೨೨. ಮಹಾನಿಪಾತೋ

[೫೪೩] ೬. ಭೂರಿದತ್ತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ನಗರಕಣ್ಡಂ

ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರತನಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಪೋಸಥಿಕೇ ಉಪಾಸಕೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತೇ ಕಿರ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಪಾತೋವ ಉಪೋಸಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಹತ್ಥಾ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನವೇಲಾಯ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಸಭಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಆದೀಸು ಪನ ಯೇ ಆರಬ್ಭ ಧಮ್ಮಕಥಾ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತಥಾಗತಾ ಸಲ್ಲಪನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಜ್ಜ ಉಪಾಸಕೇ ಆರಬ್ಭ ಪುಬ್ಬಚರಿಯಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ ಧಮ್ಮಕಥಾ ಸಮುಟ್ಠಹಿಸ್ಸತೀತಿ ಞತ್ವಾ ಉಪಾಸಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ‘‘ಉಪೋಸಥಿಕತ್ಥ, ಉಪಾಸಕಾ’’ತಿ ಉಪಾಸಕೇ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧು, ಉಪಾಸಕಾ, ಕಲ್ಯಾಣಂ ವೋ ಕತಂ, ಅಪಿಚ ಅನಚ್ಛರಿಯಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಮಾದಿಸಂ ಬುದ್ಧಂ ಓವಾದದಾಯಕಂ ಆಚರಿಯಂ ಲಭನ್ತಾ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೇಯ್ಯಾಥ. ಪೋರಾಣಪಣ್ಡಿತಾ ಪನ ಅನಾಚರಿಯಕಾಪಿ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ಪಹಾಯ ಉಪೋಸಥಂ ಕರಿಂಸುಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಉಪರಜ್ಜಂ ದತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ರಜ್ಜಮ್ಪಿ ಮೇ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾಸಙ್ಕೋ ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ಇತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಯತ್ಥ ತೇ ರುಚ್ಚತಿ, ತತ್ಥ ವಸಿತ್ವಾ ಮಮ ಅಚ್ಚಯೇನ ಕುಲಸನ್ತಕಂ ರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪಿತರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಯಮುನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಮುನಾಯ ಚ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಚ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಚ ಅನ್ತರೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಪಟಿವಸತಿ. ತದಾ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಿಮೇ ನಾಗಭವನೇ ಏಕಾ ಮತಪತಿಕಾ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾ ಅಞ್ಞಾಸಂ ಸಪತಿಕಾನಂ ಯಸಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಕಿಲೇಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಾಗಭವನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಮುದ್ದತೀರೇ ವಿಚರನ್ತೀ ರಾಜಪುತ್ತಸ್ಸ ಪದವಲಞ್ಜಂ ದಿಸ್ವಾ ಪದಾನುಸಾರೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಅದ್ದಸ. ತದಾ ರಾಜಪುತ್ತೋ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಗತೋ ಹೋತಿ. ಸಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಟ್ಠತ್ಥರಣಞ್ಚೇವ ಸೇಸಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಚ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಇದಂ ಏಕಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ, ವೀಮಂಸಿಸ್ಸಾಮಿ ನಂ ‘ಸದ್ಧಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ನು ಖೋ ನೋ’ತಿ, ಸಚೇ ಹಿ ಸದ್ಧಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಧಿಮುತ್ತೋ, ನ ಮೇ ಅಲಙ್ಕತಸಯನಂ ಸಾದಿಯಿಸ್ಸತಿ. ಸಚೇ ಕಾಮಾಭಿರತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಮಮ ಸಯನಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ. ಅಥ ನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಇಧೇವ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ನಾಗಭವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಪುಪ್ಫಾನಿ ಚೇವ ದಿಬ್ಬಗನ್ಧೇ ಚ ಆಹರಿತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಪುಪ್ಫಸಯನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಂ ಪುಪ್ಫೂಪಹಾರಂ ಕತ್ವಾ ಗನ್ಧಚುಣ್ಣಂ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ನಾಗಭವನಮೇವ ಗತಾ.

ರಾಜಪುತ್ತೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಇಮಂ ಸಯನಂ ಸಜ್ಜಿತ’’ನ್ತಿ ಫಲಾಫಲಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹೋ ಸುಗನ್ಧಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ, ಮನಾಪಂ ವತ ಕತ್ವಾ ಸಯನಂ ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ ನ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಭಾವೇನ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಪ್ಫಸಯನೇ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೋ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನೇ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಅಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಅಗಮಾಸಿ. ನಾಗಮಾಣವಿಕಾ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಿಲಾತಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಾಮಾಧಿಮುತ್ತೋ ಏಸ, ನ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಸಕ್ಕಾ ನಂ ಗಣ್ಹಿತು’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಪುರಾಣಪುಪ್ಫಾನಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಥೇವ ನವಪುಪ್ಫಸಯನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಚಙ್ಕಮೇ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ನಾಗಭವನಮೇವ ಗತಾ. ಸೋ ತಂ ದಿವಸಮ್ಪಿ ಪುಪ್ಫಸಯನೇ ಸಯಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮಂ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಅಲಙ್ಕರೋತೀ’’ತಿ? ಸೋ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲತೋ ಅವಿದೂರೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಇತರಾಪಿ ಬಹೂ ಗನ್ಧೇ ಚೇವ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಚ ಆದಾಯ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಪುತ್ತೋ ಉತ್ತಮರೂಪಧರಂ ನಾಗಮಾಣವಿಕಂ ದಿಸ್ವಾವ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಅತ್ತಾನಂ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಯನಂ ಸಜ್ಜನಕಾಲೇ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಕಾಸಿ ತ್ವ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅಹಂ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾ, ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಸಾಮಿಕಾ ಅಸ್ಸಾಮಿಕಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಮಿ, ಅಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಸಸಾಮಿಕಾ, ಇದಾನಿ ಪನ ಅಸ್ಸಾಮಿಕಾ ವಿಧವಾ’’. ‘‘ತ್ವಂ ಪನ ಕತ್ಥ ವಾಸಿಕೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಹಂ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಕುಮಾರೋ ನಾಮ’’. ‘‘ತ್ವಂ ನಾಗಭವನಂ ಪಹಾಯ ಕಸ್ಮಾ ಇಧ ವಿಚರಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಾಮಿ, ಅಹಂ ತತ್ಥ ಸಸಾಮಿಕಾನಂ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾನಂ ಯಸಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಕಿಲೇಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ವಾ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೀ ವಿಚರಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಭದ್ದೇ, ಸಾಧು, ಅಹಮ್ಪಿ ನ ಸದ್ಧಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಪಿತರಾ ಪನ ಮೇ ನೀಹರಿತತ್ತಾ ಇಧ ವಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಅಹಂ ತೇ ಸಾಮಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಉಭೋಪಿ ಇಧ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೇ ಉಭೋಪಿ ತತ್ಥೇವ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿಂಸು. ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಮಹಾರಹಂ ಗೇಹಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಾರಹಂ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಯನಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮೂಲಫಲಾಫಲಂ ನ ಖಾದಿ, ದಿಬ್ಬಅನ್ನಪಾನಮೇವ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ.

ಅಪರಭಾಗೇ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾ ಗಬ್ಭಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ, ಸಾಗರತೀರೇ ಜಾತತ್ತಾ ತಸ್ಸ ‘‘ಸಾಗರಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ತಸ್ಸ ಪದಸಾ ಗಮನಕಾಲೇ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾ ಧೀತರಂ ವಿಜಾಯಿ, ತಸ್ಸಾ ಸಮುದ್ದತೀರೇ ಜಾತತ್ತಾ ‘‘ಸಮುದ್ದಜಾ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಅಥೇಕೋ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸಿಕೋ ವನಚರಕೋ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಕತಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ರಾಜಪುತ್ತಂ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಂ ತತ್ಥ ವಸಿತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇಧ ವಸನಭಾವಂ ರಾಜಕುಲಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ನಗರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತದಾ ರಾಜಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ತಸ್ಸ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಅರಾಜಕಂ ರಜ್ಜಂ ನಾಮ ನ ಸಣ್ಠಾತಿ, ರಾಜಪುತ್ತಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ವಾ ನ ಜಾನಾಮ, ಫುಸ್ಸರಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮನ್ತಯಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ವನಚರಕೋ ನಗರಂ ಪತ್ವಾ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ರಾಜಪುತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ತಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ದಿವಸೇ ವಸಿತ್ವಾ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ತೇನ ಮಗ್ಗನಾಯಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಕತಪಟಿಸನ್ಥಾರಾ ರಞ್ಞೋ ಕಾಲಕತಭಾವಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಹೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು.

ಸೋ ‘‘ನಾಗಮಾಣವಿಕಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಪಿತಾ ಮೇ ಕಾಲಕತೋ, ಅಮಚ್ಚಾ ಮಯ್ಹಂ ಛತ್ತಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತುಂ ಆಗತಾ, ಗಚ್ಛಾಮ, ಭದ್ದೇ, ಉಭೋಪಿ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಾಯ ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮ, ತ್ವಂ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಂ ಜೇಟ್ಠಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಸಾಮಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಮಯಾ ಗನ್ತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಯಂ ಘೋರವಿಸಾ ಖಿಪ್ಪಕೋಪಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನಪಿ ಕುಜ್ಝಾಮ, ಸಪತ್ತಿರೋಸೋ ಚ ನಾಮ ಭಾರಿಯೋ. ಸಚಾಹಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಿಸ್ವಾ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವಾ ಕುದ್ಧಾ ಓಲೋಕೇಸ್ಸಾಮಿ, ಭಸ್ಮಾಮುಟ್ಠಿ ವಿಯ ವಿಪ್ಪಕಿರಿಸ್ಸತಿ. ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಮಯಾ ಗನ್ತು’’ನ್ತಿ. ರಾಜಪುತ್ತೋ ಪುನದಿವಸೇಪಿ ಯಾಚತೇವ. ಅಥ ನಂ ಸಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಹಂ ತಾವ ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇಮೇ ಪನ ಮೇ ಪುತ್ತಾ ನಾಗಕುಮಾರಾ ತವ ಸಮ್ಭವೇನ ಜಾತತ್ತಾ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕಾ. ಸಚೇ ತೇ ಮಯಿ ಸಿನೇಹೋ ಅತ್ಥಿ, ಇಮೇಸು ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಭವ. ಇಮೇ ಖೋ ಪನ ಉದಕಬೀಜಕಾ ಸುಖುಮಾಲಾ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ವಾತಾತಪೇನ ಕಿಲಮಿತ್ವಾ ಮರೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಮಾ ಏಕಂ ನಾವಂ ಖಣಾಪೇತ್ವಾ ಉದಕಸ್ಸ ಪೂರಾಪೇತ್ವಾ ತಾಯ ದ್ವೇ ಪುತ್ತಕೇ ಉದಕಕೀಳಂ ಕೀಳಾಪೇತ್ವಾ ನಗರೇಪಿ ಅನ್ತೋವತ್ಥುಸ್ಮಿಂಯೇವ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂಕಾರೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏವಂ ತೇ ನ ಕಿಲಮಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ.

ಸಾ ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ರಾಜಪುತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪುತ್ತಕೇ ಆಲಿಙ್ಗಿತ್ವಾ ಥನನ್ತರೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಸೀಸೇ ಚುಮ್ಬಿತ್ವಾ ರಾಜಪುತ್ತಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ರೋದಿತ್ವಾ ಕನ್ದಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಅನ್ತರಧಾಯಿತ್ವಾ ನಾಗಭವನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಪುತ್ತೋಪಿ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಅಸ್ಸುಪುಣ್ಣೇಹಿ ನೇತ್ತೇಹಿ ನಿವೇಸನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಕ್ಖೀನಿ ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ತೇ ತಂ ತತ್ಥೇವ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ನಗರಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ತೇನ ಹಿ ಸೀಘಂ ನಾವಂ ಖಣಿತ್ವಾ ಸಕಟಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಉದಕಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಉದಕಪಿಟ್ಠೇ ವಣ್ಣಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಾನಿ ನಾನಾಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಕಿರಥ, ಮಮ ಪುತ್ತಾ ಉದಕಬೀಜಕಾ, ತೇ ತತ್ಥ ಕೀಳನ್ತಾ ಸುಖಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ತಥಾ ಕರಿಂಸು. ರಾಜಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸೋಳಸಸಹಸ್ಸಾಹಿ ನಾಟಕಿತ್ಥೀಹಿ ಅಮಚ್ಚಾದೀಹಿ ಚ ಪರಿವುತೋ ಮಹಾತಲೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾಪಾನಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಕಾರೇಸಿ. ತೇ ನಿಬದ್ಧಂ ತತ್ಥ ಕೀಳಿಂಸು.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ಉದಕೇ ಪವೇಸಿಯಮಾನೇ ಏಕೋ ಕಚ್ಛಪೋ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮನಟ್ಠಾನಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪೋಕ್ಖರಣಿತಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ದಾರಕಾನಂ ಕೀಳನಕಾಲೇ ಉದಕತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಸೀಸಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ತೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಪುನ ಉದಕೇ ನಿಮುಜ್ಜಿ. ತೇ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭೀತಾ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ಏಕೋ ಯಕ್ಖೋ ಅಮ್ಹೇ ತಾಸೇತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ರಾಜಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ ನಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಪುರಿಸೇ ಆಣಾಪೇಸಿ. ತೇ ಜಾಲಂ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಚ್ಛಪಂ ಆದಾಯ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಸುಂ. ಕುಮಾರಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏಸ, ತಾತ, ಪಿಸಾಚೋ’’ತಿ ವಿರವಿಂಸು. ರಾಜಾ ಪುತ್ತಸಿನೇಹೇನ ಕಚ್ಛಪಸ್ಸ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥಸ್ಸ ಕಮ್ಮಕಾರಣಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇಸಿ. ತತ್ರ ಏಕಚ್ಚೇ ‘‘ಅಯಂ ರಾಜವೇರಿಕೋ, ಏತಂ ಉದುಕ್ಖಲೇ ಮುಸಲೇಹಿ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು, ಏಕಚ್ಚೇ ‘‘ತೀಹಿ ಪಾಕೇಹಿ ಪಚಿತ್ವಾ ಖಾದಿತುಂ’’, ಏಕಚ್ಚೇ ‘‘ಅಙ್ಗಾರೇಸು ಉತ್ತಾಪೇತುಂ,’’ ಏಕಚ್ಚೇ ‘‘ಅನ್ತೋಕಟಾಹೇಯೇವ ನಂ ಪಚಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಏಕೋ ಪನ ಉದಕಭೀರುಕೋ ಅಮಚ್ಚೋ ‘‘ಇಮಂ ಯಮುನಾಯ ಆವಟ್ಟೇ ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸೋ ತತ್ಥ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತಿ. ಏವರೂಪಾ ಹಿಸ್ಸ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕಚ್ಛಪೋ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸೀಸಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ಕಿಂ ತೇ ಮಯಾ ಅಪರಾಧೋ ಕತೋ, ಕೇನ ಮಂ ಏವರೂಪಂ ಕಮ್ಮಕಾರಣಂ ವಿಚಾರೇಸಿ. ಮಯಾ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ಇತರಾ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾ ಸಹಿತುಂ, ಅಯಂ ಪನ ಅತಿಕಕ್ಖಳೋ, ಮಾ ಏವಂ ಅವಚಾ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ‘‘ಇಮಂ ಏತದೇವ ಕಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಯಮುನಾಯ ಆವಟ್ಟೇ ಖಿಪಾಪೇಸಿ. ಪುರಿಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ಏಕಂ ನಾಗಭವನಗಾಮಿಂ ಉದಕವಾಹಂ ಪತ್ವಾ ನಾಗಭವನಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಅಥ ನಂ ತಸ್ಮಿಂ ಉದಕವಾಹೇ ಕೀಳನ್ತಾ ಧತರಟ್ಠನಾಗರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತಾ ನಾಗಮಾಣವಕಾ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥ ನಂ ದಾಸ’’ನ್ತಿ ಆಹಂಸು. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಹಂ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಹತ್ಥಾ ಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ಏವರೂಪಾನಂ ಫರುಸಾನಂ ನಾಗಾನಂ ಹತ್ಥಂ ಪತ್ತೋ, ಕೇನ ನು ಖೋ ಉಪಾಯೇನ ಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ಅತ್ಥೇಸೋ ಉಪಾಯೋ’’ತಿ ಮುಸಾವಾದಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಧತರಟ್ಠಸ್ಸ ನಾಗರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಕಾ ಹುತ್ವಾ ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ವದೇಥ, ಅಹಂ ಚಿತ್ತಚೂಳೋ ನಾಮ ಕಚ್ಛಪೋ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ದೂತೋ, ಧತರಟ್ಠಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ ಧತರಟ್ಠಸ್ಸ ಧೀತರಂ ದಾತುಕಾಮೋ ಮಂ ಪಹಿಣಿ, ತಸ್ಸ ಮಂ ದಸ್ಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ತಂ ಆದಾಯ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾ ‘‘ಆನೇಥ ನ’’ನ್ತಿ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ದಿಸ್ವಾವ ಅನತ್ತಮನೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಲಾಮಕಸರೀರೋ ದೂತಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಕಚ್ಛಪೋ ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ದೂತೇಹಿ ನಾಮ ತಾಲಪ್ಪಮಾಣೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಸರೀರಞ್ಹಿ ಖುದ್ದಕಂ ವಾ ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ, ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ಕಮ್ಮನಿಪ್ಫಾದನಮೇವ ಪಮಾಣಂ. ಮಹಾರಾಜ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಬಹೂ ದೂತಾ. ಥಲೇ ಕಮ್ಮಂ ಮನುಸ್ಸಾ ಕರೋನ್ತಿ, ಆಕಾಸೇ ಪಕ್ಖಿನೋ, ಉದಕೇ ಅಹಮೇವ. ಅಹಞ್ಹಿ ಚಿತ್ತಚೂಳೋ ನಾಮ ಕಚ್ಛಪೋ ಠಾನನ್ತರಪ್ಪತ್ತೋ ರಾಜವಲ್ಲಭೋ, ಮಾ ಮಂ ಪರಿಭಾಸಥಾ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಂ ವಣ್ಣೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಧತರಟ್ಠೋ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕೇನ ಪನತ್ಥೇನ ರಞ್ಞಾ ಪೇಸಿತೋಸೀ’’ತಿ. ಮಹಾರಾಜ, ರಾಜಾ ಮಂ ಏವಮಾಹ ‘‘ಮಯಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ರಾಜೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಧಮ್ಮೋ ಕತೋ, ಇದಾನಿ ಧತರಟ್ಠೇನ ನಾಗರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಮಮ ಧೀತರಂ ಸಮುದ್ದಜಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಮಂ ಪಹಿಣಿ. ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಪಪಞ್ಚಂ ಅಕತ್ವಾ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಪುರಿಸಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ದಿವಸಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ದಾರಿಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ. ಸೋ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಚತ್ತಾರೋ ನಾಗಮಾಣವಕೇ ಪೇಸೇಸಿ ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ರಞ್ಞೋ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ದಿವಸಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಏಥಾ’’ತಿ. ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಕಚ್ಛಪಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಾಗಭವನಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು.

ಕಚ್ಛಪೋ ಯಮುನಾಯ ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ಚ ಅನ್ತರೇ ಏಕಂ ಪದುಮಸರಂ ದಿಸ್ವಾ ಏಕೇನುಪಾಯೇನ ಪಲಾಯಿತುಕಾಮೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಭೋ ನಾಗಮಾಣವಕಾ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ ಪುತ್ತದಾರಾ ಚಸ್ಸ ಮಂ ಉದಕೇ ಗೋಚರತ್ತಾ ರಾಜನಿವೇಸನಂ ಆಗತಂ ದಿಸ್ವಾವ ಪದುಮಾನಿ ನೋ ದೇಹಿ, ಭಿಸಮೂಲಾನಿ ದೇಹೀತಿ ಯಾಚನ್ತಿ. ಅಹಂ ತೇಸಂ ಅತ್ಥಾಯ ತಾನಿ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏತ್ಥ ಮಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾಪಿ ಪುರೇತರಂ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಥ, ಅಹಂ ವೋ ತತ್ಥೇವ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ತಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸುಂ. ಸೋ ತತ್ಥ ಏಕಮನ್ತೇ ನಿಲೀಯಿ. ಇತರೇಪಿ ನಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಾಣವಕವಣ್ಣೇನ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು. ರಾಜಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಧತರಟ್ಠಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಾ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ ಇಧಾಗತಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಮಯಂ ತಸ್ಸ ದೂತಾ, ಧತರಟ್ಠೋ ವೋ ಆರೋಗ್ಯಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಸಚೇ ಯಂ ವೋ ಇಚ್ಛಥ, ತಂ ನೋ ವದೇಥ. ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಿರ ಧೀತರಂ ಸಮುದ್ದಜಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಪಾದಪರಿಚಾರಿಕಂ ಕತ್ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹಂಸು –

೭೮೪. ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರತನಂ ಅತ್ಥಿ, ಧತರಟ್ಠನಿವೇಸನೇ;

ಸಬ್ಬಾನಿ ತೇ ಉಪಯನ್ತು, ಧೀತರಂ ದೇಹಿ ರಾಜಿನೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಾನಿ ತೇ ಉಪಯನ್ತೂತಿ ತಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ ಸಬ್ಬಾನಿ ರತನಾನಿ ತವ ನಿವೇಸನಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತು.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೮೫. ‘‘ನ ನೋ ವಿವಾಹೋ ನಾಗೇಹಿ, ಕತಪುಬ್ಬೋ ಕುದಾಚನಂ;

ತಂ ವಿವಾಹಂ ಅಸಂಯುತ್ತಂ, ಕಥಂ ಅಮ್ಹೇ ಕರೋಮಸೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಸಂಯುತ್ತನ್ತಿ ಅಯುತ್ತಂ ತಿರಚ್ಛಾನೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸಗ್ಗಂ ಅನನುಚ್ಛವಿಕಂ. ಅಮ್ಹೇತಿ ಅಮ್ಹೇ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕಾ ಸಮಾನಾ ಕಥಂ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಕರೋಮಾತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ನಾಗಮಾಣವಕಾ ‘‘ಸಚೇ ತೇ ಧತರಟ್ಠೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಅನನುಚ್ಛವಿಕೋ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪಟ್ಠಾಕಂ ಚಿತ್ತಚೂಳಂ ನಾಮ ಕಚ್ಛಪಂ ‘ಸಮುದ್ದಜಂ ನಾಮ ತೇ ಧೀತರಂ ದಮ್ಮೀ’ತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಪೇಸೇಸಿ? ಏವಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾನಂ ಪರಿಭವಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಮಯಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ. ಮಯಞ್ಹಿ ನಾಗಮಾಣವಕಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ತಜ್ಜೇನ್ತಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿಂಸು –

೭೮೬. ‘‘ಜೀವಿತಂ ನೂನ ತೇ ಚತ್ತಂ, ರಟ್ಠಂ ವಾ ಮನುಜಾಧಿಪ;

ನ ಹಿ ನಾಗೇ ಕುಪಿತಮ್ಹಿ, ಚಿರಂ ಜೀವನ್ತಿ ತಾದಿಸಾ.

೭೮೭. ‘‘ಯೋ ತ್ವಂ ದೇವ ಮನುಸ್ಸೋಸಿ, ಇದ್ಧಿಮನ್ತಂ ಅನಿದ್ಧಿಮಾ;

ವರುಣಸ್ಸ ನಿಯಂ ಪುತ್ತಂ, ಯಾಮುನಂ ಅತಿಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ರಟ್ಠಂ ವಾತಿ ಏಕಂಸೇನ ತಯಾ ಜೀವಿತಂ ವಾ ರಟ್ಠಂ ವಾ ಚತ್ತಂ. ತಾದಿಸಾತಿ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾ ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವೇ ನಾಗೇ ಕುಪಿತೇ ಚಿರಂ ಜೀವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಅನ್ತರಾವ ಅನ್ತರಧಾಯನ್ತಿ. ಯೋ ತ್ವಂ, ದೇವ, ಮನುಸ್ಸೋಸೀತಿ ದೇವ, ಯೋ ತ್ವಂ ಮನುಸ್ಸೋ ಸಮಾನೋ. ವರುಣಸ್ಸಾತಿ ವರುಣನಾಗರಾಜಸ್ಸ. ನಿಯಂ ಪುತ್ತನ್ತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಪುತ್ತಂ. ಯಾಮುನನ್ತಿ ಯಮುನಾಯ ಹೇಟ್ಠಾ ಜಾತಂ.

ತತೋ ರಾಜಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೭೮೮. ‘‘ನಾತಿಮಞ್ಞಾಮಿ ರಾಜಾನಂ, ಧತರಟ್ಠಂ ಯಸಸ್ಸಿನಂ;

ಧತರಟ್ಠೋ ಹಿ ನಾಗಾನಂ, ಬಹೂನಮಪಿ ಇಸ್ಸರೋ.

೭೮೯. ‘‘ಅಹಿ ಮಹಾನುಭಾವೋಪಿ, ನ ಮೇ ಧೀತರಮಾರಹೋ;

ಖತ್ತಿಯೋ ಚ ವಿದೇಹಾನಂ, ಅಭಿಜಾತಾ ಸಮುದ್ದಜಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಬಹೂನಮಪೀತಿ ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕಸ್ಸ ನಾಗಭವನಸ್ಸ ಇಸ್ಸರಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹ. ನ ಮೇ ಧೀತರಮಾರಹೋತಿ ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವೋಪಿ ಪನ ಸೋ ಅಹಿಜಾತಿಕತ್ತಾ ಮಮ ಧೀತರಂ ಅರಹೋ ನ ಹೋತಿ. ‘‘ಖತ್ತಿಯೋ ಚ ವಿದೇಹಾನ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಮಾತಿಪಕ್ಖೇ ಞಾತಕೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ. ಸಮುದ್ದಜಾತಿ ಸೋ ಚ ವಿದೇಹರಾಜಪುತ್ತೋ ಮಮ ಧೀತಾ ಸಮುದ್ದಜಾ ಚಾತಿ ಉಭೋಪಿ ಅಭಿಜಾತಾ. ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಂವಾಸಂ ಅರಹನ್ತಿ. ನ ಹೇಸಾ ಮಣ್ಡೂಕಭಕ್ಖಸ್ಸ ಸಪ್ಪಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾತಿ ಆಹ.

ನಾಗಮಾಣವಕಾ ತಂ ತತ್ಥೇವ ನಾಸಾವಾತೇನ ಮಾರೇತುಕಾಮಾ ಹುತ್ವಾಪಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ದಿವಸಂ ವವತ್ಥಾಪನತ್ಥಾಯ ಪೇಸಿತಾ, ಇಮಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ನ ಯುತ್ತಂ, ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತತ್ಥೇವ ಅನ್ತರಹಿತಾ ‘‘ಕಿಂ, ತಾತಾ, ಲದ್ಧಾ ವೋ ರಾಜಧೀತಾ’’ತಿ ರಞ್ಞಾ ಪುಚ್ಛಿತಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ದೇವ, ಅಮ್ಹೇ ಅಕಾರಣಾ ಯತ್ಥ ವಾ ತತ್ಥ ವಾ ಪೇಸೇಸಿ. ಸಚೇಪಿ ಮಾರೇತುಕಾಮೋ, ಇಧೇವ ನೋ ಮಾರೇಹಿ. ಸೋ ತುಮ್ಹೇ ಅಕ್ಕೋಸತಿ ಪರಿಭಾಸತಿ, ಅತ್ತನೋ ಧೀತರಂ ಜಾತಿಮಾನೇನ ಉಕ್ಖಿಪತೀ’’ತಿ ತೇನ ವುತ್ತಞ್ಚ ಅವುತ್ತಞ್ಚ ವತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಕೋಧಂ ಉಪ್ಪಾದಯಿಂಸು. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಸಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತುಂ ಆಣಾಪೇನ್ತೋ ಆಹ –

೭೯೦. ‘‘ಕಮ್ಬಲಸ್ಸತರಾ ಉಟ್ಠೇನ್ತು, ಸಬ್ಬೇ ನಾಗೇ ನಿವೇದಯ;

ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪವಜ್ಜನ್ತು, ಮಾ ಚ ಕಞ್ಚಿ ವಿಹೇಠಯು’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಮ್ಬಲಸ್ಸತರಾ ಉಟ್ಠೇನ್ತೂತಿ ಕಮ್ಬಲಸ್ಸತರಾ ನಾಮ ತಸ್ಸ ಮಾತುಪಕ್ಖಿಕಾ ಸಿನೇರುಪಾದೇ ವಸನನಾಗಾ, ತೇ ಚ ಉಟ್ಠಹನ್ತು. ಅಞ್ಞೇ ಚ ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಅನುದಿಸಾಸು ಯತ್ತಕಾ ವಾ ಮಯ್ಹಂ ವಚನಕರಾ, ತೇ ಸಬ್ಬೇ ನಾಗೇ ನಿವೇದಯ, ಗನ್ತ್ವಾ ಜಾನಾಪೇಥ, ಖಿಪ್ಪಂ ಕಿರ ಸನ್ನಿಪಾತೇಥಾತಿ ಆಣಾಪೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ತತೋ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಸೀಘಂ ಸನ್ನಿಪತಿತೇಹಿ ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಮ, ದೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ನಾಗಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪವಜ್ಜನ್ತೂ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ದೇವ, ತಂ ನಾಸಾವಾತಪ್ಪಹಾರೇನ ಭಸ್ಮಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ರಾಜಧೀತರಿ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತತಾಯ ತಸ್ಸಾ ವಿನಾಸಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಮಾ ಚ ಕಞ್ಚಿ ವಿಹೇಠಯು’’ನ್ತಿ ಆಹ, ತುಮ್ಹೇಸು ಕೋಚಿ ಕಞ್ಚಿ ಮಾ ವಿಹೇಠಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ.

ಅಥ ನಂ ನಾಗಾ ‘‘ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಮನುಸ್ಸೋ ನ ವಿಹೇಠೇತಬ್ಬೋ, ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಅಥ ನೇ ‘‘ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋಥ, ಅಹಮ್ಪಿ ಇದಂ ನಾಮ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೭೯೧. ‘‘ನಿವೇಸನೇಸು ಸೋಬ್ಭೇಸು, ರಥಿಯಾ ಚಚ್ಚರೇಸು ಚ;

ರುಕ್ಖಗ್ಗೇಸು ಚ ಲಮ್ಬನ್ತು, ವಿತತಾ ತೋರಣೇಸು ಚ.

೭೯೨. ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಸೇತೇನ, ಮಹತಾ ಸುಮಹಂ ಪುರಂ;

ಪರಿಕ್ಖಿಪಿಸ್ಸಂ ಭೋಗೇಹಿ, ಕಾಸೀನಂ ಜನಯಂ ಭಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸೋಬ್ಭೇಸೂತಿ ಪೋಕ್ಖರಣೀಸು. ರಥಿಯಾತಿ ರಥಿಕಾಯ. ವಿತತಾತಿ ವಿತತಸರೀರಾ ಮಹಾಸರೀರಾ ಹುತ್ವಾ ಏತೇಸು ಚೇವ ನಿವೇಸನಾದೀಸು ದ್ವಾರತೋರಣೇಸು ಚ ಓಲಮ್ಬನ್ತು, ಏತ್ತಕಂ ನಾಗಾ ಕರೋನ್ತು, ಕರೋನ್ತಾ ಚ ನಿವೇಸನೇ ತಾವ ಮಞ್ಚಪೀಠಾನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಚ ಉಪರಿ ಚ ಅನ್ತೋಗಬ್ಭಬಹಿಗಬ್ಭಾದೀಸು ಚ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ಉದಕಪಿಟ್ಠೇ ರಥಿಕಾದೀನಂ ಪಸ್ಸೇಸು ಚೇವ ಥಲೇಸು ಚ ಮಹನ್ತಾನಿ ಸರೀರಾನಿ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇ ಫಣೇ ಕತ್ವಾ ಕಮ್ಮಾರಗಗ್ಗರೀ ವಿಯ ಧಮಮಾನಾ ‘‘ಸುಸೂ’’ತಿ ಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತಾ ಓಲಮ್ಬಥ ಚ ನಿಪಜ್ಜಥ ಚ. ಅತ್ತಾನಂ ಪನ ತರುಣದಾರಕಾನಂ ಜರಾಜಿಣ್ಣಾನಂ ಗಬ್ಭಿನಿತ್ಥೀನಂ ಸಮುದ್ದಜಾಯ ಚಾತಿ ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಮಾ ದಸ್ಸಯಿತ್ಥ. ಅಹಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಸೇತೇನ ಮಹನ್ತೇನ ಸರೀರೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಸುಮಹನ್ತಂ ಕಾಸಿಪುರಂ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಭೋಗೇಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿಸ್ಸಂ, ಮಹನ್ತೇನ ಫಣೇನ ನಂ ಛಾದೇತ್ವಾ ಏಕನ್ಧಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಕಾಸೀನಂ ಭಯಂ ಜನಯನ್ತೋ ‘‘ಸುಸೂ’’ತಿ ಸದ್ದಂ ಮುಞ್ಚಿಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ಅಥ ಸಬ್ಬೇ ನಾಗಾ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –

೭೯೩. ‘‘ತಸ್ಸ ತಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ಉರಗಾನೇಕವಣ್ಣಿನೋ;

ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪವಜ್ಜಿಂಸು, ನ ಚ ಕಞ್ಚಿ ವಿಹೇಠಯುಂ.

೭೯೪. ‘‘ನಿವೇಸನೇಸು ಸೋಬ್ಭೇಸು, ರಥಿಯಾ ಚಚ್ಚರೇಸು ಚ;

ರುಕ್ಖಗ್ಗೇಸು ಚ ಲಮ್ಬಿಂಸು, ವಿತತಾ ತೋರಣೇಸು ಚ.

೭೯೫. ‘‘ತೇಸು ದಿಸ್ವಾನ ಲಮ್ಬನ್ತೇ, ಪುಥೂ ಕನ್ದಿಂಸು ನಾರಿಯೋ;

ನಾಗೇ ಸೋಣ್ಡಿಕತೇ ದಿಸ್ವಾ, ಪಸ್ಸಸನ್ತೇ ಮುಹುಂ ಮುಹುಂ.

೭೯೬. ‘‘ಬಾರಾಣಸೀ ಪಬ್ಯಥಿತಾ, ಆತುರಾ ಸಮಪಜ್ಜಥ;

ಬಾಹಾ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಪಕ್ಕನ್ದುಂ, ಧೀತರಂ ದೇಹಿ ರಾಜಿನೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅನೇಕವಣ್ಣಿನೋತಿ ನೀಲಾದಿವಸೇನ ಅನೇಕವಣ್ಣಾ. ಏವರೂಪಾನಿ ಹಿ ತೇ ರೂಪಾನಿ ಮಾಪಯಿಂಸು. ಪವಜ್ಜಿಂಸೂತಿ ಅಡ್ಢರತ್ತಸಮಯೇ ಪವಿಸಿಂಸು. ಲಮ್ಬಿಂಸೂತಿ ಧತರಟ್ಠೇನ ವುತ್ತನಿಯಾಮೇನೇವ ತೇ ಸಬ್ಬೇಸು ಠಾನೇಸು ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಞ್ಚಾರಂ ಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಓಲಮ್ಬಿಂಸು. ದೂತಾ ಹುತ್ವಾ ಆಗತಾ ಪನ ಚತ್ತಾರೋ ನಾಗಮಾಣವಕಾ ರಞೋ ಸಯನಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದೇ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಪರಿಸೀಸೇ ಮಹನ್ತೇ ಫಣೇ ಕತ್ವಾ ತುಣ್ಡೇಹಿ ಸೀಸಂ ಪಹರನ್ತಾ ವಿಯ ದಾಠಾ ವಿವರಿತ್ವಾ ಪಸ್ಸಸನ್ತಾ ಅಟ್ಠಂಸು. ಧತರಟ್ಠೋಪಿ ಅತ್ತನಾ ವುತ್ತನಿಯಾಮೇನ ನಗರಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಸಿ. ಪಬುಜ್ಝಮಾನಾ ಪುರಿಸಾ ಯತೋ ಯತೋ ಹತ್ಥಂ ವಾ ಪಾದಂ ವಾ ಪಸಾರೇನ್ತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಪ್ಪೇ ಛುಪಿತ್ವಾ ‘‘ಸಪ್ಪೋ, ಸಪ್ಪೋ’’ತಿ ವಿರವನ್ತಿ. ಪುಥೂ ಕನ್ದಿಂಸೂತಿ ಯೇಸು ಗೇಹೇಸು ದೀಪಾ ಜಲನ್ತಿ, ತೇಸು ಇತ್ಥಿಯೋ ಪಬುದ್ಧಾ ದ್ವಾರತೋರಣಗೋಪಾನಸಿಯೋ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಓಲಮ್ಬನ್ತೇ ನಾಗೇ ದಿಸ್ವಾ ಬಹೂ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಕನ್ದಿಂಸು. ಏವಂ ಸಕಲನಗರಂ ಏಕಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋಣ್ಡಿಕತೇತಿ ಕತಫಣೇ.

ಪಕ್ಕನ್ದುನ್ತಿ ವಿಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ನಾಗಾನಂ ಅಸ್ಸಾಸವಾತೇನ ಸಕಲನಗರೇ ರಾಜನಿವೇಸನೇ ಚ ಉಪ್ಪಾತಿಯಮಾನೇ ವಿಯ ಭೀತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ನಾಗರಾಜಾನೋ ಕಿಸ್ಸ ನೋ ವಿಹೇಠಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ ‘‘ಧೀತರಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧತರಟ್ಠಸ್ಸ ದೂತಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಪುನ ತಸ್ಸ ದೂತೇಹಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾನಂ ಅಕ್ಕೋಸತಿ ಪರಿಭಾಸತಿ. ‘‘ಸಚೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಧೀತರಂ ನ ದಸ್ಸತಿ, ಸಕಲನಗರಸ್ಸ ಜೀವಿತಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತೇನ ಹಿ ನೋ, ಸಾಮಿ, ಓಕಾಸಂ ದೇಥ, ಮಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಯಾಚಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಯಾಚನ್ತಾ ಓಕಾಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ರಾಜದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ರವೇನ ಪಕ್ಕನ್ತಿಂಸು. ಭರಿಯಾಯೋಪಿಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಗಬ್ಭೇಸು ನಿಪನ್ನಕಾವ ‘‘ದೇವ, ಧೀತರಂ ಧತರಟ್ಠರಞ್ಞೋ ದೇಹೀ’’ತಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನ ಕನ್ದಿಂಸು. ತೇಪಿ ಚತ್ತಾರೋ ನಾಗಮಾಣವಕಾ ‘‘ದೇಹೀ’’ತಿ ತುಣ್ಹೇಹಿ ಸೀಸಂ ಪಹರನ್ತಾ ವಿಯ ದಾಠಾ ವಿವರಿತ್ವಾ ಪಸ್ಸಸನ್ತಾ ಅಟ್ಠಂಸು.

ಸೋ ನಿಪನ್ನಕೋವ ನಗರವಾಸೀನಞ್ಚ ಅತ್ತನೋ ಚ ಭರಿಯಾನಂ ಪರಿದೇವಿತಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಚತೂಹಿ ಚ ನಾಗಮಾಣವಕೇಹಿ ತಜ್ಜಿತತ್ತಾ ಮರಣಭಯಭೀತೋ ‘‘ಮಮ ಧೀತರಂ ಸಮುದ್ದಜಂ ಧತರಟ್ಠಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಅವಚ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ನಾಗರಾಜಾನೋ ತಿಗಾವುತಮತ್ತಂ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ದೇವನಗರಂ ವಿಯ ಏಕಂ ನಗರಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಠಿತಾ ‘‘ಧೀತರಂ ಕಿರ ನೋ ಪೇಸೇತೂ’’ತಿ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಪಹಿಣಿಂಸು. ರಾಜಾ ತೇಹಿ ಆಭತಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಗಚ್ಛಥ, ಅಹಂ ಧೀತರಂ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ಹತ್ಥೇ ಪಹಿಣಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತೇ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಧೀತರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಉಪರಿಪಾಸಾದಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಸೀಹಪಞ್ಜರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ, ಪಸ್ಸೇತಂ ಅಲಙ್ಕತನಗರಂ, ತ್ವಂ ಏತ್ಥ ಏತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ನ ದೂರೇ ಇತೋ ತಂ ನಗರಂ, ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಕಾಲೇಯೇವ ಇಧ ಆಗನ್ತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ಏತ್ಥ ಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಸೀಸಂ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಯೋಗ್ಗೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ಪಾಹೇಸಿ. ನಾಗರಾಜಾನೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕರಿಂಸು. ಅಮಚ್ಚಾ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಂ ತಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಬಹುಂ ಧನಂ ಆದಾಯ ನಿವತ್ತಿಂಸು. ತೇ ರಾಜಧೀತರಂ ಪಾಸಾದಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತದಿಬ್ಬಸಯನೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇಸುಂ. ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ನಂ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾ ಖುಜ್ಜಾದಿವೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಪರಿಚಾರಿಕಾ ವಿಯ ಪರಿವಾರಯಿಂಸು. ಸಾ ದಿಬ್ಬಸಯನೇ ನಿಪನ್ನಮತ್ತಾವ ದಿಬ್ಬಫಸ್ಸಂ ಫುಸಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿ.

ಧತರಟ್ಠೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ನಾಗಪರಿಸಾಯ ತತ್ಥ ಅನ್ತರಹಿತೋ ನಾಗಭವನೇಯೇವ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ರಾಜಧೀತಾ ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತದಿಬ್ಬಸಯನಂ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಸುವಣ್ಣಪಾಸಾದಮಣಿಪಾಸಾದಾದಯೋ ಉಯ್ಯಾನಪೋಕ್ಖರಣಿಯೋ ಅಲಙ್ಕತದೇವನಗರಂ ವಿಯ ನಾಗಭವನಂ ದಿಸ್ವಾ ಖುಜ್ಜಾದಿಪರಿಚಾರಿಕಾಯೋ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಇದಂ ನಗರಂ ಅತಿವಿಯ ಅಲಙ್ಕತಂ, ನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನಗರಂ ವಿಯ, ಕಸ್ಸೇತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ತೇ ಸನ್ತಕಂ, ದೇವಿ, ನ ಅಪ್ಪಪುಞ್ಞಾ ಏವರೂಪಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಲಭನ್ತಿ, ಮಹಾಪುಞ್ಞತಾಯ ತೇ ಅಯಂ ಲದ್ಧಾ’’ತಿ. ಧತರಟ್ಠೋಪಿ ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕೇ ನಾಗಭವನೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ ‘‘ಯೋ ಸಮುದ್ದಜಾಯ ಸಪ್ಪವಣ್ಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ತಸ್ಸ ರಾಜದಣ್ಡೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏಕೋಪಿ ತಸ್ಸಾ ಸಪ್ಪವಣ್ಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನಾಹೋಸಿ. ಸಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಸಞ್ಞಾಯ ಏವ ತತ್ಥ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಪಿಯಸಂವಾಸಂ ವಸಿ.

ನಗರಕಣ್ಡಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.

ಉಪೋಸಥಕಣ್ಡಂ

ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಧತರಟ್ಠಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಗಬ್ಭಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ, ತಸ್ಸ ಪಿಯದಸ್ಸನತ್ತಾ ‘‘ಸುದಸ್ಸನೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಪುನಾಪರಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ, ತಸ್ಸ ‘‘ದತ್ತೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸೋ ಪನ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ. ಪುನೇಕಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ, ತಸ್ಸ ‘‘ಸುಭೋಗೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಅಪರಮ್ಪಿ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ, ತಸ್ಸ ‘‘ಅರಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಇತಿ ಸಾ ಚತ್ತಾರೋ ಪುತ್ತೇ ವಿಜಾಯಿತ್ವಾಪಿ ನಾಗಭವನಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ತರುಣನಾಗಾ ಅರಿಟ್ಠಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿಂಸು ‘‘ತವ ಮಾತಾ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ನ ನಾಗಿನೀ’’ತಿ. ಅರಿಟ್ಠೋ ‘‘ವೀಮಂಸಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಏಕದಿವಸಂ ಥನಂ ಪಿವನ್ತೋವ ಸಪ್ಪಸರೀರಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ನಙ್ಗುಟ್ಠಖಣ್ಡೇನ ಮಾತು ಪಿಟ್ಠಿಪಾದೇ ಘಟ್ಟೇಸಿ. ಸಾ ತಸ್ಸ ಸಪ್ಪಸರೀರಂ ದಿಸ್ವಾ ಭೀತತಸಿತಾ ಮಹಾರವಂ ರವಿತ್ವಾ ತಂ ಭೂಮಿಯಂ ಖಿಪನ್ತೀ ನಖೇನ ತಸ್ಸ ಅಕ್ಖಿಂ ಭಿನ್ದಿ. ತತೋ ಲೋಹಿತಂ ಪಗ್ಘರಿ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಸ್ಸೇಸಾ ವಿರವತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅರಿಟ್ಠೇನ ಕತಕಿರಿಯಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ನಂ ದಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಥಾ’’ತಿ ತಜ್ಜೇನ್ತೋ ಆಗಚ್ಛಿ. ರಾಜಧೀತಾ ತಸ್ಸ ಕುದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಪುತ್ತಸಿನೇಹೇನ ‘‘ದೇವ, ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮೇ ಅಕ್ಖಿ ಭಿನ್ನಂ, ಖಮಥೇತಸ್ಸಾಪರಾಧ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಏತಾಯ ಏವಂ ವದನ್ತಿಯಾ ‘‘ಕಿಂ ಸಕ್ಕಾ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ಖಮಿ. ತಂ ದಿವಸಂ ಸಾ ‘‘ಇದಂ ನಾಗಭವನ’’ನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ತತೋ ಚ ಪಟ್ಠಾಯ ಅರಿಟ್ಠೋ ಕಾಣಾರಿಟ್ಠೋ ನಾಮ ಜಾತೋ. ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಪುತ್ತಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು.

ಅಥ ನೇಸಂ ಪಿತಾ ಯೋಜನಸತಿಕಂ ಯೋಜನಸತಿಕಂ ಕತ್ವಾ ರಜ್ಜಮದಾಸಿ, ಮಹನ್ತೋ ಯಸೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋಳಸ ಸೋಳಸ ನಾಗಕಞ್ಞಾಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪರಿವಾರಯಿಂಸು. ಪಿತು ಏಕಯೋಜನಸತಿಕಮೇವ ರಜ್ಜಂ ಅಹೋಸಿ. ತಯೋ ಪುತ್ತಾ ಮಾಸೇ ಮಾಸೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪನ ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ ಆಗಚ್ಛತಿ. ನಾಗಭವನೇ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ ಪಞ್ಹಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋವ ಕಥೇತಿ. ಪಿತರಾ ಸದ್ಧಿಂ ವಿರೂಪಕ್ಖಮಹಾರಾಜಸ್ಸಪಿ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ ಪಞ್ಹಮ್ಪಿ ಸೋವ ಕಥೇತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ವಿರೂಪಕ್ಖೇ ನಾಗಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ತಿದಸಪುರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಕ್ಕಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ದೇವಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಪಞ್ಹೋ ಸಮುಟ್ಠಾಸಿ. ತಂ ಕೋಚಿ ಕಥೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಪಲ್ಲಙ್ಕವರಗತೋ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋವ ಕಥೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ದೇವರಾಜಾ ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ‘‘ದತ್ತ, ತ್ವಂ ಪಥವಿಸಮಾಯ ವಿಪುಲಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭೂರಿದತ್ತೋ ನಾಮ ಹೋಹೀ’’ತಿ ‘‘ಭೂರಿದತ್ತೋ’’ ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಲಙ್ಕತವೇಜಯನ್ತಪಾಸಾದಂ ದೇವಚ್ಛರಾಹಿ ಆಕಿಣ್ಣಂ ಅತಿಮನೋಹರಂ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ಪಿಯಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಇಮಿನಾ ಮಣ್ಡೂಕಭಕ್ಖೇನ ಅತ್ತಭಾವೇನ, ನಾಗಭವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪೋಸಥವಾಸಂ ವಸಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ದೇವಲೋಕೇ ಉಪ್ಪತ್ತಿಕಾರಣಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ನಾಗಭವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಆಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಅಹಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ತಾತ, ಕರೋಹಿ, ಕರೋನ್ತೋ ಪನ ಬಹಿ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ನಾಗಭವನೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸುಞ್ಞವಿಮಾನೇ ಕರೋಹಿ, ಬಹಿಗತಾನಂ ಪನ ನಾಗಾನಂ ಮಹನ್ತಂ ಭಯ’’ನ್ತಿ.

ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸುಞ್ಞವಿಮಾನೇ ರಾಜುಯ್ಯಾನೇ ಉಪೋಸಥವಾಸಂ ವಸತಿ. ಅಥ ನಂ ನಾನಾತೂರಿಯಹತ್ಥಾ ನಾಗಕಞ್ಞಾ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ಇಧ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತಿ, ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ನಿವಾರಣಭಯೇನ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಾಯೋ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಅಹಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಮುನಾತೀರೇ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೋ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸಾವಿದೂರೇ ವಮ್ಮಿಕಮತ್ಥಕೇ ಭೋಗೇ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಉಪೋಸಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಮಯಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮೇ ಕತೇ ಅರುಣುಗ್ಗಮನವೇಲಾಯಮೇವ ತುಮ್ಹೇ ದಸ ದಸ ಇತ್ಥಿಯೋ ಆದಾಯ ವಾರೇನ ವಾರೇನ ತೂರಿಯಹತ್ಥಾ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಂ ಗನ್ಧೇಹಿ ಚ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಚ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಗಾಯಿತ್ವಾ ನಚ್ಚಿತ್ವಾ ಮಂ ಆದಾಯ ನಾಗಭವನಮೇವ ಆಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ವಮ್ಮಿಕಮತ್ಥಕೇ ಭೋಗೇ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ‘‘ಯೋ ಮಮ ಚಮ್ಮಂ ವಾ ನ್ಹಾರುಂ ವಾ ಅಟ್ಠಿಂ ವಾ ರುಹಿರಂ ವಾ ಇಚ್ಛತಿ, ಸೋ ಆಹರತೂ’’ತಿ ಚತುರಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಉಪೋಸಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ನಙ್ಗಲಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಸರೀರಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೋ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಮಕಾಸಿ. ಅರುಣೇ ಉಟ್ಠಹನ್ತೇಯೇವ ತಂ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಾಗಭವನಂ ಆನೇನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಇಮಿನಾ ನಿಯಾಮೇನ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದೀಘೋ ಅದ್ಧಾ ವೀತಿವತ್ತೋ.

ಉಪೋಸಥಖಣ್ಡಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.

ಗರುಳಖಣ್ಡಂ

ತದಾ ಏಕೋ ಬಾರಾಣಸಿದ್ವಾರಗಾಮವಾಸೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೋಮದತ್ತೇನ ನಾಮ ಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೂಲಯನ್ತಪಾಸವಾಗುರಾದೀಹಿ ಓಡ್ಡೇತ್ವಾ ಮಿಗೇ ವಧಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಕಾಜೇನಾಹರಿತ್ವಾ ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತೋ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಗೋಧಾಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ತಾತ ಸೋಮದತ್ತ, ಸಚೇ ತುಚ್ಛಹತ್ಥಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮ, ಮಾತಾ ತೇ ಕುಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ನಿಪನ್ನವಮ್ಮಿಕಟ್ಠಾನಾಭಿಮುಖೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪಾತುಂ ಯಮುನಂ ಓತರನ್ತಾನಂ ಮಿಗಾನಂ ಪದವಲಞ್ಜಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಮಿಗಮಗ್ಗೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತ್ವಂ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠಾಹಿ, ಅಹಂ ಪಾನೀಯತ್ಥಾಯ ಆಗತಂ ಮಿಗಂ ವಿಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧನುಂ ಆದಾಯ ಮಿಗಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥೇಕೋ ಮಿಗೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಪಾನೀಯಂ ಪಾತುಂ ಆಗತೋ. ಸೋ ತಂ ವಿಜ್ಝಿ. ಮಿಗೋ ತತ್ಥ ಅಪತಿತ್ವಾ ಸರವೇಗೇನ ತಜ್ಜಿತೋ ಲೋಹಿತೇನ ಪಗ್ಘರನ್ತೇನ ಪಲಾಯಿ. ಪಿತಾಪುತ್ತಾ ನಂ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪತಿತಟ್ಠಾನೇ ಮಂಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸೂರಿಯತ್ಥಙ್ಗಮನವೇಲಾಯ ತಂ ನಿಗ್ರೋಧಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಅಕಾಲೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಗನ್ತುಂ, ಇಧೇವ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮಂಸಂ ಏಕಮನ್ತೇ ಠಪೇತ್ವಾ ರುಕ್ಖಂ ಆರುಯ್ಹ ವಿಟಪನ್ತರೇ ನಿಪಜ್ಜಿಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಮಿಗಸದ್ದಸವನಾಯ ಸೋತಂ ಓದಹಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾಯೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪುಪ್ಫಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಸುಂ. ಸೋ ಅಹಿಸರೀರಂ ಅನ್ತರಧಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ದಿಬ್ಬಸರೀರಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕಲೀಲಾಯ ಪುಪ್ಫಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ನಾಗಮಾಣವಿಕಾಪಿ ನಂ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ದಿಬ್ಬತೂರಿಯಾನಿ ವಾದೇತ್ವಾ ನಚ್ಚಗೀತಂ ಪಟ್ಠಪೇಸುಂ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಏಸ, ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಪುತ್ತ, ಪುತ್ತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾಪಿ ಪುತ್ತಂ ಪಬೋಧೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ‘‘ಸಯತು ಏಸ, ಕಿಲನ್ತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಮೇವ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರುಕ್ಖಾ ಓರುಯ್ಹ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ನಾಗಮಾಣವಿಕಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ತೂರಿಯೇಹಿ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಾಗಭವನಮೇವ ಗತಾ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಏಕಕೋವ ಅಹೋಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೭೯೭. ‘‘ಪುಪ್ಫಾಭಿಹಾರಸ್ಸ ವನಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ, ಕೋ ಲೋಹಿತಕ್ಖೋ ವಿತತನ್ತರಂಸೋ;

ಕಾ ಕಮ್ಬುಕಾಯೂರಧರಾ ಸುವತ್ಥಾ, ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ನಾರಿಯೋ ದಸ ವನ್ದಮಾನಾ.

೭೯೮. ‘‘ಕೋ ತ್ವಂ ಬ್ರಹಾಬಾಹು ವನಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ, ವಿರೋಚಸಿ ಘತಸಿತ್ತೋವ ಅಗ್ಗಿ;

ಮಹೇಸಕ್ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋಸಿ ಯಕ್ಖೋ, ಉದಾಹು ನಾಗೋಸಿ ಮಹಾನುಭಾವೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪುಪ್ಫಾಭಿಹಾರಸ್ಸಾತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪೂಜನತ್ಥಾಯ ಆಭತೇನ ದಿಬ್ಬಪುಪ್ಫಾಭಿಹಾರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ. ಕೋತಿ ಕೋ ನಾಮ ತ್ವಂ. ಲೋಹಿತಕ್ಖೋತಿ ರತ್ತಕ್ಖೋ. ವಿತತನ್ತರಂಸೋತಿ ಪುಥುಲಅನ್ತರಂಸೋ. ಕಮ್ಬುಕಾಯೂರಧರಾತಿ ಸುವಣ್ಣಾಲಙ್ಕಾರಧರಾ. ಬ್ರಹಾಬಾಹೂತಿ ಮಹಾಬಾಹು.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಸಚೇಪಿ ‘ಸಕ್ಕಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರೋಹಮಸ್ಮೀ’ತಿ ವಕ್ಖಾಮಿ, ಸದ್ದಹಿಸ್ಸತೇವಾಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಅಜ್ಜ ಪನ ಮಯಾ ಸಚ್ಚಮೇವ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಾಗರಾಜಭಾವಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಆಹ –

೭೯೯. ‘‘ನಾಗೋಹಮಸ್ಮಿ ಇದ್ಧಿಮಾ, ತೇಜಸ್ಸೀ ದುರತಿಕ್ಕಮೋ;

ಡಂಸೇಯ್ಯಂ ತೇಜಸಾ ಕುದ್ಧೋ, ಫೀತಂ ಜನಪದಂ ಅಪಿ.

೮೦೦. ‘‘ಸಮುದ್ದಜಾ ಹಿ ಮೇ ಮಾತಾ, ಧತರಟ್ಠೋ ಚ ಮೇ ಪಿತಾ;

ಸುದಸ್ಸನಕನಿಟ್ಠೋಸ್ಮಿ, ಭೂರಿದತ್ತೋತಿ ಮಂ ವಿದೂ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತೇಜಸ್ಸೀತಿ ವಿಸತೇಜೇನ ತೇಜವಾ. ದುರತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಅತಿಕ್ಕಮಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯೋ. ಡಂಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸಚಾಹಂ ಕುದ್ಧೋ ಫೀತಂ ಜನಪದಂ ಅಪಿ ಡಂಸೇಯ್ಯಂ, ಪಥವಿಯಂ ಮಮ ದಾಠಾಯ ಪತಿತಮತ್ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಪಥವಿಯಾ ಮಮ ತೇಜೇನ ಸೋ ಸಬ್ಬೋ ಜನಪದೋ ಭಸ್ಮಾ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ವದತಿ. ಸುದಸ್ಸನಕನಿಟ್ಠೋಸ್ಮೀತಿ ಅಹಂ ಮಮ ಭಾತು ಸುದಸ್ಸನಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠೋ ಅಸ್ಮಿ. ವಿದೂತಿ ಏವಂ ಮಮಂ ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕೇ ನಾಗಭವನೇ ಜಾನನ್ತೀತಿ.

ಇದಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚಣ್ಡೋ ಫರುಸೋ, ಅಹಿತುಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಸ್ಸ ಮೇ ಅನ್ತರಾಯಮ್ಪಿ ಕರೇಯ್ಯ, ಯಂ ನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ನಾಗಭವನಂ ನೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ದತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಅದ್ಧನಿಯಂ ಕರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ನಂ ಆಹ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಹನ್ತಂ ತೇ ಯಸಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ರಮಣೀಯಂ ನಾಗಭವನಂ, ಏಹಿ ತತ್ಥ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಮಿ, ಪುತ್ತೋ ಮೇ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆನೇಹಿ ನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆವಾಸಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಆಹ –

೮೦೧. ‘‘ಯಂ ಗಮ್ಭೀರಂ ಸದಾವಟ್ಟಂ, ರಹದಂ ಭೇಸ್ಮಂ ಪೇಕ್ಖಸಿ;

ಏಸ ದಿಬ್ಯೋ ಮಮಾವಾಸೋ, ಅನೇಕಸತಪೋರಿಸೋ.

೮೦೨. ‘‘ಮಯೂರಕೋಞ್ಚಾಭಿರುದಂ, ನೀಲೋದಂ ವನಮಜ್ಝತೋ;

ಯಮುನಂ ಪವಿಸ ಮಾ ಭೀತೋ, ಖೇಮಂ ವತ್ತವತಂ ಸಿವ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸದಾವಟ್ಟನ್ತಿ ಸದಾ ಪವತ್ತಂ ಆವಟ್ಟಂ. ಭೇಸ್ಮನ್ತಿ ಭಯಾನಕಂ. ಪೇಕ್ಖಸೀತಿ ಯಂ ಏವರೂಪಂ ರಹದಂ ಪಸ್ಸಸಿ. ಮಯೂರಕೋಞ್ಚಾಭಿರುದನ್ತಿ ಉಭೋಸು ತೀರೇಸು ವನಘಟಾಯಂ ವಸನ್ತೇಹಿ ಮಯೂರೇಹಿ ಚ ಕೋಞ್ಚೇಹಿ ಚ ಅಭಿರುದಂ ಉಪಕೂಜಿತಂ. ನೀಲೋದನ್ತಿ ನೀಲಸಲಿಲಂ. ವನಮಜ್ಝತೋತಿ ವನಮಜ್ಝೇನ ಸನ್ದಮಾನಂ. ಪವಿಸ ಮಾ ಭೀತೋತಿ ಏವರೂಪಂ ಯಮುನಂ ಅಭೀತೋ ಹುತ್ವಾ ಪವಿಸ. ವತ್ತವತನ್ತಿ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಆಚಾರವನ್ತಾನಂ ವಸನಭೂಮಿಂ ಪವಿಸ, ಗಚ್ಛ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪುತ್ತಂ ಆನೇಹೀತಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಆನೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಆದಾಯ ಯಮುನಾತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೀರೇ ಠಿತೋ ಆಹ –

೮೦೩. ‘‘ತತ್ಥ ಪತ್ತೋ ಸಾನುಚರೋ, ಸಹ ಪುತ್ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ;

ಪೂಜಿತೋ ಮಯ್ಹಂ ಕಾಮೇಹಿ, ಸುಖಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಚ್ಛಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪತ್ತೋತಿ ತ್ವಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನಾಗಭವನಂ ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ. ಮಯ್ಹನ್ತಿ ಮಮ ಸನ್ತಕೇಹಿ ಕಾಮೇಹಿ ಪೂಜಿತೋ. ವಚ್ಛಸೀತಿ ತತ್ಥ ನಾಗಭವನೇ ಸುಖಂ ವಸಿಸ್ಸತಿ.

ಏವಂ ವತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಉಭೋಪಿ ತೇ ಪಿತಾಪುತ್ತೇ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ನಾಗಭವನಂ ಆನೇಸಿ. ತೇಸಂ ತತ್ಥ ದಿಬ್ಬೋ ಅತ್ತಭಾವೋ ಪಾತುಭವಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದತ್ವಾ ಚತ್ತಾರಿ ಚತ್ತಾರಿ ನಾಗಕಞ್ಞಾಸತಾನಿ ಅದಾಸಿ. ತೇ ಮಹಾಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ. ಅನ್ವಡ್ಢಮಾಸಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತತೋ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಗ್ಯಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಯೇನ ತೇ ಅತ್ಥೋ, ತಂ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ, ಅನುಕ್ಕಣ್ಠಮಾನೋ ಅಭಿರಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸೋಮದತ್ತೇನಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನಂ ಅಗಚ್ಛಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಏಕಸಂವಚ್ಛರಂ ನಾಗಭವನೇ ವಸಿತ್ವಾ ಮನ್ದಪುಞ್ಞತಾಯ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ನಾಗಭವನಮಸ್ಸ ಲೋಕನ್ತರನಿರಯೋ ವಿಯ ಅಲಙ್ಕತಪಾಸಾದೋ ಬನ್ಧನಾಗಾರಂ ವಿಯ ಅಲಙ್ಕತನಾಗಕಞ್ಞಾ ಯಕ್ಖಿನಿಯೋ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸೋ ‘‘ಅಹಂ ತಾವ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ, ಸೋಮದತ್ತಸ್ಸಪಿ ಚಿತ್ತಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ಕಿಂ, ತಾತ, ಉಕ್ಕಣ್ಠಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿಸ್ಸಾಮಿ ನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಾಮಿ, ತ್ವಂ ಪನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಸಿ, ತಾತಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ ತಾತಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ’’ತಿ. ‘‘ತವ ಮಾತು ಚೇವ ಭಾತುಭಗಿನೀನಞ್ಚ ಅದಸ್ಸನೇನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಾಮಿ, ಏಹಿ, ತಾತ ಸೋಮದತ್ತ, ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ನ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾಪಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಿತರಾ ಯಾಚಿಯಮಾನೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಪುತ್ತಸ್ಸ ತಾವ ಮೇ ಮನೋ ಲದ್ಧೋ, ಸಚೇ ಪನಾಹಂ ಭೂರಿದತ್ತಸ್ಸ ‘ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಮ್ಹೀ’ತಿ ವಕ್ಖಾಮಿ, ಅತಿರೇಕತರಂ ಮೇ ಯಸಂ ದಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಮೇ ಗಮನಂ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಏಕೇನ ಪನ ಉಪಾಯೇನ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ವಣ್ಣೇತ್ವಾ ‘ತ್ವಂ ಏವರೂಪಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಹಾಯ ಕಿಂಕಾರಣಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರೋಸೀ’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘ಸಗ್ಗತ್ಥಾಯಾ’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘ತ್ವಂ ತಾವ ಏವರೂಪಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಹಾಯ ಸಗ್ಗತ್ಥಾಯ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರೋಸಿ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಮಯಂಯೇವ ಪರಧನೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಮ, ಅಹಮ್ಪಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಞಾತಕೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ನಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ. ಅಥ ಮೇ ಸೋ ಗಮನಂ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ತೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಕ್ಕಣ್ಠಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಪರಿಹಾಯತೀ’’ತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಗಮನಪಟಿಬದ್ಧಂ ಅವತ್ವಾವ ಆದಿತೋ ತಾವ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ವಣ್ಣೇನ್ತೋ ಆಹ –

೮೦೪. ‘‘ಸಮಾ ಸಮನ್ತಪರಿತೋ, ಪಹೂತತಗರಾ ಮಹೀ;

ಇನ್ದಗೋಪಕಸಞ್ಛನ್ನಾ, ಸೋಭತಿ ಹರಿತುತ್ತಮಾ.

೮೦೫. ‘‘ರಮ್ಮಾನಿ ವನಚೇತ್ಯಾನಿ, ರಮ್ಮಾ ಹಂಸೂಪಕೂಜಿತಾ;

ಓಪುಪ್ಫಪದ್ಧಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಪೋಕ್ಖರಞ್ಞೋ ಸುನಿಮ್ಮಿತಾ.

೮೦೬. ‘‘ಅಟ್ಠಂಸಾ ಸುಕತಾ ಥಮ್ಭಾ, ಸಬ್ಬೇ ವೇಳುರಿಯಾಮಯಾ;

ಸಹಸ್ಸಥಮ್ಭಾ ಪಾಸಾದಾ, ಪೂರಾ ಕಞ್ಞಾಹಿ ಜೋತರೇ.

೮೦೭. ‘‘ವಿಮಾನಂ ಉಪಪನ್ನೋಸಿ, ದಿಬ್ಯಂ ಪುಞ್ಞೇಹಿ ಅತ್ತನೋ;

ಅಸಮ್ಬಾಧಂ ಸಿವಂ ರಮ್ಮಂ, ಅಚ್ಚನ್ತಸುಖಸಂಹಿತಂ.

೮೦೮. ‘‘ಮಞ್ಞೇ ಸಹಸ್ಸನೇತ್ತಸ್ಸ, ವಿಮಾನಂ ನಾಭಿಕಙ್ಖಸಿ;

ಇದ್ಧೀ ಹಿ ತ್ಯಾಯಂ ವಿಪುಲಾ, ಸಕ್ಕಸ್ಸೇವ ಜುತೀಮತೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಮಾ ಸಮನ್ತಪರಿತೋತಿ ಪರಿಸಮನ್ತತೋ ಸಬ್ಬದಿಸಾಭಾಗೇಸು ಅಯಂ ತವ ನಾಗಭವನೇ ಮಹೀ ಸುವಣ್ಣರಜತಮಣಿ ಮುತ್ತಾವಾಲುಕಾಪರಿಕಿಣ್ಣಾ ಸಮತಲಾ. ಪಹೂತತಗರಾ ಮಹೀತಿ ಬಹುಕೇಹಿ ತಗರಗಚ್ಛೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಇನ್ದಗೋಪಕಸಞ್ಛನ್ನಾತಿ ಸುವಣ್ಣಇನ್ದಗೋಪಕೇಹಿ ಸಞ್ಛನ್ನಾ. ಸೋಭತಿ ಹರಿತುತ್ತಮಾತಿ ಹರಿತವಣ್ಣದಬ್ಬತಿಣಸಞ್ಛನ್ನಾ ಸೋಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವನಚೇತ್ಯಾನೀತಿ ವನಘಟಾ. ಓಪುಪ್ಫಪದ್ಧಾತಿ ಪುಪ್ಫಿತ್ವಾ ಪತಿತೇಹಿ ಪದುಮಪತ್ತೇಹಿ ಸಞ್ಛನ್ನಾ ಉದಕಪಿಟ್ಠಾ. ಸುನಿಮ್ಮಿತಾತಿ ತವ ಪುಞ್ಞಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸುಟ್ಠು ನಿಮ್ಮಿತಾ. ಅಟ್ಠಂಸಾತಿ ತವ ವಸನಪಾಸಾದೇಸು ಅಟ್ಠಂಸಾ ಸುಕತಾ ವೇಳುರಿಯಮಯಾ ಥಮ್ಭಾ. ತೇಹಿ ಥಮ್ಭೇಹಿ ಸಹಸ್ಸಥಮ್ಭಾ ತವ ಪಾಸಾದಾ ನಾಗಕಞ್ಞಾಹಿ ಪೂರಾ ವಿಜ್ಜೋತನ್ತಿ. ಉಪಪನ್ನೋಸೀತಿ ಏವರೂಪೇ ವಿಮಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಹಸ್ಸನೇತ್ತಸ್ಸ ವಿಮಾನನ್ತಿ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ವೇಜಯನ್ತಪಾಸಾದಂ. ಇದ್ಧೀ ಹಿ ತ್ಯಾಯಂ ವಿಪುಲಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ತವಾಯಂ ವಿಪುಲಾ ಇದ್ಧಿ, ತಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ತೇನ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮೇನ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ವಿಮಾನಮ್ಪಿ ನ ಪತ್ಥೇಸಿ, ಅಞ್ಞಂ ತತೋ ಉತ್ತರಿ ಮಹನ್ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ಥೇಸೀತಿ ಮಞ್ಞಾಮಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಮಾ ಹೇವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅವಚ, ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಯಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಯಸೋ ಸಿನೇರುಸನ್ತಿಕೇ ಸಾಸಪೋ ವಿಯ, ಮಯಂ ತಸ್ಸ ಪರಿಚಾರಕೇಪಿ ನ ಅಗ್ಘಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಾಥಮಾಹ –

೮೦೯. ‘‘ಮನಸಾಪಿ ನ ಪತ್ತಬ್ಬೋ, ಆನುಭಾವೋ ಜುತೀಮತೋ;

ಪರಿಚಾರಯಮಾನಾನಂ, ಸಇನ್ದಾನಂ ವಸವತ್ತಿನ’’ನ್ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಯಸೋ ನಾಮ ಏಕಂ ದ್ವೇ ತಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ವಾ ದಿವಸೇ ‘‘ಏತ್ತಕೋ ಸಿಯಾ’’ತಿ ಮನಸಾ ಚಿನ್ತೇನ್ತೇನಪಿ ನ ಅಭಿಪತ್ತಬ್ಬೋ. ಯೇಪಿ ನಂ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಪರಿಚಾರೇನ್ತಿ, ತೇಸಂ ದೇವರಾಜಾನಂ ಪರಿಚಾರಯಮಾನಾನಂ ಇನ್ದಂ ನಾಯಕಂ ಕತ್ವಾ ಚರನ್ತಾನಂ ಸಇನ್ದಾನಂ ವಸವತ್ತೀನಂ ಚತುನ್ನಂ ಲೋಕಪಾಲಾನಂ ಯಸಸ್ಸಪಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾನಂ ಯಸೋ ಸೋಳಸಿಂ ಕಲಂ ನಗ್ಘತೀತಿ.

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ತೇ ಮಞ್ಞೇ ಸಹಸ್ಸನೇತ್ತಸ್ಸ ವಿಮಾನ’’ನ್ತಿ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಅಹಂ ತಂ ಅನುಸ್ಸರಿಂ. ‘‘ಅಹಞ್ಹಿ ವೇಜಯನ್ತಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ಥನಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಆಹ –

೮೧೦. ‘‘ತಂ ವಿಮಾನಂ ಅಭಿಜ್ಝಾಯ, ಅಮರಾನಂ ಸುಖೇಸಿನಂ;

ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸನ್ತೋ, ಸೇಮಿ ವಮ್ಮಿಕಮುದ್ಧನೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಭಿಜ್ಝಾಯಾತಿ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ. ಅಮರಾನನ್ತಿ ದೀಘಾಯುಕಾನಂ ದೇವಾನಂ. ಸುಖೇಸಿನನ್ತಿ ಏಸಿತಸುಖಾನಂ ಸುಖೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾನಂ.

ಕಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಇದಾನಿ ಮೇ ಓಕಾಸೋ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಗನ್ತುಂ ಆಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೮೧೧. ‘‘ಅಹಞ್ಚ ಮಿಗಮೇಸಾನೋ, ಸಪುತ್ತೋ ಪಾವಿಸಿಂ ವನಂ;

ತಂ ಮಂ ಮತಂ ವಾ ಜೀವಂ ವಾ, ನಾಭಿವೇದೇನ್ತಿ ಞಾತಕಾ.

೮೧೨. ‘‘ಆಮನ್ತಯೇ ಭೂರಿದತ್ತಂ, ಕಾಸಿಪುತ್ತಂ ಯಸಸ್ಸಿನಂ;

ತಯಾ ನೋ ಸಮನುಞ್ಞಾತಾ, ಅಪಿ ಪಸ್ಸೇಮು ಞಾತಕೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನಾಭಿವೇದೇನ್ತೀತಿ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ಕಥೇನ್ತೋಪಿ ನೇಸಂ ನತ್ಥಿ. ಆಮನ್ತಯೇತಿ ಆಮನ್ತಯಾಮಿ. ಕಾಸಿಪುತ್ತನ್ತಿ ಕಾಸಿರಾಜಧೀತಾಯ ಪುತ್ತಂ.

ತತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಹ –

೮೧೩. ‘‘ಏಸೋ ಹಿ ವತ ಮೇ ಛನ್ದೋ, ಯಂ ವಸೇಸಿ ಮಮನ್ತಿಕೇ;

ನ ಹಿ ಏತಾದಿಸಾ ಕಾಮಾ, ಸುಲಭಾ ಹೋನ್ತಿ ಮಾನುಸೇ.

೮೧೪. ‘‘ಸಚೇ ತ್ವಂ ನಿಚ್ಛಸೇ ವತ್ಥುಂ, ಮಮ ಕಾಮೇಹಿ ಪೂಜಿತೋ;

ಮಯಾ ತ್ವಂ ಸಮನುಞ್ಞಾತೋ, ಸೋತ್ಥಿಂ ಪಸ್ಸಾಹಿ ಞಾತಕೇ’’ತಿ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ವತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಮಣಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸುಖಂ ಜೀವನ್ತೋ ಕಸ್ಸಚಿ ನಾಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ, ಏತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ ಮಣಿಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ತಂ ದದನ್ತೋ ಆಹ –

೮೧೫. ‘‘ಧಾರಯಿಮಂ ಮಣಿಂ ದಿಬ್ಯಂ, ಪಸುಂ ಪುತ್ತೇ ಚ ವಿನ್ದತಿ;

ಅರೋಗೋ ಸುಖಿತೋ ಹೋತಿ, ಗಚ್ಛೇವಾದಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಸುಂ ಪುತ್ತೇ ಚ ವಿನ್ದತೀತಿ ಇಮಂ ಮಣಿಂ ಧಾರಯಮಾನೋ ಇಮಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ಪಸುಞ್ಚ ಪುತ್ತೇ ಚ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಲಭತಿ.

ತತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೮೧೬. ‘‘ಕುಸಲಂ ಪಟಿನನ್ದಾಮಿ, ಭೂರಿದತ್ತ ವಚೋ ತವ;

ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ ಜಿಣ್ಣೋಸ್ಮಿ, ನ ಕಾಮೇ ಅಭಿಪತ್ಥಯೇ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಭೂರಿದತ್ತ, ತವ ವಚನಂ ಕುಸಲಂ ಅನವಜ್ಜಂ, ತಂ ಪಟಿನನ್ದಾಮಿ ನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಾಮಿ. ಅಹಂ ಪನ ಜಿಣ್ಣೋ ಅಸ್ಮಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಕಾಮೇ ಅಭಿಪತ್ಥಯಾಮಿ, ಕಿಂ ಮೇ ಮಣಿನಾತಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಹ –

೮೧೭. ‘‘ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಚೇ ಭಙ್ಗೋ, ಹೋತಿ ಭೋಗೇಹಿ ಕಾರಿಯಂ;

ಅವಿಕಮ್ಪಮಾನೋ ಏಯ್ಯಾಸಿ, ಬಹುಂ ದಸ್ಸಾಮಿ ತೇ ಧನ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಚೇ ಭಙ್ಗೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ ನಾಮ ದುಕ್ಕರೋ, ಅನಭಿರತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಚೇ ಭಙ್ಗೋ ಹೋತಿ, ತದಾ ಗಿಹಿಭೂತಸ್ಸ ಭೋಗೇಹಿ ಕಾರಿಯಂ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪೇ ಕಾಲೇ ತ್ವಂ ನಿರಾಸಙ್ಕೋ ಹುತ್ವಾ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸಿ, ಬಹುಂ ತೇ ಧನಂ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆಹ –

೮೧೮. ‘‘ಕುಸಲಂ ಪಟಿನನ್ದಾಮಿ, ಭೂರಿದತ್ತ ವಚೋ ತವ;

ಪುನಪಿ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಚೇ ಅತ್ಥೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪುನಪೀತಿ ಪುನ ಅಪಿ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ.

ಅಥಸ್ಸ ತತ್ಥ ಅವಸಿತುಕಾಮತಂ ಞತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ನಾಗಮಾಣವಕೇ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಪಾಪೇಸಿ. ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –

೮೧೯. ‘‘ಇದಂ ವತ್ವಾ ಭೂರಿದತ್ತೋ, ಪೇಸೇಸಿ ಚತುರೋ ಜನೇ;

ಏಥ ಗಚ್ಛಥ ಉಟ್ಠೇಥ, ಖಿಪ್ಪಂ ಪಾಪೇಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ.

೮೨೦. ‘‘ತಸ್ಸ ತಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ಉಟ್ಠಾಯ ಚತುರೋ ಜನಾ;

ಪೇಸಿತಾ ಭೂರಿದತ್ತೇನ, ಖಿಪ್ಪಂ ಪಾಪೇಸು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಾಪೇಸೂತಿ ಯಮುನಾತೋ ಉತ್ತಾರೇತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಮಗ್ಗಂ ಪಾಪಯಿಂಸು, ಪಾಪಯಿತ್ವಾ ಚ ಪನ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನಾಗಭವನಮೇವ ಪಚ್ಚಾಗಮಿಂಸು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ‘‘ತಾತ ಸೋಮದತ್ತ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಮಿಗಂ ವಿಜ್ಝಿಮ್ಹಾ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸೂಕರ’’ನ್ತಿ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತಾತ ಸೋಮದತ್ತ, ನ್ಹಾಯಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಸಾಧು, ತಾತಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಉಭೋಪಿ ದಿಬ್ಬಾಭರಣಾನಿ ಚೇವ ದಿಬ್ಬವತ್ಥಾನಿ ಚ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀತೀರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಓತರಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ತಾನಿ ಅನ್ತರಧಾಯಿತ್ವಾ ನಾಗಭವನಮೇವ ಅಗಮಂಸು. ಪಠಮಂ ನಿವತ್ಥಕಾಸಾವಪಿಲೋತಿಕಾವ ನೇಸಂ ಸರೀರೇ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿಂಸು, ಧನುಸರಸತ್ತಿಯೋಪಿ ಪಾಕತಿಕಾವ ಅಹೇಸುಂ. ಸೋಮದತ್ತೋ ‘‘ನಾಸಿತಾಮ್ಹಾ ತಯಾ, ತಾತಾ’’ತಿ ಪರಿದೇವಿ. ಅಥ ನಂ ಪಿತಾ ‘‘ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಮಿಗೇಸು ಸನ್ತೇಸು ಅರಞ್ಞೇ ಮಿಗೇ ವಧಿತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅಸ್ಸಾಸೇಸಿ. ಸೋಮದತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾ ತೇಸಂ ಆಗಮನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಘರಂ ನೇತ್ವಾ ಅನ್ನಪಾನೇನ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿ. ಇತರಾ ಪುತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ತಾತ, ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಕುಹಿಂ ಗತತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಮ್ಮ, ಭೂರಿದತ್ತನಾಗರಾಜೇನ ಅಮ್ಹೇ ನಾಗಭವನಂ ನೀತಾ, ತತೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಆಗತಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಞ್ಚಿ ಪನ ವೋ ರತನಂ ಆಭತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ನಾಭತಂ ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ತೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಮ್ಮ, ಭೂರಿದತ್ತೇನ ಮೇ ಪಿತು ಸಬ್ಬಕಾಮದದೋ ಮಣಿ ದಿನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ, ಇಮಿನಾ ಪನ ನ ಗಹಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ’’ತಿ. ‘‘ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ ಕಿರಾ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ದಾರಕೇ ಮಮ ಭಾರಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಾಗಭವನೇ ವಸಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಕಿರ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ವೀಹಿಭಞ್ಜನದಬ್ಬಿಯಾ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಪೋಥೇನ್ತೀ ‘‘ಅರೇ, ದುಟ್ಠಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಕಿರ ಮಣಿರತನಂ ನ ಗಣ್ಹಸಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಅಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಇಧಾಗತೋಸಿ, ನಿಕ್ಖಮ ಮಮ ಘರಾ ಸೀಘ’’ನ್ತಿ ಸನ್ತಜ್ಜೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಮಾ ಕುಜ್ಝಿ, ಅರಞ್ಞೇ ಮಿಗೇಸು ಸನ್ತೇಸು ಅಹಂ ತಂ ಪೋಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುರಿಮನಿಯಾಮೇನೇವ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ.

ತದಾ ದಕ್ಖಿಣಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ದಿಸಾಭಾಗೇ ಸಿಮ್ಬಲಿವಾಸೀ ಏಕೋ ಗರುಳೋ ಪಕ್ಖವಾತೇಹಿ ಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ವಿಯೂಹಿತ್ವಾ ಏಕಂ ನಾಗರಾಜಾನಂ ಸೀಸೇ ಗಣ್ಹಿ. ತದಾಹಿ ಸುಪಣ್ಣಾ ನಾಗಂ ಗಹೇತುಂ ಅಜಾನನಕಾಯೇವ, ಪಚ್ಛಾ ಪಣ್ಡರಜಾತಕೇ ಜಾನಿಂಸು. ಸೋ ಪನ ತಂ ಸೀಸೇ ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ಉದಕೇ ಅನೋತ್ಥರನ್ತೇಯೇವ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಓಲಮ್ಬನ್ತಂ ಆದಾಯ ಹಿಮವನ್ತಮತ್ಥಕೇನ ಪಾಯಾಸಿ. ತದಾ ಚೇಕೋ ಕಾಸಿರಟ್ಠವಾಸೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಪಟಿವಸತಿ. ತಸ್ಸ ಚಙ್ಕಮನಕೋಟಿಯಂ ಮಹಾನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೋ ಅತ್ಥಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಮೂಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ಕರೋತಿ. ಸುಪಣ್ಣೋ ನಿಗ್ರೋಧಮತ್ಥಕೇನ ನಾಗಂ ಹರತಿ. ನಾಗೋ ಓಲಮ್ಬನ್ತೋ ಮೋಕ್ಖತ್ಥಾಯ ನಙ್ಗುಟ್ಠೇನ ನಿಗ್ರೋಧವಿಟಪಂ ವೇಠೇಸಿ. ಸುಪಣ್ಣೋ ತಂ ಅಜಾನನ್ತೋವ ಮಹಬ್ಬಲತಾಯ ಆಕಾಸೇ ಪಕ್ಖನ್ದಿಯೇವ. ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೋ ಸಮೂಲೋ ಉಪ್ಪಾಟಿತೋ. ಸುಪಣ್ಣೋ ನಾಗಂ ಸಿಮ್ಬಲಿವನಂ ನೇತ್ವಾ ತುಣ್ಡೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಕುಚ್ಛಿಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ನಾಗಮೇದಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಸಮುದ್ದಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಛಡ್ಡೇಸಿ. ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೋ ಪತನ್ತೋ ಮಹಾಸದ್ದಮಕಾಸಿ. ಸುಪಣ್ಣೋ ‘‘ಕಿಸ್ಸ ಏಸೋ ಸದ್ದೋ’’ತಿ ಅಧೋ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ಏಸ ಮಯಾ ಉಪ್ಪಾಟಿತೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತಾಪಸಸ್ಸ ಚಙ್ಕಮನಕೋಟಿಯಾ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಏಸೋ’’ತಿ ತಥತೋ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ತಸ್ಸ ಬಹೂಪಕಾರೋ, ‘ಅಕುಸಲಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಪಸುತಂ, ಉದಾಹು ನೋ’ತಿ ತಮೇವ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಾಣವಕವೇಸೇನ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ತಾಪಸೋ ತಂ ಠಾನಂ ಸಮಂ ಕರೋತಿ. ಸುಪಣ್ಣರಾಜಾ ತಾಪಸಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಜಾನನ್ತೋ ವಿಯ ‘‘ಕಿಸ್ಸ ಠಾನಂ, ಭನ್ತೇ, ಇದ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಉಪಾಸಕ, ಏಕೋ ಸುಪಣ್ಣೋ ಭೋಜನತ್ಥಾಯ ನಾಗಂ ಹರನ್ತೋ ನಾಗೇನ ಮೋಕ್ಖತ್ಥಾಯ ನಿಗ್ರೋಧವಿಟಪಂ ನಙ್ಗುಟ್ಠೇನ ವೇಠಿತಾಯಪಿ ಅತ್ತನೋ ಮಹಬ್ಬಲತಾಯ ಪಕ್ಖನ್ತಿತ್ವಾ ಗತೋ, ಅಥ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೋ ಉಪ್ಪಾಟಿತೋ, ಇದಂ ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾಟಿತಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ತಸ್ಸ ಸುಪಣ್ಣಸ್ಸ ಅಕುಸಲಂ ಹೋತಿ, ಉದಾಹು ನೋ’’ತಿ? ‘‘ಸಚೇ ನ ಜಾನಾತಿ, ಅಚೇತನಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಅಕುಸಲಂ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ನಾಗಸ್ಸ ಪನ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ‘‘ಸೋ ಇಮಂ ನಾಸೇತುಂ ನ ಗಣ್ಹಿ, ಮೋಕ್ಖತ್ಥಾಯ ಗಣ್ಹಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸಪಿ ನ ಹೋತಿಯೇವಾ’’ತಿ. ಸುಪಣ್ಣೋ ತಾಪಸಸ್ಸ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಸೋ ಸುಪಣ್ಣರಾಜಾ, ತುಮ್ಹಾಕಞ್ಹಿ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ತುಟ್ಠೋ. ತುಮ್ಹೇ ಅರಞ್ಞೇ ವಸಥ, ಅಹಞ್ಚೇಕಂ ಅಲಮ್ಪಾಯನಮನ್ತಂ ಜಾನಾಮಿ, ಅನಗ್ಘೋ ಮನ್ತೋ. ತಮಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಭಾಗಂ ಕತ್ವಾ ದಮ್ಮಿ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಥ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ‘‘ಅಲಂ ಮಯ್ಹಂ ಮನ್ತೇನ, ಗಚ್ಛಥ ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ. ಸೋ ತಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಮನ್ತಂ ದತ್ವಾ ಓಸಧಾನಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಗರುಳಕಣ್ಡಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.

ಕೀಳನಕಣ್ಡಂ

ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಏಕೋ ದಲಿದ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬಹುಂ ಇಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಣಸಾಮಿಕೇಹಿ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಇಧ ವಾಸೇನ, ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮತಂ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ತಂ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಪತ್ವಾ ತಾಪಸಂ ವತ್ತಸಮ್ಪದಾಯ ಆರಾಧೇಸಿ. ತಾಪಸೋ ‘‘ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಯ್ಹಂ ಅತಿವಿಯ ಉಪಕಾರಕೋ, ಸುಪಣ್ಣರಾಜೇನ ದಿನ್ನಂ ದಿಬ್ಬಮನ್ತಮಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಹಂ ಅಲಮ್ಪಾಯನಮನ್ತಂ ಜಾನಾಮಿ, ತಂ ತೇ ದಮ್ಮಿ, ಗಣ್ಹಾಹಿ ನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಲಂ, ಭನ್ತೇ, ನ ಮಯ್ಹಂ ಮನ್ತೇನತ್ಥೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ವತ್ವಾ ನಿಪ್ಪೀಳೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿಯೇವ. ತಸ್ಸ ಚ ಮನ್ತಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾನಿ ಓಸಧಾನಿ ಚೇವ ಮನ್ತುಪಚಾರಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ಕಥೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಲದ್ಧೋ ಮೇ ಜೀವಿತುಪಾಯೋ’’ತಿ ಕತಿಪಾಹಂ ವಸಿತ್ವಾ ‘‘ವಾತಾಬಾಧೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಬಾಧತೀ’’ತಿ ಅಪದೇಸಂ ಕತ್ವಾ ತಾಪಸೇನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತೋ ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಯಮುನಾಯ ತೀರಂ ಪತ್ವಾ ತಂ ಮನ್ತಂ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತೋ ಮಹಾಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ಭೂರಿದತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾ ತಂ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ ಮಣಿರತನಂ ಆದಾಯ ನಾಗಭವನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಯಮುನಾತೀರೇ ವಾಲುಕರಾಸಿಮ್ಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಓಭಾಸೇನ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಉದಕಕೀಳಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರೇನ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಮಣಿರತನಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಸಿರಿಂ ಪವೇಸಯಮಾನಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ಮನ್ತಂ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತೋ ತಂ ಠಾನಂ ಪಾಪುಣಿ. ತಾ ಮನ್ತಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾವ ‘‘ಇಮಿನಾ ಸುಪಣ್ಣೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತಾ ಮಣಿರತನಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಥವಿಯಂ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಾಗಭವನಂ ಅಗಮಿಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ಮಣಿರತನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಾನೇವ ಮೇ ಮನ್ತೋ ಸಮಿದ್ಧೋ’’ತಿ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಮಣಿರತನಂ ಆದಾಯ ಪಾಯಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ನೇಸಾದಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೋಮದತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿಗವಧಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ತಂ ಮಣಿರತನಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಆಹ ‘‘ತಾತ, ನನು ಏಸೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭೂರಿದತ್ತೇನ ದಿನ್ನೋ ಮಣೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ತಾತ, ಏಸೋ ಮಣೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿಸ್ಸ ಅಗುಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾಮೇತಂ ಮಣಿರತನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತಾತ, ಪುಬ್ಬೇ ಭೂರಿದತ್ತೇನ ದೀಯಮಾನಂ ನ ಗಣ್ಹಿ, ಇದಾನಿ ಪನೇಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಞ್ಞೇವ ವಞ್ಚೇಸ್ಸತಿ, ತುಣ್ಹೀ ಹೋಹೀ’’ತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಹೋತು, ತಾತ, ಪಸ್ಸಸಿ ಏತಸ್ಸ ವಾ ಮಮ ವಾ ವಞ್ಚನಭಾವ’’ನ್ತಿ ಅಲಮ್ಪಾಯನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಆಹ –

೮೨೧. ‘‘ಮಣಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಮಙ್ಗಲ್ಯಂ, ಸಾಧುವಿತ್ತಂ ಮನೋರಮಂ;

ಸೇಲಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಕೋ ಇಮಂ ಮಣಿಮಜ್ಝಗಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮಙ್ಗಲ್ಯನ್ತಿ ಮಙ್ಗಲಸಮ್ಮತಂ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ. ಕೋ ಇಮನ್ತಿ ಕುಹಿಂ ಇಮಂ ಮಣಿಂ ಅಧಿಗತೋಸಿ.

ತತೋ ಅಲಮ್ಪಾಯನೋ ಗಾಥಮಾಹ –

೮೨೨. ‘‘ಲೋಹಿತಕ್ಖಸಹಸ್ಸಾಹಿ, ಸಮನ್ತಾ ಪರಿವಾರಿತಂ;