೧೩. ತೇರಸಕನಿಪಾತೋ

[೪೭೪] ೧. ಅಮ್ಬಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಹಾಸಿ ಮೇ ಅಮ್ಬಫಲಾನಿ ಪುಬ್ಬೇತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ದೇವದತ್ತೋ ಹಿ ‘‘ಅಹಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಯ್ಹಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನೇವ ಆಚರಿಯೋ ನ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ’’ತಿ ಆಚರಿಯಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಝಾನಪರಿಹೀನೋ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಬಹಿಜೇತವನೇ ಪಥವಿಯಾ ವಿವರೇ ದಿನ್ನೇ ಅವೀಚಿಂ ಪಾವಿಸಿ. ತದಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ದೇವದತ್ತೋ ಆಚರಿಯಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪತ್ತೋ, ಅವೀಚಿಮಹಾನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ದೇವದತ್ತೋ ಆಚರಿಯಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪತ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ತಸ್ಸ ಪುರೋಹಿತಕುಲಂ ಅಹಿವಾತರೋಗೇನ ವಿನಸ್ಸಿ. ಏಕೋವ ಪುತ್ತೋ ಭಿತ್ತಿಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಲಾತೋ. ಸೋ ತಕ್ಕಸಿಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖಸ್ಸಾಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ತಯೋ ವೇದೇ ಚ ಅವಸೇಸಸಿಪ್ಪಾನಿ ಚ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಆಚರಿಯಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ‘‘ದೇಸಚಾರಿತ್ತಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚರನ್ತೋ ಏಕಂ ಪಚ್ಚನ್ತನಗರಂ ಪಾಪುಣಿ. ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹಾಚಣ್ಡಾಲಗಾಮಕೋ ಅಹೋಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಪಟಿವಸತಿ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಅಕಾಲೇ ಫಲಂ ಗಣ್ಹಾಪನಮನ್ತಂ ಜಾನಾತಿ. ಸೋ ಪಾತೋವ ವುಟ್ಠಾಯ ಕಾಜಂ ಆದಾಯ ತತೋ ಗಾಮಾ ನಿಕ್ಖಿಮಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಏಕಂ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತ್ತಪದಮತ್ಥಕೇ ಠಿತೋ ತಂ ಮನ್ತಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖಂ ಏಕೇನ ಉದಕಪಸತೇನ ಪಹರತಿ. ರುಕ್ಖತೋ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಪುರಾಣಪಣ್ಣಾನಿ ಪತನ್ತಿ, ನವಾನಿ ಉಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಪುಪ್ಫಾನಿ ಪುಪ್ಫಿತ್ವಾ ಪತನ್ತಿ, ಅಮ್ಬಫಲಾನಿ ಉಟ್ಠಾಯ ಮುಹುತ್ತೇನೇವ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ಮಧುರಾನಿ ಓಜವನ್ತಾನಿ ದಿಬ್ಬರಸಸದಿಸಾನಿ ಹುತ್ವಾ ರುಕ್ಖತೋ ಪತನ್ತಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ತಾನಿ ಉಚ್ಚಿನಿತ್ವಾ ಯಾವದತ್ಥಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಕಾಜಂ ಪೂರಾಪೇತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಾನಿ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಪುತ್ತದಾರಂ ಪೋಸೇಸಿ.

ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರೋ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಅಕಾಲೇ ಅಮ್ಬಪಕ್ಕಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯೇನ ತೇಹಿ ಮನ್ತಬಲೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಇಮಂ ಪುರಿಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇದಂ ಅನಗ್ಘಮನ್ತಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಅಮ್ಬಾನಿ ಆಹರಣನಿಯಾಮಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ತಥತೋ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞತೋ ಅನಾಗತೇಯೇವ ತಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಜಾನನ್ತೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭರಿಯಂ ‘‘ಕುಹಿಂ ಅಯ್ಯೋ, ಆಚರಿಯೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅರಞ್ಞಂ ಗತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಂ ಆಗತಂ ಆಗಮಯಮಾನೋವ ಠತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಹತ್ಥತೋ ಪಚ್ಛಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ಗೇಹೇ ಠಪೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಭರಿಯಂ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ಅಯಂ ಮಾಣವೋ ಮನ್ತತ್ಥಾಯ ಆಗತೋ, ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಮನ್ತೋ ನಸ್ಸತಿ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಏಸೋ’’ತಿ. ಮಾಣವೋಪಿ ‘‘ಅಹಂ ಇಮಂ ಮನ್ತಂ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಉಪಕಾರಕೋ ಹುತ್ವಾ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋತಿ. ದಾರೂನಿ ಆಹರತಿ, ವೀಹಿಂ ಕೋಟ್ಟೇತಿ, ಭತ್ತಂ ಪಚತಿ, ದನ್ತಕಟ್ಠಮುಖಧೋವನಾದೀನಿ ದೇತಿ, ಪಾದಂ ಧೋವತಿ.

ಏಕದಿವಸಂ ಮಹಾಸತ್ತೇನ ‘‘ತಾತ ಮಾಣವ, ಮಞ್ಚಪಾದಾನಂ ಮೇ ಉಪಧಾನಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಞ್ಞಂ ಅಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಊರುಮ್ಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ. ತಸ್ಸಾ ಪಸೂತಿಕಾಲೇ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಮಕಾಸಿ. ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಆಹ ‘‘ಸಾಮಿ, ಅಯಂ ಮಾಣವೋ ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಮನ್ತತ್ಥಾಯ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಕರೋತಿ, ಏತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಮನ್ತೋ ತಿಟ್ಠತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ದೇಥ ತಸ್ಸ ಮನ್ತ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮನ್ತಂ ದತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ತಾತ, ಅನಗ್ಘೋಯಂ ಮನ್ತೋ, ತವ ಇಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹಾಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ರಞ್ಞಾ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತೇನ ವಾ ‘ಕೋ ತೇ ಆಚರಿಯೋ’ತಿ ಪುಟ್ಠಕಾಲೇ ಮಾ ಮಂ ನಿಗೂಹಿತ್ಥೋ, ಸಚೇ ಹಿ ‘ಚಣ್ಡಾಲಸ್ಸ ಮೇ ಸನ್ತಿಕಾ ಮನ್ತೋ ಗಹಿತೋ’ತಿ ಲಜ್ಜನ್ತೋ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲೋ ಮೇ ಆಚರಿಯೋ’ತಿ ಕಥೇಸ್ಸಸಿ, ಇಮಸ್ಸ ಮನ್ತಸ್ಸ ಫಲಂ ನ ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ತಂ ನಿಗೂಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಕೇನಚಿ ಪುಟ್ಠಕಾಲೇ ತುಮ್ಹೇಯೇವ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಚಣ್ಡಾಲಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮನ್ತಂ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪತ್ವಾ ಅಮ್ಬಾನಿ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಧನಂ ಲಭಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಅಮ್ಬಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಅದಾಸಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ಸಮ್ಮ, ತಯಾ ಏವರೂಪಂ ಅಮ್ಬಂ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ದೇವ, ಏಕೋ ಮಾಣವೋ ಅಕಾಲಅಮ್ಬಫಲಾನಿ ಆನೇತ್ವಾ ವಿಕ್ಕಿಣಾತಿ, ತತೋ ಮೇ ಗಹಿತನ್ತಿ. ತೇನ ಹಿ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಧೇವ ಅಮ್ಬಾನಿ ಆಹರತೂ’’ತಿ ನಂ ವದೇಹೀತಿ. ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಮಾಣವೋಪಿ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಮ್ಬಾನಿ ರಾಜಕುಲಂ ಹರತಿ. ಅಥ ರಞ್ಞಾ ‘‘ಉಪಟ್ಠಹ ಮ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ರಾಜಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೋ ಬಹುಂ ಧನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕೋ ಜಾತೋ. ಅಥ ನಂ ಏಕದಿವಸಂ ರಾಜಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಮಾಣವ, ಕುತೋ ಅಕಾಲೇ ಏವಂ ವಣ್ಣಗನ್ಧರಸಸಮ್ಪನ್ನಾನಿ ಅಮ್ಬಾನಿ ಲಭಸಿ, ಕಿಂ ತೇ ನಾಗೋ ವಾ ಸುಪಣ್ಣೋ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಕೋಚಿ ದೇತಿ, ಉದಾಹು ಮನ್ತಬಲಂ ಏತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಮೇ ಮಹಾರಾಜ, ಕೋಚಿ ದೇತಿ, ಅನಗ್ಘೋ ಪನ ಮೇ ಮನ್ತೋ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸೇವ ಬಲ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಯಮ್ಪಿ ತೇ ಏಕದಿವಸಂ ಮನ್ತಬಲಂ ದಟ್ಠುಕಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ದೇವ, ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ಪುನದಿವಸೇ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ದಸ್ಸೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ತಪದಮತ್ಥಕೇ ಠಿತೋ ಮನ್ತಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ರುಕ್ಖಂ ಉದಕೇನ ಪಹರಿ. ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಿಯಾಮೇನೇವ ಫಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಹಾಮೇಘೋ ವಿಯ ಅಮ್ಬವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ಸಾಧುಕಾರಂ ಅದಾಸಿ, ಚೇಲುಕ್ಖೇಪಾ ಪವತ್ತಿಂಸು.

ರಾಜಾ ಅಮ್ಬಫಲಾನಿ ಖಾದಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಬಹುಂ ಧನಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಮಾಣವಕ, ಏವರೂಪೋ ತೇ ಅಚ್ಛರಿಯಮನ್ತೋ ಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಗಹಿತೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಮಾಣವೋ ‘‘ಸಚಾಹಂ ‘ಚಣ್ಡಾಲಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ’ತಿ ವಕ್ಖಾಮಿ, ಲಜ್ಜಿತಬ್ಬಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಮಞ್ಚ ಗರಹಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಮನ್ತೋ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಪಗುಣೋ, ಇದಾನಿ ನ ನಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖಂ ಆಚರಿಯಂ ಅಪದಿಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮುಸಾವಾದಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖಾಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಗಹಿತೋ ಮೇ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ಆಚರಿಯಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಸಿ. ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಮನ್ತೋ ಅನ್ತರಧಾಯಿ. ರಾಜಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ತಂ ಆದಾಯ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ‘‘ಅಮ್ಬಾನಿ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಸಿಲಾಪಟ್ಟೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮಾಣವ, ಅಮ್ಬಾನಿ ಆಹರಾತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಅಮ್ಬಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ತಪದಮತ್ಥಕೇ ಠಿತೋ ‘‘ಮನ್ತಂ ಪರಿವತ್ತೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮನ್ತೇ ಅನುಪಟ್ಠಹನ್ತೇ ಅನ್ತರಹಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಲಜ್ಜಿತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಅಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ಪರಿಸಮಜ್ಝೇಯೇವ ಅಮ್ಬಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇತಿ, ಘನಮೇಘವಸ್ಸಂ ವಿಯ ಅಮ್ಬವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಾಪೇತಿ, ಇದಾನಿ ಥದ್ಧೋ ವಿಯ ಠಿತೋ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧. ‘‘ಅಹಾಸಿ ಮೇ ಅಮ್ಬಫಲಾನಿ ಪುಬ್ಬೇ, ಅಣೂನಿ ಥೂಲಾನಿ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ;

ತೇಹೇವ ಮನ್ತೇಹಿ ನ ದಾನಿ ತುಯ್ಹಂ, ದುಮಪ್ಫಲಾ ಪಾತುಭವನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಹಾಸೀತಿ ಆಹರಿ. ದುಮಪ್ಫಲಾತಿ ರುಕ್ಖಫಲಾನಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಾಣವೋ ‘‘ಸಚೇ ‘ಅಜ್ಜ ಅಮ್ಬಫಲಂ ನ ಗಣ್ಹಾಮೀ’ತಿ ವಕ್ಖಾಮಿ, ರಾಜಾ ಮೇ ಕುಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ, ಮುಸಾವಾದೇನ ನಂ ವಞ್ಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨. ‘‘ನಕ್ಖತ್ತಯೋಗಂ ಪಟಿಮಾನಯಾಮಿ, ಖಣಂ ಮುಹುತ್ತಞ್ಚ ಮನ್ತೇ ನ ಪಸ್ಸಂ;

ನಕ್ಖತ್ತಯೋಗಞ್ಚ ಖಣಞ್ಚ ಲದ್ಧಾ, ಅದ್ಧಾ ಹರಿಸ್ಸಮ್ಬಫಲಂ ಪಹೂತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅದ್ಧಾಹರಿಸ್ಸಮ್ಬಫಲನ್ತಿ ಅದ್ಧಾ ಅಮ್ಬಫಲಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮಿ.

ರಾಜಾ ‘‘ಅಯಂ ಅಞ್ಞದಾ ನಕ್ಖತ್ತಯೋಗಂ ನ ವದತಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩. ‘‘ನಕ್ಖತ್ತಯೋಗಂ ನ ಪುರೇ ಅಭಾಣಿ, ಖಣಂ ಮುಹುತ್ತಂ ನ ಪುರೇ ಅಸಂಸಿ;

ಸಯಂ ಹರೀ ಅಮ್ಬಫಲಂ ಪಹೂತಂ, ವಣ್ಣೇನ ಗನ್ಧೇನ ರಸೇನುಪೇತಂ.

೪. ‘‘ಮನ್ತಾಭಿಜಪ್ಪೇನ ಪುರೇ ಹಿ ತುಯ್ಹಂ, ದುಮಪ್ಫಲಾ ಪಾತುಭವನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮೇ;

ಸ್ವಾಜ್ಜ ನ ಪಾರೇಸಿ ಜಪ್ಪಮ್ಪಿ ಮನ್ತಂ, ಅಯಂ ಸೋ ಕೋ ನಾಮ ತವಜ್ಜ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನ ಪಾರೇಸೀತಿ ನ ಸಕ್ಕೋಸಿ. ಜಪ್ಪಮ್ಪೀತಿ ಜಪ್ಪನ್ತೋಪಿ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತೋಪಿ. ಅಯಂ ಸೋತಿ ಅಯಮೇವ ಸೋ ತವ ಸಭಾವೋ ಅಜ್ಜ ಕೋ ನಾಮ ಜಾತೋತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಾಣವೋ ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ರಾಜಾನಂ ಮುಸಾವಾದೇನ ವಞ್ಚೇತುಂ, ಸಚೇಪಿ ಮೇ ಸಭಾವೇ ಕಥಿತೇ ಆಣಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಕರೋತು, ಸಭಾವಮೇವ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೫. ‘‘ಚಣ್ಡಾಲಪುತ್ತೋ ಮಮ ಸಮ್ಪದಾಸಿ, ಧಮ್ಮೇನ ಮನ್ತೇ ಪಕತಿಞ್ಚ ಸಂಸಿ;

ಮಾ ಚಸ್ಸು ಮೇ ಪುಚ್ಛಿತೋ ನಾಮಗೋತ್ತಂ, ಗುಯ್ಹಿತ್ಥೋ ಅತ್ಥಂ ವಿಜಹೇಯ್ಯ ಮನ್ತೋ.

೬. ‘‘ಸೋಹಂ ಜನಿನ್ದೇನ ಜನಮ್ಹಿ ಪುಟ್ಠೋ, ಮಕ್ಖಾಭಿಭೂತೋ ಅಲಿಕಂ ಅಭಾಣಿಂ;

‘ಮನ್ತಾ ಇಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸಾ’ತಿ ಮಿಚ್ಛಾ, ಪಹೀನಮನ್ತೋ ಕಪಣೋ ರುದಾಮೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಸಮೇನ ಕಾರಣೇನ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾವ ಅದಾಸಿ. ಪಕತಿಞ್ಚ ಸಂಸೀತಿ ‘‘ಮಾ ಮೇ ಪುಚ್ಛಿತೋ ನಾಮಗೋತ್ತಂ ಗುಯ್ಹಿತ್ಥೋ, ಸಚೇ ಗೂಹಸಿ, ಮನ್ತಾ ತೇ ನಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ತೇಸಂ ನಸ್ಸನಪಕತಿಞ್ಚ ಮಯ್ಹಂ ಸಂಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸಾತಿ ಮಿಚ್ಛಾತಿ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಮಯಾ ಇಮೇ ಮನ್ತಾ ಗಹಿತಾ’’ತಿ ಮಿಚ್ಛಾಯ ಅಭಣಿಂ, ತೇನ ಮೇ ತೇ ಮನ್ತಾ ನಟ್ಠಾ, ಸ್ವಾಹಂ ಪಹೀನಮನ್ತೋ ಇದಾನಿ ಕಪಣೋ ರುದಾಮೀತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ‘‘ಅಯಂ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಏವರೂಪಂ ರತನಮನ್ತಂ ನ ಓಲೋಕೇಸಿ, ಏವರೂಪಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಉತ್ತಮರತನಮನ್ತೇ ಲದ್ಧೇ ಜಾತಿ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಗರಹನ್ತೋ –

೭. ‘‘ಏರಣ್ಡಾ ಪುಚಿಮನ್ದಾ ವಾ, ಅಥ ವಾ ಪಾಲಿಭದ್ದಕಾ;

ಮಧುಂ ಮಧುತ್ಥಿಕೋ ವಿನ್ದೇ, ಸೋ ಹಿ ತಸ್ಸ ದುಮುತ್ತಮೋ.

೮. ‘‘ಖತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವೇಸ್ಸಾ, ಸುದ್ದಾ ಚಣ್ಡಾಲಪುಕ್ಕುಸಾ;

ಯಮ್ಹಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಜಾನೇಯ್ಯ, ಸೋ ಹಿ ತಸ್ಸ ನರುತ್ತಮೋ.

೯. ‘‘ಇಮಸ್ಸ ದಣ್ಡಞ್ಚ ವಧಞ್ಚ ದತ್ವಾ, ಗಲೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಖಲಯಾಥ ಜಮ್ಮಂ;

ಯೋ ಉತ್ತಮತ್ಥಂ ಕಸಿರೇನ ಲದ್ಧಂ, ಮಾನಾತಿಮಾನೇನ ವಿನಾಸಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಆಹ.

ತತ್ಥ ಮಧುತ್ಥಿಕೋತಿ ಮಧುಅತ್ಥಿಕೋ ಪುರಿಸೋ ಅರಞ್ಞೇ ಮಧುಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಏತೇಸಂ ರುಕ್ಖಾನಂ ಯತೋ ಮಧುಂ ಲಭತಿ, ಸೋವ ದುಮೋ ತಸ್ಸ ದುಮುತ್ತಮೋ ನಾಮ. ತಥೇವ ಖತ್ತಿಯಾದೀಸು ಯಮ್ಹಾ ಪುರಿಸಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಾರಣಂ ಯುತ್ತಂ ಅತ್ಥಂ ವಿಜಾನೇಯ್ಯ, ಸೋವ ತಸ್ಸ ಉತ್ತಮೋ ನರೋ ನಾಮ. ಇಮಸ್ಸ ದಣ್ಡಞ್ಚಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಪಾಪಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸಹರಣದಣ್ಡಞ್ಚ ವೇಳುಪೇಸಿಕಾದೀಹಿ ಪಿಟ್ಠಿಚಮ್ಮಂ ಉಪ್ಪಾಟೇತ್ವಾ ವಧಞ್ಚ ದತ್ವಾ ಇಮಂ ಜಮ್ಮಂ ಗಲೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಖಲಯಾಥ, ಖಲಿಕಾರತ್ತಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ನಿದ್ಧಮಥ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಥ, ಕಿಂ ಇಮಿನಾ ಇಧ ವಸನ್ತೇನಾತಿ.

ರಾಜಪುರಿಸಾ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ‘‘ತವಾಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಆರಾಧೇತ್ವಾವ ಸಚೇ ಪುನ ಮನ್ತೇ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ, ಇಧ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸಿ, ನೋ ಚೇ, ಇಮಂ ದಿಸಂ ಮಾ ಓಲೋಕೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ತಂ ನಿಬ್ಬಿಸಯಮಕಂಸು. ಸೋ ಅನಾಥೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಆಚರಿಯಂ ನ ಮೇ ಅಞ್ಞಂ ಪಟಿಸರಣಂ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಪುನ ಮನ್ತಂ ಯಾಚಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರೋದನ್ತೋ ತಂ ಗಾಮಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಭರಿಯಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಪಸ್ಸ ತಂ ಪಾಪಧಮ್ಮಂ ಪರಿಹೀನಮನ್ತಂ ಪುನ ಆಗಚ್ಛನ್ತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಆಚರಿಯ, ಮುಸಾವಾದಂ ಕತ್ವಾ ಆಚರಿಯಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಿತ್ವಾ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪತ್ತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಚ್ಚಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪುನ ಮನ್ತೇ ಯಾಚನ್ತೋ –

೧೦. ‘‘ಯಥಾ ಸಮಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಪತೇಯ್ಯ, ಸೋಬ್ಭಂ ಗುಹಂ ನರಕಂ ಪೂತಿಪಾದಂ;

ರಜ್ಜೂತಿ ವಾ ಅಕ್ಕಮೇ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪಂ, ಅನ್ಧೋ ಯಥಾ ಜೋತಿಮಧಿಟ್ಠಹೇಯ್ಯ;

ಏವಮ್ಪಿ ಮಂ ತಂ ಖಲಿತಂ ಸಪಞ್ಞ, ಪಹೀನಮನ್ತಸ್ಸ ಪುನಪ್ಪದಾಹೀ’’ತಿ. – ಗಾಥಮಾಹ;

ತತ್ಥ ಯಥಾ ಸಮನ್ತಿ ಯಥಾ ಪುರಿಸೋ ಇದಂ ಸಮಂ ಠಾನನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಸೋಬ್ಭಂ ವಾ ಗುಹಂ ವಾ ಭೂಮಿಯಾ ಫಲಿತಟ್ಠಾನಸಙ್ಖಾತಂ ನರಕಂ ವಾ ಪೂತಿಪಾದಂ ವಾ ಪತೇಯ್ಯ. ಪೂತಿಪಾದೋತಿ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಮಹಾರುಕ್ಖೇ ಸುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಮತೇ ತಸ್ಸ ಮೂಲೇಸು ಪೂತಿಕೇಸು ಜಾತೇಸು ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಮಹಾಆವಾಟೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಜೋತಿಮಧಿಟ್ಠಹೇಯ್ಯಾತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ಅಕ್ಕಮೇಯ್ಯ. ಏವಮ್ಪೀತಿ ಏವಂ ಅಹಮ್ಪಿ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನೋ ಅಭಾವಾ ಅನ್ಧೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಿಸೇಸಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ತುಮ್ಹೇಸು ಖಲಿತೋ, ತಂ ಮಂ ಖಲಿತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸಪಞ್ಞ ಞಾಣಸಮ್ಪನ್ನ ಪಹೀನಮನ್ತಸ್ಸ ಮಮ ಪುನಪಿ ದೇಥಾತಿ.

ಅಥ ನಂ ಆಚರಿಯೋ ‘‘ತಾತ, ಕಿಂ ಕಥೇಸಿ, ಅನ್ಧೋ ಹಿ ಸಞ್ಞಾಯ ದಿನ್ನಾಯ ಸೋಬ್ಭಾದೀನಿ ಪರಿಹರತಿ, ಮಯಾ ಪಠಮಮೇವ ತವ ಕಥಿತಂ, ಇದಾನಿ ಕಿಮತ್ಥಂ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ –

೧೧. ‘‘ಧಮ್ಮೇನ ಮನ್ತಂ ತವ ಸಮ್ಪದಾಸಿಂ, ತುವಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸಿ;

ಪಕತಿಮ್ಪಿ ತೇ ಅತ್ತಮನೋ ಅಸಂಸಿಂ, ಧಮ್ಮೇ ಠಿತಂ ತಂ ನ ಜಹೇಯ್ಯ ಮನ್ತೋ.

೧೨. ‘‘ಯೋ ಬಾಲ-ಮನ್ತಂ ಕಸಿರೇನ ಲದ್ಧಂ, ಯಂ ದುಲ್ಲಭಂ ಅಜ್ಜ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ;

ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಲದ್ಧಾ ಜೀವಿತುಂ ಅಪ್ಪಪಞ್ಞೋ, ವಿನಾಸಯೀ ಅಲಿಕಂ ಭಾಸಮಾನೋ.

೧೩. ‘‘ಬಾಲಸ್ಸ ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಅಕತಞ್ಞುನೋ ಚ, ಮುಸಾ ಭಣನ್ತಸ್ಸ ಅಸಞ್ಞತಸ್ಸ;

ಮನ್ತೇ ಮಯಂ ತಾದಿಸಕೇ ನ ದೇಮ, ಕುತೋ ಮನ್ತಾ ಗಚ್ಛ ನ ಮಯ್ಹಂ ರುಚ್ಚಸೀ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಆಹ.

ತತ್ಥ ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಅಹಮ್ಪಿ ತವ ಆಚರಿಯಭಾಗಂ ಹಿರಞ್ಞಂ ವಾ ಸುವಣ್ಣಂ ವಾ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನೇವ ಮನ್ತಂ ಸಮ್ಪದಾಸಿಂ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನೇವ ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸಿ. ಧಮ್ಮೇ ಠಿತನ್ತಿ ಆಚರಿಯಪೂಜಕಧಮ್ಮೇ ಠಿತಂ. ತಾದಿಸಕೇತಿ ತಥಾರೂಪೇ ಅಕಾಲಫಲಗಣ್ಹಾಪಕೇ ಮನ್ತೇ ನ ದೇಮ, ಗಚ್ಛ ನ ಮೇ ರುಚ್ಚಸೀತಿ.

ಸೋ ಏವಂ ಆಚರಿಯೇನ ಉಯ್ಯೋಜಿತೋ ‘‘ಕಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಜೀವಿತೇನಾ’’ತಿ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅನಾಥಮರಣಂ ಮರಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ದೇವದತ್ತೋ ಆಚರಿಯಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಅಕತಞ್ಞೂ ಮಾಣವೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ, ಚಣ್ಡಾಲಪುತ್ತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಮ್ಬಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೪೭೫] ೨. ಫನ್ದನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಕುಠಾರಿಹತ್ಥೋ ಪುರಿಸೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ರೋಹಿಣೀನದೀತೀರೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಞಾತಕಾನಂ ಕಲಹಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಪನ ಕುಣಾಲಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೨.೨೧.ಕುಣಾಲಜಾತಕ) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ತದಾ ಪನ ಸತ್ಥಾ ಞಾತಕೇ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ – ಮಹಾರಾಜಾ, ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬಹಿನಗರೇ ವಡ್ಢಕಿಗಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ತತ್ರೇಕೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಡ್ಢಕೀ ಅರಞ್ಞತೋ ದಾರೂನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ರಥಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ತದಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಮಹಾಫನ್ದನರುಕ್ಖೋ ಅಹೋಸಿ. ಏಕೋ ಕಾಳಸೀಹೋ ಗೋಚರಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥಸ್ಸ ಏಕದಿವಸಂ ವಾತೇ ಪಹರನ್ತೇ ಏಕೋ ಸುಕ್ಖದಣ್ಡಕೋ ಪತಿತ್ವಾ ಖನ್ಧೇ ಅವತ್ಥಾಸಿ. ಸೋ ಥೋಕಂ ಖನ್ಧೇನ ರುಜನ್ತೇನ ಭೀತತಸಿತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಪುನ ನಿವತ್ತೋ ಆಗತಮಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಞ್ಞೋ ಮಂ ಸೀಹೋ ವಾ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ವಾ ಅನುಬನ್ಧನ್ತೋ ನತ್ಥಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ರುಕ್ಖೇ ನಿಬ್ಬತ್ತದೇವತಾ ಮಂ ಏತ್ಥ ನಿಪಜ್ಜನ್ತಂ ನ ಸಹತಿ ಮಞ್ಞೇ, ಹೋತು ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಟ್ಠಾನೇ ಕೋಪಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನೇವ ತವ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಖಾದಾಮಿ, ನ ಸಾಖಂ ಭಞ್ಜಾಮಿ, ಇಧ ಅಞ್ಞೇ ಮಿಗೇ ವಸನ್ತೇ ಸಹಸಿ, ಮಂ ನ ಸಹಸಿ, ಕೋ ಮಯ್ಹಂ ದೋಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಕತಿಪಾಹಂ ಆಗಮೇಹಿ, ಸಮೂಲಂ ತೇ ರುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾಟೇತ್ವಾ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕಂ ಛೇದಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರುಕ್ಖದೇವತಂ ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಪುರಿಸಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ವಿಚರಿ. ತದಾ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಡ್ಢಕೀ ದ್ವೇ ತಯೋ ಮನುಸ್ಸೇ ಆದಾಯ ರಥದಾರೂನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಯಾನಕೇನ ತಂ ಪದೇಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಯಾನಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ವಾಸಿಫರಸುಹತ್ಥೋ ರುಕ್ಖೇ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಫನ್ದನಸಮೀಪಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಕಾಳಸೀಹೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ, ಮಯಾ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಂ ದಟ್ಠುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ವಡ್ಢಕೀ ಚ ಇತೋ ಚಿತೋ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಫನ್ದನಸಮೀಪೇನ ಪಾಯಾಸಿ. ಸೋ ‘‘ಯಾವ ಏಸೋ ನಾತಿಕ್ಕಮತಿ, ತಾವದೇವಸ್ಸ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೪. ‘‘ಕುಠಾರಿಹತ್ಥೋ ಪುರಿಸೋ, ವನಮೋಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠಸಿ;

ಪುಟ್ಠೋ ಮೇ ಸಮ್ಮ ಅಕ್ಖಾಹಿ, ಕಿಂ ದಾರುಂ ಛೇತುಮಿಚ್ಛಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪುರಿಸೋತಿ ತ್ವಂ ಕುಠಾರಿಹತ್ಥೋ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಇಮಂ ವನಂ ಓಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠಸೀತಿ.

ಸೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ ಭೋ, ನ ವತ ಮೇ ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಮಿಗೋ ಮನುಸ್ಸವಾಚಂ ಭಾಸನ್ತೋ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ, ಏಸ ರಥಾನುಚ್ಛವಿಕಂ ದಾರುಂ ಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫. ‘‘ಇಸ್ಸೋ ವನಾನಿ ಚರಸಿ, ಸಮಾನಿ ವಿಸಮಾನಿ ಚ;

ಪುಟ್ಠೋ ಮೇ ಸಮ್ಮ ಅಕ್ಖಾಹಿ, ಕಿಂ ದಾರುಂ ನೇಮಿಯಾ ದಳ್ಹ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಇಸ್ಸೋತಿ ತ್ವಮ್ಪಿ ಏಕೋ ಕಾಳಸೀಹೋ ವನಾನಿ ಚರಸಿ, ತ್ವಂ ರಥಾನುಚ್ಛವಿಕಂ ದಾರುಂ ಜಾನಿಸ್ಸಸೀತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಕಾಳಸೀಹೋ ‘‘ಇದಾನಿ ಮೇ ಮನೋರಥೋ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬. ‘‘ನೇವ ಸಾಲೋ ನ ಖದಿರೋ, ನಾಸ್ಸಕಣ್ಣೋ ಕುತೋ ಧವೋ;

ರುಕ್ಖೋ ಚ ಫನ್ದನೋ ನಾಮ, ತಂ ದಾರುಂ ನೇಮಿಯಾ ದಳ್ಹ’’ನ್ತಿ.

ಸೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ‘‘ಸುದಿವಸೇನ ವತಮ್ಹಿ ಅಜ್ಜ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠೋ, ತಿರಚ್ಛಾನಗತೋ ಮೇ ರಥಾನುಚ್ಛವಿಕಂ ದಾರುಂ ಆಚಿಕ್ಖತಿ, ಅಹೋ ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭. ‘‘ಕೀದಿಸಾನಿಸ್ಸ ಪತ್ತಾನಿ, ಖನ್ಧೋ ವಾ ಪನ ಕೀದಿಸೋ;

ಪುಟ್ಠೋ ಮೇ ಸಮ್ಮ ಅಕ್ಖಾಹಿ, ಯಥಾ ಜಾನೇಮು ಫನ್ದನ’’ನ್ತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಸೋ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೮. ‘‘ಯಸ್ಸ ಸಾಖಾ ಪಲಮ್ಬನ್ತಿ, ನಮನ್ತಿ ನ ಚ ಭಞ್ಜರೇ;

ಸೋ ರುಕ್ಖೋ ಫನ್ದನೋ ನಾಮ, ಯಸ್ಸ ಮೂಲೇ ಅಹಂ ಠಿತೋ.

೧೯. ‘‘ಅರಾನಂ ಚಕ್ಕನಾಭೀನಂ, ಈಸಾನೇಮಿರಥಸ್ಸ ಚ;

ಸಬ್ಬಸ್ಸ ತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೋ, ಅಯಂ ಹೇಸ್ಸತಿ ಫನ್ದನೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ‘‘ಅರಾನ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಸೋ ‘‘ಕದಾಚೇಸ ಇಮಂ ರುಕ್ಖಂ ನ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಗುಣಮ್ಪಿಸ್ಸ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ. ತತ್ಥ ಈಸಾನೇಮಿರಥಸ್ಸ ಚಾತಿ ಈಸಾಯ ಚ ನೇಮಿಯಾ ಚ ಸೇಸಸ್ಸ ಚ ರಥಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ತೇ ಏಸ ಕಮ್ಮನಿಯೋ ಕಮ್ಮಕ್ಖಮೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ.

ಸೋ ಏವಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಏಕಮನ್ತೇ ವಿಚರಿ, ವಡ್ಢಕೀಪಿ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿತುಂ ಆರಭಿ. ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಯಾ ಏತಸ್ಸ ಉಪರಿ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಾತಿತಂ, ಅಯಂ ಅಟ್ಠಾನೇ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮಮ ವಿಮಾನಂ ನಾಸೇತಿ, ಅಹಞ್ಚ ವಿನಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏಕೇನುಪಾಯೇನ ಇಮಞ್ಚ ಇಸ್ಸಂ ವಿನಾಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ವನಕಮ್ಮಿಕಪುರಿಸೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಭೋ ಪುರಿಸ ಮನಾಪೋ ತೇ ರುಕ್ಖೋ ಲದ್ಧೋ, ಇಮಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ರಥನೇಮಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾ ರುಕ್ಖೇನ ರಥೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಕೇನ ತೇ ಅಕ್ಖಾತನ್ತಿ. ‘‘ಏಕೇನ ಕಾಳಸೀಹೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸುಟ್ಠು ತೇನ ಅಕ್ಖಾತಂ, ಇಮಿನಾ ರುಕ್ಖೇನ ರಥೋ ಸುನ್ದರೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕಾಳಸೀಹಸ್ಸ ಗಲಚಮ್ಮಂ ಉಪ್ಪಾಟೇತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗುಲಮತ್ತೇ ಠಾನೇ ಅಯಪಟ್ಟೇನ ವಿಯ ನೇಮಿಮಣ್ಡಲೇ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ನೇಮಿ ಚ ಥಿರಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಬಹುಞ್ಚ ಧನಂ ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಾಳಸೀಹಚಮ್ಮಂ ಕುತೋ ಲಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ತ್ವಂ ಬಾಲಕೋಸಿ, ಅಯಂ ತವ ರುಕ್ಖೋ ವನೇ ಠಿತೋ ನ ಪಲಾಯತಿ, ತ್ವಂ ಯೇನ ತೇ ರುಕ್ಖೋ ಅಕ್ಖಾತೋ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘ಸಾಮಿ ತಯಾ ದಸ್ಸಿತರುಕ್ಖಂ ಕತರಟ್ಠಾನೇ ಛಿನ್ದಾಮೀ’ತಿ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಆನೇಹಿ, ಅಥ ನಂ ನಿರಾಸಙ್ಕಂ ‘ಇಧ ಚ ಏತ್ಥ ಚ ಛಿನ್ದಾ’ತಿ ಮುಖತುಣ್ಡಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಂ ತಿಖಿಣೇನ ಮಹಾಫರಸುನಾ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಚಮ್ಮಂ ಆದಾಯ ವರಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಾ’’ತಿ ವೇರಂ ಅಪ್ಪೇಸಿ. ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಆಹ –

೨೦. ‘‘ಇತಿ ಫನ್ದನರುಕ್ಖೋಪಿ, ತಾವದೇ ಅಜ್ಝಭಾಸಥ;

ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ವಚನಂ ಅತ್ಥಿ, ಭಾರದ್ವಾಜ ಸುಣೋಹಿ ಮೇ.

೨೧. ‘‘ಇಸ್ಸಸ್ಸ ಉಪಕ್ಖನ್ಧಮ್ಹಾ, ಉಕ್ಕಚ್ಚ ಚತುರಙ್ಗುಲಂ;

ತೇನ ನೇಮಿಂ ಪಸಾರೇಸಿ, ಏವಂ ದಳ್ಹತರಂ ಸಿಯಾ.

೨೨. ‘‘ಇತಿ ಫನ್ದನರುಕ್ಖೋಪಿ, ವೇರಂ ಅಪ್ಪೇಸಿ ತಾವದೇ;

ಜಾತಾನಞ್ಚ ಅಜಾತಾನಂ, ಇಸ್ಸಾನಂ ದುಕ್ಖಮಾವಹೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಭಾರದ್ವಾಜಾತಿ ತಂ ಗೋತ್ತೇನ ಆಲಪತಿ. ಉಪಕ್ಖನ್ಧಮ್ಹಾತಿ ಖನ್ಧತೋ. ಉಕ್ಕಚ್ಚಾತಿ ಉಕ್ಕನ್ತಿತ್ವಾ.

ವಡ್ಢಕೀ ರುಕ್ಖದೇವತಾಯ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಹೋ ಅಜ್ಜ ಮಯ್ಹಂ ಮಙ್ಗಲದಿವಸೋ’’ತಿ ಕಾಳಸೀಹಂ ಘಾತೇತ್ವಾ ರುಕ್ಖಂ ಛೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –

೨೩. ‘‘ಇಚ್ಚೇವಂ ಫನ್ದನೋ ಇಸ್ಸಂ, ಇಸ್ಸೋ ಚ ಪನ ಫನ್ದನಂ;

ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿವಾದೇನ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಮಘಾತಯುಂ.

೨೪. ‘‘ಏವಮೇವ ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ವಿವಾದೋ ಯತ್ಥ ಜಾಯತಿ;

ಮಯೂರನಚ್ಚಂ ನಚ್ಚನ್ತಿ, ಯಥಾ ತೇ ಇಸ್ಸಫನ್ದನಾ.

೨೫. ‘‘ತಂ ವೋ ವದಾಮಿ ಭದ್ದಂ ವೋ, ಯಾವನ್ತೇತ್ಥ ಸಮಾಗತಾ;

ಸಮ್ಮೋದಥ ಮಾ ವಿವದಥ, ಮಾ ಹೋಥ ಇಸ್ಸಫನ್ದನಾ.

೨೬. ‘‘ಸಾಮಗ್ಗಿಮೇವ ಸಿಕ್ಖೇಥ, ಬುದ್ಧೇಹೇತಂ ಪಸಂಸಿತಂ;

ಸಾಮಗ್ಗಿರತೋ ಧಮ್ಮಟ್ಠೋ, ಯೋಗಕ್ಖೇಮಾ ನ ಧಂಸತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಘಾತಯುನ್ತಿ ಘಾತಾಪೇಸುಂ. ಮಯೂರನಚ್ಚಂ ನಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಮಹಾರಾಜಾ ಯತ್ಥ ಹಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಿವಾದೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಯಥಾ ನಾಮ ಮಯೂರಾ ನಚ್ಚನ್ತಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಬ್ಬಂ ರಹಸ್ಸಙ್ಗಂ ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ರನ್ಧಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಾ ಮಯೂರನಚ್ಚಂ ನಚ್ಚನ್ತಿ ನಾಮ. ಯಥಾ ತೇ ಇಸ್ಸಫನ್ದನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ರನ್ಧಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಾ ನಚ್ಚಿಂಸು ನಾಮ. ತಂ ವೋತಿ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ತುಮ್ಹೇ ವದಾಮಿ. ಭದ್ದಂ ವೋತಿ ಭದ್ದಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಹೋತು. ಯಾವನ್ತೇತ್ಥಾತಿ ಯಾವನ್ತೋ ಏತ್ಥ ಇಸ್ಸಫನ್ದನಸದಿಸಾ ಮಾ ಅಹುವತ್ಥ. ಸಾಮಗ್ಗಿಮೇವ ಸಿಕ್ಖೇಥಾತಿ ಸಮಗ್ಗಭಾವಮೇವ ತುಮ್ಹೇ ಸಿಕ್ಖಥ, ಇದಂ ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧೇಹಿ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಪಸಂಸಿತಂ. ಧಮ್ಮಟ್ಠೋತಿ ಸುಚರಿತಧಮ್ಮೇ ಠಿತೋ. ಯೋಗಕ್ಖೇಮಾ ನ ಧಂಸತೀತಿ ಯೋಗೇಹಿ ಖೇಮಾ ನಿಬ್ಬಾನಾ ನ ಪರಿಹಾಯತೀತಿ ನಿಬ್ಬಾನೇನ ದೇಸನಾಕೂಟಂ ಗಣ್ಹಿ. ಸಕ್ಯರಾಜಾನೋ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಜಾತಾ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ ‘‘ತದಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ನಿವುತ್ಥದೇವತಾ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಫನ್ದನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೪೭೬] ೩. ಜವನಹಂಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಇಧೇವ ಹಂಸ ನಿಪತಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದಳ್ಹಧಮ್ಮಧನುಗ್ಗಹಸುತ್ತನ್ತದೇಸನಂ (ಸಂ. ನಿ. ೨.೨೨೮) ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಭಗವತಾ ಹಿ –

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ದಳ್ಹಧಮ್ಮಾ ಧನುಗ್ಗಹಾ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾ ಕತಹತ್ಥಾ ಕತೂಪಾಸನಾ ಚತುದ್ದಿಸಾ ಠಿತಾ ಅಸ್ಸು, ಅಥ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ‘ಅಹಂ ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ದಳ್ಹಧಮ್ಮಾನಂ ಧನುಗ್ಗಹಾನಂ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾನಂ ಕತಹತ್ಥಾನಂ ಕತೂಪಾಸನಾನಂ ಚತುದ್ದಿಸಾ ಕಣ್ಡೇ ಖಿತ್ತೇ ಅಪತಿಟ್ಠಿತೇ ಪಥವಿಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಜವನೋ ಪುರಿಸೋ ಪರಮೇನ ಜವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಯಥಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಜವೋ, ಯಥಾ ಚ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾನಂ ಜವೋ, ತತೋ ಸೀಘತರೋ. ಯಥಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಜವೋ, ಯಥಾ ಚ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾನಂ ಜವೋ, ಯಥಾ ಚ ಯಾ ದೇವತಾ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾನಂ ಪುರತೋ ಧಾವನ್ತಿ, ತಾಸಂ ದೇವತಾನಂ ಜವೋ, ತತೋ ಸೀಘತರಂ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾ ಖೀಯನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ –

ಇಮಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಕಥಿತದಿವಸತೋ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಸತ್ಥಾ ಅತ್ತನೋ ಬುದ್ಧವಿಸಯೇ ಠತ್ವಾ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಸಙ್ಖಾರೇ ಇತ್ತರೇ ದುಬ್ಬಲೇ ಕತ್ವಾ ಪರಿದೀಪೇನ್ತೋ ಪುಥುಜ್ಜನಭಿಕ್ಖೂ ಅತಿವಿಯ ಸನ್ತಾಸಂ ಪಾಪೇಸಿ, ಅಹೋ ಬುದ್ಧಬಲಂ ನಾಮಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸ್ವಾಹಂ ಇದಾನಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಇತ್ತರಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಂವೇಜೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ, ಮಯಾ ಹಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅಹೇತುಕಹಂಸಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನಪಿ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಇತ್ತರಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾನಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಕಲರಾಜಪರಿಸಂ ಸಂವೇಜೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಜವನಹಂಸಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ನವುತಿಹಂಸಸಹಸ್ಸಪರಿವುತೋ ಚಿತ್ತಕೂಟೇ ಪಟಿವಸತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಜಮ್ಬುದೀಪತಲೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸರೇ ಸಪರಿವಾರೋ ಸಯಂಜಾತಸಾಲಿಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಸುವಣ್ಣಕಿಲಞ್ಜಂ ಪತ್ಥರನ್ತೋ ವಿಯ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಬಾರಾಣಸಿನಗರಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇನ ಮನ್ದಮನ್ದಾಯ ವಿಲಾಸಗತಿಯಾ ಚಿತ್ತಕೂಟಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಅಥ ನಂ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾಪಿ ಮಾದಿಸೇನ ರಞ್ಞಾ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ವತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಿನೇಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬತೂರಿಯಾನಿ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಹಂಸೇ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ರಾಜಾ, ಮಮ ಏವರೂಪಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೋ ಕಿಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಭಾವಂ ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ರಞ್ಞೋ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಭಾವೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಭಾವಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ರಞ್ಞೋ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗತಕಾಲೇ ಅನೋತತ್ತದಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕೇನ ಪಕ್ಖೇನ ಉದಕಂ, ಏಕೇನ ಚನ್ದನಚುಣ್ಣಂ ಆದಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ತೇನ ಉದಕೇನ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಚನ್ದನಚುಣ್ಣೇನ ಓಕಿರಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಸಪರಿವಾರೋ ಚಿತ್ತಕೂಟಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ರಾಜಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ದಟ್ಠುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಸಹಾಯೋ ಮೇ ಅಜ್ಜ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಸಹಾಯೋ ಮೇ ಅಜ್ಜ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಗಮನಮಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಅಚ್ಛತಿ.

ತದಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಾ ದ್ವೇ ಹಂಸಪೋತಕಾ ‘‘ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ ‘‘ಮಯಂ ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ತಾತಾ, ಸೂರಿಯಜವೋ ನಾಮ ಸೀಘೋ, ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಥ, ಅನ್ತರಾವ ವಿನಸ್ಸಿಸ್ಸಥ, ಮಾ ಗಮಿತ್ಥಾ’’ತಿ. ತೇ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ತತಿಯಮ್ಪಿ ಯಾಚಿಂಸು, ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ತೇ ಯಾವತತಿಯಂ ವಾರೇಸಿಯೇವ. ತೇ ಮಾನಥದ್ಧಾ ಅತ್ತನೋ ಬಲಂ ಅಜಾನನ್ತಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಅನಾಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾವ ‘‘ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸೂರಿಯೇ ಅನುಗ್ಗತೇಯೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಯುಗನ್ಧರಮತ್ಥಕೇ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಮಹಾಸತ್ತೋ ತೇ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ನು ಖೋ ಗತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ತೇ ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅನ್ತರಾವ ವಿನಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಜೀವಿತಂ ತೇಸಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಯುಗನ್ಧರಮತ್ಥಕೇಯೇವ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಉಗ್ಗತೇ ಸೂರಿಯಮಣ್ಡಲೇ ಹಂಸಪೋತಕಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿಂಸು, ಮಹಾಸತ್ತೋಪಿ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿ. ಕನಿಟ್ಠಭಾತಿಕೋ ಯಾವ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಾ ಜವಿತ್ವಾ ಕಿಲಮಿ, ಪಕ್ಖಸನ್ಧೀಸು ಅಗ್ಗಿಉಟ್ಠಾನಕಾಲೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ ‘‘ಭಾತಿಕ, ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಜೀವಿತಂ ತೇ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಕ್ಖಪಞ್ಜರೇನ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಚಿತ್ತಕೂಟಪಬ್ಬತಂ ನೇತ್ವಾ ಹಂಸಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಸೂರಿಯಂ ಪತ್ವಾ ಇತರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾಯಾಸಿ. ಸೋಪಿ ಯಾವ ಉಪಕಟ್ಠಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಾ ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವಿತ್ವಾ ಕಿಲಮಿ, ಪಕ್ಖಸನ್ಧೀಸು ಅಗ್ಗಿಉಟ್ಠಾನಕಾಲೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ ‘‘ಭಾತಿಕ, ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ. ತಮ್ಪಿ ಮಹಾಸತ್ತೋ ತಥೇವ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಪಕ್ಖಪಞ್ಜರೇನಾದಾಯ ಚಿತ್ತಕೂಟಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸೂರಿಯೋ ನಭಮಜ್ಝಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಅಥ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಮಮ ಅಜ್ಜ ಸರೀರಬಲಂ ವೀಮಂಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏಕವೇಗೇನ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಯುಗನ್ಧರಮತ್ಥಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತತೋ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಏಕವೇಗೇನ ಸೂರಿಯಂ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಕಾಲೇನ ಪುರತೋ, ಕಾಲೇನ ಪಚ್ಛತೋ ಜವಿತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವನಂ ನಾಮ ನಿರತ್ಥಕಂ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಸಮ್ಭೂತಂ, ಕಿಂ ಮೇ ಇಮಿನಾ, ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಮ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅತ್ಥಯುತ್ತಂ ಧಮ್ಮಯುತ್ತಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಸೂರಿಯೇ ನಭಮಜ್ಝಂ ಅನತಿಕ್ಕನ್ತೇಯೇವ ಸಕಲಚಕ್ಕವಾಳಗಬ್ಭಂ ಅನ್ತನ್ತೇನ ಅನುಸಂಯಾಯಿತ್ವಾ ವೇಗಂ ಪರಿಹಾಪೇನ್ತೋ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಅನ್ತನ್ತೇನ ಅನುಸಂಯಾಯಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪಾಪುಣಿ. ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಂ ಸಕಲನಗರಂ ಹಂಸಚ್ಛನ್ನಂ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ, ಛಿದ್ದಂ ನಾಮ ನ ಪಞ್ಞಾಯಿ, ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವೇಗೇ ಪರಿಹಾಯನ್ತೇ ಆಕಾಸೇ ಛಿದ್ದಾನಿ ಪಞ್ಞಾಯಿಂಸು. ಮಹಾಸತ್ತೋ ವೇಗಂ ಪರಿಹಾಪೇತ್ವಾ ಆಕಾಸತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಸೀಹಪಞ್ಜರಸ್ಸ ಅಭಿಮುಖಟ್ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಆಗತೋ ಮೇ ಸಹಾಯೋ’’ತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ತಸ್ಸ ನಿಸೀದನತ್ಥಾಯ ಕಞ್ಚನಪೀಠಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಪವಿಸ, ಇಧ ನಿಸೀದಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೭. ‘‘ಇಧೇವ ಹಂಸ ನಿಪತ, ಪಿಯಂ ಮೇ ತವ ದಸ್ಸನಂ;

ಇಸ್ಸರೋಸಿ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಯಮಿಧತ್ಥಿ ಪವೇದಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ‘‘ಇಧಾ’’ತಿ ಕಞ್ಚನಪೀಠಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ನಿಪತಾತಿ ನಿಸೀದ. ಇಸ್ಸರೋಸೀತಿ ತ್ವಂ ಇಮಸ್ಸ ಠಾನಸ್ಸ ಇಸ್ಸರೋ ಸಾಮಿ ಹುತ್ವಾ ಆಗತೋಸೀತಿ ವದತಿ. ಯಮಿಧತ್ಥಿ ಪವೇದಯಾತಿ ಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಿವೇಸನೇ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಅಪರಿಸಙ್ಕನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕಥೇಹೀತಿ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ಕಞ್ಚನಪೀಠೇ ನಿಸೀದಿ. ರಾಜಾ ಸತಪಾಕಸಹಸ್ಸಪಾಕೇಹಿ ತೇಲೇಹಿ ತಸ್ಸ ಪಕ್ಖನ್ತರಾನಿ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಕಞ್ಚನತಟ್ಟಕೇ ಮಧುಲಾಜೇ ಚ ಮಧುರೋದಕಞ್ಚ ಸಕ್ಖರೋದಕಞ್ಚ ದಾಪೇತ್ವಾ ಮಧುರಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ತ್ವಂ ಏಕಕೋವ ಆಗತೋಸಿ, ಕುಹಿಂ ಅಗಮಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಕಥೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಮಮಪಿ ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವಿತವೇಗಂ ದಸ್ಸೇಹೀ’’ತಿ. ಮಹಾರಾಜ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಸೋ ವೇಗೋ ದಸ್ಸೇತುನ್ತಿ. ತೇನ ಹಿ ಮೇ ಸರಿಕ್ಖಕಮತ್ತಂ ದಸ್ಸೇಹೀತಿ. ಸಾಧು, ಮಹಾರಾಜ, ಸರಿಕ್ಖಕಮತ್ತಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಅಕ್ಖಣವೇಧೀ ಧನುಗ್ಗಹೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇಹೀತಿ. ರಾಜಾ ಸನ್ನಿಪಾತೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಚತ್ತಾರೋ ಧನುಗ್ಗಹೇ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿವೇಸನಾ ಓರುಯ್ಹ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಸಿಲಾಥಮ್ಭಂ ನಿಖಣಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗೀವಾಯಂ ಘಣ್ಟಂ ಬನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ಸಿಲಾಥಮ್ಭಮತ್ಥಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಧನುಗ್ಗಹೇ ಥಮ್ಭಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಚತುದ್ದಿಸಾಭಿಮುಖೇ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಜನಾ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಚತುದ್ದಿಸಾಭಿಮುಖಾ ಚತ್ತಾರಿ ಕಣ್ಡಾನಿ ಖಿಪನ್ತು, ತಾನಿ ಅಹಂ ಪಥವಿಂ ಅಪ್ಪತ್ತಾನೇವ ಆಹರಿತ್ವಾ ಏತೇಸಂ ಪಾದಮೂಲೇ ಪಾತೇಸ್ಸಾಮಿ. ಮಮ ಕಣ್ಡಗಹಣತ್ಥಾಯ ಗತಭಾವಂ ಘಣ್ಟಸದ್ದಸಞ್ಞಾಯ ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ಮಂ ಪನ ನ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಖಿತ್ತಕಣ್ಡಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪಾದಮೂಲೇ ಪಾತೇತ್ವಾ ಸಿಲಾಥಮ್ಭಮತ್ಥಕೇ ನಿಸಿನ್ನಮೇವ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ದಿಟ್ಠೋ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಯ್ಹಂ ವೇಗೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಅಯಂ ವೇಗೋ ಮಯ್ಹಂ ನೇವ ಉತ್ತಮೋ, ಮಜ್ಝಿಮೋ, ಪರಿತ್ತೋ ಲಾಮಕವೇಗೋ ಏಸ, ಏವಂ ಸೀಘೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವೇಗೋ’’ತಿ ಆಹ.

ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಅತ್ಥಿ ಪನ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವೇಗತೋ ಅಞ್ಞೋ ಸೀಘತರೋ ವೇಗೋ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉತ್ತಮವೇಗತೋಪಿ ಸತಗುಣೇನ ಸಹಸ್ಸಗುಣೇನ ಸತಸಹಸ್ಸಗುಣೇನ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾ ಸೀಘತರಂ ಖೀಯನ್ತಿ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ ಖಣಿಕನಿರೋಧವಸೇನ ರೂಪಧಮ್ಮಾನಂ ನಿರೋಧಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ತತೋ ನಾಮಧಮ್ಮಾನಂ. ರಾಜಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಮರಣಭಯಭೀತೋ ಸತಿಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿ, ಮಹಾಜನೋ ಉತ್ರಾಸಂ ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ರಞ್ಞೋ ಮುಖಂ ಉದಕೇನ ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಸತಿಂ ಲಭಾಪೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮರಣಸ್ಸತಿಂ ಭಾವೇಹಿ, ಧಮ್ಮಂ ಚರಾಹಿ, ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋಹಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೋಹಿ, ದೇವಾ’’ತಿ ಓವದಿ. ಅಥ ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಮಯಂ ತುಮ್ಹಾದಿಸೇನ ಞಾಣಬಲಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಆಚರಿಯೇನ ವಿನಾ ವಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮ, ಚಿತ್ತಕೂಟಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಮಯ್ಹಂ ಓವಾದಾಚರಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ಇಧೇವ ವಸಾಹೀ’’ತಿ ಯಾಚನ್ತೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೮. ‘‘ಸವನೇನ ಏಕಸ್ಸ ಪಿಯಾ ಭವನ್ತಿ, ದಿಸ್ವಾ ಪನೇಕಸ್ಸ ವಿಯೇತಿ ಛನ್ದೋ;

ದಿಸ್ವಾ ಚ ಸುತ್ವಾ ಚ ಪಿಯಾ ಭವನ್ತಿ, ಕಚ್ಚಿನ್ನು ಮೇ ಪೀಯಸಿ ದಸ್ಸನೇನ.

೨೯. ‘‘ಸವನೇನ ಪಿಯೋ ಮೇಸಿ, ಭಿಯ್ಯೋ ಚಾಗಮ್ಮ ದಸ್ಸನಂ;

ಏವಂ ಪಿಯದಸ್ಸನೋ ಮೇ, ವಸ ಹಂಸ ಮಮನ್ತಿಕೇ’’ತಿ.

ತಾಸಂ ಅತ್ಥೋ – ಸಮ್ಮ ಹಂಸರಾಜ ಸವನೇನ ಏಕಸ್ಸ ಏಕಚ್ಚೇ ಪಿಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ‘‘ಏವಂ ಗುಣೋ ನಾಮಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಸವನೇನ ಪಿಯಾಯತಿ, ಏಕಸ್ಸ ಪನ ಏಕಚ್ಚೇ ದಿಸ್ವಾವ ಛನ್ದೋ ವಿಗಚ್ಛತಿ, ಪೇಮಂ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ, ಖಾದಿತುಂ ಆಗತಾ ಯಕ್ಖಾ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಏಕಸ್ಸ ಏಕಚ್ಚೇ ದಿಸ್ವಾ ಚ ಸುತ್ವಾ ಚಾತಿ ಉಭಯಥಾಪಿ ಪಿಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇನ ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ. ಕಚ್ಚಿನ್ನು ಮೇ ಪೀಯಸಿ ದಸ್ಸನೇನಾತಿ ಕಚ್ಚಿ ನು ತ್ವಂ ಮಂ ಪಿಯಾಯಸಿ, ಮಯ್ಹಂ ಪನ ತ್ವಂ ಸವನೇನ ಪಿಯೋವ, ದಸ್ಸನಂ ಪನಾಗಮ್ಮ ಅತಿಪಿಯೋವ. ಏವಂ ಮಮ ಪಿಯದಸ್ಸನೋ ಸಮಾನೋ ಚಿತ್ತಕೂಟಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಇಧ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಾತಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಹ –

೩೦. ‘‘ವಸೇಯ್ಯಾಮ ತವಾಗಾರೇ, ನಿಚ್ಚಂ ಸಕ್ಕತಪೂಜಿತಾ;

ಮತ್ತೋ ಚ ಏಕದಾ ವಜ್ಜೇ, ಹಂಸರಾಜಂ ಪಚನ್ತು ಮೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮತ್ತೋ ಚ ಏಕದಾತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಮಯಂ ತವ ಘರೇ ನಿಚ್ಚಂ ಪೂಜಿತಾ ವಸೇಯ್ಯಾಮ, ತ್ವಂ ಪನ ಕದಾಚಿ ಸುರಾಮದಮತ್ತೋ ಮಂಸಖಾದನತ್ಥಂ ‘‘ಹಂಸರಾಜಂ ಪಚನ್ತು ಮೇ’’ತಿ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ, ಅಥ ಏವಂ ತವ ಅನುಜೀವಿನೋ ಮಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಪಚೇಯ್ಯುಂ, ತದಾಹಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ರಾಜಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಜ್ಜಮೇವ ನ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ದಾತುಂ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೧. ‘‘ಧಿರತ್ಥು ತಂ ಮಜ್ಜಪಾನಂ, ಯಂ ಮೇ ಪಿಯತರಂ ತಯಾ;

ನ ಚಾಪಿ ಮಜ್ಜಂ ಪಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಾವ ಮೇ ವಚ್ಛಸೀ ಘರೇ’’ತಿ.

ತತೋ ಪರಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಛ ಗಾಥಾ ಆಹ –

೩೨. ‘‘ಸುವಿಜಾನಂ ಸಿಙ್ಗಾಲಾನಂ, ಸಕುಣಾನಞ್ಚ ವಸ್ಸಿತಂ;

ಮನುಸ್ಸವಸ್ಸಿತಂ ರಾಜ, ದುಬ್ಬಿಜಾನತರಂ ತತೋ.

೩೩. ‘‘ಅಪಿ ಚೇ ಮಞ್ಞತೀ ಪೋಸೋ, ಞಾತಿ ಮಿತ್ತೋ ಸಖಾತಿ ವಾ;

ಯೋ ಪುಬ್ಬೇ ಸುಮನೋ ಹುತ್ವಾ, ಪಚ್ಛಾ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೇ ದಿಸೋ.

೩೪. ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ ಮನೋ ನಿವಿಸತಿ, ಅವಿದೂರೇ ಸಹಾಪಿ ಸೋ;

ಸನ್ತಿಕೇಪಿ ಹಿ ಸೋ ದೂರೇ, ಯಸ್ಮಿಂ ನಾವಿಸತೇ ಮನೋ.

೩೫. ‘‘ಅನ್ತೋಪಿ ಸೋ ಹೋತಿ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ, ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ;

ಅನ್ತೋಪಿ ಸೋ ಹೋತಿ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ, ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ.

೩೬. ‘‘ಸಂವಸನ್ತಾ ವಿವಸನ್ತಿ, ಯೇ ದಿಸಾ ತೇ ರಥೇಸಭ;

ಆರಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಸನ್ತಿ, ಮನಸಾ ರಟ್ಠವಡ್ಢನ.

೩೭. ‘‘ಅತಿಚಿರಂ ನಿವಾಸೇನ, ಪಿಯೋ ಭವತಿ ಅಪ್ಪಿಯೋ;

ಆಮನ್ತ ಖೋ ತಂ ಗಚ್ಛಾಮ, ಪುರಾ ತೇ ಹೋಮ ಅಪ್ಪಿಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ವಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಮಹಾರಾಜ, ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ ಉಜುಹದಯಾ, ತೇನ ತೇಸಂ ವಸ್ಸಿತಂ ಸುವಿಜಾನಂ, ಮನುಸ್ಸಾ ಪನ ಕಕ್ಖಳಾ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ವಚನಂ ದುಬ್ಬಿಜಾನತರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋ ಪುಬ್ಬೇತಿ ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಠಮಮೇವ ಅತ್ತಮನೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಮಯ್ಹಂ ಞಾತಕೋ ಮಿತ್ತೋ ಪಾಣಸಮೋ ಸಖಾ’’ತಿ ಅಪಿ ಏವಂ ಮಞ್ಞತಿ, ಸ್ವೇವ ಪಚ್ಛಾ ದಿಸೋ ವೇರೀ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಏವಂ ದುಬ್ಬಿಜಾನಂ ನಾಮ ಮನುಸ್ಸಹದಯನ್ತಿ. ನಿವಿಸತೀತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಯಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ಪೇಮವಸೇನ ಮನೋ ನಿವಿಸತಿ, ಸೋ ದೂರೇ ವಸನ್ತೋಪಿ ಅವಿದೂರೇ ಸಹಾಪಿ ವಸತಿಯೇವ ನಾಮ. ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ಪುಗ್ಗಲೇ ಮನೋ ನ ನಿವಿಸತಿ ಅಪೇತಿ, ಸೋ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸನ್ತೋಪಿ ದೂರೇಯೇವ.

ಅನ್ತೋಪಿ ಸೋ ಹೋತೀತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಯೋ ಸಹಾಯೋ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ, ಸೋ ಚಿತ್ತೇನ ಅಲ್ಲೀನತ್ತಾ ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ವಸನ್ತೋಪಿ ಅನ್ತೋಯೇವ ಹೋತಿ. ಯೋ ಪನ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ, ಸೋ ಚಿತ್ತೇನ ಅನಲ್ಲೀನತ್ತಾ ಅನ್ತೋ ವಸನ್ತೋಪಿ ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ನಾಮ. ಯೇ ದಿಸಾ ತೇತಿ ಯೇ ವೇರಿನೋ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ, ತೇ ಏಕತೋ ವಸನ್ತಾಪಿ ದೂರೇ ವಸನ್ತಿಯೇವ ನಾಮ. ಸನ್ತೋ ಪನ ಪಣ್ಡಿತಾ ಆರಾ ಠಿತಾಪಿ ಮೇತ್ತಾಭಾವಿತೇನ ಮನಸಾ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಾ ಸಂವಸನ್ತಿಯೇವ. ಪುರಾ ತೇ ಹೋಮಾತಿ ಯಾವ ತವ ಅಪ್ಪಿಯಾ ನ ಹೋಮ, ತಾವದೇವ ತಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛಾಮಾತಿ ವದತಿ.

ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ಆಹ –

೩೮. ‘‘ಏವಂ ಚೇ ಯಾಚಮಾನಾನಂ, ಅಞ್ಜಲಿಂ ನಾವಬುಜ್ಝಸಿ;

ಪರಿಚಾರಕಾನಂ ಸತಂ, ವಚನಂ ನ ಕರೋಸಿ ನೋ;

ಏವಂ ತಂ ಅಭಿಯಾಚಾಮ, ಪುನ ಕಯಿರಾಸಿ ಪರಿಯಾಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಏವಂ ಚೇತಿ ಸಚೇ ಹಂಸರಾಜ, ಏವಂ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಯಾಚಮಾನಾನಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಇಮಂ ಅಞ್ಜಲಿಂ ನಾವಬುಜ್ಝಸಿ, ತವ ಪರಿಚಾರಕಾನಂ ಸಮಾನಾನಂ ವಚನಂ ನ ಕರೋಸಿ, ಅಥ ನಂ ಏವಂ ಯಾಚಾಮ. ಪುನ ಕಯಿರಾಸಿ ಪರಿಯಾಯನ್ತಿ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಇಧ ಆಗಮನಾಯ ವಾರಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಹ –

೩೯. ‘‘ಏವಂ ಚೇ ನೋ ವಿಹರತಂ, ಅನ್ತರಾಯೋ ನ ಹೇಸ್ಸತಿ;

ತುಯ್ಹಂ ಚಾಪಿ ಮಹಾರಾಜ, ಮಯ್ಹಞ್ಚ ರಟ್ಠವಡ್ಢನ;

ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಪಸ್ಸೇಮು, ಅಹೋರತ್ತಾನಮಚ್ಚಯೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಏವಂ ಚೇ ನೋತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಸಚೇ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಏವಂ ವಿಹರನ್ತಾನಂ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯೋ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಉಭೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮ, ಅಪಿಚ ತ್ವಂ ಮಯಾ ದಿನ್ನಂ ಓವಾದಮೇವ ಮಮ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಏವಂ ಇತ್ತರಜೀವಿತೇ ಲೋಕಸನ್ನಿವಾಸೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ದಸ ರಾಜಧಮ್ಮೇ ಅಕೋಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಹಿ, ಏವಞ್ಹಿ ಮೇ ಓವಾದಂ ಕರೋನ್ತೋ ಮಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸತಿಯೇವಾತಿ. ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ರಾಜಾನಂ ಓವದಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತಕೂಟಪಬ್ಬತಮೇವ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬೇ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನಪಿ ಮಯಾ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾನಂ ದುಬ್ಬಲಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಕನಿಟ್ಠೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ, ಮಜ್ಝಿಮೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಸೇಸಹಂಸಗಣಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ, ಜವನಹಂಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಜವನಹಂಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೪೭೭] ೪. ಚೂಳನಾರದಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ನ ತೇ ಕಟ್ಠಾನಿ ಭಿನ್ನಾನೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಥುಲ್ಲಕುಮಾರಿಕಾಪಲೋಭನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿನೋ ಕಿರೇಕಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಪನ್ನರಸಸೋಳಸವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕಾ ಧೀತಾ ಅಹೋಸಿ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ, ನ ಚ ನಂ ಕೋಚಿ ವಾರೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಮಾತಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಮ ಧೀತಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ, ನ ಚ ನಂ ಕೋಚಿ ವಾರೇತಿ, ಆಮಿಸೇನ ಮಚ್ಛಂ ವಿಯ ಏತಾಯ ಏಕಂ ಸಾಕಿಯಭಿಕ್ಖುಂ ಪಲೋಭೇತ್ವಾ ಉಪ್ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತದಾ ಚ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸೀ ಏಕೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸಾಸನೇ ಉರಂ ದತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮತಂ ಪಹಾಯ ಆಲಸಿಯೋ ಸರೀರಮಣ್ಡನಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹಾಸಿ. ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ಗೇಹೇ ಯಾಗುಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಾನಿ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ರಸತಣ್ಹಾಯ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಗಹೇತುಂ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯರೂಪಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತೀ ತೇಪಿಟಕಆಭಿಧಮ್ಮಿಕವಿನಯಧರಾನಂ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಕಞ್ಚಿ ಗಯ್ಹುಪಗಂ ಅದಿಸ್ವಾ ತೇಸಂ ಪಚ್ಛತೋ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಮಧುರಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನವಲಾಹಕಸದಿಸಾನಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾನಮ್ಪಿ ಅನ್ತರೇ ಕಞ್ಚಿ ಅದಿಸ್ವಾವ ಏಕಂ ಯಾವ ಬಹಿ ಅಪಙ್ಗಾ ಅಕ್ಖೀನಿ ಅಞ್ಜೇತ್ವಾ ಕೇಸೇ ಓಸಣ್ಹೇತ್ವಾ ದುಕೂಲನ್ತರವಾಸಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಘಟಿತಮಟ್ಠಂ ಚೀವರಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಮಣಿವಣ್ಣಪತ್ತಂ ಆದಾಯ ಮನೋರಮಂ ಛತ್ತಂ ಧಾರಯಮಾನಂ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಕಾಯದಳ್ಹಿಬಹುಲಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಸಕ್ಕಾ ಗಣ್ಹಿತು’’ನ್ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಏಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಘರಂ ಆನೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಯಾಗುಆದೀಹಿ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಧೇವಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋಪಿ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತತ್ಥೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕೋ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ತಸ್ಸ ಸವನಪಥೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗಮತ್ತಾ ಅತ್ಥಿ, ತಥಾರೂಪೋ ಪನ ಮೇ ಪುತ್ತೋ ವಾ ಜಾಮಾತಾ ವಾ ಗೇಹಂ ವಿಚಾರಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಮತ್ಥಂ ನು ಖೋ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ಥೋಕಂ ಹದಯೇ ವಿದ್ಧೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಧೀತರಂ ಆಹ ‘‘ಇಮಂ ಪಲೋಭೇತ್ವಾ ತವ ವಸೇ ವತ್ತಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಣ್ಡಿತಪಸಾಧಿತಾ ಇತ್ಥಿಕುತ್ತವಿಲಾಸೇಹಿ ತಂ ಪಲೋಭೇಸಿ. ಥುಲ್ಲಕುಮಾರಿಕಾತಿ ನ ಚ ಥೂಲಸರೀರಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ, ಥೂಲಾ ವಾ ಹೋತು ಕಿಸಾ ವಾ, ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕರಾಗೇನ ಪನ ಥೂಲತಾಯ ‘‘ಥುಲ್ಲಕುಮಾರಿಕಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೋ ದಹರೋ ಕಿಲೇಸವಸಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ನ ದಾನಾಹಂ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಪತಿಟ್ಠಾತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ಅಸುಕಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ತತ್ರ ಮೇ ವತ್ಥಾನಿ ಪೇಸೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸ್ಮೀ’’ತಿ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇ ಆಹ. ತೇ ತಂ ಆದಾಯ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ನೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ’’ತಿ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕೇನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಾಪಿತೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಥುಲ್ಲಕುಮಾರಿಕಾಯ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಪುಬ್ಬೇಪೇಸಾ ತವ ಅರಞ್ಞೇ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯಂ ಕತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಅನತ್ಥಮಕಾಸಿ, ಪುನ ತ್ವಂ ಏತಮೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಸ್ಮಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಮಹಾಭೋಗೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗಹಿತಸಿಪ್ಪೋ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಸಣ್ಠಪೇಸಿ, ಅಥಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಏಕಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿತ್ವಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಸೋ ‘‘ಯಥೇವ ಮೇ ಪಿಯಭರಿಯಾಯ, ಏವಂ ಮಯಿಪಿ ಮರಣಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ಮೇ ಘರಾವಾಸೇನ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ಪುತ್ತಂ ಆದಾಯ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹಾಸಿ. ತದಾ ಪಚ್ಚನ್ತವಾಸಿನೋ ಚೋರಾ ಜನಪದಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಗಾಮಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಕರಮರೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪಾಪಯಿಂಸು. ತೇಸಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ಕೇರಾಟಿಕಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಇಮೇ ಅಮ್ಹೇ ಗಹೇತ್ವಾ ದಾಸಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏಕೇನ ಉಪಾಯೇನ ಪಲಾಯಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಕಾಮಾಮ್ಹಿ, ಥೋಕಂ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಚೋರೇ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸನ್ತೀ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪುತ್ತಂ ಅಸ್ಸಮೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಗತಕಾಲೇ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯೇ ತಂ ಅಸ್ಸಮಂ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ತಂ ತಾಪಸಕುಮಾರಂ ಕಾಮರತಿಯಾ ಪಲೋಭೇತ್ವಾ ಸೀಲಮಸ್ಸ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ವತ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಅರಞ್ಞವಾಸೇನ, ಏಹಿ ಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಸಿಸ್ಸಾಮ, ತತ್ರ ಹಿ ರೂಪಾದಯೋ ಕಾಮಗುಣಾ ಸುಲಭಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋಪಿ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಪಿತಾ ತಾವ ಮೇ ಅರಞ್ಞತೋ ಫಲಾಫಲಂ ಆಹರಿತುಂ ಗತೋ, ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ಏಕತೋವ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಸಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ತರುಣದಾರಕೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಜಾನಾತಿ, ಪಿತರಾ ಪನಸ್ಸ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘ಇಧ ಕಿಂ ಕರೋಸೀ’ತಿ ಮಂ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಪಾದೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಖಿಪಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಅನಾಗತೇಯೇವ ಪಲಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಅಹಂ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ತ್ವಂ ಪಚ್ಛಾ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಮಗ್ಗಸಞ್ಞಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಗತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನದೋಮನಸ್ಸೋ ಯಥಾ ಪುರೇ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತಂ ಅಕತ್ವಾ ಸಸೀಸಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತೋ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಫಲಾಫಲಂ ಆದಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಪದವಲಞ್ಜಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಪದವಲಞ್ಜೋ, ‘‘ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಮ ಸೀಲಂ ಭಿನ್ನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಫಲಾಫಲಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –