೧. ದಳ್ಹವಗ್ಗೋ

[೧೫೧] ೧. ರಾಜೋವಾದಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ದಳ್ಹಂ ದಳ್ಹಸ್ಸ ಖಿಪತೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ರಾಜೋವಾದಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ತೇಸಕುಣಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೨.೧೭.೧ ಆದಯೋ) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪನ ದಿವಸೇ ಕೋಸಲರಾಜಾ ಏಕಂ ಅಗತಿಗತಂ ದುಬ್ಬಿನಿಚ್ಛಯಂ ಅಡ್ಡಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ಅಲ್ಲಹತ್ಥೋವ ಅಲಙ್ಕತರಥಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಫುಲ್ಲಪದುಮಸಸ್ಸಿರಿಕೇಸು ಪಾದೇಸು ನಿಪತಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಹನ್ದ ಕುತೋ ನು ತ್ವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಆಗಚ್ಛಸಿ ದಿವಾ ದಿವಸ್ಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಜ್ಜ ಏಕಂ ಅಗತಿಗತಂ ದುಬ್ಬಿನಿಚ್ಛಯಂ ಅಡ್ಡಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನನ್ತೋ ಓಕಾಸಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತಂ ತೀರೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅಲ್ಲಹತ್ಥೋವ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಅಡ್ಡವಿನಿಚ್ಛಯಂ ನಾಮ ಕುಸಲಂ, ಸಗ್ಗಮಗ್ಗೋ ಏಸ. ಅನಚ್ಛರಿಯಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಮಾದಿಸಸ್ಸ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಾ ಓವಾದಂ ಲಭಮಾನಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಅಡ್ಡಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನೇಯ್ಯಾಥ. ಏತದೇವ ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ರಾಜಾನೋ ಅಸಬ್ಬಞ್ಞೂನಮ್ಪಿ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಅಡ್ಡಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನನ್ತಾ ಚತ್ತಾರಿ ಅಗತಿಗಮನಾನಿ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ದಸ ರಾಜಧಮ್ಮೇ ಅಕೋಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸಗ್ಗಪುರಂ ಪೂರಯಮಾನಾ ಅಗಮಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಲದ್ಧಗಬ್ಭಪರಿಹಾರೋ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ಪನಸ್ಸ ‘‘ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಕುಮಾರೋ’’ತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸೋಳಸವಸ್ಸಕಾಲೇ ತಕ್ಕಸಿಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪೇಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಪತ್ವಾ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ, ಛನ್ದಾದಿವಸೇನ ಅಗನ್ತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಅನುಸಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಏವಂ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಅಮಚ್ಚಾಪಿ ಧಮ್ಮೇನೇವ ವೋಹಾರಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿಂಸು. ವೋಹಾರೇಸು ಧಮ್ಮೇನ ವಿನಿಚ್ಛಯಮಾನೇಸು ಕೂಟಡ್ಡಕಾರಕಾ ನಾಮ ನಾಹೇಸುಂ, ತೇಸಂ ಅಭಾವಾ ಅಡ್ಡತ್ಥಾಯ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಉಪರವೋ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ದಿವಸಮ್ಪಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಕಞ್ಚಿ ವಿನಿಚ್ಛಯತ್ಥಾಯ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ, ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನಂ ಛಡ್ಡೇತಬ್ಬಭಾವಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಯಿ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಉಪರವೋ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜಿ, ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನಂ ಛಡ್ಡೇತಬ್ಬಭಾವಂ ಪತ್ತಂ, ಇದಾನಿ ಮಯಾ ಅತ್ತನೋ ಅಗುಣಂ ಪರಿಯೇಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ ‘ಅಯಂ ನಾಮ ಮೇ ಅಗುಣೋ’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತಂ ಪಹಾಯ ಗುಣೇಸುಯೇವ ವತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಮೇ ಕೋಚಿ ಅಗುಣವಾದೀ’’ತಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಅನ್ತೋವಳಞ್ಜಕಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಕಞ್ಚಿ ಅಗುಣವಾದಿಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಕಥಮೇವ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಏತೇ ಮಯ್ಹಂ ಭಯೇನಾಪಿ ಅಗುಣಂ ಅವತ್ವಾ ಗುಣಮೇವ ವದೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ಬಹಿವಳಞ್ಜನಕೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ತತ್ಥಾಪಿ ಅದಿಸ್ವಾ ಅನ್ತೋನಗರೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿ. ಬಹಿನಗರೇ ಚತೂಸು ದ್ವಾರೇಸು ಚತುಗಾಮಕೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿ. ತತ್ಥಾಪಿ ಕಞ್ಚಿ ಅಗುಣವಾದಿಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಕಥಮೇವ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಜನಪದಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಮಚ್ಚೇ ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ರಥಂ ಆರುಯ್ಹ ಸಾರಥಿಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾತಕವೇಸೇನ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಜನಪದಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಮಾನೋ ಯಾವ ಪಚ್ಚನ್ತಭೂಮಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಞ್ಚಿ ಅಗುಣವಾದಿಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಕಥಮೇವ ಸುತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಸೀಮತೋ ಮಹಾಮಗ್ಗೇನ ನಗರಾಭಿಮುಖೋಯೇವ ನಿವತ್ತಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಾಲೇ ಬಲ್ಲಿಕೋ ನಾಮ ಕೋಸಲರಾಜಾಪಿ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ಅಗುಣಕಥಂ ಗವೇಸನ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಅನ್ತೋವಳಞ್ಜಕಾದೀಸು ಅಗುಣವಾದಿಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಕಥಮೇವ ಸುತ್ವಾ ಜನಪದಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ತಂ ಪದೇಸಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಸಕಟಮಗ್ಗೇ ಅಭಿಮುಖಾ ಅಹೇಸುಂ, ರಥಸ್ಸ ಉಕ್ಕಮನಟ್ಠಾನಂ ನತ್ಥಿ. ಅಥ ಬಲ್ಲಿಕರಞ್ಞೋ ಸಾರಥಿ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಸಾರಥಿಂ ‘‘ತವ ರಥಂ ಉಕ್ಕಮಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋಪಿ ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಸಾರಥಿ, ತವ ರಥಂ ಉಕ್ಕಮಾಪೇಹಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ರಥೇ ಬಾರಾಣಸಿರಜ್ಜಸಾಮಿಕೋ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಮಹಾರಾಜಾ ನಿಸಿನ್ನೋ’’ತಿ ಆಹ. ಇತರೋಪಿ ನಂ ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಸಾರಥಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ರಥೇ ಕೋಸಲರಜ್ಜಸಾಮಿಕೋ ಬಲ್ಲಿಕಮಹಾರಾಜಾ ನಿಸಿನ್ನೋ, ತವ ರಥಂ ಉಕ್ಕಮಾಪೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ರಥಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಸಾರಥಿ ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಕಿರ ರಾಜಾಯೇವ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ‘‘ಅತ್ಥೇಸೋ ಉಪಾಯೋ’’ತಿ ವಯಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ದಹರಸ್ಸ ರಥಂ ಉಕ್ಕಮಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಲ್ಲಕಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ದಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಸಾರಥಿಂ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ವಯಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸಮಾನವಯಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ರಜ್ಜಪರಿಮಾಣಂ ಬಲಂ ಧನಂ ಯಸಂ ಜಾತಿಂ ಗೋತ್ತಂ ಕುಲಪದೇಸನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಉಭೋಪಿ ತಿಯೋಜನಸತಿಕಸ್ಸ ರಜ್ಜಸ್ಸ ಸಾಮಿನೋ ಸಮಾನಬಲಧನಯಸಜಾತಿಗೋತ್ತಕುಲಪದೇಸಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸೀಲವನ್ತಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಸಾರಥಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಸೀಲಾಚಾರೋ ಕೀದಿಸೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ‘‘ಅಯಞ್ಚ ಅಯಞ್ಚ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಸೀಲಾಚಾರೋ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ರಞ್ಞೋ ಅಗುಣಮೇವ ಗುಣತೋ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧. ‘‘ದಳ್ಹಂ ದಳ್ಹಸ್ಸ ಖಿಪತಿ, ಬಲ್ಲಿಕೋ ಮುದುನಾ ಮುದುಂ;

ಸಾಧುಮ್ಪಿ ಸಾಧುನಾ ಜೇತಿ, ಅಸಾಧುಮ್ಪಿ ಅಸಾಧುನಾ;

ಏತಾದಿಸೋ ಅಯಂ ರಾಜಾ, ಮಗ್ಗಾ ಉಯ್ಯಾಹಿ ಸಾರಥೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದಳ್ಹಂ ದಳ್ಹಸ್ಸ ಖಿಪತೀತಿ ಯೋ ದಳ್ಹೋ ಹೋತಿ ಬಲವದಳ್ಹೇನ ಪಹಾರೇನ ವಾ ವಚನೇನ ವಾ ಜಿನಿತಬ್ಬೋ, ತಸ್ಸ ದಳ್ಹಮೇವ ಪಹಾರಂ ವಾ ವಚನಂ ವಾ ಖಿಪತಿ. ಏವಂ ದಳ್ಹೋವ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಜಿನಾತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಬಲ್ಲಿಕೋತಿ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ನಾಮಂ. ಮುದುನಾ ಮುದುನ್ತಿ ಮುದುಪುಗ್ಗಲಂ ಸಯಮ್ಪಿ ಮುದು ಹುತ್ವಾ ಮುದುನಾವ ಉಪಾಯೇನ ಜಿನಾತಿ. ಸಾಧುಮ್ಪಿ ಸಾಧುನಾ ಜೇತೀತಿ ಯೇ ಸಾಧೂ ಸಪ್ಪುರಿಸಾ, ತೇ ಸಯಮ್ಪಿ ಸಾಧು ಹುತ್ವಾ ಸಾಧುನಾವ ಉಪಾಯೇನ ಜಿನಾತಿ. ಅಸಾಧುಮ್ಪಿ ಅಸಾಧುನಾತಿ ಯೇ ಪನ ಅಸಾಧೂ, ತೇ ಸಯಮ್ಪಿ ಅಸಾಧು ಹುತ್ವಾ ಅಸಾಧುನಾವ ಉಪಾಯೇನ ಜಿನಾತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತಾದಿಸೋ ಅಯಂ ರಾಜಾತಿ ಅಯಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕೋಸಲರಾಜಾ ಸೀಲಾಚಾರೇನ ಏವರೂಪೋ. ಮಗ್ಗಾ ಉಯ್ಯಾಹಿ ಸಾರಥೀತಿ ಅತ್ತನೋ ರಥಂ ಮಗ್ಗಾ ಉಕ್ಕಮಾಪೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾಹಿ, ಉಪ್ಪಥೇನ ಯಾಹಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಮಗ್ಗಂ ದೇಹೀತಿ ವದತಿ.

ಅಥ ನಂ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಸಾರಥಿ ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ಕಿಂ ಪನ ತಯಾ ಅತ್ತನೋ ರಞ್ಞೋ ಗುಣಕಥಾ ಕಥಿತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಆಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಯದಿ ಪನ ಏತೇ ಗುಣಾತಿ ವದಸಿ, ಅಗುಣಾ ಪನ ಕೀದಿಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಏತೇ ತಾವ ಅಗುಣಾ ಹೋನ್ತು, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ರಞ್ಞೋ ಕೀದಿಸೋ ಗುಣೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಸುಣಾಹೀ’’ತಿ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨. ‘‘ಅಕ್ಕೋಧೇನ ಜಿನೇ ಕೋಧಂ, ಅಸಾಧುಂ ಸಾಧುನಾ ಜಿನೇ;

ಜಿನೇ ಕದರಿಯಂ ದಾನೇನ, ಸಚ್ಚೇನಾಲಿಕವಾದಿನಂ;

ಏತಾದಿಸೋ ಅಯಂ ರಾಜಾ, ಮಗ್ಗಾ ಉಯ್ಯಾಹಿ ಸಾರಥೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಏತಾದಿಸೋತಿ ಏತೇಹಿ ‘‘ಅಕ್ಕೋಧೇನ ಜಿನೇ ಕೋಧ’’ನ್ತಿಆದಿವಸೇನ ವುತ್ತೇಹಿ ಗುಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ಕುದ್ಧಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಸಯಂ ಅಕ್ಕೋಧೋ ಹುತ್ವಾ ಅಕ್ಕೋಧೇನ ಜಿನಾತಿ, ಅಸಾಧುಂ ಪನ ಸಯಂ ಸಾಧು ಹುತ್ವಾ ಸಾಧುನಾವ ಉಪಾಯೇನ ಜಿನಾತಿ, ಕದರಿಯಂ ಥದ್ಧಮಚ್ಛರಿಂ ಸಯಂ ದಾಯಕೋ ಹುತ್ವಾ ದಾನೇನ ಜಿನಾತಿ. ಸಚ್ಚೇನಾಲಿಕವಾದಿನನ್ತಿ ಮುಸಾವಾದಿಂ ಸಯಂ ಸಚ್ಚವಾದೀ ಹುತ್ವಾ ಸಚ್ಚೇನ ಜಿನಾತಿ. ಮಗ್ಗಾ ಉಯ್ಯಾಹಿ ಸಾರಥೀತಿ, ಸಮ್ಮ ಸಾರಥಿ, ಮಗ್ಗತೋ ಅಪಗಚ್ಛ. ಏವಂವಿಧಸೀಲಾಚಾರಗುಣಯುತ್ತಸ್ಸ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಮಗ್ಗಂ ದೇಹಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಬಲ್ಲಿಕರಾಜಾ ಚ ಸಾರಥಿ ಚ ಉಭೋಪಿ ರಥಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸೇ ಮೋಚೇತ್ವಾ ರಥಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಮಗ್ಗಂ ಅದಂಸು. ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಬಲ್ಲಿಕರಞ್ಞೋ ‘‘ರಞ್ಞಾ ನಾಮ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಜೀವಿತಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಗ್ಗಪುರಂ ಪೂರೇಸಿ. ಬಲ್ಲಿಕರಾಜಾಪಿ ತಸ್ಸ ಓವಾದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಜನಪದಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಗುಣವಾದಿಂ ಅದಿಸ್ವಾವ ಸಕನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಜೀವಿತಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಗ್ಗಪುರಮೇವ ಪೂರೇಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಕೋಸಲರಾಜಸ್ಸ ಓವಾದತ್ಥಾಯ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಬಲ್ಲಿಕರಞ್ಞೋ ಸಾರಥಿ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಅಹೋಸಿ, ಬಲ್ಲಿಕರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ, ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಸಾರಥಿ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ರಾಜೋವಾದಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೧೫೨] ೨. ಸಿಙ್ಗಾಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಸಮೇಕ್ಖಿತಕಮ್ಮನ್ತನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ವೇಸಾಲಿವಾಸಿಕಂ ಏಕಂ ನ್ಹಾಪಿತಪುತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಪಿತಾ ರಾಜೂನಂ ರಾಜೋರೋಧಾನಂ ರಾಜಕುಮಾರಾನಂ ರಾಜಕುಮಾರಿಕಾನಞ್ಚ ಮಸ್ಸುಕರಣಕೇಸಸಣ್ಠಪನಅಟ್ಠಪದಟ್ಠಪನಾದೀನಿ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋತಿ ಸದ್ಧೋ ಪಸನ್ನೋ ತಿಸರಣಗತೋ ಸಮಾದಿನ್ನಪಞ್ಚಸೀಲೋ, ಅನ್ತರನ್ತರೇ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಕಾಲಂ ವೀತಿನಾಮೇತಿ. ಸೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ರಾಜನಿವೇಸನೇ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತೋ. ಸೋ ತತ್ಥ ಏಕಂ ದೇವಚ್ಛರಾಪಟಿಭಾಗಂ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಂ ಲಿಚ್ಛವಿಕುಮಾರಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಪಿತರಾ ಸದ್ಧಿಂ ರಾಜನಿವೇಸನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ‘‘ಏತಂ ಕುಮಾರಿಕಂ ಲಭಮಾನೋ ಜೀವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಲಭಮಾನಸ್ಸ ಮೇ ಏತ್ಥೇವ ಮರಣ’’ನ್ತಿ ಆಹಾರುಪಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕಂ ಪರಿಸ್ಸಜಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ.

ಅಥ ನಂ ಪಿತಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಅವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಛನ್ದರಾಗಂ ಮಾ ಕರಿ, ಹೀನಜಚ್ಚೋ ತ್ವಂ ನ್ಹಾಪಿತಪುತ್ತೋ, ಲಿಚ್ಛವಿಕುಮಾರಿಕಾ ಖತ್ತಿಯಧೀತಾ ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನಾ, ನ ಸಾ ತುಯ್ಹಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ, ಅಞ್ಞಂ ತೇ ಜಾತಿಗೋತ್ತೇಹಿ ಸದಿಸಂ ಕುಮಾರಿಕಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಪಿತು ಕಥಂ ನ ಗಣ್ಹಿ. ಅಥ ನಂ ಮಾತಾ ಭಾತಾ ಭಗಿನೀ ಚೂಳಪಿತಾ ಚೂಳಮಾತಾತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಞಾತಕಾ ಚೇವ ಮಿತ್ತಸುಹಜ್ಜಾ ಚ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತಾಪಿ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಸುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪರಿಸುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಪೇತಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕತ್ವಾ ತನುಸೋಕೋ ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಹುಂ ಗನ್ಧಮಾಲಾವಿಲೇಪನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಹಾವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಉಪಾಸಕ, ಬಹೂನಿ ದಿವಸಾನಿ ನ ದಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಖೋ, ಉಪಾಸಕ, ಇದಾನೇವ ತವ ಪುತ್ತೋ ಅವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಛನ್ದರಾಗಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಪತ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಸೀಹಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಛ ಕನಿಟ್ಠಭಾತರೋ ಏಕಾ ಚ ಭಗಿನೀ ಅಹೋಸಿ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕಞ್ಚನಗುಹಾಯಂ ವಸನ್ತಿ. ತಸ್ಸಾ ಪನ ಗುಹಾಯ ಅವಿದೂರೇ ರಜತಪಬ್ಬತೇ ಏಕಾ ಫಲಿಕಗುಹಾ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥೇಕೋ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ವಸತಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ಸೀಹಾನಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಕಾಲಮಕಂಸು. ತೇ ಭಗಿನಿಂ ಸೀಹಪೋತಿಕಂ ಕಞ್ಚನಗುಹಾಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ದೇನ್ತಿ. ಸೋ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ತಂ ಸೀಹಪೋತಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸಾ ಪನ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಧರಮಾನಕಾಲೇ ಓಕಾಸಂ ನಾಲತ್ಥ, ಸೋ ಸತ್ತನ್ನಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕನ್ತಕಾಲೇ ಫಲಿಕಗುಹಾಯ ಓತರಿತ್ವಾ ಕಞ್ಚನಗುಹಾಯ ದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಹಪೋತಿಕಾಯ ಪುರತೋ ಲೋಕಾಮಿಸಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಏವರೂಪಂ ರಹಸ್ಸಕಥಂ ಕಥೇಸಿ – ‘‘ಸೀಹಪೋತಿಕೇ, ಅಹಮ್ಪಿ ಚತುಪ್ಪದೋ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಚತುಪ್ಪದಾ, ತ್ವಂ ಮೇ ಪಜಾಪತೀ ಹೋಹಿ, ಅಹಂ ತೇ ಪತಿ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ತೇ ಮಯಂ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ವಸಿಸ್ಸಾಮ, ತ್ವಂ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಂ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಚತುಪ್ಪದಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಹೀನೋ ಪಟಿಕುಟ್ಠೋ ಚಣ್ಡಾಲಸದಿಸೋ, ಮಯಂ ಉತ್ತಮರಾಜಕುಲಸಮ್ಮತಾ, ಏಸ ಖೋ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸಬ್ಭಿಂ ಅನನುಚ್ಛವಿಕಂ ಕಥಂ ಕಥೇತಿ, ಅಹಂ ಏವರೂಪಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಜೀವಿತೇನ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ನಾಸಾವಾತಂ ಸನ್ನಿರುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಏವಮೇವ ಮರಣಂ ಅಯುತ್ತಂ, ಭಾತಿಕಾ ತಾವ ಮೇ ಆಗಚ್ಛನ್ತು, ತೇಸಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಿಙ್ಗಾಲೋಪಿ ತಸ್ಸಾ ಸನ್ತಿಕಾ ಪಟಿವಚನಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಏಸಾ ಮಯ್ಹಂ ಕುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಫಲಿಕಗುಹಾಯಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ.

ಅಥೇಕೋ ಸೀಹಪೋತಕೋ ಮಹಿಂಸವಾರಣಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ವಧಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಭಗಿನಿಯಾ ಭಾಗಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ, ಮಂಸಂ ಖಾದಸ್ಸೂ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಭಾತಿಕ, ನಾಹಂ ಮಂಸಂ ಖಾದಾಮಿ, ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ’’ತಿ? ಸಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ‘‘ಇದಾನಿ ಕಹಂ ಸೋ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ಫಲಿಕಗುಹಾಯಂ ನಿಪನ್ನಂ ಸಿಙ್ಗಾಲಂ ‘‘ಆಕಾಸೇ ನಿಪನ್ನೋ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ‘‘ಭಾತಿಕ, ಕಿಂ ನ ಪಸ್ಸಸಿ, ಏಸೋ ರಜತಪಬ್ಬತೇ ಆಕಾಸೇ ನಿಪನ್ನೋ’’ತಿ. ಸೀಹಪೋತಕೋ ತಸ್ಸ ಫಲಿಕಗುಹಾಯಂ ನಿಪನ್ನಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ‘‘ಆಕಾಸೇ ನಿಪನ್ನೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಮಾರೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಸೀಹವೇಗೇನ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಫಲಿಕಗುಹಂ ಹದಯೇನೇವ ಪಹರಿ. ಸೋ ಹದಯೇನ ಫಲಿತೇನ ತತ್ಥೇವ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಪತಿ. ಅಥಾಪರೋ ಆಗಚ್ಛಿ, ಸಾ ತಸ್ಸಪಿ ತಥೇವ ಕಥೇಸಿ. ಸೋಪಿ ತಥೇವ ಕತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಪತಿ.

ಏವಂ ಛಸುಪಿ ಭಾತಿಕೇಸು ಮತೇಸು ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಗಚ್ಛಿ. ಸಾ ತಸ್ಸಪಿ ತಂ ಕಾರಣಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಸೋ ಕುಹಿ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಏಸೋ ರಜತಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಆಕಾಸೇ ನಿಪನ್ನೋ’’ತಿ ಆಹ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಿಙ್ಗಾಲಾನಂ ಆಕಾಸೇ ಪತಿಟ್ಠಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಫಲಿಕಗುಹಾಯಂ ನಿಪನ್ನಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಪಬ್ಬತಪಾದಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಛ ಭಾತಿಕೇ ಮತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಅತ್ತನೋ ಬಾಲತಾಯ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನಪಞ್ಞಾಯ ಅಭಾವೇನ ಫಲಿಕಗುಹಭಾವಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಹದಯೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಮತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಸಮೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅತಿತುರಿತಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಏವರೂಪಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩. ‘‘ಅಸಮೇಕ್ಖಿತಕಮ್ಮನ್ತಂ, ತುರಿತಾಭಿನಿಪಾತಿನಂ;

ಸಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ತಪ್ಪೇನ್ತಿ, ಉಣ್ಹಂವಜ್ಝೋಹಿತಂ ಮುಖೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಸಮೇಕ್ಖಿತಕಮ್ಮನ್ತಂ, ತುರಿತಾಭಿನಿಪಾತಿನನ್ತಿ ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ದೋಸಂ ಅಸಮೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾ ತುರಿತೋ ಹುತ್ವಾ ವೇಗೇನೇವ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಅಭಿನಿಪತತಿ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ಅಸಮೇಕ್ಖಿತಕಮ್ಮನ್ತಂ ತುರಿತಾಭಿನಿಪಾತಿನಂ ಏವಂ ಸಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ತಪ್ಪೇನ್ತಿ, ಸೋಚೇನ್ತಿ ಕಿಲಮೇನ್ತಿ. ಯಥಾ ಕಿಂ? ಉಣ್ಹಂವಜ್ಝೋಹಿತಂ ಮುಖೇತಿ, ಯಥಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ‘‘ಇದಂ ಸೀತಲಂ ಇದಂ ಉಣ್ಹ’’ನ್ತಿ ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾ ಉಣ್ಹಂ ಅಜ್ಝೋಹರಣೀಯಂ ಮುಖೇ ಅಜ್ಝೋಹರಿತಂ ಠಪಿತಂ ಮುಖಮ್ಪಿ ಕಣ್ಠಮ್ಪಿ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಪಿ ದಹತಿ ಸೋಚೇತಿ ಕಿಲಮೇತಿ, ಏವಂ ತಥಾರೂಪಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಸಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ತಪ್ಪೇನ್ತಿ.

ಇತಿ ಸೋ ಸೀಹೋ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಭಾತಿಕಾ ಅನುಪಾಯಕುಸಲತಾಯ ‘ಸಿಙ್ಗಾಲಂ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಅತಿವೇಗೇನ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಸಯಂ ಮತಾ, ಅಹಂ ಪನ ಏವರೂಪಂ ಅಕತ್ವಾ ಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ ಫಲಿಕಗುಹಾಯಂ ನಿಪನ್ನಸ್ಸೇವ ಹದಯಂ ಫಾಲೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ ಆರೋಹನಓರೋಹನಮಗ್ಗಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ತದಭಿಮುಖೋ ಹುತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿ, ಪಥವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಆಕಾಸಂ ಏಕನಿನ್ನಾದಂ ಅಹೋಸಿ. ಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ ಫಲಿಕಗುಹಾಯಂ ನಿಪನ್ನಸ್ಸೇವ ಸೀತತಸಿತಸ್ಸ ಹದಯಂ ಫಲಿ, ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏವಂ ಸೋ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಸೀಹನಾದಂ ಸುತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪. ‘‘ಸೀಹೋ ಚ ಸೀಹನಾದೇನ, ದದ್ದರಂ ಅಭಿನಾದಯಿ;

ಸುತ್ವಾ ಸೀಹಸ್ಸ ನಿಗ್ಘೋಸಂ, ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ದದ್ದರೇ ವಸಂ;

ಭೀತೋ ಸನ್ತಾಸಮಾಪಾದಿ, ಹದಯಞ್ಚಸ್ಸ ಅಪ್ಫಲೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸೀಹೋತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಸೀಹಾ – ತಿಣಸೀಹೋ, ಪಣ್ಡುಸೀಹೋ, ಕಾಳಸೀಹೋ, ಸುರತ್ತಹತ್ಥಪಾದೋ ಕೇಸರಸೀಹೋತಿ. ತೇಸು ಕೇಸರಸೀಹೋ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ದದ್ದರಂ ಅಭಿನಾದಯೀತಿ ತೇನ ಅಸನಿಪಾತಸದ್ದಸದಿಸೇನ ಭೇರವತರೇನ ಸೀಹನಾದೇನ ತಂ ರಜತಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿನಾದಯಿ ಏಕನಿನ್ನಾದಂ ಅಕಾಸಿ. ದದ್ದರೇ ವಸನ್ತಿ ಫಲಿಕಮಿಸ್ಸಕೇ ರಜತಪಬ್ಬತೇ ವಸನ್ತೋ. ಭೀತೋ ಸನ್ತಾಸಮಾಪಾದೀತಿ ಮರಣಭಯೇನ ಭೀತೋ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸಂ ಆಪಾದಿ. ಹದಯಞ್ಚಸ್ಸ ಅಪ್ಫಲೀತಿ ತೇನ ಚಸ್ಸ ಭಯೇನ ಹದಯಂ ಫಲೀತಿ.

ಏವಂ ಸೀಹೋ ಸಿಙ್ಗಾಲಂ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಭಾತರೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಮತಭಾವಂ ಭಗಿನಿಯಾ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ತಂ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಕಞ್ಚನಗುಹಾಯಂ ವಸಿತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉಪಾಸಕೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ‘‘ತದಾ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ನ್ಹಾಪಿತಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೀಹಪೋತಿಕಾ ಲಿಚ್ಛವಿಕುಮಾರಿಕಾ, ಛ ಕನಿಟ್ಠಭಾತರೋ ಅಞ್ಞತರಥೇರಾ ಅಹೇಸುಂ, ಜೇಟ್ಠಭಾತಿಕಸೀಹೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸಿಙ್ಗಾಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೧೫೩] ೩. ಸೂಕರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಚತುಪ್ಪದೋ ಅಹಂ, ಸಮ್ಮಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ದಿವಸೇ ರತ್ತಿಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನೇ ವತ್ತಮಾನೇ ಸತ್ಥರಿ ಗನ್ಧಕುಟಿದ್ವಾರೇ ರಮಣೀಯೇ ಸೋಪಾನಫಲಕೇ ಠತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸುಗತೋವಾದಂ ದತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿವೇಣಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋಪಿ ಪರಿವೇಣಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಮುಹುತ್ತಂ ವಿಸ್ಸಮಿತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ, ಪುಚ್ಛಿತಪುಚ್ಛಿತಂ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಗಗನತಲೇ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಂ ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಾಕಟಮಕಾಸಿ. ಚತಸ್ಸೋಪಿ ಪರಿಸಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಮಾನಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ತತ್ಥೇಕೋ ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚಾಹಂ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪರಿಸಾಯ ಮಜ್ಝೇ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಆಲುಳೇನ್ತೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಯಂ ಮೇ ಪರಿಸಾ ‘ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಅಯ’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪರಿಸನ್ತರಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠತ್ವಾ ‘‘ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಮಯಮ್ಪಿ ತಂ ಏಕಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಾಮ, ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಓಕಾಸಂ ಕರೋಹಿ, ದೇಹಿ ಮೇ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಆವೇಧಿಕಾಯ ವಾ ನಿವೇಧಿಕಾಯ ವಾ ನಿಗ್ಗಹೇ ವಾ ಪಗ್ಗಹೇ ವಾ ವಿಸೇಸೇ ವಾ ಪಟಿವಿಸೇಸೇ ವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಇಚ್ಛಾಚಾರೇ ಠಿತೋ ತುಚ್ಛೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಕಥೇತ್ವಾವ ಲಜ್ಜಮಾನೋ ಬೀಜನಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಆಸನಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಂ ಪಾವಿಸಿ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಪರಿವೇಣಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಮನುಸ್ಸಾ ಉಟ್ಠಾಯ ‘‘ಗಣ್ಹಥೇತಂ ತುಚ್ಛಮಹಲ್ಲಕಂ, ಮಧುರಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ನೋ ಸೋತುಂ ನ ಅದಾಸೀ’’ತಿ ಅನುಬನ್ಧಿಂಸು. ಸೋ ಪಲಾಯನ್ತೋ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತೇ ಭಿನ್ನಪದರಾಯ ವಚ್ಚಕುಟಿಯಾ ಪತಿತ್ವಾ ಗೂಥಮಕ್ಖಿತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಉಪಾಸಕಾ ಅವೇಲಾಯ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ, ಮನುಸ್ಸಾ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಖೋ ಉಪಾಸಕಾ ಇದಾನೇವೇಸ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಉಪ್ಪಿಲಾವಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಬಲಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಮಹಾಬಲೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಯೋಜೇತ್ವಾ ಗೂಥಮಕ್ಖಿತೋ ಜಾತೋ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಉಪ್ಪಿಲಾವಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಬಲಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಮಹಾಬಲೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಯೋಜೇತ್ವಾ ಗೂಥಮಕ್ಖಿತೋ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸೀಹೋ ಹುತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಪಬ್ಬತಗುಹಾಯ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ತಸ್ಸಾ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಂ ಸರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಬಹೂ ಸೂಕರಾ ನಿವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸುಂ. ತಮೇವ ಸರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಾಪಸಾಪಿ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಸು ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸುಂ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸೀಹೋ ಮಹಿಂಸವಾರಣಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ವಧಿತ್ವಾ ಯಾವದತ್ಥಂ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ತಂ ಸರಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಏಕೋ ಥೂಲಸೂಕರೋ ತಂ ಸರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸೀಹೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಏಕದಿವಸಂ ಇಮಂ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಂ ಖೋ ಪನ ದಿಸ್ವಾ ಪುನ ನ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅನಾಗಮನಭಯೇನ ಸರತೋ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಗನ್ತುಂ ಆರಭಿ. ಸೂಕರೋ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಏಸ ಮಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಮ ಭಯೇನ ಉಪಗನ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಭಯೇನ ಪಲಾಯತಿ, ಅಜ್ಜ ಮಯಾ ಇಮಿನಾ ಸೀಹೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಯೋಜೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಂ ಯುದ್ಧತ್ಥಾಯ ಅವ್ಹಯನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೫. ‘‘ಚತುಪ್ಪದೋ ಅಹಂ ಸಮ್ಮ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಸಮ್ಮ ಚತುಪ್ಪದೋ;

ಏಹಿ ಸಮ್ಮ ನಿವತ್ತಸ್ಸು, ಕಿಂ ನು ಭೀತೋ ಪಲಾಯಸೀ’’ತಿ.

ಸೀಹೋ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ ಸೂಕರ, ಅಜ್ಜ ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೋ ನತ್ಥಿ, ಇತೋ ಪನ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಸಙ್ಗಾಮೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೂಕರೋ ‘‘ಸೀಹೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಹಟ್ಠಪಹಟ್ಠೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞಾತಕಾನಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಭೀತತಸಿತಾ ‘‘ಇದಾನಿ ತ್ವಂ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಮ್ಹೇ ನಾಸೇಸ್ಸಸಿ, ಅತ್ತನೋ ಬಲಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಸೀಹೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋತಿ, ಸೀಹೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಮ್ಹೇ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸ್ಸತಿ, ಸಾಹಸಿಕಕಮ್ಮಂ ಮಾ ಕರೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸೋಪಿ ಭೀತತಸಿತೋ ‘‘ಇದಾನಿ ಕಿಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೂಕರಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ತ್ವಂ ಏತೇಸಂ ತಾಪಸಾನಂ ಉಚ್ಚಾರಭೂಮಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪೂತಿಗೂಥೇ ಸತ್ತ ದಿವಸಾನಿ ಸರೀರಂ ಪರಿವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಸುಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸರೀರಂ ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದೂಹಿ ತೇಮೇತ್ವಾ ಸೀಹಸ್ಸ ಆಗಮನತೋ ಪುರಿಮತರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಾತಯೋಗಂ ಞತ್ವಾ ಉಪರಿವಾತೇ ತಿಟ್ಠ, ಸುಚಿಜಾತಿಕೋ ಸೀಹೋ ತವ ಸರೀರಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ ತುಯ್ಹಂ ಜಯಂ ದತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸೋ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ತತ್ಥ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೀಹೋ ತಸ್ಸ ಸರೀರಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ ಗೂಥಮಕ್ಖಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ ಸೂಕರ, ಸುನ್ದರೋ ತೇ ಲೇಸೋ ಚಿನ್ತಿತೋ, ಸಚೇ ತ್ವಂ ಗೂಥಮಕ್ಖಿತೋ ನಾಭವಿಸ್ಸ, ಇಧೇವ ತಂ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಅಪಾಪೇಸ್ಸಂ, ಇದಾನಿ ಪನ ತೇ ಸರೀರಂ ನೇವ ಮುಖೇನ ಡಂಸಿತುಂ, ನ ಪಾದೇನ ಪಹರಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ಜಯಂ ತೇ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬. ‘‘ಅಸುಚಿ ಪೂತಿಲೋಮೋಸಿ, ದುಗ್ಗನ್ಧೋ ವಾಸಿ ಸೂಕರ;

ಸಚೇ ಯುಜ್ಜಿತುಕಾಮೋಸಿ, ಜಯಂ ಸಮ್ಮ ದದಾಮಿ ತೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪೂತಿಲೋಮೋತಿ ಮೀಳ್ಹಮಕ್ಖಿತತ್ತಾ ದುಗ್ಗನ್ಧಲೋಮೋ. ದುಗ್ಗನ್ಧೋ ವಾಸೀತಿ ಅನಿಟ್ಠಜೇಗುಚ್ಛಪಟಿಕೂಲಗನ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ವಾಯಸಿ. ಜಯಂ, ಸಮ್ಮ, ದದಾಮಿ ತೇತಿ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಜಯಂ ದೇಮಿ, ಅಹಂ ಪರಾಜಿತೋ, ಗಚ್ಛ ತ್ವ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಸೀಹೋ ತತೋವ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಗೋಚರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸರೇ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಗುಹಮೇವ ಗತೋ. ಸೂಕರೋಪಿ ‘‘ಸೀಹೋ ಮೇ ಜಿತೋ’’ತಿ ಞಾತಕಾನಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇ ಭೀತತಸಿತಾ ‘‘ಪುನ ಏಕದಿವಸಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸೀಹೋ ಸಬ್ಬೇವ ಅಮ್ಹೇ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಗಮಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಸೂಕರೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೀಹೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸೂಕರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೧೫೪] ೪. ಉರಗಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಇಧೂರಗಾನಂ ಪವರೋ ಪವಿಟ್ಠೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸೇಣಿಭಣ್ಡನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಕಿರ ಸೇವಕಾ ಸೇಣಿಪಮುಖಾ ದ್ವೇ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ದಿಟ್ಠಟ್ಠಾನೇ ಕಲಹಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ವೇರಿಭಾವೋ ಸಕಲನಗರೇ ಪಾಕಟೋ ಜಾತೋ. ತೇ ನೇವ ರಾಜಾ, ನ ಞಾತಿಮಿತ್ತಾ ಸಮಗ್ಗೇ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಖಿಂಸು. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಬೋಧನೇಯ್ಯಬನ್ಧವೇ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಏಕಕೋವ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತೇಸು ಏಕಸ್ಸ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಅನ್ತೋನಿವೇಸನಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ಆನಿಸಂಸಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತತಂ ಞತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇಸಿ, ಸೋ ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ.

ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಸೋತಾಪನ್ನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಮೇವ ಪತ್ತಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಇತರಸ್ಸ ಗೇಹದ್ವಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋಪಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಪವಿಸಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಘರಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇಸಿ. ಇತರೋಪಿ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಪಾವಿಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಏಕಾದಸ ಮೇತ್ತಾನಿಸಂಸೇ ವಣ್ಣೇತ್ವಾ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತತಂ ಞತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋಪಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಇತಿ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಹುತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಚ್ಚಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಏಕಜ್ಝಾಸಯಾ ಅಹೇಸುಂ. ತಂ ದಿವಸಞ್ಞೇವ ಚ ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾವ ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇ ಬಹೂನಿ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಾನಿ ಚೇವ ಸಪ್ಪಿಮಧುಫಾಣಿತಾದೀನಿ ಚ ಆದಾಯ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ವತ್ತೇ ದಸ್ಸಿತೇ ಸುಗತೋವಾದಂ ದತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪಾವಿಸಿ.

ಭಿಕ್ಖೂ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಸತ್ಥು ಗುಣಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಸತ್ಥಾ ಅದನ್ತದಮಕೋ, ಯೇ ನಾಮ ದ್ವೇ ಮಹಾಮತ್ತೇ ಚಿರಂ ವಾಯಮಮಾನೋಪಿ ನೇವ ರಾಜಾ ಸಮಗ್ಗೇ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಖಿ, ನ ಞಾತಿಮಿತ್ತಾದಯೋ ಸಕ್ಖಿಂಸು, ತೇ ಏಕದಿವಸೇನೇವ ತಥಾಗತೇನ ದಮಿತಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವಾಹಂ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಜನೇ ಸಮಗ್ಗೇ ಅಕಾಸಿಂ, ಪುಬ್ಬೇಪೇತೇ ಮಯಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಕತಾಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಉಸ್ಸವೇ ಘೋಸಿತೇ ಮಹಾಸಮಜ್ಜಂ ಅಹೋಸಿ. ಬಹೂ ಮನುಸ್ಸಾ ಚೇವ ದೇವನಾಗಸುಪಣ್ಣಾದಯೋ ಚ ಸಮಜ್ಜದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ತತ್ರೇಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಏಕೋ ನಾಗೋ ಚ ಸುಪಣ್ಣೋ ಚ ಸಮಜ್ಜಂ ಪಸ್ಸಮಾನಾ ಏಕತೋ ಅಟ್ಠಂಸು. ನಾಗೋ ಸುಪಣ್ಣಸ್ಸ ಸುಪಣ್ಣಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಅಂಸೇ ಹತ್ಥಂ ಠಪೇಸಿ. ಸುಪಣ್ಣೋ ‘‘ಕೇನ ಮೇ ಅಂಸೇ ಹತ್ಥೋ ಠಪಿತೋ’’ತಿ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ನಾಗಂ ಸಞ್ಜಾನಿ. ನಾಗೋಪಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಸುಪಣ್ಣಂ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ನದೀಪಿಟ್ಠೇನ ಪಲಾಯಿ. ಸುಪಣ್ಣೋಪಿ ‘‘ತಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅನುಬನ್ಧಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಾಪಸೋ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ವಸಮಾನೋ ದಿವಾ ದರಥಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನತ್ಥಂ ಉದಕಸಾಟಿಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ವಕ್ಕಲಂ ಬಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ನದಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಯತಿ. ನಾಗೋ ‘‘ಇಮಂ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಿತಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಕತಿವಣ್ಣಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧವಣ್ಣಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ವಕ್ಕಲನ್ತರಂ ಪಾವಿಸಿ. ಸುಪಣ್ಣೋ ಅನುಬನ್ಧಮಾನೋ ತಂ ತತ್ಥ ಪವಿಟ್ಠಂ ದಿಸ್ವಾ ವಕ್ಕಲೇ ಗರುಭಾವೇನ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಛಾತೋ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಕ್ಕಲಂ ಗಣ್ಹಥ, ಇಮಂ ನಾಗಂ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭. ‘‘ಇಧೂರಗಾನಂ ಪವರೋ ಪವಿಟ್ಠೋ, ಸೇಲಸ್ಸ ವಣ್ಣೇನ ಪಮೋಕ್ಖಮಿಚ್ಛಂ;

ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಚ ವಣ್ಣಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋ, ಬುಭುಕ್ಖಿತೋ ನೋ ವಿತರಾಮಿ ಭೋತ್ತು’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಇಧೂರಗಾನಂ ಪವರೋ ಪವಿಟ್ಠೋತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಕ್ಕಲೇ ಉರಗಾನಂ ಪವರೋ ನಾಗರಾಜಾ ಪವಿಟ್ಠೋ. ಸೇಲಸ್ಸ ವಣ್ಣೇನಾತಿ ಮಣಿವಣ್ಣೇನ, ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಪವಿಟ್ಠೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಮೋಕ್ಖಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಾ ಮೋಕ್ಖಂ ಇಚ್ಛಮಾನೋ. ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಚ ವಣ್ಣಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋತಿ ಅಹಂ ಪನ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಬ್ರಹ್ಮವಣ್ಣಂ ಸೇಟ್ಠವಣ್ಣಂ ಪೂಜೇನ್ತೋ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೋ. ಬುಭುಕ್ಖಿತೋ ನೋ ವಿತರಾಮಿ ಭೋತ್ತುನ್ತಿ ಏತಂ ನಾಗಂ ವಕ್ಕಲನ್ತರಂ ಪವಿಟ್ಠಂ ಛಾತೋಪಿ ಸಮಾನೋ ಭಕ್ಖಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀತಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಉದಕೇ ಠಿತೋಯೇವ ಸುಪಣ್ಣರಾಜಸ್ಸ ಥುತಿಂ ಕತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೮. ‘‘ಸೋ ಬ್ರಹ್ಮಗುತ್ತೋ ಚಿರಮೇವ ಜೀವ, ದಿಬ್ಯಾ ಚ ತೇ ಪಾತುಭವನ್ತು ಭಕ್ಖಾ;

ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮವಣ್ಣಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋ, ಬುಭುಕ್ಖಿತೋ ನೋ ವಿತರಾಸಿ ಭೋತ್ತು’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸೋ ಬ್ರಹ್ಮಗುತ್ತೋತಿ ಸೋ ತ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಗೋಪಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮರಕ್ಖಿತೋ ಹುತ್ವಾ. ದಿಬ್ಯಾ ಚ ತೇ ಪಾತುಭವನ್ತು ಭಕ್ಖಾತಿ ದೇವತಾನಂ ಪರಿಭೋಗಾರಹಾ ಭಕ್ಖಾ ಚ ತವ ಪಾತುಭವನ್ತು, ಮಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಕತ್ವಾ ನಾಗಮಂಸಖಾದಕೋ ಅಹೋಸಿ.

ಇತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಉದಕೇ ಠಿತೋವ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ವಕ್ಕಲಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ದ್ವೇಪಿ ಜನೇ ಸಮಗ್ಗೇ ಅಕಾಸಿ. ತೇ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಸುಖಂ ವಸಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ನಾಗೋ ಚ ಸುಪಣ್ಣೋ ಚ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ, ತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಉರಗಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ.

[೧೫೫] ೫. ಭಗ್ಗಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಜೀವ ವಸ್ಸಸತಂ ಭಗ್ಗಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನಸಮೀಪೇ ಪಸೇನದಿಕೋಸಲೇನ ರಞ್ಞಾ ಕಾರಿತೇ ರಾಜಕಾರಾಮೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಖಿಪಿತಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ದಿವಸೇ ಸತ್ಥಾ ರಾಜಕಾರಾಮೇ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಖಿಪಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಜೀವತು, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಜೀವತು, ಸುಗತೋ’’ತಿ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಂ ಮಹಾಸದ್ದಂ ಅಕಂಸು, ತೇನ ಸದ್ದೇನ ಧಮ್ಮಕಥಾಯ ಅನ್ತರಾಯೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಿಪಿತೇ ‘ಜೀವಾ’ತಿ ವುತ್ತೋ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಜೀವೇಯ್ಯ ವಾ ಮರೇಯ್ಯ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಿಪಿತೇ ‘ಜೀವಾ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಯೋ ವದೇಯ್ಯ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೮೮). ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಖಿಪಿತೇ ‘‘ಜೀವಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನಾಲಪನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ‘ಜೀವಥ, ಭನ್ತೇ’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ನಾಲಪಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಗಿಹೀ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಙ್ಗಲಿಕಾ, ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹೀನಂ ‘‘ಜೀವಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೇನ ‘‘ಚಿರಂ ಜೀವಾ’’ತಿ ವತ್ತುನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವನ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಜೀವಪಟಿಜೀವಂ ನಾಮ ಕದಾ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ? ಸತ್ಥಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜೀವಪಟಿಜೀವಂ ನಾಮ ಪೋರಾಣಕಾಲೇ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಪಿತಾ ವೋಹಾರಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಸೋ ಸೋಳಸವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಮಣಿಕಭಣ್ಡಂ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಗಾಮನಿಗಮಾದೀಸು ಚರನ್ತೋ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪತ್ವಾ ದೋವಾರಿಕಸ್ಸ ಘರೇ ಭತ್ತಂ ಪಚಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ಅಲಭನ್ತೋ ‘‘ಅವೇಲಾಯ ಆಗತಾ ಆಗನ್ತುಕಾ ಕತ್ಥ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಥ ನಂ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಬಹಿನಗರೇ ಏಕಾ ಸಾಲಾ ಅತ್ಥಿ, ಸಾ ಪನ ಅಮನುಸ್ಸಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ. ಸಚೇ ಇಚ್ಛಥ, ತತ್ಥ ವಸಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಏಥ, ತಾತ, ಗಚ್ಛಾಮ, ಮಾ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಭಾಯಿತ್ಥ, ಅಹಂ ತಂ ದಮೇತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಾದೇಸು ಪಾತೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಿತರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗತೋ. ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ಫಲಕೇ ನಿಪಜ್ಜಿ, ಸಯಂ ಪಿತು ಪಾದೇ ಸಮ್ಬಾಹನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ತತ್ಥ ಅಧಿವತ್ಥೋ ಯಕ್ಖೋ ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ವೇಸ್ಸವಣಂ ಉಪಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತಂ ಸಾಲಂ ಲಭನ್ತೋ ‘‘ಇಮಂ ಸಾಲಂ ಪವಿಟ್ಠಮನುಸ್ಸೇಸು ಯೋ ಖಿಪಿತೇ ‘ಜೀವಾ’ತಿ ವದತಿ, ಯೋ ಚ ‘ಜೀವಾ’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘ಪಟಿಜೀವಾ’ತಿ ವದತಿ, ತೇ ಜೀವಪಟಿಜೀವಭಾಣಿನೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸೇ ಖಾದೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಲಭಿ. ಸೋ ಪಿಟ್ಠಿವಂಸಥೂಣಾಯ ವಸತಿ. ಸೋ ‘‘ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪಿತರಂ ಖಿಪಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಸುಖುಮಚುಣ್ಣಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ, ಚುಣ್ಣೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ನಾಸಪುಟೇ ಪಾವಿಸಿ. ಸೋ ಫಲಕೇ ನಿಪನ್ನಕೋವ ಖಿಪಿ, ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ನ ‘‘ಜೀವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಯಕ್ಖೋ ತಂ ಖಾದಿತುಂ ಥೂಣಾಯ ಓತರತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ಓತರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಮೇ ಪಿತಾ ಖಿಪಾಪಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಯಂ ಸೋ ಖಿಪಿತೇ ‘ಜೀವಾ’ತಿ ಅವದನ್ತಂ ಖಾದಕಯಕ್ಖೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪಿತರಂ ಆರಬ್ಭ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯. ‘‘ಜೀವ ವಸ್ಸಸತಂ ಭಗ್ಗ, ಅಪರಾನಿ ಚ ವೀಸತಿಂ;

ಮಾ ಮಂ ಪಿಸಾಚಾ ಖಾದನ್ತು, ಜೀವ ತ್ವಂ ಸರದೋಸತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಭಗ್ಗಾತಿ ಪಿತರಂ ನಾಮೇನಾಲಪತಿ. ಅಪರಾನಿ ಚ ವೀಸತಿನ್ತಿ ಅಪರಾನಿ ಚ ವೀಸತಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಜೀವ. ಮಾ ಮಂ ಪಿಸಾಚಾ ಖಾದನ್ತೂತಿ ಮಂ ಪಿಸಾಚಾ ಮಾ ಖಾದನ್ತು. ಜೀವ ತ್ವಂ ಸರದೋಸತನ್ತಿ ತ್ವಂ ಪನ ವೀಸುತ್ತರಂ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವಾತಿ. ಸರದೋಸತಞ್ಹಿ ಗಣಿಯಮಾನಂ ವಸ್ಸಸತಮೇವ ಹೋತಿ, ತಂ ಪುರಿಮೇಹಿ ವೀಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ವೀಸುತ್ತರಂ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ.

ಯಕ್ಖೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ತಾವ ಮಾಣವಂ ‘ಜೀವಾ’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಖಾದಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಪಿತರಂ ಪನಸ್ಸ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಸೋ ‘ಪಟಿಜೀವಾ’ತಿ ಅಭಣನ್ತಾನಂ ಖಾದಕಯಕ್ಖೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪಟಿಜೀವಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಪುತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೦. ‘‘ತ್ವಮ್ಪಿ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವಂ, ಅಪರಾನಿ ಚ ವೀಸತಿಂ;

ವಿಸಂ ಪಿಸಾಚಾ ಖಾದನ್ತು, ಜೀವ ತ್ವಂ ಸರದೋಸತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ವಿಸಂ ಪಿಸಾಚಾ ಖಾದನ್ತೂತಿ ಪಿಸಾಚಾ ಹಲಾಹಲವಿಸಂ ಖಾದನ್ತು.

ಯಕ್ಖೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಉಭೋಪಿ ಮೇ ನ ಸಕ್ಕಾ ಖಾದಿತು’’ನ್ತಿ ಪಟಿನಿವತ್ತಿ. ಅಥ ನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಭೋ ಯಕ್ಖ, ಕಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಸಾಲಂ ಪವಿಟ್ಠಮನುಸ್ಸೇ ಖಾದಸೀ’’ತಿ? ‘‘ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ವೇಸ್ಸವಣಂ ಉಪಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಲದ್ಧತ್ತಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ಸಬ್ಬೇವ ಖಾದಿತುಂ ಲಭಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಜೀವಪಟಿಜೀವಭಾಣಿನೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸೇ ಖಾದಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಕ್ಖ, ತ್ವಂ ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ಕಕ್ಖಳೋ ಫರುಸೋ ಪರವಿಹಿಂಸಕೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಇದಾನಿಪಿ ತಾದಿಸಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಮೋ ತಮಪರಾಯಣೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀಹಿ ವಿರಮಸ್ಸೂ’’ತಿ ತಂ ಯಕ್ಖಂ ದಮೇತ್ವಾ ನಿರಯಭಯೇನ ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಯಕ್ಖಂ ಪೇಸನಕಾರಕಂ ವಿಯ ಅಕಾಸಿ.

ಪುನದಿವಸೇ ಸಞ್ಚರನ್ತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಯಕ್ಖಂ ದಿಸ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಚಸ್ಸ ದಮಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ – ‘‘ದೇವ, ಏಕೋ ಮಾಣವೋ ತಂ ಯಕ್ಖಂ ದಮೇತ್ವಾ ಪೇಸನಕಾರಕಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ಠಿತೋ’’ತಿ. ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಸೇನಾಪತಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ, ಪಿತು ಚಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಯಕ್ಖಂ ಬಲಿಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಂ ಕತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸಗ್ಗಪುರಂ ಪೂರೇಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಜೀವಪಟಿಜೀವಂ ನಾಮ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಯಕ್ಖೋ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲೋ ಅಹೋಸಿ, ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ, ಪಿತಾ ಕಸ್ಸಪೋ, ಪುತ್ತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಭಗ್ಗಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಞ್ಚಮಾ.

[೧೫೬] ೬. ಅಲೀನಚಿತ್ತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಲೀನಚಿತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಓಸ್ಸಟ್ಠವೀರಿಯಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಏಕಾದಸನಿಪಾತೇ ಸಂವರಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧೧.೯೭ ಆದಯೋ) ಆವಿಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥಾರಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ವೀರಿಯಂ ಓಸ್ಸಜೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ನನು ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಪುಬ್ಬೇ ವೀರಿಯಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಂಸಪೇಸಿಸದಿಸಸ್ಸ ದಹರಕುಮಾರಸ್ಸ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕೇ ಬಾರಾಣಸಿನಗರೇ ರಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ, ಇದಾನಿ ಕಸ್ಮಾ ಏವರೂಪೇ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವೀರಿಯಂ ಓಸ್ಸಜಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ಅವಿದೂರೇ ವಡ್ಢಕೀಗಾಮೋ ಅಹೋಸಿ, ತತ್ಥ ಪಞ್ಚಸತಾ ವಡ್ಢಕೀ ವಸನ್ತಿ. ತೇ ನಾವಾಯ ಉಪರಿಸೋತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಗೇಹಸಮ್ಭಾರದಾರೂನಿ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಏಕಭೂಮಿಕದ್ವಿಭೂಮಿಕಾದಿಭೇದೇ ಗೇಹಸಮ್ಭಾರೇ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಥಮ್ಭತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬದಾರೂಸು ಸಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ನದೀತೀರಂ ನೇತ್ವಾ ನಾವಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಅನುಸೋತೇನ ನಗರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಯೇ ಯಾದಿಸಾನಿ ಗೇಹಾನಿ ಆಕಙ್ಖನ್ತಿ, ತೇಸಂ ತಾದಿಸಾನಿ ಕತ್ವಾ ಕಹಾಪಣೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುನ ತತ್ಥೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಗೇಹಸಮ್ಭಾರೇ ಆಹರನ್ತಿ. ಏವಂ ತೇಸಂ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಾನಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ದಾರೂನಿ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತಾನಂ ಅವಿದೂರೇ ಏಕೋ ಹತ್ಥೀ ಖದಿರಖಾಣುಕಂ ಅಕ್ಕಮಿ. ತಸ್ಸ ಸೋ ಖಾಣುಕೋ ಪಾದಂ ವಿಜ್ಝಿ, ಬಲವವೇದನಾ ವತ್ತನ್ತಿ, ಪಾದೋ ಉದ್ಧುಮಾಯಿತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಂ ಗಣ್ಹಿ. ಸೋ ವೇದನಾಪ್ಪತ್ತೋ ತೇಸಂ ದಾರುಕೋಟ್ಟನಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ವಡ್ಢಕೀ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಯ್ಹಂ ಸೋತ್ಥಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ತೀಹಿ ಪಾದೇಹಿ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ನಿಪಜ್ಜಿ, ವಡ್ಢಕೀ ತಂ ಉದ್ಧುಮಾತಪಾದಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಾದೇ ಖಾಣುಕಂ ದಿಸ್ವಾ ತಿಖಿಣವಾಸಿಯಾ ಖಾಣುಕಸ್ಸ ಸಮನ್ತತೋ ಓಧಿಂ ದತ್ವಾ ರಜ್ಜುಯಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಆಕಡ್ಢನ್ತಾ ಖಾಣುಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಉಣ್ಹೋದಕೇನ ಧೋವಿತ್ವಾ ತದನುರೂಪೇಹಿ ಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ವಣಂ ಫಾಸುಕಂ ಕರಿಂಸು.

ಹತ್ಥೀ ಅರೋಗೋ ಹುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಯಾ ಇಮೇ ವಡ್ಢಕೀ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಿತಂ ಲದ್ಧಂ, ಇದಾನಿ ತೇಸಂ ಮಯಾ ಉಪಕಾರಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಡ್ಢಕೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ರುಕ್ಖೇ ನೀಹರತಿ, ತಚ್ಛೇನ್ತಾನಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ದೇತಿ, ವಾಸಿಆದೀನಿ ಉಪಸಂಹರತಿ, ಸೋಣ್ಡಾಯ ವೇಠೇತ್ವಾ ಕಾಳಸುತ್ತಕೋಟಿಯಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ವಡ್ಢಕೀಪಿಸ್ಸ ಭೋಜನವೇಲಾಯ ಏಕೇಕಂ ಪಿಣ್ಡಂ ದೇನ್ತಾ ಪಞ್ಚ ಪಿಣ್ಡಸತಾನಿ ದೇನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಪನ ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಹತ್ಥಾಜಾನೀಯಪೋತಕೋ ಅತ್ಥಿ, ತೇನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಏತರಹಿ ಮಹಲ್ಲಕೋ. ಇದಾನಿ ಮಯಾ ಇಮೇಸಂ ವಡ್ಢಕೀನಂ ಕಮ್ಮಕರಣತ್ತಾಯ ಪುತ್ತಂ ದತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಸೋ ವಡ್ಢಕೀನಂ ಅನಾಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾವ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಆನೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಹತ್ಥಿಪೋತಕೋ ಮಮ ಪುತ್ತೋ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಜೀವಿತಂ ದಿನ್ನಂ, ಅಹಂ ವೋ ವೇಜ್ಜವೇತನತ್ಥಾಯ ಇಮಂ ದಮ್ಮಿ, ಅಯಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ, ಪುತ್ತಕ, ಯಂ ಮಯಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮಂ, ತಂ ತ್ವಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಪುತ್ತಂ ಓವದಿತ್ವಾ ವಡ್ಢಕೀನಂ ದತ್ವಾ ಸಯಂ ಅರಞ್ಞಂ ಪಾವಿಸಿ.

ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹತ್ಥಿಪೋತಕೋ ವಡ್ಢಕೀನಂ ವಚನಕರೋ ಓವಾದಕ್ಖಮೋ ಹುತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋತಿ. ತೇಪಿ ತಂ ಪಞ್ಚಹಿ ಪಿಣ್ಡಸತೇಹಿ ಪೋಸೇನ್ತಿ, ಸೋ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ನದಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ನ್ಹತ್ವಾ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ವಡ್ಢಕೀದಾರಕಾಪಿ ತಂ ಸೋಣ್ಡಾದೀಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕೇಪಿ ಥಲೇಪಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳನ್ತಿ. ಆಜಾನೀಯಾ ಪನ ಹತ್ಥಿನೋಪಿ ಅಸ್ಸಾಪಿ ಪುರಿಸಾಪಿ ಉದಕೇ ಉಚ್ಚಾರಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋಪಿ ಉದಕೇ ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಂ ಅಕತ್ವಾ ಬಹಿನದೀತೀರೇಯೇವ ಕರೋತಿ. ಅಥೇಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಉಪರಿನದಿಯಾ ದೇವೋ ವಸ್ಸಿ, ಅಥ ಸುಕ್ಖಂ ಹತ್ಥಿಲಣ್ಡಂ ಉದಕೇನ ನದಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಬಾರಾಣಸೀನಗರತಿತ್ಥೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗುಮ್ಬೇ ಲಗ್ಗೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ರಞ್ಞೋ ಹತ್ಥಿಗೋಪಕಾ ‘‘ಹತ್ಥೀ ನ್ಹಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪಞ್ಚ ಹತ್ಥಿಸತಾನಿ ನಯಿಂಸು. ಆಜಾನೀಯಲಣ್ಡಸ್ಸ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ ಏಕೋಪಿ ಹತ್ಥೀ ನದಿಂ ಓತರಿತುಂ ನ ಉಸ್ಸಹಿ. ಸಬ್ಬೇಪಿ ನಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿತುಂ ಆರಭಿಂಸು, ಹತ್ಥಿಗೋಪಕಾ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಾನಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತೇ ‘‘ಉದಕೇ ಪರಿಪನ್ಥೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಉದಕಂ ಸೋಧಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಗುಮ್ಬೇ ತಂ ಆಜಾನೀಯಲಣ್ಡಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಮೇತ್ಥ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಚಾಟಿಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಉದಕಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ತಂ ತತ್ಥ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಹತ್ಥೀನಂ ಸರೀರೇ ಸಿಞ್ಚಾಪೇಸುಂ, ಸರೀರಾನಿ ಸುಗನ್ಧಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ತೇ ನದಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿಂಸು.

ಹತ್ಥಾಚರಿಯಾ ರಞ್ಞೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ತಂ ಹತ್ಥಾಜಾನೀಯಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಆನೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ದೇವಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ರಾಜಾ ನಾವಾಸಙ್ಘಾಟೇಹಿ ನದಿಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಉದ್ಧಂಗಾಮೀಹಿ ನಾವಾಸಙ್ಘಾಟೇಹಿ ವಡ್ಢಕೀನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ಹತ್ಥಿಪೋತಕೋ ನದಿಯಂ ಕೀಳನ್ತೋ ಭೇರಿಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ವಡ್ಢಕೀನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ವಡ್ಢಕೀ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಸಚೇ ದಾರೂಹಿ ಅತ್ಥೋ, ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಆಗತತ್ಥ, ಕಿಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಆಹರಾಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ನಾಹಂ, ಭಣೇ, ದಾರೂನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಆಗತೋ, ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛಥ, ದೇವಾ’’ತಿ. ಹತ್ಥಿಪೋತಕೋ ಗನ್ತುಂ ನ ಇಚ್ಛಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಾಪೇತಿ, ಭಣೇ, ಹತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ವಡ್ಢಕೀನಂ ಪೋಸಾವನಿಕಂ ಆಹರಾಪೇತಿ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭಣೇ’’ತಿ ರಾಜಾ ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಚತುನ್ನಂ ಪಾದಾನಂ ಸೋಣ್ಡಾಯ ನಙ್ಗುಟ್ಠಸ್ಸ ಚ ಸನ್ತಿಕೇ ಸತಸಹಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಕಹಾಪಣೇ ಠಪಾಪೇಸಿ. ಹತ್ಥೀ ಏತ್ತಕೇನಾಪಿ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬವಡ್ಢಕೀನಂ ದುಸ್ಸಯುಗೇಸು ವಡ್ಢಕೀಭರಿಯಾನಂ ನಿವಾಸನಸಾಟಕೇಸು ದಿನ್ನೇಸು ಸದ್ಧಿಂಕೀಳಿತಾನಂ ದಾರಕಾನಞ್ಚ ದಾರಕಪರಿಹಾರೇ ಕತೇ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ವಡ್ಢಕೀ ಚ ಇತ್ಥಿಯೋ ಚ ದಾರಕೇ ಚ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ರಾಜಾ ತಂ ಆದಾಯ ನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಗರಞ್ಚ ಹತ್ಥಿಸಾಲಞ್ಚ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಂ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಸಾಲಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಅಭಿಸೇಕಂ ದತ್ವಾ ಓಪವಯ್ಹಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಹಾಯಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢರಜ್ಜಂ ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಸಮಾನಪರಿಹಾರಂ ಅಕಾಸಿ. ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಆಗತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ರಞ್ಞೋ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ರಜ್ಜಂ ಹತ್ಥಗತಮೇವ ಅಹೋಸಿ. ಏವಂ ಕಾಲೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಸ್ಸಾ ಗಬ್ಭಪರಿಪಾಕಕಾಲೇ ರಾಜಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಹತ್ಥೀ ಪನ ಸಚೇ ರಞ್ಞೋ ಕಾಲಕತಭಾವಂ ಜಾನೇಯ್ಯ, ತತ್ಥೇವಸ್ಸ ಹದಯಂ ಫಲೇಯ್ಯ, ತಸ್ಮಾ ಹತ್ಥಿಂ ರಞ್ಞೋ ಕಾಲಕತಭಾವಂ ಅಜಾನಾಪೇತ್ವಾವ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ರಞ್ಞೋ ಪನ ಕಾಲಕತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ತುಚ್ಛಂ ಕಿರ ರಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ಅನನ್ತರಸಾಮನ್ತಕೋಸಲರಾಜಾ ಮಹತಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಗರಂ ಪರಿವಾರೇಸಿ. ನಗರವಾಸಿನೋ ದ್ವಾರಾನಿ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿಂಸು – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಪರಿಪುಣ್ಣಗಬ್ಭಾ ‘ಇತೋ ಕಿರ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಅಙ್ಗವಿಜ್ಜಾಪಾಠಕಾ ಆಹಂಸು. ಸಚೇ ಸಾ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಮಯಂ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಯುದ್ಧಂ ದಸ್ಸಾಮ, ನ ರಜ್ಜಂ, ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಆಗಮೇಥಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ.

ದೇವೀ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ. ತಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ಪನ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಅಲೀನಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಜಾತೋತಿ ‘‘ಅಲೀನಚಿತ್ತಕುಮಾರೋ’’ತ್ವೇವಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಜಾತದಿವಸತೋಯೇವ ಪನಸ್ಸ ಪಟ್ಠಾಯ ನಾಗರಾ ಕೋಸಲರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಜ್ಝಿಂಸು. ನಿನ್ನಾಯಕತ್ತಾ ಸಙ್ಗಾಮಸ್ಸ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ಬಲಂ ಯುಜ್ಝಮಾನಂ ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಓಸಕ್ಕತಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ದೇವಿಯಾ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಮಯಂ ಏವಂ ಓಸಕ್ಕಮಾನೇ ಬಲೇ ಪರಾಜಯಭಾವಸ್ಸ ಭಾಯಾಮ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ರಞ್ಞೋ ಕಾಲಕತಭಾವಂ, ಪುತ್ತಸ್ಸ ಜಾತಭಾವಂ, ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಯುಜ್ಝಾನಭಾವಞ್ಚ ರಞ್ಞೋ ಸಹಾಯಕೋ ಮಙ್ಗಲಹತ್ಥೀ ನ ಜಾನಾತಿ, ಜಾನಾಪೇಮ ನ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ದುಕೂಲಚುಮ್ಬಟಕೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಪಾಸಾದಾ ಓರುಯ್ಹ ಅಮಚ್ಚಗಣಪರಿವುತಾ ಹತ್ಥಿಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಸಹಾಯೋ ತೇ ಕಾಲಕತೋ, ಮಯಂ ತುಯ್ಹಂ ಹದಯಫಾಲನಭಯೇನ ನಾರೋಚಯಿಮ್ಹ, ಅಯಂ ತೇ ಸಹಾಯಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ, ಕೋಸಲರಾಜಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಗರಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ತವ ಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಜ್ಝತಿ, ಬಲಂ ಓಸಕ್ಕತಿ, ತವ ಪುತ್ತಂ ತ್ವಞ್ಞೇವ ವಾ ಮಾರೇಹಿ, ರಜ್ಜಂ ವಾಸ್ಸ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ.

ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಹತ್ಥೀ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಸೋಣ್ಡಾಯ ಪರಾಮಸಿತ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕುಮ್ಭೇ ಠಪೇತ್ವಾ ರೋದಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ದೇವಿಯಾ ಹತ್ಥೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕೋಸಲರಾಜಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಹತ್ಥಿಸಾಲತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಅಥಸ್ಸ ಅಮಚ್ಚಾ ವಮ್ಮಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ನಗರದ್ವಾರಂ ಅವಾಪುರಿತ್ವಾ ತಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಹತ್ಥೀ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಕೋಞ್ಚನಾದಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಸನ್ತಾಸೇತ್ವಾ ಪಲಾಪೇತ್ವಾ ಬಲಕೋಟ್ಠಕಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕೋಸಲರಾಜಾನಂ ಚೂಳಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಆನೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಮಾರಣತ್ಥಾಯಸ್ಸ ಉಟ್ಠಿತೇ ವಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೋಹಿ, ‘ಕುಮಾರೋ ದಹರೋ’ತಿ ಸಞ್ಞಂ ಮಾ ಕರೀ’’ತಿ ಓವದಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ರಜ್ಜಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಗತಮೇವ ಜಾತಂ, ಅಞ್ಞೋ ಪಟಿಸತ್ತು ನಾಮ ಉಟ್ಠಹಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಹೋಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಕಾಲೇ ಅಭಿಸೇಕಂ ಕತ್ವಾ ಅಲೀನಚಿತ್ತರಾಜಾ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಜೀವಿತಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಗ್ಗಪುರಂ ಪೂರೇಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೧೧. ‘‘ಅಲೀನಚಿತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ, ಪಹಟ್ಠಾ ಮಹತೀ ಚಮೂ;

ಕೋಸಲಂ ಸೇನಾಸನ್ತುಟ್ಠಂ, ಜೀವಗ್ಗಾಹಂ ಅಗಾಹಯಿ.

೧೨. ‘‘ಏವಂ ನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಭಿಕ್ಖು ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ;

ಭಾವಯಂ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ, ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ;

ಪಾಪುಣೇ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ, ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಲೀನಚಿತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯಾತಿ ಅಲೀನಚಿತ್ತಂ ರಾಜಕುಮಾರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ. ಪಹಟ್ಠಾ ಮಹತೀ ಚಮೂತಿ ‘‘ಪವೇಣೀರಜ್ಜಂ ನೋ ದಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಹುತ್ವಾ ಮಹತೀ ಸೇನಾ. ಕೋಸಲಂ ಸೇನಾಸನ್ತುಟ್ಠನ್ತಿ ಕೋಸಲರಾಜಾನಂ ಸೇನ ರಜ್ಜೇನ ಅಸನ್ತುಟ್ಠಂ ಪರರಜ್ಜಲೋಭೇನ ಆಗತಂ. ಜೀವಗ್ಗಾಹಂ ಅಗಾಹಯೀತಿ ಅಮಾರೇತ್ವಾವ ಸಾ ಚಮೂ ತಂ ರಾಜಾನಂ ಹತ್ಥಿನಾ ಜೀವಗ್ಗಾಹಂ ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ. ಏವಂ ನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಯಥಾ ಸಾ ಚಮೂ, ಏವಂ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಕುಲಪುತ್ತೋ ನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಂ ಬುದ್ಧಂ ವಾ ಬುದ್ಧಸಾವಕಂ ವಾ ನಿಸ್ಸಯಂ ಲಭಿತ್ವಾ. ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಾಧಿವಚನಮೇತಂ. ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋತಿ ಪಗ್ಗಹಿತವೀರಿಯೋ ಚತುದೋಸಾಪಗತೇನ ವೀರಿಯೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಭಾವಯಂ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಕುಸಲಂ ನಿರವಜ್ಜಂ ಸತ್ತತಿಂಸಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಸಙ್ಖಾತಂ ಧಮ್ಮಂ ಭಾವೇನ್ತೋ. ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾತಿ ಚತೂಹಿ ಯೋಗೇಹಿ ಖೇಮಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಪಾಪುಣನತ್ಥಾಯ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಭಾವೇನ್ತೋ. ಪಾಪುಣೇ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ, ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯನ್ತಿ ಏವಂ ವಿಪಸ್ಸನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮಂ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತುಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಾನಿ ಚ ಹೇಟ್ಠಿಮಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಚ ಪಾಪುಣನ್ತೋ ಪರಿಯೋಸಾನೇ ದಸನ್ನಮ್ಪಿ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಖಯನ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಸಙ್ಖಾತಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಯಸ್ಮಾ ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆಗಮ್ಮ ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಾನಿ ಖೀಯನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಮೇವ, ಏವಂ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತಂ ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಇತಿ ಭಗವಾ ಅಮತಮಹಾನಿಬ್ಬಾನೇನ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಕೂಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉತ್ತರಿಪಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಓಸ್ಸಟ್ಠವೀರಿಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ‘‘ತದಾ ಮಾತಾ ಮಹಾಮಾಯಾ, ಪಿತಾ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ರಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಹತ್ಥೀ ಅಯಂ ಓಸ್ಸಟ್ಠವೀರಿಯೋ ಭಿಕ್ಖು, ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಪಿತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಸಾಮನ್ತಕೋಸಲರಾಜಾ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ, ಅಲೀನಚಿತ್ತಕುಮಾರೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಲೀನಚಿತ್ತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಛಟ್ಠಾ.

[೧೫೭] ೭. ಗುಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯೇನ ಕಾಮಂ ಪಣಾಮೇತೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸಾಟಕಸಹಸ್ಸಲಾಭಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಥೇರಸ್ಸ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಧಮ್ಮವಾಚನವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ಮಹಾಸಾರಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧.೯೨) ಆಗತಮೇವ. ಇತಿ ಥೇರೇ ರಞ್ಞೋ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇನ್ತೇ ರಞ್ಞೋ ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಾನಂ ಸಾಟಕಾನಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಆಹರಿಯಿತ್ಥ. ರಾಜಾ ತತೋ ಪಞ್ಚ ಸಾಟಕಸತಾನಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ದೇವೀಸತಾನಂ ಅದಾಸಿ. ತಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ತೇ ಸಾಟಕೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಸಯಂ ಪುರಾಣಸಾಟಕೇಯೇವ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಪಾತರಾಸಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಂಸು.

ರಾಜಾ ‘‘ಮಯಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಾ ಸಾಟಕಾ ದಾಪಿತಾ, ಕಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ತೇ ಅಪಾರುಪಿತ್ವಾವ ಆಗತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ದೇವ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ತೇ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ದಿನ್ನಾ’’ತಿ. ‘‘ಆನನ್ದತ್ಥೇರೇನ ಸಬ್ಬೇ ಗಹಿತಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ತಿಚೀವರಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ದುಸ್ಸವಣಿಜ್ಜಂ ಮಞ್ಞೇ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಅತಿಬಹೂ ತೇನ ಸಾಟಕಾ ಗಹಿತಾ’’ತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಪರಿವೇಣಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಅಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಘರೇ ಇತ್ಥಿಯೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ ವಾ ಸುಣನ್ತಿ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಗಹೇತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಸೋತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಸುಣನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ತಾ ಸುಣನ್ತಿಯೇವ, ಉದಾಹು ತುಮ್ಹಾಕಂ ನಿವಾಸನಂ ವಾ ಪಾರುಪನಂ ವಾ ದದನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ತಾ ಅಜ್ಜ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಾನಿ ಪಞ್ಚ ಸಾಟಕಸತಾನಿ ಅದಂಸೂ’’ತಿ. ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಗಹಿತಾನಿ ತಾನಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ, ಸತ್ಥಾರಾ ತಿಚೀವರಮೇವ ಅನುಞ್ಞಾತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಿಚೀವರಮೇವ ಪರಿಭೋಗಸೀಸೇನ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಪನ ಅವಾರಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ಮಯಾಪಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಜಿಣ್ಣಚೀವರಿಕಾನಂ ದಾತುಂ ತೇ ಸಾಟಕಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಸಾಟಕೇ ಲಭಿತ್ವಾ ಪೋರಾಣಚೀವರಾನಿ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಪೋರಾಣಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಪೋರಾಣಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಅನ್ತರವಾಸಕಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಪೋರಾಣಅನ್ತರವಾಸಕಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಪೋರಾಣಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಭುಮ್ಮತ್ಥರಣಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಪೋರಾಣಭುಮ್ಮತ್ಥರಣಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಪಾದಪುಞ್ಛನಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಪೋರಾಣಪಾದಪುಞ್ಛನಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನಾಮ ವಿನಿಪಾತೇತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪೋರಾಣಪಾದಪುಞ್ಛನಂ ವಾಸಿಯಾ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಯ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸೇನಾಸನೇಸು ಮತ್ತಿಕಾಲೇಪನಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಿನ್ನಂ ಯಾವ ಪಾದಪುಞ್ಛನಾಪಿ ನಸ್ಸಿತುಂ ನ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ದಿನ್ನಂ ನಸ್ಸಿತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ಪರಿಭೋಗಮೇವ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ರಾಜಾ ತುಟ್ಠೋ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಇತರಾನಿಪಿ ಗೇಹೇ ಠಪಿತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಸಾಟಕಸತಾನಿ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಸುತ್ವಾ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಥೇರೋ ಪಠಮಲದ್ಧಾನಿ ಪಞ್ಚ ಸಾಟಕಸತಾನಿ ಜಿಣ್ಣಚೀವರಿಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅದಾಸಿ. ಥೇರಸ್ಸ ಪನ ಪಞ್ಚಮತ್ತಾನಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸತಾನಿ, ತೇಸು ಏಕೋ ದಹರಭಿಕ್ಖು ಥೇರಸ್ಸ ಬಹೂಪಕಾರೋ ಪರಿವೇಣಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜತಿ, ಪಾನೀಯಪರಿಭೋಜನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತಿ, ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಮುಖೋದಕಂ ನ್ಹಾನೋದಕಂ ದೇತಿ, ವಚ್ಚಕುಟಿಜನ್ತಾಘರಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಜಗ್ಗತಿ, ಹತ್ಥಪರಿಕಮ್ಮಪಾದಪರಿಕಮ್ಮಪಿಟ್ಠಿಪರಿಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಕರೋತಿ. ಥೇರೋ ಪಚ್ಛಾ ಲದ್ಧಾನಿ ಪಞ್ಚ ಸಾಟಕಸತಾನಿ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಬಹೂಪಕಾರೋ’’ತಿ ಯುತ್ತವಸೇನ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಸ್ಸೇವ ಅದಾಸಿ. ಸೋಪಿ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸಾಟಕೇ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಅದಾಸಿ.

ಏವಂ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಲದ್ಧಸಾಟಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಾಟಕೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ರಜಿತ್ವಾ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಾನಿ ಕಾಸಾಯಾನಿ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಚ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಚ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಮುಖೋಲೋಕನದಾನಂ ನಾಮ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಾನಂ ಮುಖೋಲೋಕನದಾನಂ ನಾಮ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಧಮ್ಮಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕತ್ಥೇರೇನ ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಾನಂ ಸಾಟಕಾನಂ ಪಞ್ಚ ಸತಾನಿ ಏಕಸ್ಸೇವ ದಹರಭಿಕ್ಖುನೋ ದಿನ್ನಾನಿ, ಸೋ ಪನ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧೇ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅದಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನನ್ದೋ ಮುಖೋಲೋಕನಭಿಕ್ಖಂ ದೇತಿ, ಸೋ ಪನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖು ಬಹೂಪಕಾರೋ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪಕಾರಸ್ಸ ಉಪಕಾರವಸೇನ ಗುಣವಸೇನ ಯುತ್ತವಸೇನ ‘ಉಪಕಾರಸ್ಸ ನಾಮ ಪಚ್ಚುಪಕಾರೋ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’ತಿ ಕತಞ್ಞುಕತವೇದಿಭಾವೇನ ಅದಾಸಿ. ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪಕಾರಾನಞ್ಞೇವ ಪಚ್ಚುಪಕಾರಂ ಕರಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸೀಹೋ ಹುತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಗುಹಾಯಂ ವಸತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಗುಹಾಯ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಪಾದಂ ಓಲೋಕೇಸಿ, ತಂ ಪನ ಪಬ್ಬತಪಾದಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಹಾಸರೋ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಉನ್ನತಟ್ಠಾನೇ ಉಪರಿಥದ್ಧಕದ್ದಮಪಿಟ್ಠೇ ಮುದೂನಿ ಹರಿತತಿಣಾನಿ ಜಾಯಿಂಸು. ಸಸಕಾ ಚೇವ ಹರಿಣಾದಯೋ ಚ ಸಲ್ಲಹುಕಮಿಗಾ ಕದ್ದಮಮತ್ಥಕೇ ವಿಚರನ್ತಾ ತಾನಿ ಖಾದನ್ತಿ. ತಂ ದಿವಸಮ್ಪಿ ಏಕೋ ಮಿಗೋ ತಾನಿ ಖಾದನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ಸೀಹೋ ‘‘ತಂ ಮಿಗಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಸೀಹವೇಗೇನ ಪಕ್ಖನ್ದಿ, ಮಿಗೋ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ವಿರವನ್ತೋ ಪಲಾಯಿ. ಸೀಹೋ ವೇಗಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಕಲಲಪಿಟ್ಠೇ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಓಸೀದಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗನ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದಾ ಥಮ್ಭಾ ವಿಯ ಓಸೀದಿತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ನಿರಾಹಾರೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಏಕೋ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಗೋಚರಪ್ಪಸುತೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಯೇನ ಪಲಾಯಿ. ಸೀಹೋ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಸಿಙ್ಗಾಲ, ಮಾ ಪಲಾಯಿ, ಅಹಂ ಕಲಲೇ ಲಗ್ಗೋ, ಜೀವಿತಂ ಮೇ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ತಂ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯಂ, ಉದ್ಧಟೋ ಪನ ಮಂ ಖಾದೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಭಾಯಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ನಾಹಂ ತಂ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಹನ್ತಂ ಪನ ತೇ ಗುಣಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏಕೇನುಪಾಯೇನ ಮಂ ಉದ್ಧರಾಹೀ’’ತಿ. ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ತಸ್ಸ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚತುನ್ನಂ ಪಾದಾನಂ ಸಮನ್ತಾ ಕಲಲೇ ಅಪನೇತ್ವಾ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಪಾದಾನಂ ಚತಸ್ಸೋ ಮಾತಿಕಾ ಖಣಿತ್ವಾ ಉದಕಾಭಿಮುಖಂ ಅಕಾಸಿ, ಉದಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಲಲಂ ಮುದುಂ ಅಕಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಉದರನ್ತರಂ ಅತ್ತನೋ ಸೀಸಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ವಾಯಾಮಂ ಕರೋಹಿ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸೀಸೇನ ಉದರಂ ಪಹರಿ. ಸೀಹೋ ವೇಗಂ ಜನೇತ್ವಾ ಕಲಲಾ ಉಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಥಲೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ಮುಹುತ್ತಂ ವಿಸ್ಸಮಿತ್ವಾ ಸರಂ ಓರುಯ್ಹ ಕದ್ದಮಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ದರಥಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಮಹಿಂಸಂ ವಧಿತ್ವಾ ದಾಠಾಹಿ ಓವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಉಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಖಾದ, ಸಮ್ಮಾ’’ತಿ ಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ ಪುರತೋ ಠಪೇತ್ವಾ ತೇನ ಖಾದಿತೇ ಪಚ್ಛಾ ಅತ್ತನಾ ಖಾದಿ. ಪುನ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಏಕಂ ಮಂಸಪೇಸಿಂ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿ. ‘‘ಇದಂ ಕಿಮತ್ಥಾಯ, ಸಮ್ಮಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಾಸೀ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸಾ ಭಾಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೀಹೋ ‘‘ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಸೀಹಿಯಾ ಅತ್ಥಾಯ ಮಂಸಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ, ಸಮ್ಮ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಬ್ಬತಮುದ್ಧನಿ ಠತ್ವಾ ಸಖಿಯಾ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಖಾದಾಪೇತ್ವಾ ಸಿಙ್ಗಾಲಞ್ಚ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇದಾನಿ ಅಹಂ ತುಮ್ಹೇ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ನೇತ್ವಾ ಗುಹಾಯ ದ್ವಾರೇ ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಗುಹಾಯ ವಸಾಪೇಸಿ. ತೇ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಗೋಚರಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಸೀಹಿಞ್ಚ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಿಙ್ಗಾಲೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾನಾಮಿಗೇ ವಧಿತ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ತತ್ಥೇವ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಇತರಾಸಮ್ಪಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ.

ಏವಂ ಕಾಲೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಸೀಹೀ ದ್ವೇ ಪುತ್ತೇ ವಿಜಾಯಿ, ಸಿಙ್ಗಾಲೀಪಿ ದ್ವೇ ಪುತ್ತೇ ವಿಜಾಯಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿಂಸು. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸೀಹಿಯಾ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಸೀಹೋ ಸಿಙ್ಗಾಲಞ್ಚ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಞ್ಚ ಸಿಙ್ಗಾಲಪೋತಕೇ ಚ ಅತಿವಿಯ ಪಿಯಾಯತಿ, ನೂನಮಸ್ಸ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ಥವೋ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ಸಿನೇಹಂ ಕರೋತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಪೀಳೇತ್ವಾ ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಇತೋ ಪಲಾಪೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸಾ ಸೀಹಸ್ಸ ಸಿಙ್ಗಾಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗೋಚರಾಯ ಗತಕಾಲೇ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಂ ಪೀಳೇಸಿ ತಜ್ಜೇಸಿ ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವಸತಿ, ನ ಪಲಾಯಸೀ’’ತಿ? ಪುತ್ತಾಪಿಸ್ಸಾ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಪುತ್ತೇ ತಥೇವ ತಜ್ಜಯಿಂಸು. ಸಿಙ್ಗಾಲೀ ತಮತ್ಥಂ ಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ಸೀಹಸ್ಸ ವಚನೇನ ಏತಾಯ ಏವಂ ಕತಭಾವಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾಮ, ಚಿರಂ ವಸಿಮ್ಹಾ, ನಾಸಾಪೇಯ್ಯಾಪಿ ನೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಸನಟ್ಠಾನಮೇವ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸೀಹಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಿ, ಚಿರಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿವುತ್ಥಂ, ಅತಿಚಿರಂ ವಸನ್ತಾ ನಾಮ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕನ್ತಕಾಲೇ ಸೀಹೀ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಂ ವಿಹೇಠೇತಿ ‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಕಸ್ಮಾ ವಸಥ, ಪಲಾಯಥಾ’ತಿ ತಜ್ಜೇತಿ, ಸೀಹಪೋತಕಾಪಿ ಸಿಙ್ಗಾಲಪೋತಕೇ ತಜ್ಜೇನ್ತಿ. ಯೋ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾಸಂ ನ ರೋಚೇತಿ, ತೇನ ಸೋ ‘ಯಾಹೀ’ತಿ ನೀಹರಿತಬ್ಬೋವ, ವಿಹೇಠನಂ ನಾಮ ಕಿಮತ್ಥಿಯ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩. ‘‘ಯೇನ ಕಾಮಂ ಪಣಾಮೇತಿ, ಧಮ್ಮೋ ಬಲವತಂ ಮಿಗೀ;

ಉನ್ನದನ್ತೀ ವಿಜಾನಾಹಿ, ಜಾತಂ ಸರಣತೋ ಭಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಯೇನ ಕಾಮಂ ಪಣಾಮೇತಿ, ಧಮ್ಮೋ ಬಲವತನ್ತಿ ಬಲವಾ ನಾಮ ಇಸ್ಸರೋ ಅತ್ತನೋ ಸೇವಕಂ ಯೇನ ದಿಸಾಭಾಗೇನ ಇಚ್ಛತಿ, ತೇನ ದಿಸಾಭಾಗೇನ ಸೋ ಪಣಾಮೇತಿ ನೀಹರತಿ. ಏಸ ಧಮ್ಮೋ ಬಲವತಂ ಅಯಂ ಇಸ್ಸರಾನಂ ಸಭಾವೋ ಪವೇಣಿಧಮ್ಮೋವ, ತಸ್ಮಾ ಸಚೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಾಸಂ ನ ರೋಚೇಥ, ಉಜುಕಮೇವ ನೋ ನೀಹರಥ, ವಿಹೇಠನೇನ ಕೋ ಅತ್ಥೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಮಿಗೀತಿ ಸೀಹಂ ಆಲಪತಿ. ಸೋ ಹಿ ಮಿಗರಾಜತಾಯ ಮಿಗಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಮಿಗೀ. ಉನ್ನದನ್ತೀತಿಪಿ ತಮೇವ ಆಲಪತಿ. ಸೋ ಹಿ ಉನ್ನತಾನಂ ದನ್ತಾನಂ ಅತ್ಥಿತಾಯ ಉನ್ನತಾ ದನ್ತಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಉನ್ನದನ್ತೀ. ‘‘ಉನ್ನತದನ್ತೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋಯೇವ. ವಿಜಾನಾಹೀತಿ ‘‘ಏಸ ಇಸ್ಸರಾನಂ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಏವಂ ಜಾನಾಹಿ. ಜಾತಂ ಸರಣತೋ ಭಯನ್ತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ತುಮ್ಹೇ ಪತಿಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಸರಣಂ, ತುಮ್ಹಾಕಞ್ಞೇವ ಸನ್ತಿಕಾ ಭಯಂ ಜಾತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಮೇವ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ದೀಪೇತಿ.

ಅಪರೋ ನಯೋ – ತವ ಮಿಗೀ ಸೀಹೀ ಉನ್ನದನ್ತೀಮಮ ಪುತ್ತದಾರಂ ತಜ್ಜೇನ್ತೀ ಯೇನ ಕಾಮಂ ಪಣಾಮೇತಿ, ಯೇನ ಯೇನಾಕಾರೇನ ಇಚ್ಛತಿ, ತೇನ ಪಣಾಮೇತಿ ಪವತ್ತತಿ, ವಿಹೇಠೇತಿಪಿ ಪಲಾಪೇತಿಪಿ, ಏವಂ ತ್ವಂ ವಿಜಾನಾಹಿ, ತತ್ಥ ಕಿಂ ಸಕ್ಕಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಕಾತುಂ. ಧಮ್ಮೋ ಬಲವತಂ ಏಸ ಬಲವನ್ತಾನಂ ಸಭಾವೋ, ಇದಾನಿ ಮಯಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮ. ಕಸ್ಮಾ? ಜಾತಂ ಸರಣತೋ ಭಯನ್ತಿ.

ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸೀಹೋ ಸೀಹಿಂ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಕಾಲೇ ಮಮ ಗೋಚರತ್ಥಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಇಮಿನಾ ಸಿಙ್ಗಾಲೇನ ಇಮಾಯ ಚ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗತಭಾವಂ ಸರಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಸರಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಜಾನಾಸಿ ಪನ ಮಯ್ಹಂ ಸತ್ತಾಹಂ ಅನಾಗಮನಸ್ಸ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಜಾನಾಮಿ, ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಭದ್ದೇ, ಅಹಂ ‘ಏಕಂ ಮಿಗಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ಕಲಲೇ ಲಗ್ಗೋ, ತತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಸತ್ತಾಹಂ ನಿರಾಹಾರೋ ಅಟ್ಠಾಸಿಂ, ಸ್ವಾಹಂ ಇಮಂ ಸಿಙ್ಗಾಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಿತಂ ಲಭಿಂ, ಅಯಂ ಮೇ ಜೀವಿತದಾಯಕೋ ಸಹಾಯೋ. ಮಿತ್ತಧಮ್ಮೇ ಠಾತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಹಿ ಮಿತ್ತೋ ದುಬ್ಬಲೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಸ್ಸ ಚ ಸಹಾಯಿಕಾಯ ಚ ಪುತ್ತಕಾನಞ್ಚ ಏವರೂಪಂ ಅವಮಾನಂ ಮಾ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸೀಹೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೪. ‘‘ಅಪಿ ಚೇಪಿ ದುಬ್ಬಲೋ ಮಿತ್ತೋ, ಮಿತ್ತಧಮ್ಮೇಸು ತಿಟ್ಠತಿ;

ಸೋ ಞಾತಕೋ ಚ ಬನ್ಧು ಚ, ಸೋ ಮಿತ್ತೋ ಸೋ ಚ ಮೇ ಸಖಾ;

ದಾಠಿನಿ ಮಾತಿಮಞ್ಞಿತ್ಥೋ, ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಮಮ ಪಾಣದೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಪಿ ಚೇಪೀತಿ ಏಕೋ ಅಪಿಸದ್ದೋ ಅನುಗ್ಗಹತ್ಥೋ, ಏಕೋ ಸಮ್ಭಾವನತ್ಥೋ. ತತ್ರಾಯಂ ಯೋಜನಾ – ದುಬ್ಬಲೋಪಿ ಚೇ ಮಿತ್ತೋ ಮಿತ್ತಧಮ್ಮೇಸು ಅಪಿ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸಚೇ ಠಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಸೋ ಞಾತಕೋ ಚ ಬನ್ಧು ಚ, ಸೋ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತತಾಯ ಮಿತ್ತೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಸಹಾಯಟ್ಠೇನ ಸಖಾ. ದಾಠಿನಿ ಮಾತಿಮಞ್ಞಿತ್ಥೋತಿ, ಭದ್ದೇ, ದಾಠಾಸಮ್ಪನ್ನೇ ಸೀಹಿ ಮಾ ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಂ ವಾ ಸಹಾಯಿಂ ವಾ ಅತಿಮಞ್ಞಿ, ಅಯಞ್ಹಿ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಮಮ ಪಾಣದೋತಿ.

ಸಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸಿಙ್ಗಾಲಿಂ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಪುತ್ತಾಯ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿ. ಸೀಹಪೋತಕಾಪಿ ಸಿಙ್ಗಾಲಪೋತಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳಮಾನಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಕಾಲೇಪಿ ಮಿತ್ತಭಾವಂ ಅಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ವಸಿಂಸು. ತೇಸಂ ಕಿರ ಸತ್ತಕುಲಪರಿವಟ್ಟೇ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನಾ ಮೇತ್ತಿ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕೇಚಿ ಸೋತಾಪನ್ನಾ, ಕೇಚಿ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ಕೇಚಿ ಅನಾಗಾಮಿನೋ, ಕೇಚಿ ಅರಹನ್ತೋ ಅಹೇಸುಂ. ‘‘ತದಾ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೀಹೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಗುಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಸತ್ತಮಾ.

[೧೫೮] ೮. ಸುಹನುಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ನಯಿದಂ ವಿಸಮಸೀಲೇನಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದ್ವೇ ಚಣ್ಡಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಮಯೇ ಜೇತವನೇಪಿ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಚಣ್ಡೋ ಅಹೋಸಿ ಫರುಸೋ ಸಾಹಸಿಕೋ ಜನಪದೇಪಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಜಾನಪದೋ ಭಿಕ್ಖು ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಜೇತವನಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಸಾಮಣೇರಾ ಚೇವ ದಹರಭಿಕ್ಖೂ ಚ ತಸ್ಸ ಚಣ್ಡಭಾವಂ ಜಾನನ್ತಿ. ‘‘ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಣ್ಡಾನಂ ಕಲಹಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಕುತೂಹಲೇನ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಜೇತವನವಾಸಿಕಸ್ಸ ಪರಿವೇಣಂ ಪಹಿಣಿಂಸು. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಚಣ್ಡಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ದಿಸ್ವಾವ ಪಿಯಸಂವಾಸಂ ಸಂಸನ್ದಿಂಸು ಸಮಿಂಸು, ಹತ್ಥಪಾದಪಿಟ್ಠಿಸಮ್ಬಾಹನಾದೀನಿ ಅಕಂಸು. ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಚಣ್ಡಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಉಪರಿ ಚಣ್ಡಾ ಫರುಸಾ ಸಾಹಸಿಕಾ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪನ ಉಭೋಪಿ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಪಿಯಸಂವಾಸಾ ಜಾತಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇತೇ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಚಣ್ಡಾ ಫರುಸಾ ಸಾಹಸಿಕಾ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪನ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಪಿಯಸಂವಾಸಾ ಚ ಅಹೇಸು’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬತ್ಥಸಾಧಕೋ ಅತ್ಥಧಮ್ಮಾನುಸಾಸಕೋ ಅಮಚ್ಚೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಪನ ರಾಜಾ ಥೋಕಂ ಧನಲೋಭಪಕತಿಕೋ, ತಸ್ಸ ಮಹಾಸೋಣೋ ನಾಮ ಕೂಟಅಸ್ಸೋ ಅತ್ಥಿ. ಅಥ ಉತ್ತರಾಪಥಕಾ ಅಸ್ಸವಾಣಿಜಾ ಪಞ್ಚ ಅಸ್ಸಸತಾನಿ ಆನೇಸುಂ, ಅಸ್ಸಾನಂ ಆಗತಭಾವಂ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಪನ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಸ್ಸೇ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಮೂಲಂ ಅಪರಿಹಾಪೇತ್ವಾ ದಾಪೇಸಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಪರಿಹಾಯಮಾನೋ ಅಞ್ಞಂ ಅಮಚ್ಚಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಅಸ್ಸೇ ಅಗ್ಘಾಪೇಹಿ, ಅಗ್ಘಾಪೇನ್ತೋ ಚ ಪಠಮಂ ಮಹಾಸೋಣಂ ಯಥಾ ತೇಸಂ ಅಸ್ಸಾನಂ ಅನ್ತರಂ ಪವಿಸತಿ, ತಥಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸೇ ಡಂಸಾಪೇತ್ವಾ ವಣಿತೇ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ದುಬ್ಬಲಕಾಲೇ ಮೂಲಂ ಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸೇ ಅಗ್ಘಾಪೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ.

ಅಸ್ಸವಾಣಿಜಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಹುತ್ವಾ ತೇನ ಕತಕಿರಿಯಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತುಮ್ಹಾಕಂ ನಗರೇ ಕೂಟಅಸ್ಸೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಸಾಮಿ, ಸುಹನು ನಾಮ ಕೂಟಅಸ್ಸೋ ಚಣ್ಡೋ ಫರುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಪುನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ತಂ ಅಸ್ಸಂ ಆನೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ. ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಪುನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ತಂ ಕೂಟಸ್ಸಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛಿಂಸು. ರಾಜಾ ‘‘ಅಸ್ಸವಾಣಿಜಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಸೀಹಪಞ್ಜರಂ ಉಗ್ಘಾಟೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಮಹಾಸೋಣಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ಅಸ್ಸವಾಣಿಜಾಪಿ ಮಹಾಸೋಣಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸುಹನುಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸುಂ. ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪತ್ವಾ ಸರೀರಾನಿ ಲೇಹನ್ತಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಅಟ್ಠಂಸು. ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಪಸ್ಸಸಿ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಕೂಟಸ್ಸಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಚಣ್ಡಾ ಫರುಸಾ ಸಾಹಸಿಕಾ, ಅಞ್ಞೇ ಅಸ್ಸೇ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಗೇಲಞ್ಞಂ ಪಾಪೇನ್ತಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪನ ಸರೀರಂ ಲೇಹನ್ತಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಅಟ್ಠಂಸು, ಕಿಂ ನಾಮೇತ’’ನ್ತಿ? ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ನಯಿಮೇ, ಮಹಾರಾಜ, ವಿಸಮಸೀಲಾ, ಸಮಸೀಲಾ ಸಮಧಾತುಕಾ ಚ ಏತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೧೫. ‘‘ನಯಿದಂ ವಿಸಮಸೀಲೇನ, ಸೋಣೇನ ಸುಹನೂ ಸಹ;

ಸುಹನೂಪಿ ತಾದಿಸೋಯೇವ, ಯೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಸಗೋಚರೋ.

೧೬. ‘‘ಪಕ್ಖನ್ದಿನಾ ಪಗಬ್ಭೇನ, ನಿಚ್ಚಂ ಸನ್ದಾನಖಾದಿನಾ;

ಸಮೇತಿ ಪಾಪಂ ಪಾಪೇನ, ಸಮೇತಿ ಅಸತಾ ಅಸ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ನಯಿದಂ ವಿಸಮಸೀಲೇನ, ಸೋಣೇನ ಸುಹನೂ ಸಹಾತಿ ಯಂ ಇದಂ ಸುಹನು ಕೂಟಸ್ಸೋ ಸೋಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪೇಮಂ ಕರೋತಿ, ಇದಂ ನ ಅತ್ತನೋ ವಿಸಮಸೀಲೇನ, ಅಥ ಖೋ ಅತ್ತನೋ ಸಮಸೀಲೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಕರೋತಿ. ಉಭೋಪಿ ಹೇತೇ ಅತ್ತನೋ ಅನಾಚಾರತಾಯ ದುಸ್ಸೀಲತಾಯ ಸಮಸೀಲಾ ಸಮಧಾತುಕಾ. ಸುಹನೂಪಿ ತಾದಿಸೋಯೇವ, ಯೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಸಗೋಚರೋತಿ ಯಾದಿಸೋ ಸೋಣೋ, ಸುಹನುಪಿ ತಾದಿಸೋಯೇವ, ಯೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಸಗೋಚರೋ ಯಂಗೋಚರೋ ಸೋಣೋ, ಸೋಪಿ ತಂಗೋಚರೋಯೇವ. ಯಥೇವ ಹಿ ಸೋಣೋ ಅಸ್ಸಗೋಚರೋ ಅಸ್ಸೇ ಡಂಸೇನ್ತೋವ ಚರತಿ, ತಥಾ ಸುಹನುಪಿ. ಇಮಿನಾ ನೇಸಂ ಸಮಾನಗೋಚರತಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ತೇ ಪನ ಆಚಾರಗೋಚರೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪಕ್ಖನ್ದಿನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಪಕ್ಖನ್ದಿನಾತಿ ಅಸ್ಸಾನಂ ಉಪರಿ ಪಕ್ಖನ್ದನಸೀಲೇನ ಪಕ್ಖನ್ದನಗೋಚರೇನ. ಪಗಬ್ಭೇನಾತಿ ಕಾಯಪಾಗಬ್ಭಿಯಾದಿಸಮನ್ನಾಗತೇನ ದುಸ್ಸೀಲೇನ. ನಿಚ್ಚಂ ಸನ್ದಾನಖಾದಿನಾತಿ ಸದಾ ಅತ್ತನೋ ಬನ್ಧನಯೋತ್ತಂ ಖಾದನಸೀಲೇನ ಖಾದನಗೋಚರೇನ ಚ. ಸಮೇತಿ ಪಾಪಂ ಪಾಪೇನಾತಿ ಏತೇಸು ಅಞ್ಞತರೇನ ಪಾಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಪಾಪಂ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಸಮೇತಿ. ಅಸತಾ ಅಸನ್ತಿ ಏತೇಸು ಅಞ್ಞತರೇನ ಅಸತಾ ಅನಾಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಸಹ ಇತರಸ್ಸ ಅಸಂ ಅಸಾಧುಕಮ್ಮಂ ಸಮೇತಿ, ಗೂಥಾದೀನಿ ವಿಯ ಗೂಥಾದೀಹಿ ಏಕತೋ ಸಂಸನ್ದತಿ ಸದಿಸಂ ನಿಬ್ಬಿಸೇಸಮೇವ ಹೋತೀತಿ.

ಏವಂ ವತ್ವಾ ಚ ಪನ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ರಞ್ಞಾ ನಾಮ ಅತಿಲುದ್ಧೇನ ನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಪರಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ನಾಮ ನಾಸೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಓವದಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸೇ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಭೂತಮೇವ ಮೂಲಂ ದಾಪೇಸಿ. ಅಸ್ಸವಾಣಿಜಾ ಯಥಾಸಭಾವಮೇವ ಮೂಲಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಅಗಮಂಸು. ರಾಜಾಪಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ದ್ವೇ ಅಸ್ಸಾ ಇಮೇ ದ್ವೇ ದುಟ್ಠಭಿಕ್ಖೂ ಅಹೇಸುಂ, ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ, ಪಣ್ಡಿತಾಮಚ್ಚೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸುಹನುಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಅಟ್ಠಮಾ.

[೧೫೯] ೯. ಮೋರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಉದೇತಯಂ ಚಕ್ಖುಮಾ ಏಕರಾಜಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ನೀತೋ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು, ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ದಿಸ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಏಕಂ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಸರೀರಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಮಾತುಗಾಮೋ ನಾಮ ಕಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಚಿತ್ತಂ ನಾಲುಳೇಸ್ಸತಿ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾನಮ್ಪಿ ಹಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಅಸಮುದಾಚಿಣ್ಣಕಿಲೇಸಾ ಓಕಾಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಖಣೇನೇವ ಸಮುದಾಚರಿಂಸು. ವಿಸುದ್ಧಾಪಿ ಸತ್ತಾ ಸಂಕಿಲಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಉತ್ತಮಯಸಸಮಙ್ಗಿನೋಪಿ ಆಯಸಕ್ಯಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ, ಪಗೇವ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಮೋರಯೋನಿಯಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಣ್ಡಕಾಲೇಪಿ ಕಣಿಕಾರಮಕುಳವಣ್ಣಅಣ್ಡಕೋಸೋ ಹುತ್ವಾ ಅಣ್ಡಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಅಹೋಸಿ ದಸ್ಸನೀಯೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ಪಕ್ಖಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಸುರತ್ತರಾಜಿವಿರಾಜಿತೋ, ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತಂ ರಕ್ಖನ್ತೋ ತಿಸ್ಸೋ ಪಬ್ಬತರಾಜಿಯೋ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಚತುತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬತರಾಜಿಯಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದಣ್ಡಕಹಿರಞ್ಞಪಬ್ಬತತಲೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸೋ ಪಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸೂರಿಯಂ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗೋಚರಭೂಮಿಯಂ ರಕ್ಖಾವರಣತ್ಥಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಮನ್ತಂ ಬನ್ಧನ್ತೋ ‘‘ಉದೇತಯ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ.

೧೭. ‘‘ಉದೇತಯಂ ಚಕ್ಖುಮಾ ಏಕರಾಜಾ,

ಹರಿಸ್ಸವಣ್ಣೋ ಪಥವಿಪ್ಪಭಾಸೋ;

ತಂ ತಂ ನಮಸ್ಸಾಮಿ ಹರಿಸ್ಸವಣ್ಣಂ ಪಥವಿಪ್ಪಭಾಸಂ,

ತಯಾಜ್ಜ ಗುತ್ತಾ ವಿಹರೇಮು ದಿವಸ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಉದೇತೀತಿ ಪಾಚೀನಲೋಕಧಾತುತೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ಚಕ್ಖುಮಾತಿ ಸಕಲಚಕ್ಕವಾಳವಾಸೀನಂ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ಚಕ್ಖುಪಟಿಲಾಭಕರಣೇನ ಯಂ ತೇನ ತೇಸಂ ದಿನ್ನಂ ಚಕ್ಖು, ತೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಚಕ್ಖುಮಾ. ಏಕರಾಜಾತಿ ಸಕಲಚಕ್ಕವಾಳೇ ಆಲೋಕಕರಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಸೇಟ್ಠವಿಸಿಟ್ಠಟ್ಠೇನ ಏಕರಾಜಾ. ಹರಿಸ್ಸವಣ್ಣೋತಿ ಹರಿಸಮಾನವಣ್ಣೋ, ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಥವಿಪ್ಪಭಾಸೋತಿ ಪಥವಿಯಾ ಪಭಾಸೋ. ತಂ ತಂ ನಮಸ್ಸಾಮೀತಿ ತಸ್ಮಾ ತಂ ಏವರೂಪಂ ಭವನ್ತಂ ನಮಸ್ಸಾಮಿ ವನ್ದಾಮಿ. ತಯಾಜ್ಜ ಗುತ್ತಾ ವಿಹರೇಮು ದಿವಸನ್ತಿ ತಯಾ ಅಜ್ಜ ರಕ್ಖಿತಾ ಗೋಪಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಇಮಂ ದಿವಸಂ ಚತುಇರಿಯಾಪಥವಿಹಾರೇನ ಸುಖಂ ವಿಹರೇಯ್ಯಾಮ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಸೂರಿಯಂ ನಮಸ್ಸಿತ್ವಾ ದುತಿಯಗಾಥಾಯ ಅತೀತೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಬುದ್ಧೇ ಚೇವ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಚ ನಮಸ್ಸತಿ.

‘‘ಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವೇದಗೂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇ, ತೇ ಮೇ ನಮೋ ತೇ ಚ ಮಂ ಪಾಲಯನ್ತು;

ನಮತ್ಥು ಬುದ್ಧಾನಂ ನಮತ್ಥು ಬೋಧಿಯಾ, ನಮೋ ವಿಮುತ್ತಾನಂ ನಮೋ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ;

ಇಮಂ ಸೋ ಪರಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ, ಮೋರೋ ಚರತಿ ಏಸನಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ಯೇ ಬಾಹಿತಪಾಪಾ ವಿಸುದ್ಧಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ. ವೇದಗೂತಿ ವೇದಾನಂ ಪಾರಂ ಗತಾತಿಪಿ ವೇದಗೂ, ವೇದೇಹಿ ಪಾರಂ ಗತಾತಿಪಿ ವೇದಗೂ. ಇಧ ಪನ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖತಾಸಙ್ಖತಧಮ್ಮೇ ವಿದಿತೇ ಪಾಕಟೇ ಕತ್ವಾ ಗತಾತಿ ವೇದಗೂ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇ’’ತಿ. ಸಬ್ಬೇ ಖನ್ಧಾಯತನಧಾತುಧಮ್ಮೇ ಸಲಕ್ಖಣಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣವಸೇನ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣಸ್ಸ ವಿದಿತೇ ಪಾಕಟೇ ಕತ್ವಾ ಗತಾ, ತಿಣ್ಣಂ ಮಾರಾನಂ ಮತ್ಥಕಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ದಸಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ಉನ್ನಾದೇತ್ವಾ ಬೋಧಿತಲೇ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪತ್ವಾ ಸಂಸಾರಂ ವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇ ಮೇ ನಮೋತಿ ತೇ ಮಮ ಇಮಂ ನಮಕ್ಕಾರಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ತು. ತೇ ಚ ಮಂ ಪಾಲಯನ್ತೂತಿ ಏವಂ ಮಯಾ ನಮಸ್ಸಿತಾ ಚ ತೇ ಭಗವನ್ತೋ ಮಂ ಪಾಲೇನ್ತು ರಕ್ಖನ್ತು ಗೋಪೇನ್ತು. ನಮತ್ಥು ಬುದ್ಧಾನಂ ನಮತ್ಥು ಬೋಧಿಯಾ, ನಮೋ ವಿಮುತ್ತಾನಂ ನಮೋ ವಿಮುತ್ತಿಯಾತಿ ಅಯಂ ಮಮ ನಮಕ್ಕಾರೋ ಅತೀತಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾನಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅತ್ಥು, ತೇಸಞ್ಞೇವ ಚತೂಸು ಚ ಮಗ್ಗೇಸು ಚತೂಸು ಫಲೇಸು ಞಾಣಸಙ್ಖಾತಾಯ ಬೋಧಿಯಾ ಅತ್ಥು, ತಥಾ ತೇಸಞ್ಞೇವ ಅರಹತ್ತಫಲವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಾನಂ ಅತ್ಥು, ಯಾ ಚ ನೇಸಂ ತದಙ್ಗವಿಮುತ್ತಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿಮುತ್ತಿ ಸಮುಚ್ಛೇದವಿಮುತ್ತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿಮುತ್ತಿ ನಿಸ್ಸರಣವಿಮುತ್ತೀತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಾ ವಿಮುತ್ತಿ, ತಸ್ಸಾ ನೇಸಂ ವಿಮುತ್ತಿಯಾಪಿ ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ನಮಕ್ಕಾರೋ ಅತ್ಥೂತಿ. ‘‘ಇಮಂ ಸೋ ಪರಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ, ಮೋರೋ ಚರತಿ ಏಸನಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ಪದದ್ವಯಂ ಸತ್ಥಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಆಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಮೋರೋ ಇಮಂ ಪರಿತ್ತಂ ಇಮಂ ರಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗೋಚರಭೂಮಿಯಂ ಪುಪ್ಫಫಲಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ನಾನಪ್ಪಕಾರಾಯ ಏಸನಾಯ ಚರತಿ.

ಏವಂ ದಿವಸಂ ಚರಿತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಙ್ಗತಂ ಸೂರಿಯಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನೇ ರಕ್ಖಾವರಣತ್ಥಾಯ ಪುನ ಬ್ರಹ್ಮಮನ್ತಂ ಬನ್ಧನ್ತೋ ‘‘ಅಪೇತಯ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ.

೧೮. ‘‘ಅಪೇತಯಂ ಚಕ್ಖುಮಾ ಏಕರಾಜಾ, ಹರಿಸ್ಸವಣ್ಣೋ ಪಥವಿಪ್ಪಭಾಸೋ;

ತಂ ತಂ ನಮಸ್ಸಾಮಿ ಹರಿಸ್ಸವಣ್ಣಂ ಪಥವಿಪ್ಪಭಾಸಂ, ತಯಾಜ್ಜ ಗುತ್ತಾ ವಿಹರೇಮು ರತ್ತಿಂ.

‘‘ಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವೇದಗೂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇ, ತೇ ಮೇ ನಮೋ ತೇ ಚ ಮಂ ಪಾಲಯನ್ತು;

ನಮತ್ಥು ಬುದ್ಧಾನಂ ನಮತ್ಥು ಬೋಧಿಯಾ, ನಮೋ ವಿಮುತ್ತಾನಂ ನಮೋ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ;

ಇಮಂ ಸೋ ಪರಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ, ಮೋರೋ ವಾಸಮಕಪ್ಪಯೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಪೇತೀತಿ ಅಪಯಾತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಇಮಂ ಸೋ ಪರಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ, ಮೋರೋ ವಾಸಮಕಪ್ಪಯೀತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಆಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಮೋರೋ ಇಮಂ ಪರಿತ್ತಂ ಇಮಂ ರಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪಯಿತ್ಥ, ತಸ್ಸ ರತ್ತಿಂ ವಾ ದಿವಾ ವಾ ಇಮಸ್ಸ ಪರಿತ್ತಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ನೇವ ಭಯಂ, ನ ಲೋಮಹಂಸೋ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥೇಕೋ ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ಅವಿದೂರೇ ನೇಸಾದಗಾಮವಾಸೀ ನೇಸಾದೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ವಿಚರನ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ದಣ್ಡಕಹಿರಞ್ಞಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಖೇಮಾ ನಾಮ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ದೇವೀ ಸುಪಿನೇನ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಮೋರಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ, ದೇವ, ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಸ್ಸ ಮೋರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ಅಮಚ್ಚೇ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾ ಮೋರಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕತ್ಥ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನೇಸಾದಾ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ರಾಜಾ ನೇಸಾದೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಥ ಸೋ ನೇಸಾದಪುತ್ತೋ ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ದಣ್ಡಕಹಿರಞ್ಞಪಬ್ಬತೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಮೋರೋ ವಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತಂ ಮೋರಂ ಅಮಾರೇತ್ವಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾವ ಆನೇಹೀ’’ತಿ. ನೇಸಾದೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಗೋಚರಭೂಮಿಯಂ ಪಾಸೇ ಓಡ್ಡೇಸಿ. ಮೋರೇನ ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇಪಿ ಪಾಸೋ ನ ಸಞ್ಚರತಿ. ನೇಸಾದೋ ಗಣ್ಹಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ವಿಚರಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಖೇಮಾಪಿ ದೇವೀ ಪತ್ಥಿತಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ.

ರಾಜಾ ‘‘ಮೋರಂ ಮೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ದೇವೀ ಕಾಲಕತಾ’’ತಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ದಣ್ಡಕಹಿರಞ್ಞಪಬ್ಬತೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಮೋರೋ ವಸತಿ, ಯೇ ತಸ್ಸ ಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತಿ, ತೇ ಅಜರಾ ಅಮರಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಅಕ್ಖರಂ ಸುವಣ್ಣಪಟ್ಟೇ ಲಿಖಾಪೇತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಟ್ಟಂ ಮಞ್ಜೂಸಾಯ ನಿಕ್ಖಿಪಾಪೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲಕತೇ ಅಞ್ಞೋ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಪತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಟ್ಟಂ ವಾಚೇತ್ವಾ ‘‘ಅಜರೋ ಅಮರೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಂ ನೇಸಾದಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಗಹೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ತತ್ಥೇವ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಏತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಛ ರಾಜಪರಿವಟ್ಟಾ ಗತಾ. ಅಥ ಸತ್ತಮೋ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಪತ್ವಾ ಏಕಂ ನೇಸಾದಂ ಪಹಿಣಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇಪಿ ಪಾಸಸ್ಸ ಅಸಞ್ಚರಣಭಾವಂ, ಅತ್ತನೋ ಪರಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಗೋಚರಭೂಮಿಗಮನಭಾವಞ್ಚಸ್ಸ ಞತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಮೋರಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಥಾ ಹತ್ಥತಾಳಸದ್ದೇನ ನಚ್ಚತಿ, ಅಚ್ಛರಾಸದ್ದೇನ ಚ ವಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಮೋರೇನ ಪರಿತ್ತೇ ಅಕತೇ ಪಾತೋಯೇವ ಪಾಸಯಟ್ಠಿಯೋ ರೋಪೇತ್ವಾ ಪಾಸೇ ಓಡ್ಡೇತ್ವಾ ಮೋರಿಂ ವಸ್ಸಾಪೇಸಿ. ಮೋರೋ ವಿಸಭಾಗಂ ಮಾತುಗಾಮಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಕಿಲೇಸಾತುರೋ ಹುತ್ವಾ ಪರಿತ್ತಂ ಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣಿತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾಸೇ ಬಜ್ಝಿ. ಅಥ ನಂ ನೇಸಾದೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಅದಾಸಿ.