಥಞ್ಚ ಪಸ್ಸತೀತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ‘‘ತದಾ ಮಾಣವೋ ಅಯಮೇವ ಮಾಣವೋ ಅಹೋಸಿ, ಆಚರಿಯೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಅನಭಿರತಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಞ್ಚಮಾ.

[೧೮೬] ೬. ದಧಿವಾಹನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ವಣ್ಣಗನ್ಧರಸೂಪೇತೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ವಿಪಕ್ಖಸೇವಿಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ಕಥಿತಮೇವ. ಸತ್ಥಾ ಪನ ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಾಧುಸನ್ನಿವಾಸೋ ನಾಮ ಪಾಪೋ ಅನತ್ಥಕರೋ, ತತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಭೂತಾನಂ ತಾವ ಪಾಪಸನ್ನಿವಾಸಸ್ಸ ಅನತ್ಥಕರತಾಯ ಕಿಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಪುಬ್ಬೇ ಪನ ಅಸಾತೇನ ಅಮಧುರೇನ ನಿಮ್ಬರುಕ್ಖೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ನಿವಾಸಮಾಗಮ್ಮ ಮಧುರರಸೋ ದಿಬ್ಬರಸಪಟಿಭಾಗೋ ಅಚೇತನೋ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖೋಪಿ ಅಮಧುರೋ ತಿತ್ತಕೋ ಜಾತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಚತ್ತಾರೋ ಭಾತರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಾ ಕತ್ವಾ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸುಂ. ತೇಸಂ ಜೇಟ್ಠಕಭಾತಾ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಸಕ್ಕತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಸೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಸತ್ತಟ್ಠದಿವಸಚ್ಚಯೇನ ತೇಸಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಜೇಟ್ಠಕತಾಪಸಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕೇನ ತೇ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಪಣ್ಡುರೋಗೋ ತಾಪಸೋ ‘‘ಅಗ್ಗಿನಾ ಮೇ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಾಸಿಫರಸುಕಂ ಅದಾಸಿ. ವಾಸಿಫರಸುಕೋ ನಾಮ ದಣ್ಡೇ ಪವೇಸನವಸೇನ ವಾಸಿಪಿ ಹೋತಿ ಫರಸುಪಿ. ತಾಪಸೋ ‘‘ಕೋ ಮೇ ಇಮಂ ಆದಾಯ ದಾರೂನಿ ಆಹರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸಕ್ಕೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಯದಾ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ದಾರೂಹಿ ಅತ್ಥೋ, ಇಮಂ ಫರಸುಂ ಹತ್ಥೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ‘ದಾರೂನಿ ಮೇ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ, ದಾರೂನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತಸ್ಸ ವಾಸಿಫರಸುಕಂ ದತ್ವಾ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕೇನ ತೇ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ತಸ್ಸ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ಹತ್ಥಿಮಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಹತ್ಥೀಹಿ ಉಪದ್ದುತೋ ‘‘ಹತ್ಥೀನಂ ಮೇ ವಸೇನ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತೇ ಪಲಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಕ್ಕೋ ತಸ್ಸ ಏಕಂ ಭೇರಿಂ ಉಪನಾಮೇತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ತಲೇ ಪಹಟೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಾ ಪಲಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ತಲೇ ಪಹಟೇ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಪರಿವಾರೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ಭೇರಿಂ ದತ್ವಾ ಕನಿಟ್ಠಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕೇನ ತೇ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋಪಿ ಪಣ್ಡುರೋಗಧಾತುಕೋವ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ದಧಿನಾ ಮೇ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಆಹ. ಸಕ್ಕೋ ತಸ್ಸ ಏಕಂ ದಧಿಘಟಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇ ಇಚ್ಛಮಾನಾ ಇಮಂ ಆಸಿಞ್ಚೇಯ್ಯಾಥ, ಮಹಾನದೀ ಹುತ್ವಾ ಮಹೋಘಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಾತುಂ ಸಮತ್ಥೋಪಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಾಸಿಫರಸುಕೋ ಜೇಟ್ಠಭಾತಿಕಸ್ಸ ಅಗ್ಗಿಂ ಕರೋತಿ, ಇತರೇನ ಭೇರಿತಲೇ ಪಹಟೇ ಹತ್ಥೀ ಪಲಾಯನ್ತಿ, ಕನಿಟ್ಠೋ ದಧಿಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಏಕೋ ಸೂಕರೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪುರಾಣಗಾಮಟ್ಠಾನೇ ಚರನ್ತೋ ಆನುಭಾವಸಮ್ಪನ್ನಂ ಏಕಂ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಅದ್ದಸ. ಸೋ ತಂ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಮುಖೇನ ಡಂಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಏಕಂ ದೀಪಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಏತ್ಥ ದಾನಿ ಮಯಾ ವಸಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಓತರಿತ್ವಾ ಫಾಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಏಕಸ್ಸ ಉದುಮ್ಬರರುಕ್ಖಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಪುರತೋ ಠಪೇತ್ವಾ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿ. ಅಥೇಕೋ ಕಾಸಿರಟ್ಠವಾಸೀ ಮನುಸ್ಸೋ ‘‘ನಿರುಪಕಾರೋ ಏಸ ಅಮ್ಹಾಕ’’ನ್ತಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಗೇಹಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತೋ ಏಕಂ ಪಟ್ಟನಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾವಿಕಾನಂ ಕಮ್ಮಕಾರೋ ಹುತ್ವಾ ನಾವಂ ಆರುಯ್ಹ ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ನಾಯ ನಾವಾಯ ಫಲಕೇ ನಿಪನ್ನೋ ತಂ ದೀಪಕಂ ಪತ್ವಾ ಫಲಾಫಲಾನಿ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ತಂ ಸೂಕರಂ ನಿದ್ದಾಯನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಣಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಆನುಭಾವೇನ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಉದುಮ್ಬರರುಕ್ಖೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಸೂಕರೋ ಇಮಸ್ಸ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಆನುಭಾವೇನ ಆಕಾಸಚಾರಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಇಧ ವಸತಿ ಮಞ್ಞೇ, ಮಯಾ ಪಠಮಮೇವ ಇಮಂ ಸೂಕರಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಏಕಂ ದಣ್ಡಕಂ ಭಞ್ಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸೀಸೇ ಪಾತೇತಿ. ಸೂಕರೋ ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಮಣಿಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಕಮ್ಪಮಾನೋ ವಿಧಾವತಿ, ರುಕ್ಖೇ ನಿಸಿನ್ನಪುರಿಸೋ ಹಸಿ. ಸೂಕರೋ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ರುಕ್ಖಂ ಸೀಸೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಮತೋ.

ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಂಸಂ ಪಚಿತ್ವಾ ಖಾದಿತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಮತ್ಥಕೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ದಿಸ್ವಾ ಜೇಟ್ಠಭಾತಿಕಸ್ಸ ತಾಪಸಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮೇ ಓತರಿತ್ವಾ ದ್ವೀಹತೀಹಂ ವಸಿತ್ವಾ ತಾಪಸಸ್ಸ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಅಕಾಸಿ, ವಾಸಿಫರಸುಕಸ್ಸ ಆನುಭಾವಞ್ಚ ಪಸ್ಸಿ. ಸೋ ‘‘ಇಮಂ ಮಯಾ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಆನುಭಾವಂ ತಾಪಸಸ್ಸ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ಮಣಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾಸಿಫರಸುಕಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಾಪಸೋ ಆಕಾಸೇನ ಚರಿತುಕಾಮೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾಸಿಫರಸುಕಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಾಸಿಫರಸುಕಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ‘‘ವಾಸಿಫರಸುಕ ತಾಪಸಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಮೇ ಆಹರಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತಾಪಸಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಆಹರಿ. ಸೋ ವಾಸಿಫರಸುಕಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝಿಮತಾಪಸಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಂ ವಸಿತ್ವಾ ಭೇರಿಯಾ ಆನುಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧಂ ದತ್ವಾ ಭೇರಿಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ತಸ್ಸಪಿ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಕನಿಟ್ಠಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ದಧಿಘಟಸ್ಸ ಆನುಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧಂ ದತ್ವಾ ದಧಿಘಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ತಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧಞ್ಚ ವಾಸಿಫರಸುಕಞ್ಚ ಭೇರಿಞ್ಚ ದಧಿಘಟಞ್ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ಅವಿದೂರೇ ಠತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ‘‘ಯುದ್ಧಂ ವಾ ಮೇ ದೇತು ರಜ್ಜಂ ವಾ’’ತಿ ಏಕಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಪಣ್ಣಂ ಪಾಹೇಸಿ.

ರಾಜಾ ಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾವ ‘‘ಚೋರಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಸೋ ಏಕಂ ಭೇರಿತಲಂ ಪಹರಿ, ಚತುರಙ್ಗಿನೀ ಸೇನಾ ಪರಿವಾರೇಸಿ. ರಞ್ಞೋ ಅವತ್ಥರಣಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ದಧಿಘಟಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ, ಮಹಾನದೀ ಪವತ್ತಿ. ಮಹಾಜನೋ ದಧಿಮ್ಹಿ ಓಸೀದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ವಾಸಿಫರಸುಕಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ‘‘ರಞ್ಞೋ ಸೀಸಂ ಆಹರಾ’’ತಿ ಆಹ, ವಾಸಿಫರಸುಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸೀಸಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿ. ಏಕೋಪಿ ಆವುಧಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಸೋ ಮಹನ್ತೇನ ಬಲೇನ ಪರಿವುತೋ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಭಿಸೇಕಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ದಧಿವಾಹನೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ.

ತಸ್ಸೇಕದಿವಸಂ ಮಹಾನದಿಯಂ ಜಾಲಕರಣ್ಡಕೇ ಕೀಳನ್ತಸ್ಸ ಕಣ್ಣಮುಣ್ಡದಹತೋ ದೇವಪರಿಭೋಗಂ ಏಕಂ ಅಮ್ಬಪಕ್ಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಜಾಲೇ ಲಗ್ಗಿ, ಜಾಲಂ ಉಕ್ಖಿಪನ್ತಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಅದಂಸು. ತಂ ಮಹನ್ತಂ ಘಟಪ್ಪಮಾಣಂ ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಕಿಸ್ಸ ಫಲಂ ನಾಮೇತ’’ನ್ತಿ ವನಚರಕೇ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಬಫಲ’’ನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅಟ್ಠಿಂ ಅತ್ತನೋ ಉಯ್ಯಾನೇ ರೋಪಾಪೇತ್ವಾ ಖೀರೋದಕೇನ ಸಿಞ್ಚಾಪೇಸಿ. ರುಕ್ಖೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತಿಯೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಫಲಂ ಅದಾಸಿ. ಅಮ್ಬಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರೋ ಮಹಾ ಅಹೋಸಿ, ಖೀರೋದಕೇನ ಸಿಞ್ಚನ್ತಿ, ಗನ್ಧಪಞ್ಚಙ್ಗುಲಿಕಂ ದೇನ್ತಿ, ಮಾಲಾದಾಮಾನಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಗನ್ಧತೇಲೇನ ದೀಪಂ ಜಾಲೇನ್ತಿ, ಪರಿಕ್ಖೇಪೋ ಪನಸ್ಸ ಪಟಸಾಣಿಯಾ ಅಹೋಸಿ. ಫಲಾನಿ ಮಧುರಾನಿ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ದಧಿವಾಹನರಾಜಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ರಾಜೂನಂ ಅಮ್ಬಫಲಂ ಪೇಸೇನ್ತೋ ಅಟ್ಠಿತೋ ರುಕ್ಖನಿಬ್ಬತ್ತನಭಯೇನ ಅಙ್ಕುರನಿಬ್ಬತ್ತನಟ್ಠಾನಂ ಮಣ್ಡೂಕಕಣ್ಟಕೇನ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪೇಸೇಸಿ. ತೇಸಂ ಅಮ್ಬಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಿ ರೋಪಿತಂ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ. ತೇ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ್ಥ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಜಾನಿಂಸು.

ಅಥೇಕೋ ರಾಜಾ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ‘‘ದಧಿವಾಹನಸ್ಸ ಅಮ್ಬಫಲಾನಂ ರಸಂ ನಾಸೇತ್ವಾ ತಿತ್ತಕಭಾವಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಆಮ, ದೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಏಕೋ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ಆಗತೋ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ತೇನ ಪಕ್ಕೋಸಾಪಿತೋ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಆಮ, ದೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವಂ ವಣ್ಣೇಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಗಚ್ಛ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಹೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದ್ವೇ ಜನಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತಿ. ಅಧುನಾಗತೋ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ಅಕಾಲಪುಪ್ಫಾನಿ ಸುಟ್ಠು ಪುಪ್ಫಾಪೇನ್ತೋ ಅಕಾಲಫಲಾನಿ ಗಣ್ಹಾಪೇನ್ತೋ ಉಯ್ಯಾನಂ ರಮಣೀಯಂ ಅಕಾಸಿ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಪೋರಾಣಕಉಯ್ಯಾನಪಾಲಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಉಯ್ಯಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಉಯ್ಯಾನಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಮ್ಬೇ ಚ ಫಗ್ಗವವಲ್ಲಿಯೋ ಚ ರೋಪೇಸಿ, ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ನಿಮ್ಬಾ ವಡ್ಢಿಂಸು, ಮೂಲೇಹಿ ಮೂಲಾನಿ, ಸಾಖಾಹಿ ಚ ಸಾಖಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ ಓನದ್ಧವಿನದ್ಧಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇನ ಅಸಾತಅಮಧುರಸಂಸಗ್ಗೇನ ತಾವಮಧುರಫಲೋ ಅಮ್ಬೋ ತಿತ್ತಕೋ ಜಾತೋ ನಿಮ್ಬಪಣ್ಣಸದಿಸರಸೋ, ಅಮ್ಬಫಲಾನಂ ತಿತ್ತಕಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ಪಲಾಯಿ.

ದಧಿವಾಹನೋ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಮ್ಬಫಲಂ ಖಾದನ್ತೋ ಮುಖೇ ಪವಿಟ್ಠಂ ಅಮ್ಬರಸಂ ನಿಮ್ಬಕಸಟಂ ವಿಯ ಅಜ್ಝೋಹರಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಕಕ್ಕಾರೇತ್ವಾ ನಿಟ್ಠುಭಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಧಮ್ಮಾನುಸಾಸಕೋ ಅಮಚ್ಚೋ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಪಣ್ಡಿತ, ಇಮಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಪೋರಾಣಕಪರಿಹಾರತೋ ಪರಿಹೀನಂ ನತ್ಥಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿಸ್ಸ ಫಲಂ ತಿತ್ತಕಂ ಜಾತಂ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೧. ‘‘ವಣ್ಣಗನ್ಧರಸೂಪೇತೋ, ಅಮ್ಬೋಯಂ ಅಹುವಾ ಪುರೇ;

ತಮೇವ ಪೂಜಂ ಲಭಮಾನೋ, ಕೇನಮ್ಬೋ ಕಟುಕಪ್ಫಲೋ’’ತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೨. ‘‘ಪುಚಿಮನ್ದಪರಿವಾರೋ, ಅಮ್ಬೋ ತೇ ದಧಿವಾಹನ;

ಮೂಲಂ ಮೂಲೇನ ಸಂಸಟ್ಠಂ, ಸಾಖಾ ಸಾಖಾ ನಿಸೇವರೇ;

ಅಸಾತಸನ್ನಿವಾಸೇನ, ತೇನಮ್ಬೋ ಕಟುಕಪ್ಫಲೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪುಚಿಮನ್ದಪರಿವಾರೋತಿ ನಿಮ್ಬರುಕ್ಖಪರಿವಾರೋ. ಸಾಖಾ ಸಾಖಾ ನಿಸೇವರೇತಿ ಪುಚಿಮನ್ದಸ್ಸ ಸಾಖಾಯೋ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಾಖಾಯೋ ನಿಸೇವನ್ತಿ. ಅಸಾತಸನ್ನಿವಾಸೇನಾತಿ ಅಮಧುರೇಹಿ ಪುಚಿಮನ್ದೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ನಿವಾಸೇನ. ತೇನಾತಿ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಅಯಂ ಅಮ್ಬೋ ಕಟುಕಪ್ಫಲೋ ಅಸಾತಫಲೋ ತಿತ್ತಕಫಲೋ ಜಾತೋತಿ.

ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪುಚಿಮನ್ದೇ ಚ ಫಗ್ಗವವಲ್ಲಿಯೋ ಚ ಛಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಮೂಲಾನಿ ಉದ್ಧರಾಪೇತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾ ಅಮಧುರಪಂಸುಂ ಹರಾಪೇತ್ವಾ ಮಧುರಪಂಸುಂ ಪಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಖೀರೋದಕಸಕ್ಖರೋದಕಗನ್ಧೋದಕೇಹಿ ಅಮ್ಬಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಾಪೇಸಿ. ಸೋ ಮಧುರಸಂಸಗ್ಗೇನ ಪುನ ಮಧುರೋವ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ಪಕತಿಉಯ್ಯಾನಪಾಲಸ್ಸೇವ ಉಯ್ಯಾನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಅಹಮೇವ ಪಣ್ಡಿತಾಮಚ್ಚೋ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ದಧಿವಾಹನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಛಟ್ಠಾ.

[೧೮೭] ೭. ಚತುಮಟ್ಠಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಉಚ್ಚೇ ವಿಟಭಿಮಾರುಯ್ಹಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಮಹಲ್ಲಕಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕದಿವಸಂ ಕಿರ ದ್ವೀಸು ಅಗ್ಗಸಾವಕೇಸು ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛನವಿಸ್ಸಜ್ಜನಕಥಾಯ ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಏಕೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ಅತ್ತನೋ ಕಙ್ಖಂ ಅಮ್ಹೇ ಪುಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರಾ ತಂ ಜಿಗುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ಥೇರಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಂ ನಿಸಿನ್ನಪರಿಸಾ ಸಮಾಗಮಸ್ಸ ಭಿನ್ನಕಾಲೇ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಅಕಾಲೇ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಂ ಕಾರಣಂ ಆರೋಚಯಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾ ಏತಂ ಜಿಗುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅಕಥೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಪಕ್ಕಮಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ದ್ವೇ ಹಂಸಪೋತಕಾ ಚಿತ್ತಕೂಟಪಬ್ಬತಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಗೋಚರಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತನ್ತಾಪಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವಿಸ್ಸಮಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತಕೂಟಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ತೇಸಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಸ್ಸಾಸೋ ಅಹೋಸಿ. ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಚ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಮ್ಮೋದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ತೇಸು ರುಕ್ಖಗ್ಗೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇನ್ತೇಸು ಏಕೋ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ತಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಠತ್ವಾ ತೇಹಿ ಹಂಸಪೋತಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೩. ‘‘ಉಚ್ಚೇ ವಿಟಭಿಮಾರುಯ್ಹ, ಮನ್ತಯವ್ಹೋ ರಹೋಗತಾ;

ನೀಚೇ ಓರುಯ್ಹ ಮನ್ತವ್ಹೋ, ಮಿಗರಾಜಾಪಿ ಸೋಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಉಚ್ಚೇ ವಿಟಭಿಮಾರುಯ್ಹಾತಿ ಪಕತಿಯಾ ಚ ಉಚ್ಚೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ಉಚ್ಚತರಂ ಏಕಂ ವಿಟಪಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ. ಮನ್ತಯವ್ಹೋತಿ ಮನ್ತೇಥ ಕಥೇಥ. ನೀಚೇ ಓರುಯ್ಹಾತಿ ಓತರಿತ್ವಾ ನೀಚೇ ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ಮನ್ತೇಥ. ಮಿಗರಾಜಾಪಿ ಸೋಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಮಿಗರಾಜಾನಂ ಕತ್ವಾ ಆಹ. ಹಂಸಪೋತಕಾ ಜಿಗುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಚಿತ್ತಕೂಟಮೇವ ಗತಾ.

ತೇಸಂ ಗತಕಾಲೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೪. ‘‘ಯಂ ಸುವಣ್ಣೋ ಸುವಣ್ಣೇನ, ದೇವೋ ದೇವೇನ ಮನ್ತಯೇ;

ಕಿಂ ತೇತ್ಥ ಚತುಮಟ್ಠಸ್ಸ, ಬಿಲಂ ಪವಿಸ ಜಮ್ಬುಕಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸುವಣ್ಣೋತಿ ಸುನ್ದರವಣ್ಣೋ. ಸುವಣ್ಣೇನಾತಿ ದುತಿಯೇನ ಹಂಸಪೋತಕೇನ. ದೇವೋ ದೇವೇನಾತಿ ತೇಯೇವ ದ್ವೇ ದೇವೇ ಕತ್ವಾ ಕಥೇತಿ. ಚತುಮಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಸರೀರೇನ ಜಾತಿಯಾ ಸರೇನ ಗುಣೇನಾತಿ ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಮಟ್ಠಸ್ಸ ಸುದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ಅಕ್ಖರತ್ಥೋ. ಅಸುದ್ಧಂಯೇವ ಪನ ತಂ ಪಸಂಸಾವಚನೇನ ನಿನ್ದನ್ತೋ ಏವಮಾಹ, ಚತೂಹಿ ಲಾಮಕಸ್ಸ ಕಿಂ ತೇ ಏತ್ಥ ಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಬಿಲಂ ಪವಿಸಾ’’ತಿ ಇದಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಭೇರವಾರಮ್ಮಣಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತಂ ಪಲಾಪೇನ್ತೋ ಆಹ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅಹೋಸಿ, ದ್ವೇ ಹಂಸಪೋತಕಾ ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾ, ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಚತುಮಟ್ಠಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಸತ್ತಮಾ.

[೧೮೮] ೮. ಸೀಹಕೋತ್ಥುಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸೀಹಙ್ಗುಲೀ ಸೀಹನಖೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕೋಕಾಲಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕದಿವಸಂ ಕಿರ ಕೋಕಾಲಿಕೋ ಅಞ್ಞೇಸು ಬಹುಸ್ಸುತೇಸು ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೇಸು ಸಯಮ್ಪಿ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸೀತಿ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ. ತಂ ಪನ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋಕಾಲಿಕೋ ಇದಾನೇವ ಅತ್ತನೋ ಸದ್ದೇನ ಪಾಕಟೋ ಜಾತೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಸೀಹೋ ಹುತ್ವಾ ಏಕಾಯ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸಮನ್ವಾಯ ಪುತ್ತಂ ಪಟಿಲಭಿ. ಸೋ ಅಙ್ಗುಲೀಹಿ ನಖೇಹಿ ಕೇಸರೇನ ವಣ್ಣೇನ ಸಣ್ಠಾನೇನಾತಿ ಇಮೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಪಿತುಸದಿಸೋ ಅಹೋಸಿ, ಸದ್ದೇನ ಮಾತುಸದಿಸೋ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ದೇವೇ ವಸ್ಸಿತ್ವಾ ವಿಗತೇ ಸೀಹೇಸು ನದಿತ್ವಾ ಸೀಹಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತೇಸು ಸೋಪಿ ತೇಸಂ ಅನ್ತರೇ ನದಿತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಕಂ ನಾದಂ ನದಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಸೀಹಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ. ತಸ್ಸ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಅಪರೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸಜಾತಿಪುತ್ತೋ ‘‘ತಾತ, ಅಯಂ ಸೀಹೋ ವಣ್ಣಾದೀಹಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸಮಾನೋ, ಸದ್ದೋ ಪನಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾದಿಸೋ, ಕೋ ನಾಮೇಸೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೫. ‘‘ಸೀಹಙ್ಗುಲೀ ಸೀಹನಖೋ, ಸೀಹಪಾದಪತಿಟ್ಠಿತೋ;

ಸೋ ಸೀಹೋ ಸೀಹಸಙ್ಘಮ್ಹಿ, ಏಕೋ ನದತಿ ಅಞ್ಞಥಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸೀಹಪಾದಪತಿಟ್ಠಿತೋತಿ ಸೀಹಪಾದೇಹೇವ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ. ಏಕೋ ನದತಿ ಅಞ್ಞಥಾತಿ ಏಕೋವ ಅವಸೇಸಸೀಹೇಹಿ ಅಸದಿಸೇನ ಸಿಙ್ಗಾಲಸದ್ದೇನ ನದನ್ತೋ ಅಞ್ಞಥಾ ನದತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ತಾತ, ಏಸ ತವ ಭಾತಾ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಯಾ ಪುತ್ತೋ, ರೂಪೇನ ಮಯಾ ಸದಿಸೋ, ಸದ್ದೇನ ಮಾತರಾ ಸದಿಸೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಪುತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಧ ವಸನ್ತೋ ಅಪ್ಪಸದ್ದೋ ವಸ, ಸಚೇ ಪುನ ನದಿಸ್ಸಸಿ, ಸಿಙ್ಗಾಲಭಾವಂ ತೇ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಓವದನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೬. ‘‘ಮಾ ತ್ವಂ ನದಿ ರಾಜಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಸದ್ದೋ ವನೇ ವಸ;

ಸರೇನ ಖೋ ತಂ ಜಾನೇಯ್ಯುಂ, ನ ಹಿ ತೇ ಪೇತ್ತಿಕೋ ಸರೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ರಾಜಪುತ್ತಾತಿ ಸೀಹಸ್ಸ ಮಿಗರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತ. ಇಮಞ್ಚ ಪನ ಓವಾದಂ ಸುತ್ವಾ ಪುನ ಸೋ ನದಿತುಂ ನಾಮ ನ ಉಸ್ಸಹಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಕೋಕಾಲಿಕೋ ಅಹೋಸಿ, ಸಜಾತಿಪುತ್ತೋ ರಾಹುಲೋ, ಮಿಗರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸೀಹಕೋತ್ಥುಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಅಟ್ಠಮಾ.

[೧೮೯] ೯. ಸೀಹಚಮ್ಮಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ನೇತಂ ಸೀಹಸ್ಸ ನದಿತನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕೋಕಾಲಿಕಞ್ಞೇವ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸರಭಞ್ಞಂ ಭಣಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಸ್ಸಕಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಕಸಿಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಏಕೋ ವಾಣಿಜೋ ಗದ್ರಭಭಾರಕೇನ ವೋಹಾರಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ಸೋ ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ಗದ್ರಭಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಗದ್ರಭಂ ಸೀಹಚಮ್ಮೇನ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಸಾಲಿಯವಖೇತ್ತೇಸು ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ. ಖೇತ್ತರಕ್ಖಕಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸೀಹೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸೋ ವಾಣಿಜೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ನಿವಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾತರಾಸಂ ಪಚಾಪೇನ್ತೋ ತತೋ ಗದ್ರಭಂ ಸೀಹಚಮ್ಮಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಯವಖೇತ್ತೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಖೇತ್ತರಕ್ಖಕಾ ‘‘ಸೀಹೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸಕಲಗಾಮವಾಸಿನೋ ಆವುಧಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖೇ ಧಮೇನ್ತಾ ಭೇರಿಯೋ ವಾದೇನ್ತಾ ಖೇತ್ತಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉನ್ನದಿಂಸು, ಗದ್ರಭೋ ಮರಣಭಯಭೀತೋ ಗದ್ರಭರವಂ ರವಿ. ಅಥಸ್ಸ ಗದ್ರಭಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೭. ‘‘ನೇತಂ ಸೀಹಸ್ಸ ನದಿತಂ, ನ ಬ್ಯಗ್ಘಸ್ಸ ನ ದೀಪಿನೋ;

ಪಾರುತೋ ಸೀಹಚಮ್ಮೇನ, ಜಮ್ಮೋ ನದತಿ ಗದ್ರಭೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಜಮ್ಮೋತಿ ಲಾಮಕೋ. ಗಾಮವಾಸಿನೋಪಿ ತಸ್ಸ ಗದ್ರಭಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ಅಟ್ಠೀನಿ ಭಞ್ಜನ್ತಾ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಸೀಹಚಮ್ಮಂ ಆದಾಯ ಅಗಮಂಸು.

ಅಥ ಸೋ ವಾಣಿಜೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಬ್ಯಸನಭಾವಪ್ಪತ್ತಂ ಗದ್ರಭಂ ದಿಸ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೮. ‘‘ಚಿರಮ್ಪಿ ಖೋ ತಂ ಖಾದೇಯ್ಯ, ಗದ್ರಭೋ ಹರಿತಂ ಯವಂ;

ಪಾರುತೋ ಸೀಹಚಮ್ಮೇನ, ರವಮಾನೋವ ದೂಸಯೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಅಯಂ ಗದ್ರಭೋ ಅತ್ತನೋ ಗದ್ರಭಭಾವಂ ಅಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಸೀಹಚಮ್ಮೇನ ಪಾರುತೋ ಚಿರಮ್ಪಿ ಕಾಲಂ ಹರಿತಂ ಯವಂ ಖಾದೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ರವಮಾನೋವ ದೂಸಯೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಪನ ಗದ್ರಭರವಂ ರವಮಾನೋವೇಸ ಅತ್ತಾನಂ ದೂಸಯಿ, ನತ್ಥೇತ್ಥ ಸೀಹಚಮ್ಮಸ್ಸ ದೋಸೋತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಏವಂ ಕಥೇನ್ತೇಯೇವ ಗದ್ರಭೋ ತತ್ಥೇವ ನಿಪನ್ನೋ ಮರಿ, ವಾಣಿಜೋಪಿ ತಂ ಪಹಾಯ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ವಾಣಿಜೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಗದ್ರಭೋ ಕೋಕಾಲಿಕೋ, ಪಣ್ಡಿತಕಸ್ಸಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸೀಹಚಮ್ಮಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ನವಮಾ.

[೧೯೦] ೧೦. ಸೀಲಾನಿಸಂಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಪಸ್ಸ ಸದ್ಧಾಯ ಸೀಲಸ್ಸಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಸದ್ಧಂ ಉಪಾಸಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಕಿರ ಸದ್ಧೋ ಪಸನ್ನೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏಕದಿವಸಂ ಜೇತವನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸಾಯಂ ಅಚಿರವತಿನದೀತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾವಿಕೇ ನಾವಂ ತೀರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತ್ಥಾಯ ಗತೇ ತಿತ್ಥೇ ನಾವಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ಪೀತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನದಿಂ ಓತರಿ, ಪಾದಾ ಉದಕಮ್ಹಿ ನ ಓಸೀದಿಂಸು. ಸೋ ಪಥವೀತಲೇ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ವಿಯ ವೇಮಜ್ಝಂ ಗತಕಾಲೇ ವೀಚಿಂ ಪಸ್ಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಾ ಪೀತಿ ಮನ್ದಾ ಜಾತಾ, ಪಾದಾ ಓಸೀದಿತುಂ ಆರಭಿಂಸು, ಸೋ ಪುನ ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ಪೀತಿಂ ದಳ್ಹಂ ಕತ್ವಾ ಉದಕಪಿಟ್ಠೇನೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಉಪಾಸಕ, ಕಚ್ಚಿ ಮಗ್ಗಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಪ್ಪಕಿಲಮಥೇನ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ಪೀತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕಪಿಟ್ಠೇ ಪತಿಟ್ಠಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಮದ್ದನ್ತೋ ವಿಯ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಖೋ ಪನ, ಉಪಾಸಕ, ತ್ವಞ್ಞೇವ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಪತಿಟ್ಠಂ ಲದ್ಧೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಉಪಾಸಕಾ ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇ ನಾವಾಯ ಭಿನ್ನಾಯ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಾ ಪತಿಟ್ಠಂ ಲಭಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏಕೇನ ನ್ಹಾಪಿತಕುಟುಮ್ಬಿಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಾವಂ ಅಭಿರುಹಿ, ತಸ್ಸ ನ್ಹಾಪಿತಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ‘‘ಅಯ್ಯ, ಇಮಸ್ಸ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ತವ ಭಾರೋ’’ತಿ ನ್ಹಾಪಿತಂ ತಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿ. ಅಥ ಸಾ ನಾವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ನಾ, ತೇಪಿ ದ್ವೇ ಜನಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಫಲಕೇ ನಿಪನ್ನಾ ಏಕಂ ದೀಪಕಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ತತ್ಥ ಸೋ ನ್ಹಾಪಿತೋ ಸಕುಣೇ ಮಾರೇತ್ವಾ ಪಚಿತ್ವಾ ಖಾದನ್ತೋ ಉಪಾಸಕಸ್ಸಪಿ ದೇತಿ. ಉಪಾಸಕೋ ‘‘ಅಲಂ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ನ ಖಾದತಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ತೀಣಿ ಸರಣಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪತಿಟ್ಠಾ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಿ. ಅಥಸ್ಸಾನುಸರನ್ತಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ದೀಪಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ನಾಗರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಂ ಮಹಾನಾವಂ ಕತ್ವಾ ಮಾಪೇಸಿ, ಸಮುದ್ದದೇವತಾ ನಿಯಾಮಕೋ ಅಹೋಸಿ, ನಾವಾ ಸತ್ತಹಿ ರತನೇಹಿ ಪೂರಯಿತ್ಥ, ತಯೋ ಕೂಪಕಾ ಇನ್ದನೀಲಮಣಿಮಯಾ ಅಹೇಸುಂ, ಸುವಣ್ಣಮಯೋ ಲಙ್ಕಾರೋ, ರಜತಮಯಾನಿ ಯೋತ್ತಾನಿ, ಸುವಣ್ಣಮಯಾನಿ ಯಟ್ಠಿಫಿಯಾನಿ.

ಸಮುದ್ದದೇವತಾ ನಾವಾಯ ಠತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಜಮ್ಬುದೀಪಗಮಿಕಾ’’ತಿ ಘೋಸೇಸಿ. ಉಪಾಸಕೋ ‘‘ಮಯಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇನ ಹಿ ಏಹಿ, ನಾವಂ ಅಭಿರುಹಾತಿ. ಸೋ ನಾವಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಪಿತಂ ಪಕ್ಕೋಸಿ, ಸಮುದ್ದದೇವತಾ – ‘‘ತುಯ್ಹಞ್ಞೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನ ಏತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತಸ್ಸ ಸೀಲಗುಣಾಚಾರೋ ನತ್ಥಿ, ತಂ ಕಾರಣಂ. ಅಹಞ್ಹಿ ತುಯ್ಹಂ ನಾವಂ ಆಹರಿಂ, ನ ಏತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಹೋತು, ಅಹಂ ಅತ್ತನಾ ದಿನ್ನದಾನೇನ ರಕ್ಖಿತಸೀಲೇನ ಭಾವಿತಭಾವನಾಯ ಏತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ. ನ್ಹಾಪಿತೋ ‘‘ಅನುಮೋದಾಮಿ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ದೇವತಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಮ್ಪಿ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ಜನೇ ಸಮುದ್ದಾ ನಿಕ್ಖಾಮೇತ್ವಾ ನದಿಯಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಗೇಹೇ ಧನಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಪಣ್ಡಿತೇಹೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸಗ್ಗೋ ನಾಮ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಹಿ ಇಮಸ್ಸ ನ್ಹಾಪಿತಸ್ಸ ಇಮಿನಾ ಉಪಾಸಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸಗ್ಗೋ ನಾಭವಿಸ್ಸ, ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇಯೇವ ನಸ್ಸಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪಣ್ಡಿತಸಂಸಗ್ಗಗುಣಂ ಕಥಯಮಾನಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೭೯. ‘‘ಪಸ್ಸ ಸದ್ಧಾಯ ಸೀಲಸ್ಸ, ಚಾಗಸ್ಸ ಚ ಅಯಂ ಫಲಂ;

ನಾಗೋ ನಾವಾಯ ವಣ್ಣೇನ, ಸದ್ಧಂ ವಹತುಪಾಸಕಂ.

೮೦. ‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ;

ಸತಞ್ಹಿ ಸನ್ನಿವಾಸೇನ, ಸೋತ್ಥಿಂ ಗಚ್ಛತಿ ನ್ಹಾಪಿತೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಸ್ಸಾತಿ ಕಞ್ಚಿ ಅನಿಯಮೇತ್ವಾ ಪಸ್ಸಥಾತಿ ಆಲಪತಿ. ಸದ್ಧಾಯಾತಿ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾಯ ಸದ್ಧಾಯ. ಸೀಲೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಚಾಗಸ್ಸಾತಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಪರಿಚ್ಚಾಗಸ್ಸ ಚೇವ ಕಿಲೇಸಪರಿಚ್ಚಾಗಸ್ಸ ಚ. ಅಯಂ ಫಲನ್ತಿ ಇದಂ ಫಲಂ, ಗುಣಂ ಆನಿಸಂಸನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಚಾಗಸ್ಸ ಚ ಫಲಂ ಪಸ್ಸ, ಅಯಂ ನಾಗೋ ನಾವಾಯ ವಣ್ಣೇನಾತಿ ಏವಮ್ಪೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ನಾವಾಯ ವಣ್ಣೇನಾತಿ ನಾವಾಯ ಸಣ್ಠಾನೇನ. ಸದ್ಧನ್ತಿ ತೀಸು ರತನೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತಸದ್ಧಂ. ಸಬ್ಭಿರೇವಾತಿ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿಯೇವ. ಸಮಾಸೇಥಾತಿ ಏಕತೋ ಆವಸೇಯ್ಯ, ಉಪವಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಬ್ಬೇಥಾತಿ ಕರೇಯ್ಯ. ಸನ್ಥವನ್ತಿ ಮಿತ್ತಸನ್ಥವಂ. ತಣ್ಹಾಸನ್ಥವೋ ಪನ ಕೇನಚಿಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ. ನ್ಹಾಪಿತೋತಿ ನ್ಹಾಪಿತಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ. ‘‘ನಹಾಪಿತೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ.

ಏವಂ ಸಮುದ್ದದೇವತಾ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಓವದಿತ್ವಾ ನಾಗರಾಜಾನಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಿಮಾನಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉಪಾಸಕೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ‘‘ತದಾ ಸೋತಾಪನ್ನಉಪಾಸಕೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ, ನಾಗರಾಜಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸಮುದ್ದದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸೀಲಾನಿಸಂಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದಸಮಾ.

ಅಸದಿಸವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಅಸದಿಸಞ್ಚ ಸಙ್ಗಾಮಂ, ವಾಲೋದಕಂ ಗಿರಿದತ್ತಂ;

ನಭಿರತಿ ದಧಿವಾಹಂ, ಚತುಮಟ್ಠಂ ಸೀಹಕೋಟ್ಠಂ;

ಸೀಹಚಮ್ಮಂ ಸೀಲಾನಿಸಂಸಂ.