೧೨. ದ್ವಾದಸಕನಿಪಾತೋ

[೪೬೪] ೧. ಚೂಳಕುಣಾಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

೧-೧೨. ಲುದ್ಧಾನಂ ಲಹುಚಿತ್ತಾನನ್ತಿ ಇದಂ ಜಾತಕಂ ಕುಣಾಲಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೨.೨೧.ಕುಣಾಲಜಾತಕ) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ;

ಚೂಳಕುಣಾಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೪೬೫] ೨. ಭದ್ದಸಾಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಕಾ ತ್ವಂ ಸುದ್ಧೇಹಿ ವತ್ಥೇಹೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಞಾತತ್ಥಚರಿಯಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿಯಞ್ಹಿ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಂ ನಿಬದ್ಧಭೋಜನಂ ಪವತ್ತತಿ, ತಥಾ ವಿಸಾಖಾಯ ಚ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಚ. ತತ್ಥ ಪನ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನಾನಗ್ಗರಸಭೋಜನಂ ದೀಯತಿ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪನೇತ್ಥ ಕೋಚಿ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕೋ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖೂ ರಾಜನಿವೇಸನೇ ನ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಭತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ವಾ ವಿಸಾಖಾಯ ವಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಾ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕಾನಂ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ರಾಜಾ ಏಕದಿವಸಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಆಹಟಂ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಭತ್ತಗ್ಗಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಹಂ ಗತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ತನೋ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕಗೇಹೇಸು ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಭೋಜನಂ ನಾಮ ಕಿಂ ಪರಮ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ವಿಸ್ಸಾಸಪರಮಂ ಮಹಾರಾಜ, ಕಞ್ಜಿಕಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕೇನ ದಿನ್ನಂ ಮಧುರಂ ಹೋತೀತಿ. ಭನ್ತೇ, ಕೇನ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿಸ್ಸಾಸೋ ಹೋತೀತಿ? ‘‘ಞಾತೀಹಿ ವಾ ಸೇಕ್ಖಕುಲೇಹಿ ವಾ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ತತೋ ರಾಜಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಏಕಂ ಸಕ್ಯಧೀತರಂ ಆನೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಞಾತಕೇ ವಿಯ ವಿಸ್ಸಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಂ ದೂತಂ ಪೇಸೇಸಿ ‘‘ಧೀತರಂ ಮೇ ದೇಥ, ಅಹಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಞಾತಿಭಾವಂ ಇಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ.

ಸಾಕಿಯಾ ದೂತವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಮನ್ತಯಿಂಸು ‘‘ಮಯಂ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಆಣಾಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ವಸಾಮ, ಸಚೇ ದಾರಿಕಂ ನ ದಸ್ಸಾಮ, ಮಹನ್ತಂ ವೇರಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಚೇ ದಸ್ಸಾಮ, ಕುಲವಂಸೋ ನೋ ಭಿಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ನೇ ಮಹಾನಾಮೋ ಆಹ – ‘‘ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಮಮ ಧೀತಾ ವಾಸಭಖತ್ತಿಯಾ ನಾಮ ನಾಗಮುಣ್ಡಾಯ ನಾಮ ದಾಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸಾ ಸೋಳಸವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕಾ ಉತ್ತಮರೂಪಧರಾ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಪಿತು ವಂಸೇನ ಖತ್ತಿಯಜಾತಿಕಾ, ತಮಸ್ಸ ‘ಖತ್ತಿಯಕಞ್ಞಾ’ತಿ ಪೇಸೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸಾಕಿಯಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ದೂತೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಾಧು, ದಾರಿಕಂ ದಸ್ಸಾಮ, ಇದಾನೇವ ನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ದೂತಾ ಚಿನ್ತೇಸುಂ ‘‘ಇಮೇ ಸಾಕಿಯಾ ನಾಮ ಜಾತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅತಿಮಾನಿನೋ, ‘ಸದಿಸೀ ನೋ’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಸದಿಸಿಮ್ಪಿ ದದೇಯ್ಯುಂ, ಏತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜಮಾನಮೇವ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು ‘‘ಮಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಯಾ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜತಿ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸಾಕಿಯಾ ತೇಸಂ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು. ಮಹಾನಾಮೋ ಆಹ – ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಅಹಂ ಉಪಾಯಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹೇ ಮಮ ಭೋಜನಕಾಲೇ ವಾಸಭಖತ್ತಿಯಂ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಆನೇತ್ವಾ ಮಯಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಬಳೇ ಗಹಿತಮತ್ತೇ ‘ದೇವ, ಅಸುಕರಾಜಾ ಪಣ್ಣಂ ಪಹಿಣಿ, ಇಮಂ ತಾವ ಸಾಸನಂ ಸುಣಾಥಾ’ತಿ ಪಣ್ಣಂ ದಸ್ಸೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ. ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಭುಞ್ಜಮಾನೇ ಕುಮಾರಿಕಂ ಅಲಙ್ಕರಿಂಸು.

ಮಹಾನಾಮೋ ‘‘ಧೀತರಂ ಮೇ ಆನೇಥ, ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಭುಞ್ಜತೂ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ತಾವದೇವ ಥೋಕಂ ಪಪಞ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಆನಯಿಂಸು. ಸಾ ‘‘ಪಿತರಾ ಸದ್ಧಿಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏಕಪಾತಿಯಂ ಹತ್ಥಂ ಓತಾರೇಸಿ. ಮಹಾನಾಮೋಪಿ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಪಿಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮುಖೇ ಠಪೇಸಿ. ದುತಿಯಪಿಣ್ಡಾಯ ಹತ್ಥೇ ಪಸಾರಿತೇ ‘‘ದೇವ, ಅಸುಕರಞ್ಞಾ ಪಣ್ಣಂ ಪಹಿತಂ, ಇಮಂ ತಾವ ಸಾಸನಂ ಸುಣಾಥಾ’’ತಿ ಪಣ್ಣಂ ಉಪನಾಮೇಸುಂ. ಮಹಾನಾಮೋ ‘‘ಅಮ್ಮ, ತ್ವಂ ಭುಞ್ಜಾಹೀ’’ತಿ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥಂ ಪಾತಿಯಾಯೇವ ಕತ್ವಾ ವಾಮಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಣ್ಣಂ ಓಲೋಕೇಸಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಸಾಸನಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತಸ್ಸೇವ ಇತರಾ ಭುಞ್ಜಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಭುತ್ತಕಾಲೇ ಹತ್ಥಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ದೂತಾ ‘‘ನಿಚ್ಛಯೇನೇಸಾ ಏತಸ್ಸ ಧೀತಾ’’ತಿ ನಿಟ್ಠಮಕಂಸು, ನ ತಂ ಅನ್ತರಂ ಜಾನಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಂಸು. ಮಹಾನಾಮೋ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಧೀತರಂ ಪೇಸೇಸಿ. ದೂತಾಪಿ ನಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ನೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಕುಮಾರಿಕಾ ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನಾ ಮಹಾನಾಮಸ್ಸ ಧೀತಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ರಾಜಾ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಸಕಲನಗರಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ರತನರಾಸಿಮ್ಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಟ್ಠಾನೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಾಪೇಸಿ. ಸಾ ರಞ್ಞೋ ಪಿಯಾ ಅಹೋಸಿ ಮನಾಪಾ.

ಅಥಸ್ಸಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಗಬ್ಭೋ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ರಾಜಾ ಗಬ್ಭಪರಿಹಾರಮದಾಸಿ. ಸಾ ದಸಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ. ಅಥಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ಅಯ್ಯಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇಸಿ ‘‘ಸಕ್ಯರಾಜಧೀತಾ ವಾಸಭಖತ್ತಿಯಾ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ, ಕಿಮಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ. ತಂ ಪನ ಸಾಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತೋ ಅಮಚ್ಚೋ ಥೋಕಂ ಬಧಿರಧಾತುಕೋ, ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಅಯ್ಯಕಸ್ಸಾರೋಚೇಸಿ. ಸೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ವಾಸಭಖತ್ತಿಯಾ ಪುತ್ತಂ ಅವಿಜಾಯಿತ್ವಾಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಜನಂ ಅಭಿಭವತಿ, ಇದಾನಿ ಪನ ಅತಿವಿಯ ರಞ್ಞೋ ವಲ್ಲಭಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಬಧಿರಅಮಚ್ಚೋ ‘‘ವಲ್ಲಭಾ’’ತಿ ವಚನಂ ದುಸ್ಸುತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ವಿಟಟೂಭೋ’’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ಕಿರ ‘ವಿಟಟೂಭೋ’ತಿ ನಾಮಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ‘‘ಪೋರಾಣಕಂ ನೋ ಕುಲದತ್ತಿಕಂ ನಾಮಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ವಿಟಟೂಭೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಅಕಾಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕುಮಾರೋ ಕುಮಾರಪರಿಹಾರೇನ ವಡ್ಢನ್ತೋ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಕಾಲೇ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಕುಮಾರಾನಂ ಮಾತಾಮಹಕುಲತೋ ಹತ್ಥಿರೂಪಕಅಸ್ಸರೂಪಕಾದೀನಿ ಆಹರಿಯಮಾನಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಮಾತರಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಅಮ್ಮ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ಮಾತಾಮಹಕುಲತೋ ಪಣ್ಣಾಕಾರೋ ಆಹರಿಯತಿ, ಮಯ್ಹಂ ಕೋಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಪೇಸೇಸಿ, ಕಿಂ ತ್ವಂ ನಿಮ್ಮಾತಾ ನಿಪ್ಪಿತಾಸೀ’’ತಿ? ಅಥ ನಂ ಸಾ ‘‘ತಾತ, ಸಕ್ಯರಾಜಾನೋ ಮಾತಾಮಹಾ ದೂರೇ ಪನ ವಸನ್ತಿ, ತೇನ ತೇ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಪೇಸೇನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ವಞ್ಚೇಸಿ.

ಪುನ ಸೋಳಸವಸ್ಸಿಕಕಾಲೇ ‘‘ಅಮ್ಮ, ಮಾತಾಮಹಕುಲಂ ಪಸ್ಸಿತುಕಾಮೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಲಂ ತಾತ, ಕಿಂ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವಾರಿಯಮಾನೋಪಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ಸೋ ಪಿತು ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿ. ವಾಸಭಖತ್ತಿಯಾ ಪುರೇತರಂ ಪಣ್ಣಂ ಪೇಸೇಸಿ ‘‘ಅಹಂ ಇಧ ಸುಖಂ ವಸಾಮಿ, ಸಾಮಿನೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನ್ತರಂ ಮಾ ದಸ್ಸಯಿಂಸೂ’’ತಿ. ಸಾಕಿಯಾ ವಿಟಟೂಭಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ವನ್ದಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ದಹರದಹರೇ ಕುಮಾರಕೇ ಜನಪದಂ ಪಹಿಣಿಂಸು. ಕುಮಾರೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುಂ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಸಾಕಿಯಾ ಸನ್ಥಾಗಾರೇ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ಕುಮಾರೋ ಸನ್ಥಾಗಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಅಯಂ ತೇ, ತಾತ, ಮಾತಾಮಹೋ, ಅಯಂ ಮಾತುಲೋ’’ತಿ ವದಿಂಸು ಸೋ ಸಬ್ಬೇ ವನ್ದಮಾನೋ ವಿಚರಿ. ಸೋ ಯಾವಪಿಟ್ಠಿಯಾ ರುಜನಪ್ಪಮಾಣಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮ್ಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ವನ್ದಮಾನಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮಂ ವನ್ದನ್ತಾ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಾಕಿಯಾ ‘‘ತಾತ, ತವ ಕನಿಟ್ಠಕುಮಾರಾ ಜನಪದಂ ಗತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರಿಂಸು. ಸೋ ಕತಿಪಾಹಂ ವಸಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಅಥೇಕಾ ದಾಸೀ ಸನ್ಥಾಗಾರೇ ತೇನ ನಿಸಿನ್ನಫಲಕಂ ‘‘ಇದಂ ವಾಸಭಖತ್ತಿಯಾಯ ದಾಸಿಯಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ನಿಸಿನ್ನಫಲಕ’’ನ್ತಿ ಅಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಪರಿಭಾಸಿತ್ವಾ ಖೀರೋದಕೇನ ಧೋವಿ. ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಅತ್ತನೋ ಆವುಧಂ ಪಮುಸ್ಸಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತೋ ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ವಿಟಟೂಭಕುಮಾರಸ್ಸ ಅಕ್ಕೋಸನಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ತಂ ಅನ್ತರಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ವಾಸಭಖತ್ತಿಯಾ ದಾಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಮಹಾನಾಮಸಕ್ಕಸ್ಸ ಜಾತಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಬಲಕಾಯಸ್ಸ ಕಥೇಸಿ. ‘‘ವಾಸಭಖತ್ತಿಯಾ ಕಿರ ದಾಸಿಯಾ ಧೀತಾ’’ತಿ ಮಹಾಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸಿ.

ಕುಮಾರೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಏತೇ ತಾವ ಮಮ ನಿಸಿನ್ನಫಲಕಂ ಖೀರೋದಕೇನ ಧೋವನ್ತು, ಅಹಂ ಪನ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಕಾಲೇ ಏತೇಸಂ ಗಲಲೋಹಿತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಮ ನಿಸಿನ್ನಫಲಕಂ ಧೋವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗತೇ ಅಮಚ್ಚಾ ಸಬ್ಬಂ ಪವತ್ತಿಂ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಮಯ್ಹಂ ದಾಸಿಧೀತರಂ ಅದಂಸೂ’’ತಿ ಸಾಕಿಯಾನಂ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ವಾಸಭಖತ್ತಿಯಾಯ ಚ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಚ ದಿನ್ನಪರಿಹಾರಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಾಸದಾಸೀಹಿ ಲದ್ಧಬ್ಬಪರಿಹಾರಮತ್ತಮೇವ ದಾಪೇಸಿ. ತತೋ ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನ ಸತ್ಥಾ ರಾಜನಿವೇಸನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ರಾಜಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಿರ ಞಾತಕೇಹಿ ದಾಸಿಧೀತಾ ಮಯ್ಹಂ ದಿನ್ನಾ, ತೇನಸ್ಸಾ ಅಹಂ ಸಪುತ್ತಾಯ ಪರಿಹಾರಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಾಸದಾಸೀಹಿ ಲದ್ಧಬ್ಬಪರಿಹಾರಮತ್ತಮೇವ ದಾಪೇಸಿ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅಯುತ್ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಾಕಿಯೇಹಿ ಕತಂ, ದದನ್ತೇಹಿ ನಾಮ ಸಮಾನಜಾತಿಕಾ ದಾತಬ್ಬಾ ಅಸ್ಸ. ತಂ ಪನ ಮಹಾರಾಜ, ವದಾಮಿ ವಾಸಭಖತ್ತಿಯಾ ಖತ್ತಿಯರಾಜಧೀತಾ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಗೇಹೇ ಅಭಿಸೇಕಂ ಲಭಿ, ವಿಟಟೂಭೋಪಿ ಖತ್ತಿಯರಾಜಾನಮೇವ ಪಟಿಚ್ಚ ಜಾತೋ, ಮಾತುಗೋತ್ತಂ ನಾಮ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಪಿತುಗೋತ್ತಮೇವ ಪಮಾಣನ್ತಿ ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ದಲಿದ್ದಿತ್ಥಿಯಾ ಕಟ್ಠಹಾರಿಕಾಯಪಿ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಟ್ಠಾನಂ ಅದಂಸು, ತಸ್ಸಾ ಚ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಜಾತಕುಮಾರೋ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಾಯ ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ರಜ್ಜಂ ಕತ್ವಾ ಕಟ್ಠವಾಹನರಾಜಾ ನಾಮ ಜಾತೋ’’ತಿ ಕಟ್ಠವಾಹನಜಾತಕಂ (ಜಾ. ೧.೧.೭) ಕಥೇಸಿ. ರಾಜಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಪಿತುಗೋತ್ತಮೇವ ಕಿರ ಪಮಾಣ’’ನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಮಾತಾಪುತ್ತಾನಂ ಪಕತಿಪರಿಹಾರಮೇವ ದಾಪೇಸಿ.

ರಞ್ಞೋ ಪನ ಬನ್ಧುಲೋ ನಾಮ ಸೇನಾಪತಿ ಮಲ್ಲಿಕಂ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಂ ವಞ್ಝಂ ‘‘ತವ ಕುಲಘರಮೇವ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ಕುಸಿನಾರಮೇವ ಪೇಸೇಸಿ. ಸಾ ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾವ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಜೇತವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ‘‘ಕಹಂ ಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಚ ಪುಟ್ಠಾ ‘‘ಸಾಮಿಕೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಕುಲಘರಂ ಪೇಸೇಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ‘‘ವಞ್ಝಾ ಅಪುತ್ತಿಕಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ‘‘ಯದಿ ಏವಂ ಗಮನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ನಿವತ್ತಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ತುಟ್ಠಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿವೇಸನಮೇವ ಪುನ ಅಗಮಾಸಿ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ ನಿವತ್ತಸೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠಾ ‘‘ದಸಬಲೇನ ನಿವತ್ತಿತಾಮ್ಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೇನಾಪತಿ ‘‘ದಿಟ್ಠಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ತಥಾಗತೇನ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಗಬ್ಭಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನದೋಹಳಾ ‘‘ದೋಹಳೋ ಮೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ಆರೋಚೇಸಿ. ‘‘ಕಿಂ ದೋಹಳೋ’’ತಿ? ‘‘ವೇಸಾಲಿಯಾ ನಗರೇ ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜಾನಂ ಅಭಿಸೇಕಮಙ್ಗಲಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ನ್ಹತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿತುಕಾಮಾಮ್ಹಿ, ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೇನಾಪತಿ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸಥಾಮಧನುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ರಥಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ರಥಂ ಪಾಜೇನ್ತೋ ವೇಸಾಲಿಂ ಪಾವಿಸಿ.

ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಕಾಲೇ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಬನ್ಧುಲಸೇನಾಪತಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾಚರಿಯಕುಲೇ ಉಗ್ಗಹಿತಸಿಪ್ಪೋ ಮಹಾಲಿ ನಾಮ ಲಿಚ್ಛವೀ ಅನ್ಧೋ ಲಿಚ್ಛವೀನಂ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಅನುಸಾಸನ್ತೋ ದ್ವಾರಸಮೀಪೇ ವಸತಿ. ಸೋ ರಥಸ್ಸ ಉಮ್ಮಾರೇ ಪಟಿಘಟ್ಟನಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಬನ್ಧುಲಮಲ್ಲಸ್ಸ ರಥಪತನಸದ್ದೋ ಏಸೋ, ಅಜ್ಜ ಲಿಚ್ಛವೀನಂ ಭಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ಅನ್ತೋ ಚ ಬಹಿ ಚ ಆರಕ್ಖಾ ಬಲವಾ, ಉಪರಿ ಲೋಹಜಾಲಂ ಪತ್ಥಟಂ, ಸಕುಣಾನಮ್ಪಿ ಓಕಾಸೋ ನತ್ಥಿ. ಸೇನಾಪತಿ ಪನ ರಥಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಆರಕ್ಖಕೇ ಖಗ್ಗೇನ ಪಹರನ್ತೋ ಪಲಾಪೇತ್ವಾ ಲೋಹಜಾಲಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ಭರಿಯಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ನ್ಹತ್ವಾ ಮಲ್ಲಿಕಂ ರಥಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಆಗತಮಗ್ಗೇನೇವ ಪಾಯಾಸಿ. ಆರಕ್ಖಕಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಲಿಚ್ಛವೀನಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜಾನೋ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ರಥಸತಾನಿ ಆರುಯ್ಹ ‘‘ಬನ್ಧುಲಮಲ್ಲಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಮಹಾಲಿಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಮಹಾಲಿ ‘‘ಮಾ ಗಮಿತ್ಥ, ಸೋ ಹಿ ವೋ ಸಬ್ಬೇ ಘಾತಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತೇಪಿ ‘‘ಮಯಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಯೇವಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ತೇನ ಹಿ ಚಕ್ಕಸ್ಸ ಯಾವ ನಾಭಿತೋ ಪಥವಿಂ ಪವಿಟ್ಠಟ್ಠಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿವತ್ತೇಯ್ಯಾಥ, ತತೋ ಅನಿವತ್ತನ್ತಾ ಪುರತೋ ಅಸನಿಸದ್ದಂ ವಿಯ ಸುಣಿಸ್ಸಥ, ತಮ್ಹಾ ಠಾನಾ ನಿವತ್ತೇಯ್ಯಾಥ, ತತೋ ಅನಿವತ್ತನ್ತಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಥಧುರೇಸು ಛಿದ್ದಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಥ, ತಮ್ಹಾ ಠಾನಾ ನಿವತ್ತೇಯ್ಯಾಥ, ಪುರತೋ ಮಾಗಮಿತ್ಥಾತಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ವಚನೇನ ಅನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತಂ ಅನುಬನ್ಧಿಂಸುಯೇವ.

ಮಲ್ಲಿಕಾ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ರಥಾ, ಸಾಮಿ, ಪಞ್ಞಾಯನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತೇನ ಹಿ ಏಕಸ್ಸ ರಥಸ್ಸ ವಿಯ ಪಞ್ಞಾಯನಕಾಲೇ ಮಮ ಆರೋಚೇಯ್ಯಾಸೀತಿ. ಸಾ ಯದಾ ಸಬ್ಬೇ ಏಕೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಯಿಂಸು, ತದಾ ‘‘ಏಕಮೇವ ಸಾಮಿ ರಥಸೀಸಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಬನ್ಧುಲೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಇಮಾ ರಸ್ಮಿಯೋ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ತಸ್ಸಾ ರಸ್ಮಿಯೋ ದತ್ವಾ ರಥೇ ಠಿತೋವ ಧನುಂ ಆರೋಪೇತಿ, ರಥಚಕ್ಕಂ ಯಾವ ನಾಭಿತೋ ಪಥವಿಂ ಪಾವಿಸಿ, ಲಿಚ್ಛವಿನೋ ತಂ ಠಾನಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ನ ನಿವತ್ತಿಂಸು. ಇತರೋ ಥೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಜಿಯಂ ಪೋಥೇಸಿ, ಅಸನಿಸದ್ದೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ತೇ ತತೋಪಿ ನ ನಿವತ್ತಿಂಸು, ಅನುಬನ್ಧನ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇವ. ಬನ್ಧುಲೋ ರಥೇ ಠಿತಕೋವ ಏಕಂ ಸರಂ ಖಿಪಿ. ಸೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ರಥಸತಾನಂ ರಥಸೀಸಂ ಛಿದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ರಾಜಸತಾನಿ ಪರಿಕರಬನ್ಧನಟ್ಠಾನೇ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಪಾವಿಸಿ. ತೇ ಅತ್ತನೋ ವಿದ್ಧಭಾವಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ‘‘ತಿಟ್ಠ ರೇ, ತಿಟ್ಠ ರೇ’’ತಿ ವದನ್ತಾ ಅನುಬನ್ಧಿಂಸುಯೇವ. ಬನ್ಧುಲೋ ರಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಮತಕಾ, ಮತಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಯುದ್ಧಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ‘‘ಮತಕಾ ನಾಮ ಅಮ್ಹಾದಿಸಾ ನೇವ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮಸ್ಸ ಪರಿಕರಂ ಮೋಚೇಥಾ’’ತಿ. ತೇ ಮೋಚಯಿಂಸು. ಸೋ ಮುತ್ತಮತ್ತೇಯೇವ ಮರಿತ್ವಾ ಪತಿತೋ. ಅಥ ನೇ ‘‘ಸಬ್ಬೇಪಿ ತುಮ್ಹೇ ಏವರೂಪಾ, ಅತ್ತನೋ ಘರಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಂವಿಧಾತಬ್ಬಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಪುತ್ತದಾರೇ ಅನುಸಾಸಿತ್ವಾ ಸನ್ನಾಹಂ ಮೋಚೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತಾ.

ಬನ್ಧುಲೋಪಿ ಮಲ್ಲಿಕಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಆನೇಸಿ. ಸಾ ಸೋಳಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಯಮಕೇ ಪುತ್ತೇ ವಿಜಾಯಿ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸೂರಾ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನಾ ಅಹೇಸುಂ, ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪೇ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಏಕೇಕಸ್ಸಪಿ ಪುರಿಸಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರೋ ಅಹೋಸಿ. ಪಿತರಾ ಸದ್ಧಿಂ ರಾಜನಿವೇಸನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇಹಿ ತೇಹೇವ ರಾಜಙ್ಗಣಂ ಪರಿಪೂರಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಕೂಟಡ್ಡಪರಾಜಿತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಬನ್ಧುಲಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾರವಂ ವಿರವನ್ತಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಅಮಚ್ಚಾನಂ ಕೂಟಡ್ಡಕಾರಣಂ ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸೋಪಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಅಡ್ಡಂ ತೀರೇತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಮೇವ ಸಾಮಿಕಂ, ಅಸ್ಸಾಮಿಕಮೇವ ಅಸ್ಸಾಮಿಕಂ ಅಕಾಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ಮಹಾಸದ್ದೇನ ಸಾಧುಕಾರಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಕಿಮಿದ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಸುತ್ವಾ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಅಮಚ್ಚೇ ಹಾರೇತ್ವಾ ಬನ್ಧುಲಸ್ಸೇವ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಮ್ಮಾ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿ. ತತೋ ಪೋರಾಣಕವಿನಿಚ್ಛಯಿಕಾ ಲಞ್ಜಂ ಅಲಭನ್ತಾ ಅಪ್ಪಲಾಭಾ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಬನ್ಧುಲೋ ರಜ್ಜಂ ಪತ್ಥೇತೀ’’ತಿ ರಾಜಕುಲೇ ಪರಿಭಿನ್ದಿಂಸು. ರಾಜಾ ತಂ ಕಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ನಿಗ್ಗಹೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಧೇವ ಘಾತಿಯಮಾನೇ ಗರಹಾ ಮೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪುನ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಪಯುತ್ತಪುರಿಸೇಹಿ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪಹರಾಪೇತ್ವಾ ತೇ ಪಲಾಪೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತಕಾಲೇ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಪುತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಬನ್ಧುಲಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಪಚ್ಚನ್ತೋ ಕಿರ ಕುಪಿತೋ, ತವ ಪುತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚೋರೇ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ಪಹಿಣಿತ್ವಾ ‘‘ಏತ್ಥೇವಸ್ಸ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಯ ಪುತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಸಮತ್ಥೇ ಮಹಾಯೋಧೇ ಪೇಸೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇಯೇವ ‘‘ಸೇನಾಪತಿ ಕಿರ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾವ ಪಯುತ್ತಕಚೋರಾ ಪಲಾಯಿಂಸು. ಸೋ ತಂ ಪದೇಸಂ ಆವಾಸಾಪೇತ್ವಾ ಜನಪದಂ ಸಣ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ನಗರತೋ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ತೇ ಯೋಧಾ ಪುತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಿಂಸು. ತಂ ದಿವಸಂ ಮಲ್ಲಿಕಾಯ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯೇ ‘‘ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ತೇ ಸದ್ಧಿಂ ಪುತ್ತೇಹಿ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಿಂಸೂ’’ತಿ ಪಣ್ಣಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅದಂಸು. ಸಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ಪಣ್ಣಂ ಉಚ್ಛಙ್ಗೇ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮೇವ ಪರಿವಿಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭತ್ತಂ ದತ್ವಾ ಸಪ್ಪಿಚಾಟಿಂ ಆಹರನ್ತಿಯೋ ಥೇರಾನಂ ಪುರತೋ ಚಾಟಿಂ ಭಿನ್ದಿಂಸು. ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ‘‘ಉಪಾಸಿಕೇ, ಭೇದನಧಮ್ಮಂ ಭಿನ್ನಂ, ನ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸಾ ಉಚ್ಛಙ್ಗತೋ ಪಣ್ಣಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ‘‘ದ್ವತ್ತಿಂಸಪುತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಿತು ಸೀಸಂ ಛಿನ್ನನ್ತಿ ಮೇ ಇಮಂ ಪಣ್ಣಂ ಆಹರಿಂಸು, ಅಹಂ ಇದಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ನ ಚಿನ್ತೇಮಿ, ಸಪ್ಪಿಚಾಟಿಯಾ ಭಿನ್ನಾಯ ಕಿಂ ಚಿನ್ತೇಮಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಆಹ. ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತಮನಞ್ಞಾತ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ (ಸು. ನಿ. ೫೭೯) ವತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾಪಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಸುಣಿಸಾಯೋ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಾಮಿಕಾ ಅತ್ತನೋ ಪುರಿಮಕಮ್ಮಫಲಂ ಲಭಿಂಸು, ತುಮ್ಹೇ ಮಾ ಸೋಚಿತ್ಥ ಮಾ ಪರಿದೇವಿತ್ಥ, ರಞ್ಞೋ ಉಪರಿ ಮನೋಪದೋಸಂ ಮಾ ಕರಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಓವದಿ.

ರಞ್ಞೋ ಚರಪುರಿಸಾ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ತೇಸಂ ನಿದ್ದೋಸಭಾವಂ ರಞ್ಞೋ ಕಥಯಿಂಸು. ರಾಜಾ ಸಂವೇಗಪ್ಪತ್ತೋ ತಸ್ಸಾ ನಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಲ್ಲಿಕಞ್ಚ ಸುಣಿಸಾಯೋ ಚಸ್ಸಾ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಮಲ್ಲಿಕಾಯ ವರಂ ಅದಾಸಿ. ಸಾ ‘‘ಗಹಿತೋ ಮೇ ಹೋತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಗತೇ ಮತಕಭತ್ತಂ ದತ್ವಾ ನ್ಹತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮೇ ವರೋ ದಿನ್ನೋ, ಮಯ್ಹಞ್ಚ ಅಞ್ಞೇನ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥಿ, ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಯ ಮೇ ಸುಣಿಸಾನಂ ಮಮ ಚ ಕುಲಘರಗಮನಂ ಅನುಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ಸಾ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಯ ಸುಣಿಸಾನಂ ಸಕಕುಲಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಕುಸಿನಾರನಗರೇ ಅತ್ತನೋ ಕುಲಘರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಾ ಬನ್ಧುಲಸೇನಾಪತಿನೋ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಸ್ಸ ದೀಘಕಾರಾಯನಸ್ಸ ನಾಮ ಸೇನಾಪತಿಟ್ಠಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಪನ ‘‘ಮಾತುಲೋ ಮೇ ಇಮಿನಾ ಮಾರಿತೋ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಓತಾರಂ ಗವೇಸನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ರಾಜಾಪಿ ನಿಪ್ಪರಾಧಸ್ಸ ಬನ್ಧುಲಸ್ಸ ಮಾರಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಚಿತ್ತಸ್ಸಾದಂ ನ ಲಭತಿ, ರಜ್ಜಸುಖಂ ನಾನುಭೋತಿ.

ತದಾ ಸತ್ಥಾ ಸಾಕಿಯಾನಂ ವೇಳುಂ ನಾಮ ನಿಗಮಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತಿ. ರಾಜಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರಾಮತೋ ಅವಿದೂರೇ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ರಾಜಕಕುಧಭಣ್ಡಾನಿ ದೀಘಕಾರಾಯನಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಏಕಕೋವ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪಾವಿಸಿ. ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಚೇತಿಯಸುತ್ತನಿಯಾಮೇನೇವ (ಮ. ನಿ. ೨.೩೬೪ ಆದಯೋ) ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ದೀಘಕಾರಾಯನೋ ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ರಾಜಕಕುಧಭಣ್ಡಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಟಟೂಭಂ ರಾಜಾನಂ ಕತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಏಕಂ ಅಸ್ಸಂ ಏಕಞ್ಚ ಉಪಟ್ಠಾನಕಾರಿಕಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಿಯಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಸೇನಂ ಅದಿಸ್ವಾ ತಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಂ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಆದಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿಟಟೂಭಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರಾಜಗಹನಗರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ವಿಕಾಲೇ ದ್ವಾರೇಸು ಪಿಹಿತೇಸು ನಗರಂ ಪವಿಸಿತುಮಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಏಕಿಸ್ಸಾಯ ಸಾಲಾಯ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಾತಾತಪೇನ ಕಿಲನ್ತೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ತತ್ಥೇವ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ವಿಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ‘‘ದೇವ ಕೋಸಲನರಿನ್ದ, ಇದಾನಿ ಅನಾಥೋಸಿ ಜಾತೋ’’ತಿ ವಿಲಪನ್ತಿಯಾ ತಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸೋ ಮಾತುಲಸ್ಸ ಮಹನ್ತೇನ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕಾರೇಸಿ.

ವಿಟಟೂಭೋಪಿ ರಜ್ಜಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತಂ ವೇರಂ ಸರಿತ್ವಾ ‘‘ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಾಕಿಯೇ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಹತಿಯಾ ಸೇನಾಯ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತಂ ದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಞಾತಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಿನಾಸಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಞಾತಿಸಙ್ಗಹಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸಾಮನ್ತೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಬರಚ್ಛಾಯೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ತತೋ ಅವಿದೂರೇ ವಿಟಟೂಭಸ್ಸ ರಜ್ಜಸೀಮಾಯ ಅನ್ತೋ ಸನ್ದಚ್ಛಾಯೋ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೋ ಅತ್ಥಿ, ವಿಟಟೂಭೋ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕಿಂಕಾರಣಾ ಏವರೂಪಾಯ ಉಣ್ಹವೇಲಾಯ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಬರಚ್ಛಾಯೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಥ, ಏತಸ್ಮಿಂ ಸನ್ದಚ್ಛಾಯೇ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಹೋತು, ಮಹಾರಾಜ, ಞಾತಕಾನಂ ಛಾಯಾ ನಾಮ ಸೀತಲಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಞಾತಕಾನಂ ರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ ಸತ್ಥಾ ಆಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಮೇವ ಪಚ್ಚಾಗಮಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಜೇತವನಮೇವ ಗತೋ.

ರಾಜಾ ಸಾಕಿಯಾನಂ ದೋಸಂ ಸರಿತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಥೇವ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪುನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತತಿಯವಾರೇ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿ. ಚತುತ್ಥವಾರೇ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ಸತ್ಥಾ ಸಾಕಿಯಾನಂ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ನದಿಯಂ ವಿಸಪಕ್ಖಿಪನಪಾಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಪ್ಪಟಿಬಾಹಿರಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಚತುತ್ಥವಾರೇ ನ ಅಗಮಾಸಿ. ವಿಟಟೂಭರಾಜಾ ಖೀರಪಾಯಕೇ ದಾರಕೇ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಾಕಿಯೇ ಘಾತೇತ್ವಾ ಗಲಲೋಹಿತೇನ ನಿಸಿನ್ನಫಲಕಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಗಮಿ. ಸತ್ಥರಿ ತತಿಯವಾರೇ ಗಮನತೋ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಾಪಿತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೇ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ಪವಿಸನ್ತೇ ದಿಸಾಹಿ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಆವುಸೋ, ಸತ್ಥಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ನಿವತ್ತಾಪೇತ್ವಾ ಞಾತಕೇ ಮರಣಭಯಾ ಮೋಚೇಸಿ, ಏವಂ ಞಾತಕಾನಂ ಅತ್ಥಚರೋ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ ಭಗವತೋ ಗುಣಕಥಂ ಕಥಯಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ತಥಾಗತೋ ಞಾತಕಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಚರತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಚರಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ದಸ ರಾಜಧಮ್ಮೇ ಅಕೋಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಜಮ್ಬುದೀಪತಲೇ ರಾಜಾನೋ ಬಹುಥಮ್ಭೇಸು ಪಾಸಾದೇಸು ವಸನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಬಹೂಹಿ ಥಮ್ಭೇಹಿ ಪಾಸಾದಕರಣಂ ನಾಮ ಅನಚ್ಛರಿಯಂ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಏಕಥಮ್ಭಕಂ ಪಾಸಾದಂ ಕಾರೇಯ್ಯಂ, ಏವಂ ಸಬ್ಬರಾಜೂನಂ ಅಗ್ಗರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ವಡ್ಢಕೀ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಂ ಏಕಥಮ್ಭಕಂ ಪಾಸಾದಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉಜೂ ಮಹನ್ತೇ ಏಕಥಮ್ಭಕಪಾಸಾದಾರಹೇ ಬಹೂ ರುಕ್ಖೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ರುಕ್ಖಾ ಸನ್ತಿ, ಮಗ್ಗೋ ಪನ ವಿಸಮೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಓತಾರೇತುಂ, ರಞ್ಞೋ ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ರಾಜಾ ‘‘ಕೇನಚಿ ಉಪಾಯೇನ ಸಣಿಕಂ ಓತಾರೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಪಾಯೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಮ ಉಯ್ಯಾನೇ ಏಕಂ ರುಕ್ಖಂ ಉಪಧಾರೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ವಡ್ಢಕೀ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಂ ಸುಜಾತಂ ಉಜುಕಂ ಗಾಮನಿಗಮಪೂಜಿತಂ ರಾಜಕುಲತೋಪಿ ಲದ್ಧಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಮಙ್ಗಲಸಾಲರುಕ್ಖಂ ದಿಸ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾ ‘‘ಉಯ್ಯಾನೇ ರುಕ್ಖೋ ನಾಮ ಮಮ ಪಟಿಬದ್ಧೋ, ಗಚ್ಛಥ ಭೋ ತಂ ಛಿನ್ದಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಹತ್ಥಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರುಕ್ಖೇ ಗನ್ಧಪಞ್ಚಙ್ಗುಲಿಕಂ ದತ್ವಾ ಸುತ್ತೇನ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಕಣ್ಣಿಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ದೀಪಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮ, ರಾಜಾ ಛಿನ್ದಾಪೇತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ನಿಬ್ಬತ್ತದೇವತಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛತು, ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೋಸೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಸಾವೇಸುಂ.

ಅಥ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ತಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಇಮೇ ವಡ್ಢಕೀ ಇಮಂ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ವಿಮಾನಂ ಮೇ ನಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ವಿಮಾನಪರಿಯನ್ತಿಕಮೇವ ಖೋ ಪನ ಮಯ್ಹಂ ಜೀವಿತಂ, ಇಮಞ್ಚ ರಕ್ಖಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತೇಸು ತರುಣಸಾಲರುಕ್ಖೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಂ ಮಮ ಞಾತಿದೇವತಾನಮ್ಪಿ ಬಹೂನಿ ವಿಮಾನಾನಿ ನಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ. ವಿಮಾನಪರಿಯನ್ತಿಕಮೇವ ಮಮ ಞಾತೀನಂ ದೇವತಾನಮ್ಪಿ ಜೀವಿತಂ, ನ ಖೋ ಪನ ಮಂ ತಥಾ ಅತ್ತನೋ ವಿನಾಸೋ ಬಾಧತಿ, ಯಥಾ ಞಾತೀನಂ, ತಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ಮಯಾ ಜೀವಿತಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅಡ್ಢರತ್ತಸಮಯೇ ದಿಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ರಞ್ಞೋ ಸಿರಿಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಕಲಗಬ್ಭಂ ಏಕೋಭಾಸಂ ಕತ್ವಾ ಉಸ್ಸಿಸಕಪಸ್ಸೇ ರೋದಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ರಾಜಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭೀತತಸಿತೋ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩. ‘‘ಕಾ ತ್ವಂ ಸುದ್ಧೇಹಿ ವತ್ಥೇಹಿ, ಅಘೇ ವೇಹಾಯಸಂ ಠಿತಾ;

ಕೇನ ತ್ಯಾಸ್ಸೂನಿ ವತ್ತನ್ತಿ, ಕುತೋ ತಂ ಭಯಮಾಗತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಾ ತ್ವನ್ತಿ ನಾಗಯಕ್ಖಸುಪಣ್ಣಸಕ್ಕಾದೀಸು ಕಾ ನಾಮ ತ್ವನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ವತ್ಥೇಹೀತಿ ವಚನಮತ್ತಮೇವೇತಂ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪನ ದಿಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರೇ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹ. ಅಘೇತಿ ಅಪ್ಪಟಿಘೇ ಆಕಾಸೇ. ವೇಹಾಯಸನ್ತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಕೇನ ತ್ಯಾಸ್ಸೂನಿ ವತ್ತನ್ತೀತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ತವ ಅಸ್ಸೂನಿ ವತ್ತನ್ತಿ. ಕುತೋತಿ ಞಾತಿವಿಯೋಗಧನವಿನಾಸಾದೀನಂ ಕಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಂ ಭಯಮಾಗತನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ.

ತತೋ ದೇವರಾಜಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೪. ‘‘ತವೇವ ದೇವ ವಿಜಿತೇ, ಭದ್ದಸಾಲೋತಿ ಮಂ ವಿದೂ;

ಸಟ್ಠಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ತಿಟ್ಠತೋ ಪೂಜಿತಸ್ಸ ಮೇ.

೧೫. ‘‘ಕಾರಯನ್ತಾ ನಗರಾನಿ, ಅಗಾರೇ ಚ ದಿಸಮ್ಪತಿ;

ವಿವಿಧೇ ಚಾಪಿ ಪಾಸಾದೇ, ನ ಮಂ ತೇ ಅಚ್ಚಮಞ್ಞಿಸುಂ;

ಯಥೇವ ಮಂ ತೇ ಪೂಜೇಸುಂ, ತಥೇವ ತ್ವಮ್ಪಿ ಪೂಜಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತಿಟ್ಠತೋತಿ ಸಕಲಬಾರಾಣಸಿನಗರೇಹಿ ಚೇವ ಗಾಮನಿಗಮೇಹಿ ಚ ತಯಾ ಚ ಪೂಜಿತಸ್ಸ ನಿಚ್ಚಂ ಬಲಿಕಮ್ಮಞ್ಚ ಸಕ್ಕಾರಞ್ಚ ಲಭನ್ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಉಯ್ಯಾನೇ ತಿಟ್ಠನ್ತಸ್ಸ ಏತ್ತಕೋ ಕಾಲೋ ಗತೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ನಗರಾನೀತಿ ನಗರಪಟಿಸಙ್ಖರಣಕಮ್ಮಾನಿ. ಅಗಾರೇಚಾತಿ ಭೂಮಿಗೇಹಾನಿ. ದಿಸಮ್ಪತೀತಿ ದಿಸಾನಂ ಪತಿ, ಮಹಾರಾಜ. ನ ಮಂ ತೇತಿ ತೇ ನಗರಪಟಿಸಙ್ಖರಣಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಪೋರಾಣಕರಾಜಾನೋ ಮಂ ನಾತಿಮಞ್ಞಿಸುಂ ನಾತಿಕ್ಕಮಿಂಸು ನ ವಿಹೇಠಯಿಂಸು, ಮಮ ನಿವಾಸರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕರಿಂಸು, ಮಯ್ಹಂ ಪನ ಸಕ್ಕಾರಮೇವ ಕರಿಂಸೂತಿ ಅವಚ. ಯಥೇವಾತಿ ತಸ್ಮಾ ಯಥೇವ ತೇ ಪೋರಾಣಕರಾಜಾನೋ ಮಂ ಪೂಜಯಿಂಸು, ಏಕೋಪಿ ಇಮಂ ರುಕ್ಖಂ ನ ಛಿನ್ದಾಪೇಸಿ, ತ್ವಞ್ಚಾಪಿ ಮಂ ತಥೇವ ಪೂಜಯ, ಮಾ ಮೇ ರುಕ್ಖಂ ಛೇದಯೀತಿ.

ತತೋ ರಾಜಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೬. ‘‘ತಂ ಇವಾಹಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಥೂಲಂ ಕಾಯೇನ ತೇ ದುಮಂ;

ಆರೋಹಪರಿಣಾಹೇನ, ಅಭಿರೂಪೋಸಿ ಜಾತಿಯಾ.

೧೭. ‘‘ಪಾಸಾದಂ ಕಾರಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏಕತ್ಥಮ್ಭಂ ಮನೋರಮಂ;

ತತ್ಥ ತಂ ಉಪನೇಸ್ಸಾಮಿ, ಚಿರಂ ತೇ ಯಕ್ಖ ಜೀವಿತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಾಯೇನಾತಿ ಪಮಾಣೇನ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ತವ ಪಮಾಣೇನ ತಂ ವಿಯ ಥೂಲಂ ಮಹನ್ತಂ ಅಞ್ಞಂ ದುಮಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಞ್ಞೇವ ಪನ ಆರೋಹಪರಿಣಾಹೇನ ಸುಜಾತಸಙ್ಖಾತಾಯ ಸಮಸಣ್ಠಾನಉಜುಭಾವಪ್ಪಕಾರಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಅಭಿರೂಪೋ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತೋ ಏಕಥಮ್ಭಪಾಸಾದಾರಹೋತಿ. ಪಾಸಾದನ್ತಿ ತಸ್ಮಾ ತಂ ಛೇದಾಪೇತ್ವಾ ಅಹಂ ಪಾಸಾದಂ ಕಾರಾಪೇಸ್ಸಾಮೇವ. ತತ್ಥ ತನ್ತಿ ತಂ ಪನಾಹಂ ಸಮ್ಮ ದೇವರಾಜ, ತತ್ಥ ಪಾಸಾದೇ ಉಪನೇಸ್ಸಾಮಿ, ಸೋ ತ್ವಂ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ವಸನ್ತೋ ಅಗ್ಗಗನ್ಧಮಾಲಾದೀನಿ ಲಭನ್ತೋ ಸಕ್ಕಾರಪ್ಪತ್ತೋ ಸುಖಂ ಜೀವಿಸ್ಸಸಿ, ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಾಭಾವೇನ ಮೇ ವಿನಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಚಿರಂ ತೇ ಯಕ್ಖ ಜೀವಿತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ದೇವರಾಜಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೮. ‘‘ಏವಂ ಚಿತ್ತಂ ಉದಪಾದಿ, ಸರೀರೇನ ವಿನಾಭಾವೋ;

ಪುಥುಸೋ ಮಂ ವಿಕನ್ತಿತ್ವಾ, ಖಣ್ಡಸೋ ಅವಕನ್ತಥ.

೧೯. ‘‘ಅಗ್ಗೇ ಚ ಛೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಚ, ಪಚ್ಛಾ ಮೂಲಮ್ಹಿ ಛಿನ್ದಥ;

ಏವಂ ಮೇ ಛಿಜ್ಜಮಾನಸ್ಸ, ನ ದುಕ್ಖಂ ಮರಣಂ ಸಿಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಏವಂ ಚಿತ್ತಂ ಉದಪಾದೀತಿ ಯದಿ ಏವಂ ಚಿತ್ತಂ ತವ ಉಪ್ಪನ್ನಂ. ಸರೀರೇನ ವಿನಾಭಾವೋತಿ ಯದಿ ತೇ ಮಮ ಸರೀರೇನ ಭದ್ದಸಾಲರುಕ್ಖೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಮ ವಿನಾಭಾವೋ ಪತ್ಥಿತೋ. ಪುಥುಸೋತಿ ಬಹುಧಾ. ವಿಕನ್ತಿತ್ವಾತಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ. ಖಣ್ಡಸೋತಿ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಂ ಕತ್ವಾ ಅವಕನ್ತಥ. ಅಗ್ಗೇ ಚಾತಿ ಅವಕನ್ತನ್ತಾ ಪನ ಪಠಮಂ ಅಗ್ಗೇ, ತತೋ ಮಜ್ಝೇ ಛೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ಮೂಲೇ ಛಿನ್ದಥ. ಏವಞ್ಹಿ ಮೇ ಛಿಜ್ಜಮಾನಸ್ಸ ನ ದುಕ್ಖಂ ಮರಣಂ ಸಿಯಾ, ಸುಖಂ ನು ಖಣ್ಡಸೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಯಾಚತಿ.

ತತೋ ರಾಜಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೦. ‘‘ಹತ್ಥಪಾದಂ ಯಥಾ ಛಿನ್ದೇ, ಕಣ್ಣನಾಸಞ್ಚ ಜೀವತೋ;

ತತೋ ಪಚ್ಛಾ ಸಿರೋ ಛಿನ್ದೇ, ತಂ ದುಕ್ಖಂ ಮರಣಂ ಸಿಯಾ.

೨೧. ‘‘ಸುಖಂ ನು ಖಣ್ಡಸೋ ಛಿನ್ನಂ, ಭದ್ದಸಾಲ ವನಪ್ಪತಿ;

ಕಿಂಹೇತು ಕಿಂ ಉಪಾದಾಯ, ಖಣ್ಡಸೋ ಛಿನ್ನಮಿಚ್ಛಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಹತ್ಥಪಾದನ್ತಿ ಹತ್ಥೇ ಚ ಪಾದೇ ಚ. ತಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಏವಂ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಛಿಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಚೋರಸ್ಸ ತಂ ಮರಣಂ ದುಕ್ಖಂ ಸಿಯಾ. ಸುಖಂ ನೂತಿ ಸಮ್ಮ ಭದ್ದಸಾಲ, ವಜ್ಝಪ್ಪತ್ತಾ ಚೋರಾ ಸುಖೇನ ಮರಿತುಕಾಮಾ ಸೀಸಚ್ಛೇದಂ ಯಾಚನ್ತಿ, ನ ಖಣ್ಡಸೋ ಛೇದನಂ, ತ್ವಂ ಪನ ಏವಂ ಯಾಚಸಿ, ತೇನ ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ ‘‘ಸುಖಂ ನು ಖಣ್ಡಸೋ ಛಿನ್ನ’’ನ್ತಿ. ಕಿಂಹೇತೂತಿ ಖಣ್ಡಸೋ ಛಿನ್ನಂ ನಾಮ ನ ಸುಖಂ, ಕಾರಣೇನ ಪನೇತ್ಥ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ತಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಮಾಹ.

ಅಥಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಭದ್ದಸಾಲೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೨. ‘‘ಯಞ್ಚ ಹೇತುಮುಪಾದಾಯ, ಹೇತುಂ ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತಂ;

ಖಣ್ಡಸೋ ಛಿನ್ನಮಿಚ್ಛಾಮಿ, ಮಹಾರಾಜ ಸುಣೋಹಿ ಮೇ.

೨೩. ‘‘ಞಾತೀ ಮೇ ಸುಖಸಂವದ್ಧಾ, ಮಮ ಪಸ್ಸೇ ನಿವಾತಜಾ;

ತೇಪಿಹಂ ಉಪಹಿಂಸೇಯ್ಯ, ಪರೇಸಂ ಅಸುಖೋಚಿತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಹೇತುಂ ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತನ್ತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಯಂ ಹೇತುಸಭಾವಯುತ್ತಮೇವ, ನ ಹೇತುಪತಿರೂಪಕಂ, ಹೇತುಂ ಉಪಾದಾಯ ಆರಬ್ಭ ಸನ್ಧಾಯಾಹಂ ಖಣ್ಡಸೋ ಛಿನ್ನಮಿಚ್ಛಾಮಿ, ತಂ ಓಹಿತಸೋತೋ ಸುಣೋಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಞಾತೀ ಮೇತಿ ಮಮ ಭದ್ದಸಾಲರುಕ್ಖಸ್ಸ ಛಾಯಾಯ ಸುಖಸಂವದ್ಧಾ ಮಮ ಪಸ್ಸೇ ತರುಣಸಾಲರುಕ್ಖೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಮಯಾ ಕತವಾತಪರಿತ್ತಾಣತ್ತಾ ನಿವಾತಜಾ ಮಮ ಞಾತಕಾ ದೇವಸಙ್ಘಾ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ಅಹಂ ವಿಸಾಲಸಾಖವಿಟಪೋ ಮೂಲೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪತನ್ತೋ ಉಪಹಿಂಸೇಯ್ಯಂ, ಸಂಭಗ್ಗವಿಮಾನೇ ಕರೋನ್ತೋ ವಿನಾಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರೇಸಂ ಅಸುಖೋಚಿತನ್ತಿ ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಮಯಾ ತೇಸಂ ಪರೇಸಂ ಞಾತಿದೇವಸಙ್ಘಾನಂ ಅಸುಖಂ ದುಕ್ಖಂ ಓಚಿತಂ ವಡ್ಢಿತಂ, ನ ಚಾಹಂ ತೇಸಂ ದುಕ್ಖಕಾಮೋ, ತಸ್ಮಾ ಭದ್ದಸಾಲಂ ಖಣ್ಡಸೋ ಖಣ್ಡಸೋ ಛಿನ್ದಾಪೇಮೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ‘‘ಧಮ್ಮಿಕೋ ವತಾಯಂ, ದೇವಪುತ್ತೋ, ಅತ್ತನೋ ವಿಮಾನವಿನಾಸತೋಪಿ ಞಾತೀನಂ ವಿಮಾನವಿನಾಸಂ ನ ಇಚ್ಛತಿ, ಞಾತೀನಂ ಅತ್ಥಚರಿಯಂ ಚರತಿ, ಅಭಯಮಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ –

೨೪. ‘‘ಚೇತೇಯ್ಯರೂಪಂ ಚೇತೇಸಿ, ಭದ್ದಸಾಲ ವನಪ್ಪತಿ;

ಹಿತಕಾಮೋಸಿ ಞಾತೀನಂ, ಅಭಯಂ ಸಮ್ಮ ದಮ್ಮಿ ತೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಚೇತೇಯ್ಯರೂಪಂ ಚೇತೇಸೀತಿ ಞಾತೀಸು ಮುದುಚಿತ್ತತಾಯ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬಯುತ್ತಕಮೇವ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಛೇದೇಯ್ಯರೂಪಂ ಛೇದೇಸೀತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಖಣ್ಡಸೋ ಛಿನ್ನಮಿಚ್ಛನ್ತೋ ಛೇದೇತಬ್ಬಯುತ್ತಕಮೇವ ಛೇದೇಸೀತಿ. ಅಭಯನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ತೇ ಸಮ್ಮ, ಗುಣೇ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಅಭಯಂ ದದಾಮಿ, ನ ಮೇ ಪಾಸಾದೇನತ್ಥೋ, ನಾಹಂ ತಂ ಛೇದಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ, ಗಚ್ಛ ಞಾತಿಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಸಕ್ಕತಗರುಕತೋ ಸುಖಂ ಜೀವಾತಿ ಆಹ.

ದೇವರಾಜಾ ರಞ್ಞೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸೋವಾದೇ ಠತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸಗ್ಗಪುರಂ ಪೂರೇಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತಥಾಗತೋ ಞಾತತ್ಥಚರಿಯಂ ಅಚರಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ತರುಣಸಾಲೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತದೇವತಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ, ಭದ್ದಸಾಲದೇವರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಭದ್ದಸಾಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೪೬೬] ೩. ಸಮುದ್ದವಾಣಿಜಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಕಸನ್ತಿ ವಪನ್ತಿ ತೇ ಜನಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಕುಲಸತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿರಯೇ ಪತಿತಭಾವಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಹಿ ಅಗ್ಗಸಾವಕೇಸು ಪರಿಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕನ್ತೇಸು ಸೋಕಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಉಣ್ಹಲೋಹಿತೇ ಮುಖತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ಬಲವವೇದನಾಪೀಳಿತೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಗುಣಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಮೇವ ನವ ಮಾಸೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಅನತ್ಥಂ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ, ಸತ್ಥು ಪನ ಮಯಿ ಪಾಪಚಿತ್ತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಸೀತಿಮಹಾಥೇರಾನಮ್ಪಿ ಮಯಿ ಆಘಾತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಮಯಾ ಕತಕಮ್ಮೇನ ಅಹಮೇವ ಇದಾನಿ ಅನಾಥೋ ಜಾತೋ, ಸತ್ಥಾರಾಪಿಮ್ಹಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠೋ ಮಹಾಥೇರೇಹಿಪಿ ಞಾತಿಸೇಟ್ಠೇನ ರಾಹುಲತ್ಥೇರೇನಪಿ ಸಕ್ಯರಾಜಕುಲೇಹಿಪಿ, ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಖಮಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪರಿಸಾಯ ಸಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಪಞ್ಚಕೇನ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ರತ್ತಿಂ ರತ್ತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕೋಸಲರಟ್ಠಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸಿ ‘‘ದೇವದತ್ತೋ ಕಿರ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಖಮಾಪೇತುಂ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ‘‘ಆನನ್ದ, ದೇವದತ್ತೋ ಮಮ ದಸ್ಸನಂ ನ ಲಭಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ತಸ್ಮಿಂ ಸಾವತ್ಥಿನಗರದ್ವಾರಂ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಪುನ ಥೇರೋ ಆರೋಚೇಸಿ, ಭಗವಾಪಿ ತಥೇವ ಅವಚ. ತಸ್ಸ ಜೇತವನೇ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ಸಮೀಪಂ ಆಗತಸ್ಸ ಪಾಪಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪುಣಿ, ಸರೀರೇ ಡಾಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ನ್ಹತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಮಞ್ಚಕತೋ ಮಂ ಆವುಸೋ ಓತಾರೇಥ, ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಠಪಿತಮತ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸಾದೇ ಅಲದ್ಧೇಯೇವ ಮಹಾಪಥವೀ ವಿವರಮದಾಸಿ. ತಾವದೇವ ತಂ ಅವೀಚಿತೋ ಅಗ್ಗಿಜಾಲಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿ. ಸೋ ‘‘ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಮೇ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ –

‘‘ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠೀಹಿ ತಮಗ್ಗಪುಗ್ಗಲಂ, ದೇವಾತಿದೇವಂ ನರದಮ್ಮಸಾರಥಿಂ;

ಸಮನ್ತಚಕ್ಖುಂ ಸತಪುಞ್ಞಲಕ್ಖಣಂ, ಪಾಣೇಹಿ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಉಪೇಮೀ’’ತಿ. (ಮಿ. ಪ. ೪.೧.೩) –

ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಸರಣೇ ಪತಿಟ್ಠಹನ್ತೋ ಅವೀಚಿಪರಾಯಣೋ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸ ಪನ ಪಞ್ಚ ಉಪಟ್ಠಾಕಕುಲಸತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ತಾನಿಪಿ ತಪ್ಪಕ್ಖಿಕಾನಿ ಹುತ್ವಾ ದಸಬಲಂ ಅಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಅವೀಚಿಮ್ಹಿಯೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಏವಂ ಸೋ ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಕುಲಸತಾನಿ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅವೀಚಿಮ್ಹಿ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ದೇವದತ್ತೋ ಪಾಪೋ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಗಿದ್ಧತಾಯ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಅಟ್ಠಾನೇ ಕೋಪಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಅನಾಗತಭಯಮನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಕುಲಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅವೀಚಿಪರಾಯಣೋ ಜಾತೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ದೇವದತ್ತೋ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಗಿದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಅನಾಗತಭಯಂ ನ ಓಲೋಕೇಸಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅನಾಗತಭಯಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸುಖಗಿದ್ಧೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಸಾಯ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ಅವಿದೂರೇ ಕುಲಸಹಸ್ಸನಿವಾಸೋ ಮಹಾವಡ್ಢಕೀಗಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ತತ್ಥ ವಡ್ಢಕೀ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಮಞ್ಚಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಪೀಠಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಗೇಹಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಹತ್ಥತೋ ಬಹುಂ ಇಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಂಸು. ಮನುಸ್ಸಾ ದಿಟ್ಠದಿಟ್ಠೇ ವಡ್ಢಕೀ ಚೋದೇನ್ತಿ ಪಲಿಬುದ್ಧನ್ತಿ. ತೇ ಇಣಾಯಿಕೇಹಿ ಉಪದ್ದುತಾ ಸುಖಂ ವಸಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ‘‘ವಿದೇಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಹತಿಂ ನಾವಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನದಿಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ಗಾಮತೋ ಗಾವುತಡ್ಢಯೋಜನಮತ್ತೇ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಡ್ಢರತ್ತಸಮಯೇ ಗಾಮಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪುತ್ತದಾರಮಾದಾಯ ನಾವಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾವಂ ಆರುಯ್ಹ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವಾತವೇಗೇನ ವಿಚರನ್ತಾ ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇ ಏಕಂ ದೀಪಕಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ದೀಪಕೇ ಸಯಂಜಾತಸಾಲಿಉಚ್ಛುಕದಲಿಅಮ್ಬಜಮ್ಬುಪನಸತಾಲನಾಳಿಕೇರಾದೀನಿ ವಿವಿಧಫಲಾನಿ ಅತ್ಥಿ, ಅಞ್ಞತರೋ ಪಭಿನ್ನನಾವೋ ಪುರಿಸೋ ಪಠಮತರಂ ತಂ ದೀಪಕಂ ಪತ್ವಾ ಸಾಲಿಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಉಚ್ಛುಆದೀನಿ ಖಾದಮಾನೋ ಥೂಲಸರೀರೋ ನಗ್ಗೋ ಪರೂಳ್ಹಕೇಸಮಸ್ಸು ತಸ್ಮಿಂ ದೀಪಕೇ ಪಟಿವಸತಿ.

ವಡ್ಢಕೀ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು ‘‘ಸಚೇ ಅಯಂ ದೀಪಕೋ ರಕ್ಖಸಪರಿಗ್ಗಹಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಮ್ಹೇ ವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮ, ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮ ತಾವ ನ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಸತ್ತಟ್ಠ ಪುರಿಸಾ ಸೂರಾ ಬಲವನ್ತೋ ಸನ್ನದ್ಧಪಞ್ಚಾವುಧಾ ಹುತ್ವಾ ಓತರಿತ್ವಾ ದೀಪಕಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ಉಚ್ಛುರಸಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಸುಖಪ್ಪತ್ತೋ ರಮಣೀಯೇ ಪದೇಸೇ ರಜತಪಟ್ಟಸದಿಸೇ ವಾಲುಕತಲೇ ಸೀತಚ್ಛಾಯಾಯ ಉತ್ತಾನಕೋ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಜಮ್ಬುದೀಪವಾಸಿನೋ ಕಸನ್ತಾ ವಪನ್ತಾ ಏವರೂಪಂ ಸುಖಂ ನ ಲಭನ್ತಿ, ಜಮ್ಬುದೀಪತೋ ಮಯ್ಹಂ ಅಯಮೇವ ದೀಪಕೋ ವರ’’ನ್ತಿ ಗಾಯಮಾನೋ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಸೋ ಭಿಕ್ಖವೇ ಪುರಿಸೋ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೫. ‘‘ಕಸನ್ತಿ ವಪನ್ತಿ ತೇ ಜನಾ, ಮನುಜಾ ಕಮ್ಮಫಲೂಪಜೀವಿನೋ;

ನಯಿಮಸ್ಸ ದೀಪಕಸ್ಸ ಭಾಗಿನೋ, ಜಮ್ಬುದೀಪಾ ಇದಮೇವ ನೋ ವರ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ತೇ ಜನಾತಿ ತೇ ಜಮ್ಬುದೀಪವಾಸಿನೋ ಜನಾ. ಕಮ್ಮಫಲೂಪಜೀವಿನೋತಿ ನಾನಾಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲೂಪಜೀವಿನೋ ಸತ್ತಾ.

ಅಥ ತೇ ದೀಪಕಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಪುರಿಸಾ ತಸ್ಸ ಗೀತಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮನುಸ್ಸಸದ್ದೋ ವಿಯ ಸುಯ್ಯತಿ, ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ ನ’’ನ್ತಿ ಸದ್ದಾನುಸಾರೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪುರಿಸಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಯಕ್ಖೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಭೀತತಸಿತಾ ಸರೇ ಸನ್ನಹಿಂಸು. ಸೋಪಿ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಧಭಯೇನ ‘‘ನಾಹಂ, ಸಾಮಿ, ಯಕ್ಖೋ, ಪುರಿಸೋಮ್ಹಿ, ಜೀವಿತಂ ಮೇ ದೇಥಾ’’ತಿ ಯಾಚನ್ತೋ ‘‘ಪುರಿಸಾ ನಾಮ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾ ನಗ್ಗಾ ನ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಭಾವಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸಿ. ತೇ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಆಗತನಿಯಾಮಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸೋಪಿ ಸಬ್ಬಂ ತೇಸಂ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಇಧಾಗತಾ, ಅಯಂ ಉತ್ತಮದೀಪೋ, ನ ಏತ್ಥ ಸಹತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವನ್ತಿ, ಸಯಂಜಾತಸಾಲೀನಞ್ಚೇವ ಉಚ್ಛುಆದೀನಞ್ಚೇತ್ಥ ಅನ್ತೋ ನತ್ಥೀತಿ ಅನುಕ್ಕಣ್ಠನ್ತಾ ವಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಇಧ ಪನ ವಸನ್ತಾನಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಞ್ಞೋ ಪರಿಪನ್ಥೋ ನತ್ಥಿ, ಅಞ್ಞಂ ಭಯಂ ಏತ್ಥ ನತ್ಥಿ, ಅಯಂ ಪನ ಅಮನುಸ್ಸಪರಿಗ್ಗಹಿತೋ, ಅಮನುಸ್ಸಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಕುಜ್ಝೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಕರೋನ್ತಾ ವಾಲುಕಂ ವಿಯೂಹಿತ್ವಾ ವಾಲುಕಾಯ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಯ್ಯಾಥ, ಏತ್ತಕಂ ಇಧ ಭಯಂ, ಅಞ್ಞಂ ನತ್ಥಿ, ನಿಚ್ಚಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಭವೇಯ್ಯಾಥಾತಿ. ತೇ ತತ್ಥ ವಾಸಂ ಉಪಗಚ್ಛಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕುಲಸಹಸ್ಸೇ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಕುಲಸತಾನಂ ಜೇಟ್ಠಕಾ ದ್ವೇ ವಡ್ಢಕೀ ಅಹೇಸುಂ. ತೇಸು ಏಕೋ ಬಾಲೋ ಅಹೋಸಿ ರಸಗಿದ್ಧೋ, ಏಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ರಸೇಸು ಅನಲ್ಲೀನೋ.

ಅಪರಭಾಗೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ತತ್ಥ ಸುಖಂ ವಸನ್ತಾ ಥೂಲಸರೀರಾ ಹುತ್ವಾ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು ‘‘ಚಿರಂ ಪೀತಾ ನೋ ಸುರಾ, ಉಚ್ಛುರಸೇನ ಮೇರಯಂ ಕತ್ವಾ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಮೇರಯಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪಿವಿತ್ವಾ ಮದವಸೇನ ಗಾಯನ್ತಾ ನಚ್ಚನ್ತಾ ಕೀಳನ್ತಾ ಪಮತ್ತಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಂ ಕತ್ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ದೀಪಕಂ ಜೇಗುಚ್ಛಂ ಪಟಿಕೂಲಂ ಕರಿಂಸು. ದೇವತಾ ‘‘ಇಮೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕೀಳಾಮಣ್ಡಲಂ ಪಟಿಕೂಲಂ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಉತ್ತರಾಪೇತ್ವಾ ದೀಪಕಧೋವನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಕಾಳಪಕ್ಖೋ, ಅಜ್ಜ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಮಾಗಮೋ ಚ ಭಿನ್ನೋ, ಇತೋ ದಾನಿ ಪನ್ನರಸಮೇ ದಿವಸೇ ಪುಣ್ಣಮೀಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಚನ್ದಸ್ಸುಗ್ಗಮನವೇಲಾಯ ಸಮುದ್ದಂ ಉಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಘಾತೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ದಿವಸಂ ಠಪಯಿಂಸು. ಅಥ ನೇಸಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕೋ ಧಮ್ಮಿಕೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ‘‘ಮಾ ಇಮೇ ಮಮ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ನಸ್ಸಿಂಸೂ’’ತಿ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ತೇಸು ಸಾಯಮಾಸಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಘರದ್ವಾರೇ ಸುಖಕಥಾಯ ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಸಕಲದೀಪಂ ಏಕೋಭಾಸಂ ಕತ್ವಾ ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಭೋ ವಡ್ಢಕೀ, ದೇವತಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕುದ್ಧಾ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಮಾ ವಸಿತ್ಥ, ಇತೋ ಅಡ್ಢಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಹಿ ದೇವತಾ ಸಮುದ್ದಂ ಉಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇವ ತುಮ್ಹೇ ಘಾತೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಇತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೬. ‘‘ತಿಪಞ್ಚರತ್ತೂಪಗತಮ್ಹಿ ಚನ್ದೇ, ವೇಗೋ ಮಹಾ ಹೇಹಿತಿ ಸಾಗರಸ್ಸ;

ಉಪ್ಲವಿಸ್ಸಂ ದೀಪಮಿಮಂ ಉಳಾರಂ, ಮಾ ವೋ ವಧೀ ಗಚ್ಛಥ ಲೇಣಮಞ್ಞ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಉಪ್ಲವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಇಮಂ ದೀಪಕಂ ಉಪ್ಲವನ್ತೋ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರನ್ತೋ ಅಭಿಭವಿಸ್ಸತಿ. ಮಾ ವೋ ವಧೀತಿ ಸೋ ಸಾಗರವೇಗೋ ತುಮ್ಹೇ ಮಾ ವಧಿ.

ಇತಿ ಸೋ ತೇಸಂ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಠಾನಮೇವ ಗತೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಗತೇ ಅಪರೋ ಸಾಹಸಿಕೋ ಕಕ್ಖಳೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ‘‘ಇಮೇ ಇಮಸ್ಸ ವಚನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಲಾಯೇಯ್ಯುಂ, ಅಹಂ ನೇಸಂ ಗಮನಂ ನಿವಾರೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಸಕಲದೀಪಂ ಏಕೋಭಾಸಂ ಕರೋನ್ತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಾಯ ದಿಸಾಯ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಏಕೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಇಧಾಗತೋ, ನೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಆಗತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸೋ ವೋ ಕಿಂ ಕಥೇಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ನಾಮ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇಧ ನಿವಾಸಂ ನ ಇಚ್ಛತಿ, ದೋಸೇನ ಕಥೇತಿ, ತುಮ್ಹೇ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಇಧೇವ ವಸಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೭. ‘‘ನ ಜಾತುಯಂ ಸಾಗರವಾರಿವೇಗೋ, ಉಪ್ಲವಿಸ್ಸಂ ದೀಪಮಿಮಂ ಉಳಾರಂ;

ತಂ ಮೇ ನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಬಹೂಹಿ ದಿಟ್ಠಂ, ಮಾ ಭೇಥ ಕಿಂ ಸೋಚಥ ಮೋದಥವ್ಹೋ.

೨೮. ‘‘ಪಹೂತಭಕ್ಖಂ ಬಹುಅನ್ನಪಾನಂ, ಪತ್ತತ್ಥ ಆವಾಸಮಿಮಂ ಉಳಾರಂ;

ನ ವೋ ಭಯಂ ಪಟಿಪಸ್ಸಾಮಿ ಕಿಞ್ಚಿ, ಆಪುತ್ತಪುತ್ತೇಹಿ ಪಮೋದಥವ್ಹೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನ ಜಾತುಯನ್ತಿ ನ ಜಾತು ಅಯಂ. ಮಾ ಭೇಥಾತಿ ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥ. ಮೋದಥವ್ಹೋತಿ ಪಮೋದಿತಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಹೋಥ. ಆಪುತ್ತಪುತ್ತೇಹೀತಿ ಯಾವ ಪುತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಪುತ್ತೇಹಿ ಪಮೋದಥ, ನತ್ಥಿ ವೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಭಯನ್ತಿ.

ಏವಂ ಸೋ ಇಮಾಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ತೇ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತಸ್ಸ ಪಕ್ಕನ್ತಕಾಲೇ ಧಮ್ಮಿಕದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯನ್ತೋ ಬಾಲವಡ್ಢಕೀ ‘‘ಸುಣನ್ತು ಮೇ, ಭೋನ್ತೋ, ವಚನ’’ನ್ತಿ ಸೇಸವಡ್ಢಕೀ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೯. ‘‘ಯೋ ದೇವೋಯಂ ದಕ್ಖಿಣಾಯಂ ದಿಸಾಯಂ, ಖೇಮನ್ತಿ ಪಕ್ಕೋಸತಿ ತಸ್ಸ ಸಚ್ಚಂ;

ನ ಉತ್ತರೋ ವೇದಿ ಭಯಾಭಯಸ್ಸ, ಮಾ ಭೇಥ ಕಿಂ ಸೋಚಥ ಮೋದಥವ್ಹೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದಕ್ಖಿಣಾಯನ್ತಿ ದಕ್ಖಿಣಾಯ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಸಗಿದ್ಧಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ವಡ್ಢಕೀ ತಸ್ಸ ಬಾಲಸ್ಸ ವಚನಂ ಆದಿಯಿಂಸು. ಇತರೋ ಪನ ಪಣ್ಡಿತವಡ್ಢಕೀ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯನ್ತೋ ತೇ ವಡ್ಢಕೀ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೦. ‘‘ಯಥಾ ಇಮೇ ವಿಪ್ಪವದನ್ತಿ ಯಕ್ಖಾ, ಏಕೋ ಭಯಂ ಸಂಸತಿ ಖೇಮಮೇಕೋ;

ತದಿಙ್ಘ ಮಯ್ಹಂ ವಚನಂ ಸುಣಾಥ, ಖಿಪ್ಪಂ ಲಹುಂ ಮಾ ವಿನಸ್ಸಿಮ್ಹ ಸಬ್ಬೇ.

೩೧. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಕರೋಮ ನಾವಂ, ದೋಣಿಂ ದಳ್ಹಂ ಸಬ್ಬಯನ್ತೂಪಪನ್ನಂ;

ಸಚೇ ಅಯಂ ದಕ್ಖಿಣೋ ಸಚ್ಚಮಾಹ, ಮೋಘಂ ಪಟಿಕ್ಕೋಸತಿ ಉತ್ತರೋಯಂ;

ಸಾ ಚೇವ ನೋ ಹೇಹಿತಿ ಆಪದತ್ಥಾ, ಇಮಞ್ಚ ದೀಪಂ ನ ಪರಿಚ್ಚಜೇಮ.

೩೨. ‘‘ಸಚೇ ಚ ಖೋ ಉತ್ತರೋ ಸಚ್ಚಮಾಹ, ಮೋಘಂ ಪಟಿಕ್ಕೋಸತಿ ದಕ್ಖಿಣೋಯಂ;

ತಮೇವ ನಾವಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಸಬ್ಬೇ, ಏವಂ ಮಯಂ ಸೋತ್ಥಿ ತರೇಮು ಪಾರಂ.

೩೩. ‘‘ನ ವೇ ಸುಗಣ್ಹಂ ಪಠಮೇನ ಸೇಟ್ಠಂ, ಕನಿಟ್ಠಮಾಪಾಥಗತಂ ಗಹೇತ್ವಾ;

ಯೋ ಚೀಧ ತಚ್ಛಂ ಪವಿಚೇಯ್ಯ ಗಣ್ಹತಿ, ಸ ವೇ ನರೋ ಸೇಟ್ಠಮುಪೇತಿ ಠಾನ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ವಿಪ್ಪವದನ್ತೀತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿರುದ್ಧಂ ವದನ್ತಿ. ಲಹುನ್ತಿ ಪುರಿಮಸ್ಸ ಅತ್ಥದೀಪನಂ. ದೋಣಿನ್ತಿ ಗಮ್ಭೀರಂ ಮಹಾನಾವಂ. ಸಬ್ಬಯನ್ತೂಪಪನ್ನನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಫಿಯಾರಿತ್ತಾದೀಹಿ ಯನ್ತೇಹಿ ಉಪಪನ್ನಂ. ಸಾ ಚೇವ ನೋ ಹೇಹಿತಿ ಆಪದತ್ಥಾತಿ ಸಾ ಚ ನೋ ನಾವಾ ಪಚ್ಛಾಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಆಪದಾಯ ಅತ್ಥಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇಮಞ್ಚ ದೀಪಂ ನ ಪರಿಚ್ಚಜಿಸ್ಸಾಮ. ತರೇಮೂತಿ ತರಿಸ್ಸಾಮ. ನ ವೇ ಸುಗಣ್ಹನ್ತಿ ನ ವೇ ಸುಖೇನ ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಂ. ಸೇಟ್ಠನ್ತಿ ಉತ್ತಮಂ ತಥಂ ಸಚ್ಚಂ. ಕನಿಟ್ಠನ್ತಿ ಪಠಮವಚನಂ ಉಪಾದಾಯ ಪಚ್ಛಿಮವಚನಂ ಕನಿಟ್ಠಂ ನಾಮ. ಇಧಾಪಿ ‘‘ನ ವೇ ಸುಗಣ್ಹ’’ನ್ತಿ ಅನುವತ್ತತೇವ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಅಮ್ಭೋ ವಡ್ಢಕೀ, ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪಠಮೇನ ವುತ್ತವಚನಂ ‘‘ಇದಮೇವ ಸೇಟ್ಠಂ ತಥಂ ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಸುಖಂ ನ ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಮೇವ, ಯಥಾ ಚ ತಂ, ಏವಂ ಕನಿಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛಾ ವುತ್ತವಚನಮ್ಪಿ ‘‘ಇದಮೇವ ತಥಂ ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ನ ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಂ. ಯಂ ಪನ ಸೋತವಿಸಯಂ ಆಪಾಥಗತಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಆಪಾಥಗತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯೋ ಇಧ ಪಣ್ಡಿತಪುರಿಸೋ ಪುರಿಮವಚನಞ್ಚ ಪಚ್ಛಿಮವಚನಞ್ಚ ಪವಿಚೇಯ್ಯ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ತೀರೇತ್ವಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ತಚ್ಛಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಯಂ ತಥಂ ಸಚ್ಚಂ ಸಭಾವಭೂತಂ, ತದೇವ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸ ವೇ ನರೋ ಸೇಟ್ಠಮುಪೇತಿ ಠಾನನ್ತಿ ಸೋ ಉತ್ತಮಂ ಠಾನಂ ಉಪೇತಿ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ ವಿನ್ದತಿ ಲಭತೀತಿ.

ಸೋ ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ಮಯಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ದೇವತಾನಂ ವಚನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ನಾವಂ ತಾವ ಸಜ್ಜೇಯ್ಯಾಮ. ಸಚೇ ಪಠಮಸ್ಸ ವಚನಂ ಸಚ್ಚಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ನಾವಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿಸ್ಸಾಮ, ಅಥ ಇತರಸ್ಸ ವಚನಂ ಸಚ್ಚಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನಾವಂ ಏಕಮನ್ತೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಇಧೇವ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಬಾಲವಡ್ಢಕೀ ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ತ್ವಂ ಉದಕಪಾತಿಯಂ ಸುಸುಮಾರಂ ಪಸ್ಸಸಿ, ಅತೀವ ದೀಘಂ ಪಸ್ಸಸಿ, ಪಠಮದೇವಪುತ್ತೋ ಅಮ್ಹೇಸು ದೋಸವಸೇನ ಕಥೇಸಿ, ಪಚ್ಛಿಮೋ ಸಿನೇಹೇನೇವ, ಇಮಂ ಏವರೂಪಂ ವರದೀಪಂ ಪಹಾಯ ಕುಹಿಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮ, ಸಚೇ ಪನ ತ್ವಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ, ತವ ಪರಿಸಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ನಾವಂ ಕರೋಹಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ನಾವಾಯ ಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹ. ಪಣ್ಡಿತೋ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಾವಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಾವಾಯ ಸಬ್ಬೂಪಕರಣಾನಿ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಸಪರಿಸೋ ನಾವಾಯ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ತತೋ ಪುಣ್ಣಮದಿವಸೇ ಚನ್ದಸ್ಸ ಉಗ್ಗಮನವೇಲಾಯ ಸಮುದ್ದತೋ ಊಮಿ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ಜಾಣುಕಪಮಾಣಾ ಹುತ್ವಾ ದೀಪಕಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಗತಾ. ಪಣ್ಡಿತೋ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಉತ್ತರಣಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ನಾವಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಬಾಲವಡ್ಢಕಿಪಕ್ಖಿಕಾನಿ ಪಞ್ಚ ಕುಲಸತಾನಿ ‘‘ಸಮುದ್ದತೋ ಊಮಿ ದೀಪಧೋವನತ್ಥಾಯ ಆಗತಾ, ಏತ್ತಕಮೇವ ಏತ’’ನ್ತಿ ಕಥೇನ್ತಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ತತೋ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಕಟಿಪ್ಪಮಾಣಾ ಪುರಿಸಪ್ಪಮಾಣಾ ತಾಲಪ್ಪಮಾಣಾ ಸತ್ತತಾಲಪ್ಪಮಾಣಾ ಸಾಗರಊಮಿ ದೀಪಕಮ್ಪಿ ವುಯ್ಹಮಾನಾ ಆಗಞ್ಛಿ. ಪಣ್ಡಿತೋ ಉಪಾಯಕುಸಲತಾಯ ರಸೇ ಅಲಗ್ಗೋ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಗತೋ, ಬಾಲವಡ್ಢಕೀ ರಸಗಿದ್ಧೇನ ಅನಾಗತಭಯಂ ಅನೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಕುಲಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿನಾಸಂ ಪತ್ತೋ.

ಇತೋ ಪರಾ ಸಾನುಸಾಸನೀ ತಮತ್ಥಂ ದೀಪಯಮಾನಾ ತಿಸ್ಸೋ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಗಾಥಾ ಹೋನ್ತಿ –

೩೪. ‘‘ಯಥಾಪಿ ತೇ ಸಾಗರವಾರಿಮಜ್ಝೇ, ಸಕಮ್ಮುನಾ ಸೋತ್ಥಿ ವಹಿಂಸು ವಾಣಿಜಾ;

ಅನಾಗತತ್ಥಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಯಾನ, ಅಪ್ಪಮ್ಪಿ ನಾಚ್ಚೇತಿ ಸ ಭೂರಿಪಞ್ಞೋ.

೩೫. ‘‘ಬಾಲಾ ಚ ಮೋಹೇನ ರಸಾನುಗಿದ್ಧಾ, ಅನಾಗತಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಯತ್ಥಂ;

ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಸೀದನ್ತಿ ಅತ್ಥಜಾತೇ, ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇ ಯಥಾ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ.

೩೬. ‘‘ಅನಾಗತಂ ಪಟಿಕಯಿರಾಥ ಕಿಚ್ಚಂ, ‘ಮಾ ಮಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಿಚ್ಚಕಾಲೇ ಬ್ಯಧೇಸಿ’;

ತಂ ತಾದಿಸಂ ಪಟಿಕತಕಿಚ್ಚಕಾರಿಂ, ನ ತಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಿಚ್ಚಕಾಲೇ ಬ್ಯಧೇತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಕಮ್ಮುನಾತಿ ಅನಾಗತಭಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುರೇತರಂ ಕತೇನ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮೇನ. ಸೋತ್ಥಿ ವಹಿಂಸೂತಿ ಖೇಮೇನ ಗಮಿಂಸು. ವಾಣಿಜಾತಿ ಸಮುದ್ದೇ ವಿಚರಣಭಾವೇನ ವಡ್ಢಕೀ ವುತ್ತಾ. ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಯಾನಾತಿ ಏವಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮತರಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಅನಾಗತಂ ಅತ್ಥಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಇಧಲೋಕೇ ಭೂರಿಪಞ್ಞೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಂ ನ ಅಚ್ಚೇತಿ ನಾತಿವತ್ತತಿ, ನ ಹಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಯತ್ಥನ್ತಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಂ, ಪಠಮಮೇವ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಅಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇತಿ ಯದಾ ತಂ ಅನಾಗತಂ ಅತ್ಥಜಾತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತದಾ ತಸ್ಮಿಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಸೀದನ್ತಿ, ಅತ್ಥೇ ಜಾತೇ ಅತ್ತನೋ ಪತಿಟ್ಠಂ ನ ಲಭನ್ತಿ, ಸಮುದ್ದೇ ತೇ ಬಾಲವಡ್ಢಕೀ ಮನುಸ್ಸಾ ವಿಯ ವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ.

ಅನಾಗತನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಣ್ಡಿತಪುರಿಸೋ ಅನಾಗತಂ ಪಠಮತರಂ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಂ ವಾ ಪಟಿಕಯಿರಾಥ, ಪುರೇತರಮೇವ ಕರೇಯ್ಯ. ಕಿಂಕಾರಣಾ? ಮಾ ಮಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಿಚ್ಚಕಾಲೇ ಬ್ಯಧೇಸಿ, ಪುರೇ ಕತ್ತಬ್ಬಞ್ಹಿ ಪುರೇ ಅಕಯಿರಮಾನಂ ಪಚ್ಛಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಭಾವಪ್ಪತ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ಕಿಚ್ಚಕಾಲೇ ಕಾಯಚಿತ್ತಾಬಾಧೇನ ಬ್ಯಧೇತಿ, ತಂ ಮಂ ಮಾ ಬ್ಯಧೇಸೀತಿ ಪಠಮಮೇವ ನಂ ಪಣ್ಡಿತೋ ಕರೇಯ್ಯ. ತಂ ತಾದಿಸನ್ತಿ ಯಥಾ ಪಣ್ಡಿತಂ ಪುರಿಸಂ. ಪಟಿಕತಕಿಚ್ಚಕಾರಿನ್ತಿ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಕಾರಿನಂ. ತಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಿಚ್ಚಕಾಲೇತಿ ಅನಾಗತಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಯಿರಮಾನಂ ಪಚ್ಛಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಭಾವಪ್ಪತ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ಕಿಚ್ಚಕಾಲೇ ಕಾಯಚಿತ್ತಾಬಾಧಕಾಲೇ ತಾದಿಸಂ ಪುರಿಮಂ ನ ಬ್ಯಧೇತಿ ನ ಬಾಧತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಪುರೇಯೇವ ಕತತ್ತಾತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ದೇವದತ್ತೋ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸುಖೇ ಲಗ್ಗೋ ಅನಾಗತಭಯಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಸಪರಿಸೋ ವಿನಾಸಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಬಾಲವಡ್ಢಕೀ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ದಕ್ಖಿಣದಿಸಾಯ ಠಿತೋ ಅಧಮ್ಮಿಕದೇವಪುತ್ತೋ ಕೋಕಾಲಿಕೋ, ಉತ್ತರದಿಸಾಯ ಠಿತೋ ಧಮ್ಮಿಕದೇವಪುತ್ತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಪಣ್ಡಿತವಡ್ಢಕೀ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸಮುದ್ದವಾಣಿಜಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೪೬೭] ೪. ಕಾಮಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಕಾಮಂ ಕಾಮಯಮಾನಸ್ಸಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕೋ ಕಿರ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಚಿರವತೀತೀರೇ ಖೇತ್ತಕರಣತ್ಥಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಕೋಟೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸನ್ತೋ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಖೇತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಕೋಟಾಪೇಮಿ ಭೋ, ಗೋತಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಏತೇನೇವ ಉಪಾಯೇನ ಛಿನ್ನರುಕ್ಖೇ ಹಾರೇತ್ವಾ ಖೇತ್ತಸ್ಸ ಸೋಧನಕಾಲೇ ಕಸನಕಾಲೇ ಕೇದಾರಬನ್ಧನಕಾಲೇ ವಪನಕಾಲೇತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಮಕಾಸಿ. ವಪನದಿವಸೇ ಪನ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಅಜ್ಜ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಮಯ್ಹಂ ವಪ್ಪಮಙ್ಗಲಂ, ಅಹಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಸ್ಸೇ ನಿಪ್ಫನ್ನೇ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ ಅಧಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಪುನೇಕದಿವಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಸ್ಸಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಸ್ಸಂ ಓಲೋಕೇಮಿ ಭೋ ಗೋತಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತದಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಭತ್ತೇನ ಅತ್ಥಿಕೋ, ದಸ್ಸಾಮಹಂ ತಸ್ಸ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸೇವಂ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಗತದಿವಸೇ ಸತ್ಥಾಪಿ ತತ್ಥ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅತಿವಿಯ ವಿಸ್ಸಾಸೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ಪರಿಣತೇ ಸಸ್ಸೇ ‘‘ಸ್ವೇ ಖೇತ್ತಂ ಲಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಅಚಿರವತಿಯಾ ಉಪರಿ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಕರಕವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಿ. ಮಹೋಘೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏಕನಾಳಿಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅನವಸೇಸಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಸಸ್ಸಂ ಸಮುದ್ದಂ ಪವೇಸೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಓಘಮ್ಹಿ ಪತಿತೇ ಸಸ್ಸವಿನಾಸಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಸಕಭಾವೇನ ಸಣ್ಠಾತುಂ ನಾಹೋಸಿ, ಬಲವಸೋಕಾಭಿಭೂತೋ ಹತ್ಥೇನ ಉರಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪರಿದೇವಮಾನೋ ರೋದನ್ತೋ ನಿಪಜ್ಜಿ.

ಸತ್ಥಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಸೋಕಾಭಿಭೂತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸಾವಸ್ಸಯೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪುನದಿವಸೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹಾರಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತಸ್ಸ ಗೇಹದ್ವಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸತ್ಥು ಆಗತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಪಟಿಸನ್ಥಾರತ್ಥಾಯ ಮೇ ಸಹಾಯೋ ಆಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪಟಿಲದ್ಧಸ್ಸಾಸೋ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ದುಮ್ಮನೋಸಿ, ಕಿಂ ತೇ ಅಫಾಸುಕ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಚಿರವತೀತೀರೇ ಮಯಾ ರುಕ್ಖಚ್ಛೇದನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕತಂ ಕಮ್ಮಂ ತುಮ್ಹೇ ಜಾನಾಥ, ಅಹಂ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಸ್ಸೇ ನಿಪ್ಫನ್ನೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಚರಾಮಿ, ಇದಾನಿ ಮೇ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಸಸ್ಸಂ ಮಹೋಘೋ ಸಮುದ್ದಮೇವ ಪವೇಸೇಸಿ, ಕಿಞ್ಚಿ ಅವಸಿಟ್ಠಂ ನತ್ಥಿ, ಸಕಟಸತಮತ್ತಂ ಧಞ್ಞಂ ವಿನಟ್ಠಂ, ತೇನ ಮೇ ಮಹಾಸೋಕೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸೋಚನ್ತಸ್ಸ ನಟ್ಠಂ ಪುನಾಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ‘‘ನೋ ಹೇತಂ ಭೋ ಗೋತಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಕಸ್ಮಾ ಸೋಚಸಿ, ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಧನಧಞ್ಞಂ ನಾಮ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಾಲೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನಸ್ಸನಕಾಲೇ ನಸ್ಸತಿ, ಕಿಞ್ಚಿ ಸಙ್ಖಾರಗತಂ ಅನಸ್ಸನಧಮ್ಮಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯೀ’’ತಿ. ಇತಿ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸಪ್ಪಾಯಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಕಾಮಸುತ್ತಂ (ಸು. ನಿ. ೭೭೨ ಆದಯೋ) ಕಥೇಸಿ. ಸುತ್ತಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋಚನ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ನಿಸ್ಸೋಕಂ ಕತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ‘‘ಸತ್ಥಾ ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಸೋಕಸಲ್ಲಸಮಪ್ಪಿತಂ ನಿಸ್ಸೋಕಂ ಕತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸೀ’’ತಿ ಸಕಲನಗರಂ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ದಸಬಲೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪಾಯೇನೇವ ತಸ್ಸ ಸೋಕಸಲ್ಲಸಮಪ್ಪಿತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ತಂ ನಿಸ್ಸೋಕಂ ಕತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಾಹಂ ಏತಂ ನಿಸ್ಸೋಕಮಕಾಸಿ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ದ್ವೇ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸೋ ಜೇಟ್ಠಕಸ್ಸ ಉಪರಜ್ಜಂ ಅದಾಸಿ, ಕನಿಟ್ಠಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಟ್ಠಾನಂ. ಅಪರಭಾಗೇ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ಕಾಲಕತೇ ಅಮಚ್ಚಾ ಜೇಟ್ಠಕಸ್ಸ ಅಭಿಸೇಕಂ ಪಟ್ಠಪೇಸುಂ. ಸೋ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ರಜ್ಜೇನತ್ಥೋ, ಕನಿಟ್ಠಸ್ಸ ಮೇ ದೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಿಯಮಾನೋಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕನಿಟ್ಠಸ್ಸ ಅಭಿಸೇಕೇ ಕತೇ ‘‘ನ ಮೇ ಇಸ್ಸರಿಯೇನತ್ಥೋ’’ತಿ ಉಪರಜ್ಜಾದೀನಿಪಿ ನ ಇಚ್ಛಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಸಾದೂನಿ ಭೋಜನಾನಿ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಇಧೇವ ವಸಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ‘‘ನ ಮೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಂ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಹತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಸಿ. ತೇ ಅಪರಭಾಗೇ ತಸ್ಸ ರಾಜಕುಮಾರಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನಾದಂಸು, ಕುಮಾರಪರಿಹಾರೇನೇವ ತಂ ಪರಿಹರಿಂಸು. ಅಪರಭಾಗೇ ರಾಜಕಮ್ಮಿಕಾ ಖೇತ್ತಪ್ಪಮಾಣಗ್ಗಹಣತ್ಥಾಯ ತಂ ಗಾಮಂ ಅಗಮಂಸು. ಸೇಟ್ಠಿ ರಾಜಕುಮಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಮಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಪೋಸೇಮ, ಕನಿಟ್ಠಭಾತಿಕಸ್ಸ ಪಣ್ಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬಲಿಂ ಹಾರೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಅಸುಕಸೇಟ್ಠಿಕುಲಂ ನಾಮ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಸಾಮಿ, ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಏತೇಸಂ ಬಲಿಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹೀ’’ತಿ ಪಣ್ಣಂ ಪೇಸೇಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಥಾ ಕಾರೇಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಸಕಲಗಾಮವಾಸಿನೋಪಿ ಜನಪದವಾಸಿನೋಪಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯಂ ತುಮ್ಹಾಕಞ್ಞೇವ ಬಲಿಂ ದಸ್ಸಾಮ, ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಸುಙ್ಕಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸೋ ತೇಸಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಾಯ ಪಣ್ಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೇ ತಸ್ಸೇವ ಬಲಿಂ ಅದಂಸು. ಅಥಸ್ಸ ಮಹಾಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಅಹೋಸಿ, ತೇನ ಸದ್ಧಿಞ್ಞೇವಸ್ಸ ತಣ್ಹಾಪಿ ಮಹತೀ ಜಾತಾ. ಸೋ ಅಪರಭಾಗೇಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಜನಪದಂ ಯಾಚಿ, ಉಪಡ್ಢರಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ, ಕನಿಟ್ಠೋಪಿ ತಸ್ಸ ಅದಾಸಿಯೇವ. ಸೋ ತಣ್ಹಾಯ ವಡ್ಢಮಾನಾಯ ಉಪಡ್ಢರಜ್ಜೇನಪಿ ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ‘‘ರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಜನಪದಪರಿವುತೋ ತಂ ನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬಹಿನಗರೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ರಜ್ಜಂ ವಾ ಮೇ ದೇತು ಯುದ್ಧಂ ವಾ’’ತಿ ಕನಿಟ್ಠಸ್ಸ ಪಣ್ಣಂ ಪಹಿಣಿ. ಕನಿಟ್ಠೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ಬಾಲೋ ಪುಬ್ಬೇ ರಜ್ಜಮ್ಪಿ ಉಪರಜ್ಜಾದೀನಿಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ‘ಯುದ್ಧೇನ ಗಣ್ಹಾಮೀ’ತಿ ವದತಿ, ಸಚೇ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಇಮಂ ಯುದ್ಧೇನ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮಿ, ಗರಹಾ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ಮೇ ರಜ್ಜೇನಾ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ‘‘ಅಲಂ ಯುದ್ಧೇನ, ರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹತೂ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಕನಿಟ್ಠಸ್ಸ ಉಪರಜ್ಜಂ ದತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ತಣ್ಹಾವಸಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಏಕೇನ ರಜ್ಜೇನ ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ರಜ್ಜಾನಿ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ತಣ್ಹಾಯ ಕೋಟಿಂ ನಾದ್ದಸ.

ತದಾ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ‘‘ಕೇ ನು ಖೋ ಲೋಕೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಕೇ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಕೇ ತಣ್ಹಾವಸಿಕಾ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ತಣ್ಹಾವಸಿಕಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಬಾಲೋ ಬಾರಾಣಸಿರಜ್ಜೇನಪಿ ನ ತುಸ್ಸತಿ, ಅಹಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಮಾಣವಕವೇಸೇನ ರಾಜದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಏಕೋ ಉಪಾಯಕುಸಲೋ ಮಾಣವೋ ದ್ವಾರೇ ಠಿತೋ’’ತಿ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಪವಿಸತೂ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಜಯಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಮಹಾರಾಜ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಅತ್ಥಿ, ರಹೋ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಕ್ಕಾನುಭಾವೇನ ತಾವದೇವ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಟಿಕ್ಕಮಿಂಸು. ಅಥ ನಂ ಮಾಣವೋ ‘‘ಅಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಫೀತಾನಿ ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸಾನಿ ಸಮ್ಪನ್ನಬಲವಾಹನಾನಿ ತೀಣಿ ನಗರಾನಿ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಅಹಂ ತೇ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ತೇಸು ರಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಪಪಞ್ಚಂ ಅಕತ್ವಾ ಸೀಘಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಣ್ಹಾವಸಿಕೋ ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾನುಭಾವೇನ ‘‘ಕೋ ವಾ ತ್ವಂ, ಕುತೋ ವಾ ಆಗತೋ, ಕಿಂ ವಾ ತೇ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ನ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋಪಿ ಏತ್ತಕಂ ವತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ರಾಜಾ ಅಮಚ್ಚೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಏಕೋ ಮಾಣವೋ ‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ತೀಣಿ ರಜ್ಜಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಆಹ, ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಥ, ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಬಲಕಾಯಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇಥ, ಪಪಞ್ಚಂ ಅಕತ್ವಾ ತೀಣಿ ರಜ್ಜಾನಿ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ತಸ್ಸ ಮಾಣವಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರೋ ವಾ ಕತೋ, ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಪುಚ್ಛಿತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನೇವ ಸಕ್ಕಾರಂ ಅಕಾಸಿಂ, ನ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ಪುಚ್ಛಿಂ, ಗಚ್ಛಥ ನಂ ಉಪಧಾರೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಉಪಧಾರೇನ್ತಾ ನಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸಕಲನಗರೇ ಮಾಣವಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ದೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ‘‘ತೀಸು ನಗರೇಸು ರಜ್ಜಂ ನಟ್ಠಂ, ಮಹನ್ತೇನಮ್ಹಿ ಯಸೇನ ಪರಿಹೀನೋ, ‘ನೇವ ಮೇ ಪರಿಬ್ಬಯಂ ಅದಾಸಿ, ನ ಚ ಪುಚ್ಛಿ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನ’ನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಮಾಣವೋ ಅನಾಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ತಣ್ಹಾವಸಿಕಸ್ಸ ಸರೀರೇ ಡಾಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಸರೀರೇ ಪರಿಡಯ್ಹನ್ತೇ ಉದರಂ ಖೋಭೇತ್ವಾ ಲೋಹಿತಪಕ್ಖನ್ದಿಕಾ ಉದಪಾದಿ. ಏಕಂ ಭಾಜನಂ ಪವಿಸತಿ, ಏಕಂ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ವೇಜ್ಜಾ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ರಾಜಾ ಕಿಲಮತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಬ್ಯಾಧಿತಭಾವೋ ಸಕಲನಗರೇ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ.

ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಕ್ಕಸಿಲತೋ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪಾನಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿನಗರೇ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತೋ ತಂ ರಞ್ಞೋ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ತಿಕಿಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರಾಜದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಏಕೋ ಕಿರ ತರುಣಮಾಣವೋ ತುಮ್ಹೇ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ ಆಗತೋ’’ತಿ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಮಹನ್ತಮಹನ್ತಾ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖವೇಜ್ಜಾಪಿ ಮಂ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಕಿಂ ತರುಣಮಾಣವೋ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ, ಪರಿಬ್ಬಯಂ ದತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಥ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಾಣವೋ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮೇನ ವೇತನಂ ನತ್ಥಿ, ಅಹಂ ತಿಕಿಚ್ಛಾಮಿ, ಕೇವಲಂ ಭೇಸಜ್ಜಮೂಲಮತ್ತಂ ದೇತೂ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಸಿ. ಮಾಣವೋ ರಾಜಾನಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಹಂ ತೇ ತಿಕಿಚ್ಛಾಮಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಮೇ ರೋಗಸ್ಸ ಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಹರಾಯಮಾನೋ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಸಮುಟ್ಠಾನೇನ, ಭೇಸಜ್ಜಂ ಏವ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾರಾಜ, ವೇಜ್ಜಾ ನಾಮ ‘‘ಅಯಂ ಬ್ಯಾಧಿ ಇಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಮುಟ್ಠಿತೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧು ತಾತಾ’’ತಿ ಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇನ್ತೋ ‘‘ಏಕೇನ ಮಾಣವೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತೀಸು ನಗರೇಸು ರಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ಇತಿ ಮೇ ತಾತ, ತಣ್ಹಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಬ್ಯಾಧಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸಚೇ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ ಸಕ್ಕೋಸಿ, ತಿಕಿಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕಿಂ ಪನ ಮಹಾರಾಜ, ಸೋಚನಾಯ ತಾನಿ ನಗರಾನಿ ಸಕ್ಕಾ ಲದ್ಧುನ್ತಿ? ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ತಾತಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಕಸ್ಮಾ ಸೋಚಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಬ್ಬಮೇವ ಹಿ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಾವಿಞ್ಞಾಣಕವತ್ಥುಂ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಪಹಾಯ ಗಮನೀಯಂ, ಚತೂಸು ನಗರೇಸು ರಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ತ್ವಂ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ನ ಚತಸ್ಸೋ ಭತ್ತಪಾತಿಯೋ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಸಿ, ನ ಚತೂಸು ಸಯನೇಸು ಸಯಿಸ್ಸಸಿ, ನ ಚತ್ತಾರಿ ವತ್ಥಯುಗಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇಸ್ಸಸಿ, ತಣ್ಹಾವಸಿಕೇನ ನಾಮ ಭವಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅಯಞ್ಹಿ ತಣ್ಹಾ ನಾಮ ವಡ್ಢಮಾನಾ ಚತೂಹಿ ಅಪಾಯೇಹಿ ಮುಚ್ಚಿತುಂ ನ ದೇತೀತಿ.

ಇತಿ ನಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಓವದಿತ್ವಾ ಅಥಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೭. ‘‘ಕಾಮಂ ಕಾಮಯಮಾನಸ್ಸ, ತಸ್ಸ ಚೇ ತಂ ಸಮಿಜ್ಝತಿ;

ಅದ್ಧಾ ಪೀತಿಮನೋ ಹೋತಿ, ಲದ್ಧಾ ಮಚ್ಚೋ ಯದಿಚ್ಛತಿ.

೩೮. ‘‘ಕಾಮಂ ಕಾಮಯಮಾನಸ್ಸ, ತಸ್ಸ ಚೇ ತಂ ಸಮಿಜ್ಝತಿ;

ತತೋ ನಂ ಅಪರಂ ಕಾಮೇ, ಘಮ್ಮೇ ತಣ್ಹಂವ ವಿನ್ದತಿ.

೩೯. ‘‘ಗವಂವ ಸಿಙ್ಗಿನೋ ಸಿಙ್ಗಂ, ವಡ್ಢಮಾನಸ್ಸ ವಡ್ಢತಿ;

ಏವಂ ಮನ್ದಸ್ಸ ಪೋಸಸ್ಸ, ಬಾಲಸ್ಸ ಅವಿಜಾನತೋ;

ಭಿಯ್ಯೋ ತಣ್ಹಾ ಪಿಪಾಸಾ ಚ, ವಡ್ಢಮಾನಸ್ಸ ವಡ್ಢತಿ.

೪೦. ‘‘ಪಥಬ್ಯಾ ಸಾಲಿಯವಕಂ, ಗವಾಸ್ಸಂ ದಾಸಪೋರಿಸಂ;

ದತ್ವಾ ಚ ನಾಲಮೇಕಸ್ಸ, ಇತಿ ವಿದ್ವಾ ಸಮಂ ಚರೇ.

೪೧. ‘‘ರಾಜಾ ಪಸಯ್ಹ ಪಥವಿಂ ವಿಜಿತ್ವಾ, ಸಸಾಗರನ್ತಂ ಮಹಿಮಾವಸನ್ತೋ;

ಓರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಅತಿತ್ತರೂಪೋ, ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸಪಿ ಪತ್ಥಯೇಥ.

೪೨. ‘‘ಯಾವ ಅನುಸ್ಸರಂ ಕಾಮೇ, ಮನಸಾ ತಿತ್ತಿ ನಾಜ್ಝಗಾ;

ತತೋ ನಿವತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಕಮ್ಮ ದಿಸ್ವಾ, ತೇ ವೇ ಸುತಿತ್ತಾ ಯೇ ಪಞ್ಞಾಯ ತಿತ್ತಾ.

೪೩. ‘‘ಪಞ್ಞಾಯ ತಿತ್ತಿನಂ ಸೇಟ್ಠಂ, ನ ಸೋ ಕಾಮೇಹಿ ತಪ್ಪತಿ;

ಪಞ್ಞಾಯ ತಿತ್ತಂ ಪುರಿಸಂ, ತಣ್ಹಾ ನ ಕುರುತೇ ವಸಂ.

೪೪. ‘‘ಅಪಚಿನೇಥೇವ ಕಾಮಾನಂ, ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಸ್ಸ ಅಲೋಲುಪೋ;

ಸಮುದ್ದಮತ್ತೋ ಪುರಿಸೋ, ನ ಸೋ ಕಾಮೇಹಿ ತಪ್ಪತಿ.

೪೫. ‘‘ರಥಕಾರೋವ ಚಮ್ಮಸ್ಸ, ಪರಿಕನ್ತಂ ಉಪಾಹನಂ;

ಯಂ ಯಂ ಚಜತಿ ಕಾಮಾನಂ, ತಂ ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೇ ಸುಖಂ;

ಸಬ್ಬಞ್ಚೇ ಸುಖಮಿಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಸಬ್ಬೇ ಕಾಮೇ ಪರಿಚ್ಚಜೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಾಮನ್ತಿ ವತ್ಥುಕಾಮಮ್ಪಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮಮ್ಪಿ. ಕಾಮಯಮಾನಸ್ಸಾತಿ ಪತ್ಥಯಮಾನಸ್ಸ. ತಸ್ಸ ಚೇ ತಂ ಸಮಿಜ್ಝತೀತಿ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತಂ ಕಾಮಿತವತ್ಥು ಸಮಿಜ್ಝತಿ ಚೇ, ನಿಪ್ಫಜ್ಜತಿ ಚೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತೋ ನಂ ಅಪರಂ ಕಾಮೇತಿ ಏತ್ಥ ನನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಅಪರನ್ತಿ ಪರಭಾಗದೀಪನಂ. ಕಾಮೇತಿ ಉಪಯೋಗಬಹುವಚನಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಸಚೇ ಕಾಮಂ ಕಾಮಯಮಾನಸ್ಸ ತಂ ಕಾಮಿತವತ್ಥು ಸಮಿಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಿದ್ಧೇ ತತೋ ಪರಂ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾಮಯಮಾನೋ ಯಥಾ ನಾಮ ಘಮ್ಮೇ ಗಿಮ್ಹಕಾಲೇ ವಾತಾತಪೇನ ಕಿಲನ್ತೋ ತಣ್ಹಂ ವಿನ್ದತಿ, ಪಾನೀಯಪಿಪಾಸಂ ಪಟಿಲಭತಿ, ಏವಂ ಭಿಯ್ಯೋ ಕಾಮತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಾತೇ ಕಾಮೇ ವಿನ್ದತಿ ಪಟಿಲಭತಿ, ರೂಪತಣ್ಹಾದಿಕಾ ತಣ್ಹಾ ಚಸ್ಸ ವಡ್ಢತಿಯೇವಾತಿ. ಗವಂವಾತಿ ಗೋರೂಪಸ್ಸ ವಿಯ. ಸಿಙ್ಗಿನೋತಿ ಮತ್ಥಕಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಿತಸಿಙ್ಗಸ್ಸ. ಮನ್ದಸ್ಸಾತಿ ಮನ್ದಪಞ್ಞಸ್ಸ. ಬಾಲಸ್ಸಾತಿ ಬಾಲಧಮ್ಮೇ ಯುತ್ತಸ್ಸ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ವಚ್ಛಕಸ್ಸ ವಡ್ಢನ್ತಸ್ಸ ಸರೀರೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಿಙ್ಗಂ ವಡ್ಢತಿ, ಏವಂ ಅನ್ಧಬಾಲಸ್ಸಪಿ ಅಪ್ಪತ್ತಕಾಮತಣ್ಹಾ ಚ ಪತ್ತಕಾಮಪಿಪಾಸಾ ಚ ಅಪರಾಪರಂ ವಡ್ಢತೀತಿ.

ಸಾಲಿಯವಕನ್ತಿ ಸಾಲಿಖೇತ್ತಯವಖೇತ್ತಂ. ಏತೇನ ಸಾಲಿಯವಾದಿಕಂ ಸಬ್ಬಂ ಧಞ್ಞಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ದುತಿಯಪದೇನ ಸಬ್ಬಂ ದ್ವಿಪದಚತುಪ್ಪದಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಠಮಪದೇನ ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಅವಿಞ್ಞಾಣಕಂ, ಇತರೇನ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಂ. ದತ್ವಾ ಚಾತಿ ದತ್ವಾಪಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ತಿಟ್ಠನ್ತು ತೀಣಿ ರಜ್ಜಾನಿ, ಸಚೇ ಸೋ ಮಾಣವೋ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಸಕಲಮ್ಪಿ ಪಥವಿಂ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಾವಿಞ್ಞಾಣಕರತನಪೂರಂ ಕಸ್ಸಚಿ ದತ್ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಇದಮ್ಪಿ ಏತ್ತಕಂ ವತ್ಥು ಏಕಸ್ಸೇವ ಅಪರಿಯನ್ತಂ, ಏವಂ ದುಪ್ಪೂರಾ ಏಸಾ ತಣ್ಹಾ ನಾಮ. ಇತಿ ವಿದ್ವಾ ಸಮಂ ಚರೇತಿ ಏವಂ ಜಾನನ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ತಣ್ಹಾವಸಿಕೋ ಅಹುತ್ವಾ ಕಾಯಸಮಾಚಾರಾದೀನಿ ಪೂರೇನ್ತೋ ಚರೇಯ್ಯ.

ಓರನ್ತಿ ಓರಿಮಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಪತ್ವಾ ತೇನ ಅತಿತ್ತರೂಪೋ ಪುನ ಸಮುದ್ದಪಾರಮ್ಪಿ ಪತ್ಥಯೇಥ. ಏವಂ ತಣ್ಹಾವಸಿಕಸತ್ತಾ ನಾಮ ದುಪ್ಪೂರಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯಾವಾತಿ ಅನಿಯಾಮಿತಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ಅನುಸ್ಸರನ್ತಿ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ. ನಾಜ್ಝಗಾತಿ ನ ವಿನ್ದತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಅಪರಿಯನ್ತೇಪಿ ಕಾಮೇ ಮನಸಾ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ತಿತ್ತಿಂ ನ ವಿನ್ದತಿ, ಪತ್ತುಕಾಮೋವ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಕಾಮೇಸು ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾ ವಡ್ಢತೇವ. ತತೋ ನಿವತ್ತಾತಿ ತತೋ ಪನ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮತೋ ಚಿತ್ತೇನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಕಾಯೇನ ಪಟಿಕ್ಕಮ್ಮ ಞಾಣೇನ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ಯೇ ಪಞ್ಞಾಯ ತಿತ್ತಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ, ತೇ ತಿತ್ತಾ ನಾಮ.

ಪಞ್ಞಾಯ ತಿತ್ತಿನಂ ಸೇಟ್ಠನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ತಿತ್ತೀನಂ ಅಯಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಸೇಟ್ಠೋ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ನ ಸೋ ಕಾಮೇಹಿ ತಪ್ಪತೀತಿ ‘‘ನ ಹೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಯಸ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ತಿತ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ಕಾಮೇಹಿ ನ ಪರಿಡಯ್ಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಕುರುತೇ ವಸನ್ತಿ ತಾದಿಸಞ್ಹಿ ಪುರಿಸಂ ತಣ್ಹಾ ವಸೇ ವತ್ತೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಸ್ವೇವ ಪನ ತಣ್ಹಾಯ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ಸರಭಙ್ಗಮಾಣವೋ ವಿಯ ಚ ಅಡ್ಢಮಾಸಕರಾಜಾ ವಿಯ ಚ ತಣ್ಹಾವಸೇ ನ ಪವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪಚಿನೇಥೇವಾತಿ ವಿದ್ಧಂಸೇಥೇವ. ಸಮುದ್ದಮತ್ತೋತಿ ಮಹತಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಸಮುದ್ದಪ್ಪಮಾಣೋ. ಸೋ ಮಹನ್ತೇನ ಅಗ್ಗಿನಾಪಿ ಸಮುದ್ದೋ ವಿಯ ಕಿಲೇಸಕಾಮೇಹಿ ನ ತಪ್ಪತಿ ನ ಡಯ್ಹತಿ.

ರಥಕಾರೋತಿ ಚಮ್ಮಕಾರೋ. ಪರಿಕನ್ತನ್ತಿ ಪರಿಕನ್ತನ್ತೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ಚಮ್ಮಕಾರೋ ಉಪಾಹನಂ ಪರಿಕನ್ತನ್ತೋ ಯಂ ಯಂ ಚಮ್ಮಸ್ಸ ಅಗಯ್ಹೂಪಗಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ, ತಂ ತಂ ಚಜಿತ್ವಾ ಉಪಾಹನಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಾಹನಮೂಲಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಸುಖಿತೋ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಪಣ್ಡಿತೋ ಚಮ್ಮಕಾರಸತ್ಥಸದಿಸಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಕನ್ತನ್ತೋ ಯಂ ಯಂ ಓಧಿಂ ಕಾಮಾನಂ ಚಜತಿ, ತೇನ ತೇನಸ್ಸ ಕಾಮೋಧಿನಾ ರಹಿತಂ ತಂ ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಮನೋಕಮ್ಮಞ್ಚ ಸುಖಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ ವಿಗತದರಥಂ, ಸಚೇ ಪನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿಸುಖಂ ವಿಗತಪರಿಳಾಹಮೇವ ಇಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಕಸಿಣಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಕಾಮೇ ಪರಿಚ್ಚಜೇತಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಓದಾತಕಸಿಣಜ್ಝಾನಂ ಉದಪಾದಿ, ರಾಜಾಪಿ ಅರೋಗೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ತುಟ್ಠೋ ಸಯನಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ‘‘ಏತ್ತಕಾ ವೇಜ್ಜಾ ಮಂ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು, ಪಣ್ಡಿತಮಾಣವೋ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣೋಸಧೇನ ಮಂ ನಿರೋಗಂ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ದಸಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೬. ‘‘ಅಟ್ಠ ತೇ ಭಾಸಿತಾ ಗಾಥಾ, ಸಬ್ಬಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಹಸ್ಸಿಯಾ;