೧೧. ಏಕಾದಸಕನಿಪಾತೋ

[೪೫೫] ೧. ಮಾತುಪೋಸಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ತಸ್ಸ ನಾಗಸ್ಸ ವಿಪ್ಪವಾಸೇನಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಾತುಪೋಸಕಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವತ್ಥು ಸಾಮಜಾತಕವತ್ಥುಸದಿಸಮೇವ. ಸತ್ಥಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಉಜ್ಝಾಯಿತ್ಥ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪಿ ಮಾತರಾ ವಿಯುತ್ತಾ ಸತ್ತಾಹಂ ನಿರಾಹಾರತಾಯ ಸುಸ್ಸಮಾನಾ ರಾಜಾರಹಂ ಭೋಜನಂ ಲಭಿತ್ವಾಪಿ ‘ಮಾತರಾ ವಿನಾ ನ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಮಾತರಂ ದಿಸ್ವಾವ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಮಾಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಹತ್ಥಿಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಅಹೋಸಿ ಅಭಿರೂಪೋ ದಸ್ಸನೀಯೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ಲಕ್ಖಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರೋ. ಸೋ ಜರಾಜಿಣ್ಣಂ ಮಾತರಂ ಪೋಸೇಸಿ, ಮಾತಾ ಪನಸ್ಸ ಅನ್ಧಾ. ಸೋ ಮಧುರಮಧುರಾನಿ ಫಲಾಫಲಾನಿ ಹತ್ಥೀನಂ ದತ್ವಾ ಮಾತು ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಹತ್ಥೀ ತಸ್ಸಾ ಅದತ್ವಾ ಅತ್ತನಾವ ಖಾದನ್ತಿ. ಸೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಯೂಥಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಮಾತರಮೇವ ಪೋಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಹತ್ಥೀನಂ ಅಜಾನನ್ತಾನಂ ಮಾತರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚಣ್ಡೋರಣಪಬ್ಬತಪಾದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಂ ನಳಿನಿಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಾಯ ಪಬ್ಬತಗುಹಾಯಂ ಮಾತರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪೋಸೇಸಿ. ಅಥೇಕೋ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸೀ ವನಚರಕೋ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹೋ ದಿಸಂ ವವತ್ಥಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಮಹನ್ತೇನ ಸದ್ದೇನ ಪರಿದೇವಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಅನಾಥೋ, ನ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ ಪತಿರೂಪಂ, ಯಂ ಏಸ ಮಯಿ ಠಿತೇ ಇಧ ವಿನಸ್ಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಭಯೇನ ಪಲಾಯನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ನತ್ಥಿ ತೇ ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭಯಂ, ಮಾ ಪಲಾಯಿ, ಕಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಪರಿದೇವನ್ತೋ ವಿಚರಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಅಹಂ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹೋ, ಅಜ್ಜ ಮೇ ಸತ್ತಮೋ ದಿವಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಭೋ ಪುರಿಸ, ಮಾ ಭಾಯಿ, ಅಹಂ ತಂ ಮನುಸ್ಸಪಥೇ ಠಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಅತ್ತನೋ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿ. ಸೋಪಿ ಪಾಪೋ ‘‘ನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರುಕ್ಖಸಞ್ಞಂ ಪಬ್ಬತಸಞ್ಞಂ ಕರೋನ್ತೋವ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ರಞ್ಞೋ ಮಙ್ಗಲಹತ್ಥೀ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಚೇ ಕೇನಚಿ ಕತ್ಥಚಿ ಓಪವಯ್ಹಂ ಕಾತುಂ ಯುತ್ತರೂಪೋ ಹತ್ಥೀ ದಿಟ್ಠೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಆಚಿಕ್ಖತೂ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ. ಸೋ ಪುರಿಸೋ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ, ದೇವ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಓಪವಯ್ಹೋ ಭವಿತುಂ ಯುತ್ತರೂಪೋ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಸೀಲವಾ ಹತ್ಥಿರಾಜಾ ದಿಟ್ಠೋ, ಅಹಂ ಮಗ್ಗಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಹತ್ಥಾಚರಿಯೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ತಂ ಗಣ್ಹಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ‘‘ಇಮಂ ಮಗ್ಗದೇಸಕಂ ಕತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ವುತ್ತಂ ಹತ್ಥಿನಾಗಂ ಆನೇಥಾ’’ತಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ನಳಿನಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹನ್ತಂ ಪಸ್ಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಭಯಂ ನ ಅಞ್ಞತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಾ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಂ ಖೋ ಪನ ಮಹಾಬಲೋ ಹತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ವಿದ್ಧಂಸೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಹೋಮಿ, ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸರಟ್ಠಕಂ ಸೇನಾವಾಹನಂ ನಾಸೇತುಂ, ಸಚೇ ಪನ ಕುಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸೀಲಂ ಮೇ ಭಿಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಜ್ಜ ಸತ್ತೀಹಿ ಕೋಟ್ಟಿಯಮಾನೋಪಿ ನ ಕುಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಸೀಸಂ ನಾಮೇತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಲೋವ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋ ಪದುಮಸರಂ ಓತರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ ಪುತ್ತಾ’’ತಿ ರಜತದಾಮಸದಿಸಾಯ ಸೋಣ್ಡಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪಾಪುಣಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತಮಾತಾ ಪನ ಪುತ್ತೇ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತೇ ‘‘ಪುತ್ತೋ ಮೇ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದೀಹಿ ನೀತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಾನಿ ತಸ್ಸ ವಿಪ್ಪವಾಸೇನ ಅಯಂ ವನಸಣ್ಡೋ ವಡ್ಢಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪರಿದೇವಮಾನಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧. ‘‘ತಸ್ಸ ನಾಗಸ್ಸ ವಿಪ್ಪವಾಸೇನ, ವಿರೂಳ್ಹೋ ಸಲ್ಲಕೀ ಚ ಕುಟಜಾ ಚ;

ಕುರುವಿನ್ದಕರವೀರಾ ಭಿಸಸಾಮಾ ಚ, ನಿವಾತೇ ಪುಪ್ಫಿತಾ ಚ ಕಣಿಕಾರಾ.

೨. ‘‘ಕೋಚಿದೇವ ಸುವಣ್ಣಕಾಯುರಾ, ನಾಗರಾಜಂ ಭರನ್ತಿ ಪಿಣ್ಡೇನ;

ಯತ್ಥ ರಾಜಾ ರಾಜಕುಮಾರೋ ವಾ, ಕವಚಮಭಿಹೇಸ್ಸತಿ ಅಛಮ್ಭಿತೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ವಿರೂಳ್ಹಾತಿ ವಡ್ಢಿತಾ ನಾಮ, ನತ್ಥೇತ್ಥ ಸಂಸಯೋತಿ ಅಸಂಸಯವಸೇನೇವಮಾಹ. ಸಲ್ಲಕೀ ಚ ಕುಟಜಾ ಚಾತಿ ಇನ್ದಸಾಲರುಕ್ಖಾ ಚ ಕುಟಜರುಕ್ಖಾ ಚ. ಕುರುವಿನ್ದಕರವೀರಾ ಭಿಸಸಾಮಾ ಚಾತಿ ಕುರುವಿನ್ದರುಕ್ಖಾ ಚ ಕರವೀರನಾಮಕಾನಿ ಮಹಾತಿಣಾನಿ ಚ ಭಿಸಾನಿ ಚ ಸಾಮಾಕಾನಿ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತೇ ಚ ಸಬ್ಬೇ ಇದಾನಿ ವಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಪರಿದೇವತಿ. ನಿವಾತೇತಿ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ. ಪುಪ್ಫಿತಾತಿ ಮಮ ಪುತ್ತೇನ ಸಾಖಂ ಭಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅಖಾದಿಯಮಾನಾ ಕಣಿಕಾರಾಪಿ ಪುಪ್ಫಿತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಕೋಚಿದೇವಾತಿ ಕತ್ಥಚಿದೇವ ಗಾಮೇ ವಾ ನಗರೇ ವಾ. ಸುವಣ್ಣಕಾಯುರಾತಿ ಸುವಣ್ಣಾಭರಣಾ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ. ಭರನ್ತಿ ಪಿಣ್ಡೇನಾತಿ ಅಜ್ಜ ಮಾತುಪೋಸಕಂ ನಾಗರಾಜಂ ರಾಜಾರಹಸ್ಸ ಭೋಜನಸ್ಸ ಸುವಡ್ಢಿತೇನ ಪಿಣ್ಡೇನ ಪೋಸೇನ್ತಿ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ನಾಗರಾಜೇ ರಾಜಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ. ಕವಚಮಭಿಹೇಸ್ಸತೀತಿ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಾನಂ ಕವಚಂ ಅಭಿಹನಿಸ್ಸತಿ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಯತ್ಥ ಮಮ ಪುತ್ತೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ರಾಜಾ ವಾ ರಾಜಕುಮಾರೋ ವಾ ಅಛಮ್ಭಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಸಪತ್ತಾನಂ ಕವಚಂ ಹನಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ಮೇ ಪುತ್ತಂ ನಾಗರಾಜಾನಂ ಸುವಣ್ಣಾಭರಣಾ ಅಜ್ಜ ಪಿಣ್ಡೇನ ಭರನ್ತೀ’’ತಿ.

ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋಪಿ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇವ ರಞ್ಞೋ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ನಗರಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇಸಿ. ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಕತಗನ್ಧಪರಿಭಣ್ಡಂ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಂ ಹತ್ಥಿಸಾಲಂ ನೇತ್ವಾ ವಿಚಿತ್ರಸಾಣಿಯಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ. ರಾಜಾ ನಾನಗ್ಗರಸಭೋಜನಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ದಾಪೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ಮಾತರಂ ವಿನಾ ಗೋಚರಂ ನ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಿಣ್ಡಂ ನ ಗಣ್ಹಿ. ಅಥ ನಂ ಯಾಚನ್ತೋ ರಾಜಾ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩. ‘‘ಗಣ್ಹಾಹಿ ನಾಗ ಕಬಳಂ, ಮಾ ನಾಗ ಕಿಸಕೋ ಭವ;

ಬಹೂನಿ ರಾಜಕಿಚ್ಚಾನಿ, ತಾನಿ ನಾಗ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪. ‘‘ಸಾ ನೂನಸಾ ಕಪಣಿಕಾ, ಅನ್ಧಾ ಅಪರಿಣಾಯಿಕಾ;

ಖಾಣುಂ ಪಾದೇನ ಘಟ್ಟೇತಿ, ಗಿರಿಂ ಚಣ್ಡೋರಣಂ ಪತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಾ ನೂನಸಾತಿ ಮಹಾರಾಜ, ನೂನ ಸಾ ಏಸಾ. ಕಪಣಿಕಾತಿ ಪುತ್ತವಿಯೋಗೇನ ಕಪಣಾ. ಖಾಣುನ್ತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪತಿತಂ ರುಕ್ಖಕಲಿಙ್ಗರಂ. ಘಟ್ಟೇತೀತಿ ಪರಿದೇವಮಾನಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಾದೇನ ಪೋಥೇನ್ತೀ ನೂನ ಪಾದೇನ ಹನತಿ. ಗಿರಿಂ ಚಣ್ಡೋರಣಂ ಪತೀತಿ ಚಣ್ಡೋರಣಪಬ್ಬತಾಭಿಮುಖೀ, ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಪರಿಪ್ಫನ್ದಮಾನಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಥ ನಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ರಾಜಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೫. ‘‘ಕಾ ನು ತೇ ಸಾ ಮಹಾನಾಗ, ಅನ್ಧಾ ಅಪರಿಣಾಯಿಕಾ;

ಖಾಣುಂ ಪಾದೇನ ಘಟ್ಟೇತಿ, ಗಿರಿಂ ಚಣ್ಡೋರಣಂ ಪತೀ’’ತಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಛಟ್ಠಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬. ‘‘ಮಾತಾ ಮೇ ಸಾ ಮಹಾರಾಜ, ಅನ್ಧಾ ಅಪರಿಣಾಯಿಕಾ;

ಖಾಣುಂ ಪಾದೇನ ಘಟ್ಟೇತಿ, ಗಿರಿಂ ಚಣ್ಡೋರಣಂ ಪತೀ’’ತಿ.

ರಾಜಾ ಛಟ್ಠಗಾಥಾಯ ತಮತ್ಥಂ ಸುತ್ವಾ ಮುಞ್ಚಾಪೇನ್ತೋ ಸತ್ತಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭. ‘‘ಮುಞ್ಚಥೇತಂ ಮಹಾನಾಗಂ, ಯೋಯಂ ಭರತಿ ಮಾತರಂ;

ಸಮೇತು ಮಾತರಾ ನಾಗೋ, ಸಹ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಞಾತಿಭೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯೋಯಂ ಭರತೀತಿ ಅಯಂ ನಾಗೋ ‘‘ಅಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಅನ್ಧಂ ಮಾತರಂ ಪೋಸೇಮಿ, ಮಯಾ ವಿನಾ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತಿ, ತಾಯ ವಿನಾ ಮಯ್ಹಂ ಇಸ್ಸರಿಯೇನ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥಿ, ಅಜ್ಜ ಮೇ ಮಾತು ಗೋಚರಂ ಅಲಭನ್ತಿಯಾ ಸತ್ತಮೋ ದಿವಸೋ’’ತಿ ವದತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಅಯಂ ಮಾತರಂ ಭರತಿ, ಏತಂ ಮಹಾನಾಗಂ ಖಿಪ್ಪಂ ಮುಞ್ಚಥ. ಸಬ್ಬೇಹಿ ಞಾತಿಭೀತಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಸ ಮಾತರಾ ಸಮೇತು ಸಮಾಗಚ್ಛತೂತಿ.

ಅಟ್ಠಮನವಮಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಗಾಥಾ ಹೋನ್ತಿ –

೮. ‘‘ಮುತ್ತೋ ಚ ಬನ್ಧನಾ ನಾಗೋ, ಮುತ್ತಮಾದಾಯ ಕುಞ್ಜರೋ;

ಮುಹುತ್ತಂ ಅಸ್ಸಾಸಯಿತ್ವಾ, ಅಗಮಾ ಯೇನ ಪಬ್ಬತೋ.

೯. ‘‘ತತೋ ಸೋ ನಳಿನಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಸೀತಂ ಕುಞ್ಜರಸೇವಿತಂ;

ಸೋಣ್ಡಾಯೂದಕಮಾಹತ್ವಾ, ಮಾತರಂ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಥಾ’’ತಿ.

ಸೋ ಕಿರ ನಾಗೋ ಬನ್ಧನಾ ಮುತ್ತೋ ಥೋಕಂ ವಿಸ್ಸಮಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸರಾಜಧಮ್ಮಗಾಥಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೋಹಿ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಮಹಾಜನೇನ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜಿಯಮಾನೋ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತದಹೇವ ತಂ ಪದುಮಸರಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಮಾತರಂ ಗೋಚರಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾವ ಸಯಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಹುಂ ಭಿಸಮುಳಾಲಂ ಆದಾಯ ಸೋಣ್ಡಪೂರಂ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗುಹಾಲೇಣತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗುಹಾದ್ವಾರೇ ನಿಸಿನ್ನಾಯ ಮಾತುಯಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ನಿರಾಹಾರತಾಯ ಮಾತು ಸರೀರಸ್ಸ ಫಸ್ಸಪಟಿಲಾಭತ್ಥಂ ಉಪರಿ ಉದಕಂ ಸಿಞ್ಚಿ, ತಮತ್ಥಂ ಆವಿಕರೋನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿ ‘‘ದೇವೋ ವಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ತಂ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೀ ದಸಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೦. ‘‘ಕೋಯಂ ಅನರಿಯೋ ದೇವೋ, ಅಕಾಲೇನಪಿ ವಸ್ಸತಿ;

ಗತೋ ಮೇ ಅತ್ರಜೋ ಪುತ್ತೋ, ಯೋ ಮಯ್ಹಂ ಪರಿಚಾರಕೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅತ್ರಜೋತಿ ಅತ್ತತೋ ಜಾತೋ.

ಅಥ ನಂ ಸಮಸ್ಸಾಸೇನ್ತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಏಕಾದಸಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೧. ‘‘ಉಟ್ಠೇಹಿ ಅಮ್ಮ ಕಿಂ ಸೇಸಿ, ಆಗತೋ ತ್ಯಾಹಮತ್ರಜೋ;

ಮುತ್ತೋಮ್ಹಿ ಕಾಸಿರಾಜೇನ, ವೇದೇಹೇನ ಯಸಸ್ಸಿನಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಆಗತೋ ತ್ಯಾಹನ್ತಿ ಆಗತೋ ತೇ ಅಹಂ. ವೇದೇಹೇನಾತಿ ಞಾಣಸಮ್ಪನ್ನೇನ. ಯಸಸ್ಸಿನಾತಿ ಮಹಾಪರಿವಾರೇನ ತೇನ ರಞ್ಞಾ ಮಙ್ಗಲಹತ್ಥಿಭಾವಾಯ ಗಹಿತೋಪಿ ಅಹಂ ಮುತ್ತೋ, ಇದಾನಿ ತವ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತೋ ಉಟ್ಠೇಹಿ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹಾಹೀತಿ.

ಸಾ ತುಟ್ಠಮಾನಸಾ ರಞ್ಞೋ ಅನುಮೋದನಂ ಕರೋನ್ತೀ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ –

೧೨. ‘‘ಚಿರಂ ಜೀವತು ಸೋ ರಾಜಾ, ಕಾಸೀನಂ ರಟ್ಠವಡ್ಢನೋ;

ಯೋ ಮೇ ಪುತ್ತಂ ಪಮೋಚೇಸಿ, ಸದಾ ವುದ್ಧಾಪಚಾಯಿಕ’’ನ್ತಿ.

ತದಾ ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಗುಣೇ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ನಳಿನಿಯಾ ಅವಿದೂರೇ ಗಾಮಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಚ ಮಾತು ಚಸ್ಸ ನಿಬದ್ಧಂ ವತ್ತಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಮಾತರಿ ಕಾಲಕತಾಯ ತಸ್ಸಾ ಸರೀರಪರಿಹಾರಂ ಕತ್ವಾ ಕಾರಣ್ಡಕಅಸ್ಸಮಪದಂ ನಾಮ ಗತೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ಹಿಮವನ್ತತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಇಸಯೋ ವಸಿಂಸು, ತಂ ವತ್ತಂ ತೇಸಂ ಅದಾಸಿ. ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸಮಾನರೂಪಂ ಸಿಲಾಪಟಿಮಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪವಾಸಿನೋ ಅನುಸಂವಚ್ಛರಂ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಮಹಂ ನಾಮ ಕರಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಮಾತುಪೋಸಕಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ತದಾ ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಪಾಪಪುರಿಸೋ ದೇವದತ್ತೋ, ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಮಾತಾ ಹತ್ಥಿನೀ ಮಹಾಮಾಯಾ, ಮಾತುಪೋಸಕನಾಗೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ.

ಮಾತುಪೋಸಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೪೫೬] ೨. ಜುಣ್ಹಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸುಣೋಹಿ ಮಯ್ಹಂ ವಚನಂ ಜನಿನ್ದಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೇನ ಲದ್ಧವರೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಪಠಮಬೋಧಿಯಞ್ಹಿ ವೀಸತಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಭಗವತೋ ಅನಿಬದ್ಧುಪಟ್ಠಾಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ಏಕದಾ ಥೇರೋ ನಾಗಸಮಾಲೋ, ಏಕದಾ ನಾಗಿತೋ, ಏಕದಾ ಉಪವಾಣೋ, ಏಕದಾ ಸುನಕ್ಖತ್ತೋ, ಏಕದಾ ಚುನ್ದೋ, ಏಕದಾ ನನ್ದೋ, ಏಕದಾ ಸಾಗತೋ, ಏಕದಾ ಮೇಘಿಯೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಹಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನಿಮ್ಹಿ ಮಹಲ್ಲಕೋ, ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ‘ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛಾಮಾ’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಞ್ಞೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ಮಯ್ಹಂ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ನಿಬದ್ಧುಪಟ್ಠಾಕಂ ಮೇ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಹಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಿರಸಿ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಕತ್ವಾ ಉಟ್ಠಿತೇ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಾದಯೋ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ಥನಾ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತಾ, ಅಲ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ತತೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ‘‘ತ್ವಂ ಆವುಸೋ, ಉಪಟ್ಠಾಕಟ್ಠಾನಂ ಯಾಚಾಹೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಥೇರೋ ‘‘ಸಚೇ ಮೇ ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಚೀವರಂ ನ ದಸ್ಸತಿ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ನ ದಸ್ಸತಿ, ಏಕಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ವಸಿತುಂ ನ ದಸ್ಸತಿ, ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಮನ್ತನಂ ನ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಸಚೇ ಪನ ಭಗವಾ ಮಯಾ ಗಹಿತಂ ನಿಮನ್ತನಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಸಚೇ ಅಹಂ ತಿರೋರಟ್ಠಾ ತಿರೋಜನಪದಾ ಭಗವನ್ತಂ ದಟ್ಠುಂ ಆಗತಂ ಪರಿಸಂ ಆಗತಕ್ಖಣೇಯೇವ ದಸ್ಸೇತುಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯದಾ ಮೇ ಕಙ್ಖಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇಯೇವ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಚೇ ಯಂ ಭಗವಾ ಮಮ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತಿ, ತಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಕಥೇಸ್ಸತಿ, ಏವಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೇ ಚತಸ್ಸೋ ಚ ಆಯಾಚನಾತಿ ಅಟ್ಠ ವರೇ ಯಾಚಿ, ಭಗವಾಪಿಸ್ಸ ಅದಾಸಿ.

ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ವಸ್ಸಾನಿ ನಿಬದ್ಧುಪಟ್ಠಾಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಪಞ್ಚಸು ಠಾನೇಸು ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪನಂ ಪತ್ವಾ ಆಗಮಸಮ್ಪದಾ, ಅಧಿಗಮಸಮ್ಪದಾ, ಪುಬ್ಬಹೇತುಸಮ್ಪದಾ, ಅತ್ತತ್ಥಪರಿಪುಚ್ಛಾಸಮ್ಪದಾ, ತಿತ್ಥವಾಸಸಮ್ಪದಾ, ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಸಮ್ಪದಾ, ಬುದ್ಧೂಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪದಾತಿ ಇಮಾಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಸಮ್ಪದಾಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಟ್ಠವರದಾಯಜ್ಜಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಪಞ್ಞಾತೋ ಗಗನಮಜ್ಝೇ ಚನ್ದೋ ವಿಯ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ತಥಾಗತೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ವರದಾನೇನ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಾಹಂ ಆನನ್ದಂ ವರೇನ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸಿಂ, ಪುಬ್ಬೇಪಾಹಂ ಯಂ ಯಂ ಏಸ ಯಾಚಿ, ತಂ ತಂ ಅದಾಸಿಂಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಜುಣ್ಹಕುಮಾರೋ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಅನುಯೋಗಂ ದತ್ವಾ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಅನ್ಧಕಾರೇ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಘರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ವೇಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಚರಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಬಾಹುನಾ ಪಹರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭತ್ತಪಾತಿಂ ಭಿನ್ದಿಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪತಿತ್ವಾ ವಿರವಿ. ಕುಮಾರೋ ಕಾರುಞ್ಞೇನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತಂ ಹತ್ಥೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ತಯಾ, ತಾತ, ಮಮ ಭಿಕ್ಖಾಭಾಜನಂ ಭಿನ್ನಂ, ಭತ್ತಮೂಲಂ ಮೇ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕುಮಾರೋ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನ ದಾನಾಹಂ ತವ ಭತ್ತಮೂಲಂ ದಾತುಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಅಹಂ ಖೋ ಪನ ಕಾಸಿಕರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಜುಣ್ಹಕುಮಾರೋ ನಾಮ, ಮಯಿ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಂ ಧನಂ ಯಾಚೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಿತಸಿಪ್ಪೋ ಆಚರಿಯಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿತು ಸಿಪ್ಪಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಪಿತಾ ‘‘ಜೀವನ್ತೇನ ಮೇ ಪುತ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ, ರಾಜಭೂತಮ್ಪಿ ನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರಜ್ಜೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿ. ಸೋ ಜುಣ್ಹರಾಜಾ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಮಮ ಭತ್ತಮೂಲಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಅಲಙ್ಕತನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕರೋನ್ತಮೇವ ದಿಸ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಉನ್ನತಪ್ಪದೇಸೇ ಠಿತೋ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಜಯಾಪೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾವ ಅತಿಕ್ಕಮಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇನ ಅದಿಟ್ಠಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩. ‘‘ಸುಣೋಹಿ ಮಯ್ಹಂ ವಚನಂ ಜನಿನ್ದ, ಅತ್ಥೇನ ಜುಣ್ಹಮ್ಹಿ ಇಧಾನುಪತ್ತೋ;

ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಅದ್ಧಿಕೇ ತಿಟ್ಠಮಾನೇ, ಗನ್ತಬ್ಬಮಾಹು ದ್ವಿಪದಿನ್ದ ಸೇಟ್ಠಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಜುಣ್ಹಮ್ಹೀತಿ ಮಹಾರಾಜ, ತಯಿ ಜುಣ್ಹಮ್ಹಿ ಅಹಂ ಏಕೇನ ಅತ್ಥೇನ ಇಧಾನುಪ್ಪತ್ತೋ, ನ ನಿಕ್ಕಾರಣಾ ಇಧಾಗತೋಮ್ಹೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಅದ್ಧಿಕೇತಿ ಅದ್ಧಾನಂ ಆಗತೇ. ಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ತಂ ಅದ್ಧಿಕಂ ಅದ್ಧಾನಮಾಗತಂ ಯಾಚಮಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾವ ಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ ನ ಆಹು ನ ಕಥೇನ್ತೀತಿ.

ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಂ ವಜಿರಙ್ಕುಸೇನ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೪. ‘‘ಸುಣೋಮಿ ತಿಟ್ಠಾಮಿ ವದೇಹಿ ಬ್ರಹ್ಮೇ, ಯೇನಾಸಿ ಅತ್ಥೇನ ಇಧಾನುಪತ್ತೋ;

ಕಂ ವಾ ತ್ವಮತ್ಥಂ ಮಯಿ ಪತ್ಥಯಾನೋ, ಇಧಾಗಮೋ ಬ್ರಹ್ಮೇ ತದಿಙ್ಘ ಬ್ರೂಹೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಇಙ್ಘಾತಿ ಚೋದನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ.

ತತೋ ಪರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಚ ರಞ್ಞೋ ಚ ವಚನಪಟಿವಚನವಸೇನ ಸೇಸಗಾಥಾ ಕಥಿತಾ –

೧೫. ‘‘ದದಾಹಿ ಮೇ ಗಾಮವರಾನಿ ಪಞ್ಚ, ದಾಸೀಸತಂ ಸತ್ತ ಗವಂಸತಾನಿ;

ಪರೋಸಹಸ್ಸಞ್ಚ ಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖೇ, ಭರಿಯಾ ಚ ಮೇ ಸಾದಿಸೀ ದ್ವೇ ದದಾಹಿ.

೧೬. ‘‘ತಪೋ ನು ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಿಂಸರೂಪೋ, ಮನ್ತಾ ನು ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಚಿತ್ತರೂಪಾ;

ಯಕ್ಖಾ ನು ತೇ ಅಸ್ಸವಾ ಸನ್ತಿ ಕೇಚಿ, ಅತ್ಥಂ ವಾ ಮೇ ಅಭಿಜಾನಾಸಿ ಕತ್ತಂ.

೧೭. ‘‘ನ ಮೇ ತಪೋ ಅತ್ಥಿ ನ ಚಾಪಿ ಮನ್ತಾ, ಯಕ್ಖಾಪಿ ಮೇ ಅಸ್ಸವಾ ನತ್ಥಿ ಕೇಚಿ;

ಅತ್ಥಮ್ಪಿ ತೇ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಕತ್ತಂ, ಪುಬ್ಬೇ ಚ ಖೋ ಸಙ್ಗತಿಮತ್ತಮಾಸಿ.

೧೮. ‘‘ಪಠಮಂ ಇದಂ ದಸ್ಸನಂ ಜಾನತೋ ಮೇ, ನ ತಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಇತೋ ಪುರತ್ಥಾ;

ಅಕ್ಖಾಹಿ ಮೇ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಏತಮತ್ಥಂ, ಕದಾ ಕುಹಿಂ ವಾ ಅಹು ಸಙ್ಗಮೋ ನೋ.

೧೯. ‘‘ಗನ್ಧಾರರಾಜಸ್ಸ ಪುರಮ್ಹಿ ರಮ್ಮೇ, ಅವಸಿಮ್ಹಸೇ ತಕ್ಕಸೀಲಾಯಂ ದೇವ;

ತತ್ಥನ್ಧಕಾರಮ್ಹಿ ತಿಮೀಸಿಕಾಯಂ, ಅಂಸೇನ ಅಂಸಂ ಸಮಘಟ್ಟಯಿಮ್ಹ.

೨೦. ‘‘ತೇ ತತ್ಥ ಠತ್ವಾನ ಉಭೋ ಜನಿನ್ದ, ಸಾರಾಣಿಯಂ ವೀತಿಸಾರಯಿಮ್ಹ ತತ್ಥ;

ಸಾಯೇವ ನೋ ಸಙ್ಗತಿಮತ್ತಮಾಸಿ, ತತೋ ನ ಪಚ್ಛಾ ನ ಪುರೇ ಅಹೋಸಿ.

೨೧. ‘‘ಯದಾ ಕದಾಚಿ ಮನುಜೇಸು ಬ್ರಹ್ಮೇ, ಸಮಾಗಮೋ ಸಪ್ಪುರಿಸೇನ ಹೋತಿ;

ನ ಪಣ್ಡಿತಾ ಸಙ್ಗತಿಸನ್ಥವಾನಿ, ಪುಬ್ಬೇ ಕತಂ ವಾಪಿ ವಿನಾಸಯನ್ತಿ.

೨೨. ‘‘ಬಾಲಾವ ಖೋ ಸಙ್ಗತಿಸನ್ಥವಾನಿ, ಪುಬ್ಬೇ ಕತಂ ವಾಪಿ ವಿನಾಸಯನ್ತಿ;

ಬಹುಮ್ಪಿ ಬಾಲೇಸು ಕತಂ ವಿನಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಹಿ ಬಾಲಾ ಅಕತಞ್ಞುರೂಪಾ.

೨೩. ‘‘ಧೀರಾ ಚ ಖೋ ಸಙ್ಗತಿಸನ್ಥವಾನಿ, ಪುಬ್ಬೇ ಕತಂ ವಾಪಿ ನ ನಾಸಯನ್ತಿ;

ಅಪ್ಪಮ್ಪಿ ಧೀರೇಸು ಕತಂ ನ ನಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಹಿ ಧೀರಾ ಸುಕತಞ್ಞುರೂಪಾ.

೨೪. ‘‘ದದಾಮಿ ತೇ ಗಾಮವರಾನಿ ಪಞ್ಚ, ದಾಸೀಸತಂ ಸತ್ತ ಗವಂಸತಾನಿ;

ಪರೋಸಹಸ್ಸಞ್ಚ ಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖೇ, ಭರಿಯಾ ಚ ತೇ ಸಾದಿಸೀ ದ್ವೇ ದದಾಮಿ.

೨೫. ‘‘ಏವಂ ಸತಂ ಹೋತಿ ಸಮೇಚ್ಚ ರಾಜ, ನಕ್ಖತ್ತರಾಜಾರಿವ ತಾರಕಾನಂ;

ಆಪೂರತೀ ಕಾಸಿಪತೀ ತಥಾಹಂ, ತಯಾಪಿ ಮೇ ಸಙ್ಗಮೋ ಅಜ್ಜ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಾದಿಸೀತಿ ರೂಪವಣ್ಣಜಾತಿಕುಲಪದೇಸೇನ ಮಯಾ ಸಾದಿಸೀ ಏಕಸದಿಸಾ ದ್ವೇ ಮಹಾಯಸಾ ಭರಿಯಾ ಚ ಮೇ ದೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭಿಂಸರೂಪೋತಿ ಕಿಂ ನು ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಲವರೂಪಸೀಲಾಚಾರಗುಣಸಙ್ಖಾತಂ ತಪೋಕಮ್ಮಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಮನ್ತಾ ನು ತೇತಿ ಉದಾಹು ವಿಚಿತ್ರರೂಪಾ ಸಬ್ಬತ್ಥಸಾಧಕಾ ಮನ್ತಾ ತೇ ಅತ್ಥಿ. ಅಸ್ಸವಾತಿ ವಚನಕಾರಕಾ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತದಾಯಕಾ ಯಕ್ಖಾ ವಾ ತೇ ಕೇಚಿ ಸನ್ತಿ. ಕತ್ತನ್ತಿ ಕತಂ, ಉದಾಹು ತಯಾ ಕತಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮಮ ಅತ್ಥಂ ಅಭಿಜಾನಾಸೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಸಙ್ಗತಿಮತ್ತನ್ತಿ ಸಮಾಗಮಮತ್ತಂ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪುಬ್ಬೇ ಮಮ ಆಸೀತಿ ವದತಿ. ಜಾನತೋ ಮೇತಿ ಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಮಮ ಇದಂ ಪಠಮಂ ತವ ದಸ್ಸನಂ. ನ ತಾಭಿಜಾನಾಮೀತಿ ನ ತಂ ಅಭಿಜಾನಾಮಿ. ತಿಮೀಸಿಕಾಯನ್ತಿ ಬಹಲತಿಮಿರಾಯಂ ರತ್ತಿಯಂ. ತೇ ತತ್ಥ ಠತ್ವಾನಾತಿ ತೇ ಮಯಂ ತಸ್ಮಿಂ ಅಂಸೇನ ಅಂಸಂ ಘಟ್ಟಿತಟ್ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ವೀತಿಸಾರಯಿಮ್ಹ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಸರಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಕಥಂ ವೀತಿಸಾರಯಿಮ್ಹ, ಅಹಂ ‘‘ಭಿಕ್ಖಾಭಾಜನಂ ಮೇ ತಯಾ ಭಿನ್ನಂ, ಭತ್ತಮೂಲಂ ಮೇ ದೇಹೀ’’ತಿ ಅವಚಂ, ತ್ವಂ ‘‘ಇದಾನಾಹಂ ತವ ಭತ್ತಮೂಲಂ ದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಅಹಂ ಖೋ ಪನ ಕಾಸಿಕರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಜುಣ್ಹಕುಮಾರೋ ನಾಮ, ಮಯಿ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಂ ಧನಂ ಯಾಚೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಅವಚಾತಿ ಇಮಂ ಸಾರಣೀಯಕಥಂ ಕರಿಮ್ಹಾತಿ ಆಹ. ಸಾಯೇವ ನೋ ಸಙ್ಗತಿಮತ್ತಮಾಸೀತಿ ದೇವ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಾಯೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಙ್ಗತಿಮತ್ತಮಾಸಿ, ಏಕಮುಹುತ್ತಿಕಮಹೋಸೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ತತೋತಿ ತತೋ ಪನ ತಂಮುಹುತ್ತಿಕಮಿತ್ತಧಮ್ಮತೋ ಪಚ್ಛಾ ವಾ ಪುರೇ ವಾ ಕದಾಚಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಙ್ಗತಿ ನಾಮ ನ ಭೂತಪುಬ್ಬಾ.

ನ ಪಣ್ಡಿತಾತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಣ್ಡಿತಾ ನಾಮ ತಂಮುಹುತ್ತಿಕಂ ಸಙ್ಗತಿಂ ವಾ ಚಿರಕಾಲಸನ್ಥವಾನಿ ವಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಗುಣಂ ವಾ ನ ನಾಸೇನ್ತಿ. ಬಹುಮ್ಪೀತಿ ಬಹುಕಮ್ಪಿ. ಅಕತಞ್ಞುರೂಪಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಬಾಲಾ ಅಕತಞ್ಞುಸಭಾವಾ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸು ಬಹುಮ್ಪಿ ಕತಂ ನಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸುಕತಞ್ಞುರೂಪಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಕತಞ್ಞುಸಭಾವಾ. ಏತ್ಥಾಪಿ ತತ್ಥಾಪಿ ತಥಾ ಹೀತಿ ಹಿ-ಕಾರೋ ಕಾರಣತ್ಥೋ. ದದಾಮಿ ತೇತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಯಾಚಿತಯಾಚಿತಂ ದದನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಏವಂ ಸತನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ರಞ್ಞೋ ಅನುಮೋದನಂ ಕರೋನ್ತೋ ವದತಿ, ಸತಂ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಏಕವಾರಮ್ಪಿ ಸಮೇಚ್ಚ ಸಙ್ಗತಿ ನಾಮ ಏವಂ ಹೋತಿ. ನಕ್ಖತ್ತರಾಜಾರಿವಾತಿ ಏತ್ಥ ರ-ಕಾರೋ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ತಾರಕಾನನ್ತಿ ತಾರಕಗಣಮಜ್ಝೇ. ಕಾಸಿಪತೀತಿ ರಾಜಾನಮಾಲಪತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ದೇವ, ಕಾಸಿರಟ್ಠಾಧಿಪತಿ ಯಥಾ ಚನ್ದೋ ತಾರಕಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಠಿತೋ ತಾರಕಗಣಪರಿವುತೋ ಪಾಟಿಪದತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಪುಣ್ಣಮಾ ಆಪೂರತಿ, ತಥಾ ಅಹಮ್ಪಿ ಅಜ್ಜ ತಯಾ ದಿನ್ನೇಹಿ ಗಾಮವರಾದೀಹಿ ಆಪೂರಾಮೀ’’ತಿ. ತಯಾಪಿ ಮೇತಿ ಮಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಲದ್ಧೋಪಿ ಸಙ್ಗಮೋ ಅಲದ್ಧೋವ, ಅಜ್ಜ ಪನ ಮಮ ಮನೋರಥಸ್ಸ ನಿಪ್ಫನ್ನತ್ತಾ ಮಯಾ ತಯಾ ಸಹ ಸಙ್ಗಮೋ ಲದ್ಧೋ ನಾಮಾತಿ ನಿಪ್ಫನ್ನಂ ಮೇ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಫಲನ್ತಿ ವದತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ಅದಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಾಹಂ ಆನನ್ದಂ ವರೇನ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸಿಂ ಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಜುಣ್ಹಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೪೫೭] ೩. ಧಮ್ಮದೇವಪುತ್ತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯಸೋಕರೋ ಪುಞ್ಞಕರೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಪಥವಿಪವೇಸನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತದಾ ಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ದೇವದತ್ತೋ ತಥಾಗತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿವಿರುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಇದಾನೇವೇಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಜಿನಚಕ್ಕೇ ಪಹಾರಂ ದತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಪವಿಟ್ಠೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕೇ ಪಹಾರಂ ದತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅವೀಚಿಪರಾಯಣೋ ಜಾತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಾಮಾವಚರದೇವಲೋಕೇ ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ದೇವಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ದೇವದತ್ತೋ ಅಧಮ್ಮೋ ನಾಮ. ತೇಸು ಧಮ್ಮೋ ದಿಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ದಿಬ್ಬರಥವರಮಭಿರುಯ್ಹ ಅಚ್ಛರಾಗಣಪರಿವುತೋ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಾಯಮಾಸಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಘರದ್ವಾರೇ ಸುಖಕಥಾಯ ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಪುಣ್ಣಮುಪೋಸಥದಿವಸೇ ಗಾಮನಿಗಮಜನಪದರಾಜಧಾನೀಸು ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀಹಿ ದಸಹಿ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥೇಹಿ ವಿರಮಿತ್ವಾ ಮಾತುಪಟ್ಠಾನಧಮ್ಮಂ ಪಿತುಪಟ್ಠಾನಧಮ್ಮಂ ತಿವಿಧಸುಚರಿತಧಮ್ಮಞ್ಚ ಪೂರೇಥ, ಏವಂ ಸಗ್ಗಪರಾಯಣಾ ಹುತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ಅನುಭವಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸೇ ದಸ ಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥೇ ಸಮಾದಪೇನ್ತೋ ಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕರೋತಿ. ಅಧಮ್ಮೋ ಪನ ದೇವಪುತ್ತೋ ‘‘ಪಾಣಂ ಹನಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ದಸ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥೇ ಸಮಾದಪೇನ್ತೋ ಜಮ್ಬುದೀಪಂ ವಾಮಂ ಕರೋತಿ. ಅಥ ತೇಸಂ ಆಕಾಸೇ ರಥಾ ಸಮ್ಮುಖಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥ ನೇಸಂ ಪರಿಸಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಕಸ್ಸ, ತುಮ್ಹೇ ಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ, ಮಯಂ ಅಧಮ್ಮಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ದ್ವಿಧಾ ಜಾತಾ. ಧಮ್ಮೋಪಿ ಅಧಮ್ಮಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ತ್ವಂ ಅಧಮ್ಮೋ, ಅಹಂ ಧಮ್ಮೋ, ಮಗ್ಗೋ ಮಯ್ಹಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ, ತವ ರಥಂ ಓಕ್ಕಾಮೇತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಮಗ್ಗಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೬. ‘‘ಯಸೋಕರೋ ಪುಞ್ಞಕರೋಹಮಸ್ಮಿ, ಸದಾತ್ಥುತೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ;

ಮಗ್ಗಾರಹೋ ದೇವಮನುಸ್ಸಪೂಜಿತೋ, ಧಮ್ಮೋ ಅಹಂ ದೇಹಿ ಅಧಮ್ಮ ಮಗ್ಗ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಯಸೋಕರೋತಿ ಅಹಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಯಸದಾಯಕೋ. ದುತಿಯಪದೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸದಾತ್ಥುತೋತಿ ಸದಾ ಥುತೋ ನಿಚ್ಚಪಸತ್ಥೋ. ತತೋ ಪರಾ –

೨೭. ‘‘ಅಧಮ್ಮಯಾನಂ ದಳ್ಹಮಾರುಹಿತ್ವಾ, ಅಸನ್ತಸನ್ತೋ ಬಲವಾಹಮಸ್ಮಿ;

ಸ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತುಮ್ಹಿ ತವಜ್ಜ ದಜ್ಜಂ, ಮಗ್ಗಂ ಅಹಂ ಧಮ್ಮ ಅದಿನ್ನಪುಬ್ಬಂ.

೨೮. ‘‘ಧಮ್ಮೋ ಹವೇ ಪಾತುರಹೋಸಿ ಪುಬ್ಬೇ, ಪಚ್ಛಾ ಅಧಮ್ಮೋ ಉದಪಾದಿ ಲೋಕೇ;

ಜೇಟ್ಠೋ ಚ ಸೇಟ್ಠೋ ಚ ಸನನ್ತನೋ ಚ, ಉಯ್ಯಾಹಿ ಜೇಟ್ಠಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠ ಮಗ್ಗಾ.

೨೯. ‘‘ನ ಯಾಚನಾಯ ನಪಿ ಪಾತಿರೂಪಾ, ನ ಅರಹತಾ ತೇಹಂ ದದೇಯ್ಯಂ ಮಗ್ಗಂ;

ಯುದ್ಧಞ್ಚ ನೋ ಹೋತು ಉಭಿನ್ನಮಜ್ಜ, ಯುದ್ಧಮ್ಹಿ ಯೋ ಜೇಸ್ಸತಿ ತಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ.

೩೦. ‘‘ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ಅನುವಿಸಟೋಹಮಸ್ಮಿ, ಮಹಬ್ಬಲೋ ಅಮಿತಯಸೋ ಅತುಲ್ಯೋ;

ಗುಣೇಹಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಉಪೇತರೂಪೋ, ಧಮ್ಮೋ ಅಧಮ್ಮ ತ್ವಂ ಕಥಂ ವಿಜೇಸ್ಸಸಿ.

೩೧. ‘‘ಲೋಹೇನ ವೇ ಹಞ್ಞತಿ ಜಾತರೂಪಂ, ನ ಜಾತರೂಪೇನ ಹನನ್ತಿ ಲೋಹಂ;

ಸಚೇ ಅಧಮ್ಮೋ ಹಞ್ಛತಿ ಧಮ್ಮಮಜ್ಜ, ಅಯೋ ಸುವಣ್ಣಂ ವಿಯ ದಸ್ಸನೇಯ್ಯಂ.

೩೨. ‘‘ಸಚೇ ತುವಂ ಯುದ್ಧಬಲೋ ಅಧಮ್ಮ, ನ ತುಯ್ಹ ವುಡ್ಢಾ ಚ ಗರೂ ಚ ಅತ್ಥಿ;

ಮಗ್ಗಞ್ಚ ತೇ ದಮ್ಮಿ ಪಿಯಾಪ್ಪಿಯೇನ, ವಾಚಾದುರುತ್ತಾನಿಪಿ ತೇ ಖಮಾಮೀ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ಛ ಗಾಥಾ ತೇಸಞ್ಞೇವ ವಚನಪಟಿವಚನವಸೇನ ಕಥಿತಾ.

ತತ್ಥ ಸ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತುಮ್ಹಿ ತವಜ್ಜ ದಜ್ಜನ್ತಿ ಸೋಮ್ಹಿ ಅಹಂ ಅಧಮ್ಮೋ ಅಧಮ್ಮಯಾನಂ ರಥಂ ಆರುಳ್ಹೋ ಅಭೀತೋ ಬಲವಾ. ಕಿಂಕಾರಣಾ ಅಜ್ಜ ಭೋ ಧಮ್ಮ, ಕಸ್ಸಚಿ ಅದಿನ್ನಪುಬ್ಬಂ ಮಗ್ಗಂ ತುಯ್ಹಂ ದಮ್ಮೀತಿ. ಪುಬ್ಬೇತಿ ಪಠಮಕಪ್ಪಿಕಕಾಲೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಧಮ್ಮೋ ಚ ಪುಬ್ಬೇ ಪಾತುರಹೋಸಿ, ಪಚ್ಛಾ ಅಧಮ್ಮೋ. ಜೇಟ್ಠೋ ಚಾತಿ ಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಭಾವೇನ ಅಹಂ ಜೇಟ್ಠೋ ಚ ಸೇಟ್ಠೋ ಚ ಪೋರಾಣಕೋ ಚ, ತ್ವಂ ಪನ ಕನಿಟ್ಠೋ, ತಸ್ಮಾ ಮಗ್ಗಾ ಉಯ್ಯಾಹೀತಿ ವದತಿ. ನಪಿ ಪಾತಿರೂಪಾತಿ ಅಹಞ್ಹಿ ತೇ ನೇವ ಯಾಚನಾಯ ನ ಪತಿರೂಪವಚನೇನ ಮಗ್ಗಾರಹತಾಯ ಮಗ್ಗಂ ದದೇಯ್ಯಂ. ಅನುವಿಸಟೋತಿ ಅಹಂ ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ ಚತಸ್ಸೋ ಅನುದಿಸಾತಿ ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ಅತ್ತನೋ ಗುಣೇನ ಪತ್ಥಟೋ ಪಞ್ಞಾತೋ ಪಾಕಟೋ. ಲೋಹೇನಾತಿ ಅಯಮುಟ್ಠಿಕೇನ. ಹಞ್ಛತೀತಿ ಹನಿಸ್ಸತಿ. ತುವಂ ಯುದ್ಧಬಲೋ ಅಧಮ್ಮಾತಿ ಸಚೇ ತ್ವಂ ಯುದ್ಧಬಲೋಸಿ ಅಧಮ್ಮ. ವುಡ್ಢಾ ಚ ಗರೂ ಚಾತಿ ಯದಿ ತುಯ್ಹಂ ‘‘ಇಮೇ ವುಡ್ಢಾ, ಇಮೇ ಗರೂ ಪಣ್ಡಿತಾ’’ತಿ ಏವಂ ನತ್ಥಿ. ಪಿಯಾಪ್ಪಿಯೇನಾತಿ ಪಿಯೇನಾಪಿ ಅಪ್ಪಿಯೇನಾಪಿ ದದನ್ತೋ ಪಿಯೇನ ವಿಯ ತೇ ಮಗ್ಗಂ ದದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಪನ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಕಥಿತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಅಧಮ್ಮೋ ರಥೇ ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಅವಂಸಿರೋ ಪಥವಿಯಂ ಪತಿತ್ವಾ ಪಥವಿಯಾ ವಿವರೇ ದಿನ್ನೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಅವೀಚಿಮ್ಹಿಯೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಭಗವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಸೇಸಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೩. ‘‘ಇದಞ್ಚ ಸುತ್ವಾ ವಚನಂ ಅಧಮ್ಮೋ, ಅವಂಸಿರೋ ಪತಿತೋ ಉದ್ಧಪಾದೋ;

ಯುದ್ಧತ್ಥಿಕೋ ಚೇ ನ ಲಭಾಮಿ ಯುದ್ಧಂ, ಏತ್ತಾವತಾ ಹೋತಿ ಹತೋ ಅಧಮ್ಮೋ.

೩೪. ‘‘ಖನ್ತೀಬಲೋ ಯುದ್ಧಬಲಂ ವಿಜೇತ್ವಾ, ಹನ್ತ್ವಾ ಅಧಮ್ಮಂ ನಿಹನಿತ್ವ ಭೂಮ್ಯಾ;

ಪಾಯಾಸಿ ವಿತ್ತೋ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಸನ್ದನಂ, ಮಗ್ಗೇನೇವ ಅತಿಬಲೋ ಸಚ್ಚನಿಕ್ಕಮೋ.

೩೫. ‘‘ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಚ, ಅಸಮ್ಮಾನಿತಾ ಯಸ್ಸ ಸಕೇ ಅಗಾರೇ;

ಇಧೇವ ನಿಕ್ಖಿಪ್ಪ ಸರೀರದೇಹಂ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ನಿರಯಂ ವಜನ್ತಿ ತೇ;

ಯಥಾ ಅಧಮ್ಮೋ ಪತಿತೋ ಅವಂಸಿರೋ.

೩೬. ‘‘ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಚ, ಸುಸಮ್ಮಾನಿತಾ ಯಸ್ಸ ಸಕೇ ಅಗಾರೇ;

ಇಧೇವ ನಿಕ್ಖಿಪ್ಪ ಸರೀರದೇಹಂ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಸುಗತಿಂ ವಜನ್ತಿ ತೇ;

ಯಥಾಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಸನ್ದನ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಯುದ್ಧತ್ಥಿಕೋ ಚೇತಿ ಅಯಂ ತಸ್ಸ ವಿಲಾಪೋ, ಸೋ ಕಿರೇವಂ ವಿಲಪನ್ತೋಯೇವ ಪತಿತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಪವಿಟ್ಠೋ. ಏತ್ತಾವತಾತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾವತಾ ಪಥವಿಂ ಪವಿಟ್ಠೋ, ತಾವತಾ ಅಧಮ್ಮೋ ಹತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಖನ್ತೀಬಲೋತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ಅಧಮ್ಮೋ ಪಥವಿಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ಅಧಿವಾಸನಖನ್ತೀಬಲೋ ತಂ ಯುದ್ಧಬಲಂ ವಿಜೇತ್ವಾ ವಧಿತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಹನಿತ್ವಾ ಪಾತೇತ್ವಾ ವಿತ್ತಜಾತತಾಯ ವಿತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ರಥಂ ಆರುಯ್ಹ ಮಗ್ಗೇನೇವ ಸಚ್ಚನಿಕ್ಕಮೋ ತಥಪರಕ್ಕಮೋ ಧಮ್ಮದೇವಪುತ್ತೋ ಪಾಯಾಸಿ. ಅಸಮ್ಮಾನಿತಾತಿ ಅಸಕ್ಕತಾ. ಸರೀರದೇಹನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಲೋಕೇ ಸರೀರಸಙ್ಖಾತಂ ದೇಹಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ. ನಿರಯಂ ವಜನ್ತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಪಾಪಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಏತೇ ಸಕ್ಕಾರಾರಹಾ ಗೇಹೇ ಅಸಕ್ಕತಾ, ತಥಾರೂಪಾ ಯಥಾ ಅಧಮ್ಮೋ ಪತಿತೋ ಅವಂಸಿರೋ, ಏವಂ ಅವಂಸಿರಾ ನಿರಯಂ ವಜನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸುಗತಿಂ ವಜನ್ತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಪನೇತೇ ಸಕ್ಕತಾ, ತಾದಿಸಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಯಥಾಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸನ್ದನಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ದೇವಲೋಕಂ ಗತೋ, ಏವಂ ಸುಗತಿಂ ವಜನ್ತೀತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಏವಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ದೇವದತ್ತೋ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿವಿರುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಅಧಮ್ಮೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಪರಿಸಾಪಿಸ್ಸ ದೇವದತ್ತಪರಿಸಾ, ಧಮ್ಮೋ ಪನ ಅಹಮೇವ, ಪರಿಸಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾಯೇವಾ’’ತಿ.

ಧಮ್ಮದೇವಪುತ್ತಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೪೫೮] ೪. ಉದಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಏಕಾ ನಿಸಿನ್ನಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಕುಸಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೨.೨೦.೧ ಆದಯೋ) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸತ್ಥಾ ಪನ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಕಸ್ಮಾ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಏವರೂಪೇ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸಿ? ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಸಮಿದ್ಧೇ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕೇ ಸುರುನ್ಧನನಗರೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತಾ ದೇವಚ್ಛರಪಟಿಭಾಗಾಯ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಏಕಗಬ್ಭೇ ವಸನ್ತಾಪಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಲೋಭವಸೇನ ನ ಓಲೋಕೇಸು’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಸುರುನ್ಧನನಗರೇ ಕಾಸಿರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ, ತಸ್ಸ ನೇವ ಪುತ್ತೋ, ನ ಧೀತಾ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ದೇವಿಯೋ ‘‘ಪುತ್ತೇ ಪತ್ಥೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀಪಿ ರಞ್ಞೋ ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಹದಯಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಜಾತಭಾವೇನ ‘‘ಉದಯಭದ್ದೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಕುಮಾರಸ್ಸ ಪದಸಾ ಚರಣಕಾಲೇ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಸತ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ರಞ್ಞೋ ಅಞ್ಞತರಾಯ ದೇವಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಕುಮಾರಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ‘‘ಉದಯಭದ್ದಾ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಕುಮಾರೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಪಾಪುಣಿ, ಜಾತಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಪನ ಅಹೋಸಿ, ಸುಪಿನನ್ತೇನಪಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಕಿಲೇಸೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಅಲ್ಲೀಯಿ. ರಾಜಾ ಪುತ್ತಂ ರಜ್ಜೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿತುಕಾಮೋ ‘‘ಕುಮಾರಸ್ಸ ಇದಾನಿ ರಜ್ಜಸುಖಸೇವನಕಾಲೋ, ನಾಟಕಾಪಿಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ರಜ್ಜೇನತ್ಥೋ, ಕಿಲೇಸೇಸು ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಅಲ್ಲೀಯತೀ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ರತ್ತಜಮ್ಬುನದಮಯಂ ಇತ್ಥಿರೂಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಏವರೂಪಂ ಇತ್ಥಿಂ ಲಭಮಾನೋ ರಜ್ಜಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಪೇಸೇಸಿ. ತೇ ತಂ ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಂ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಪರಿಹಾರಾಪೇತ್ವಾ ತಥಾರೂಪಂ ಇತ್ಥಿಂ ಅಲಭನ್ತಾ ಉದಯಭದ್ದಂ ಅಲಙ್ಕಾರೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಠಪೇಸುಂ. ಸಾ ತಂ ಸುವಣ್ಣರೂಪಕಂ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ಅನಿಚ್ಛಮಾನಾನಞ್ಞೇವ ವೇಮಾತಿಕಂ ಭಗಿನಿಂ ಉದಯಭದ್ದಕುಮಾರಿಂ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ರಜ್ಜೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಂಸು. ತೇ ಪನ ದ್ವೇಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸಮೇವ ವಸಿಂಸು.

ಅಪರಭಾಗೇ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ಉಭೋ ಏಕಗಬ್ಭೇ ವಸಮಾನಾಪಿ ಲೋಭವಸೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನ ಓಲೋಕೇಸುಂ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ‘‘ಯೋ ಅಮ್ಹೇಸು ಪಠಮತರಂ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಸೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಆರೋಚೇತೂ’’ತಿ ಸಙ್ಗರಮಕಂಸು. ಅಥ ಖೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಭಿಸೇಕತೋ ಸತ್ತವಸ್ಸಸತಚ್ಚಯೇನ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಅಞ್ಞೋ ರಾಜಾ ನಾಹೋಸಿ, ಉದಯಭದ್ದಾಯಯೇವ ಆಣಾ ಪವತ್ತಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ರಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಚುತಿಕ್ಖಣೇ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಸಕ್ಕತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಯಸಮಹನ್ತತಾಯ ಸತ್ತಾಹಂ ಅನುಸ್ಸರಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಇತಿ ಸೋ ಮನುಸ್ಸಗಣನಾಯ ಸತ್ತವಸ್ಸಸತಚ್ಚಯೇನ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘‘ಉದಯಭದ್ದಂ ರಾಜಧೀತರಂ ಧನೇನ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಸೀಹನಾದಂ ನದಾಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಸಙ್ಗರಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ತದಾ ಕಿರ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ದಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಕಾಲೋ ಹೋತಿ. ರಾಜಧೀತಾಪಿ ತಂ ದಿವಸಂ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಪಿಹಿತೇಸು ದ್ವಾರೇಸು ಠಪಿತಆರಕ್ಖೇ ಸತ್ತಭೂಮಿಕಪಾಸಾದವರತಲೇ ಅಲಙ್ಕತಸಿರಿಗಬ್ಭೇ ಏಕಿಕಾವ ನಿಚ್ಚಲಾ ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಂ ಆವಜ್ಜಮಾನಾ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಸಕ್ಕೋ ಸುವಣ್ಣಮಾಸಕಪೂರಂ ಏಕಂ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ಆದಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಯನಗಬ್ಭೇಯೇವ ಪಾತುಭವಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೭. ‘‘ಏಕಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಸುಚಿ ಸಞ್ಞತೂರೂ, ಪಾಸಾದಮಾರುಯ್ಹ ಅನಿನ್ದಿತಙ್ಗೀ;

ಯಾಚಾಮಿ ತಂ ಕಿನ್ನರನೇತ್ತಚಕ್ಖು, ಇಮೇಕರತ್ತಿಂ ಉಭಯೋ ವಸೇಮಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸುಚೀತಿ ಸುಚಿವತ್ಥನಿವತ್ಥಾ. ಸಞ್ಞತೂರೂತಿ ಸುಟ್ಠು ಠಪಿತಊರೂ, ಇರಿಯಾಪಥಂ ಸಣ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸುಚಿವತ್ಥಾ ಏಕಿಕಾವ ನಿಸಿನ್ನಾಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅನಿನ್ದಿತಙ್ಗೀತಿ ಪಾದನ್ತತೋ ಯಾವ ಕೇಸಗ್ಗಾ ಅನಿನ್ದಿತಸರೀರಾ ಪರಮಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಸರೀರಾ. ಕಿನ್ನರನೇತ್ತಚಕ್ಖೂತಿ ತೀಹಿ ಮಣ್ಡಲೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಚ ಪಸಾದೇಹಿ ಉಪಸೋಭಿತತ್ತಾ ಕಿನ್ನರಾನಂ ನೇತ್ತಸದಿಸೇಹಿ ಚಕ್ಖೂಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೇ. ಇಮೇಕರತ್ತಿನ್ತಿ ಇಮಂ ಏಕರತ್ತಂ ಅಜ್ಜ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅಲಙ್ಕತಸಯನಗಬ್ಭೇ ಏಕತೋ ವಸೇಯ್ಯಾಮಾತಿ ಯಾಚತಿ.

ತತೋ ರಾಜಧೀತಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೮. ‘‘ಓಕಿಣ್ಣನ್ತರಪರಿಖಂ, ದಳ್ಹಮಟ್ಟಾಲಕೋಟ್ಠಕಂ;

ರಕ್ಖಿತಂ ಖಗ್ಗಹತ್ಥೇಹಿ, ದುಪ್ಪವೇಸಮಿದಂ ಪುರಂ.

೩೯. ‘‘ದಹರಸ್ಸ ಯುವಿನೋ ಚಾಪಿ, ಆಗಮೋ ಚ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಅಥ ಕೇನ ನು ವಣ್ಣೇನ, ಸಙ್ಗಮಂ ಇಚ್ಛಸೇ ಮಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಓಕಿಣ್ಣನ್ತರಪರಿಖನ್ತಿ ಇದಂ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಂ ಸುರುನ್ಧನಪುರಂ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಉದಕಪರಿಖಾನಂ ಕದ್ದಮಪರಿಖಾನಂ ಸುಕ್ಖಪರಿಖಾನಂ ಓಕಿಣ್ಣತ್ತಾ ಓಕಿಣ್ಣನ್ತರಪರಿಖಂ. ದಳ್ಹಮಟ್ಟಾಲಕೋಟ್ಠಕನ್ತಿ ಥಿರತರೇಹಿ ಅಟ್ಟಾಲಕೇಹಿ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇಹಿ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತಂ. ಖಗ್ಗಹತ್ಥೇಹೀತಿ ಆವುಧಹತ್ಥೇಹಿ ದಸಹಿ ಯೋಧಸಹಸ್ಸೇಹಿ ರಕ್ಖಿತಂ. ದುಪ್ಪವೇಸಮಿದಂ ಪುರನ್ತಿ ಇದಂ ಸಕಲಪುರಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಮಾಪಿತಂ ಮಯ್ಹಂ ನಿವಾಸಪುರಮ್ಪಿ ಉಭಯಂ ಕಸ್ಸಚಿ ಪವಿಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ. ಆಗಮೋ ಚಾತಿ ಇಧ ಇಮಾಯ ವೇಲಾಯ ತರುಣಸ್ಸ ವಾ ಯೋಬ್ಬನಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನಯೋಧಸ್ಸ ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಆಗಮೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಸಙ್ಗಮನ್ತಿ ಅಥ ತ್ವಂ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಇಮಾಯ ವೇಲಾಯ ಮಯಾ ಸಹ ಸಮಾಗಮಂ ಇಚ್ಛಸೀತಿ.

ಅಥ ಸಕ್ಕೋ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೦. ‘‘ಯಕ್ಖೋಹಮಸ್ಮಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಆಗತೋಸ್ಮಿ ತವನ್ತಿಕೇ;

ತ್ವಂ ಮಂ ನನ್ದಯ ಭದ್ದನ್ತೇ, ಪುಣ್ಣಕಂಸಂ ದದಾಮಿ ತೇ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಸುನ್ದರದಸ್ಸನೇ ಅಹಮೇಕೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ದೇವತಾನುಭಾವೇನ ಇಧಾಗತೋ, ತ್ವಂ ಅಜ್ಜ ಮಂ ನನ್ದಯ ತೋಸೇಹಿ, ಅಹಂ ತೇ ಇಮಂ ಸುವಣ್ಣಮಾಸಕಪುಣ್ಣಂ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ದದಾಮೀತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಧೀತಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೧. ‘‘ದೇವಂವ ಯಕ್ಖಂ ಅಥ ವಾ ಮನುಸ್ಸಂ, ನ ಪತ್ಥಯೇ ಉದಯಮತಿಚ್ಚ ಅಞ್ಞಂ;

ಗಚ್ಛೇವ ತ್ವಂ ಯಕ್ಖ ಮಹಾನುಭಾವ, ಮಾ ಚಸ್ಸು ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನರಾವಜಿತ್ಥಾ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಅಹಂ ದೇವರಾಜ, ದೇವಂ ವಾ ಯಕ್ಖಂ ವಾ ಉದಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ನ ಪತ್ಥೇಮಿ, ಸೋ ತ್ವಂ ಗಚ್ಛೇವ, ಮಾ ಇಧ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ನ ಮೇ ತಯಾ ಆಭತೇನ ಪಣ್ಣಾಕಾರೇನ ಅತ್ಥೋ, ಗನ್ತ್ವಾ ಚ ಮಾ ಇಮಂ ಠಾನಂ ಪುನರಾವಜಿತ್ಥಾತಿ.

ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಸೀಹನಾದಂ ಸುತ್ವಾ ಅಟ್ಠತ್ವಾ ಗತಸದಿಸೋ ಹುತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ಪುನದಿವಸೇ ತಾಯ ವೇಲಾಯಮೇವ ಸುವಣ್ಣಮಾಸಕಪೂರಂ ರಜತಪಾತಿಂ ಆದಾಯ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಛಟ್ಠಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೨. ‘‘ಯಾ ಸಾ ರತಿ ಉತ್ತಮಾ ಕಾಮಭೋಗಿನಂ, ಯಂಹೇತು ಸತ್ತಾ ವಿಸಮಂ ಚರನ್ತಿ;

ಮಾ ತಂ ರತಿಂ ಜೀಯಿ ತುವಂ ಸುಚಿಮ್ಹಿತೇ, ದದಾಮಿ ತೇ ರೂಪಿಯಂ ಕಂಸಪೂರ’’ನ್ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಭದ್ದೇ, ರಾಜಧೀತೇ ಯಾ ಏಸಾ ಕಾಮಭೋಗಿಸತ್ತಾನಂ ರತೀಸು ಮೇಥುನಕಾಮರತಿ ನಾಮ ಉತ್ತಮಾ ರತಿ, ಯಸ್ಸಾ ರತಿಯಾ ಕಾರಣಾ ಸತ್ತಾ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದಿವಿಸಮಂ ಚರನ್ತಿ, ತಂ ರತಿಂ ತ್ವಂ ಭದ್ದೇ, ಸುಚಿಮ್ಹಿತೇ ಮನಾಪಹಸಿತೇ ಮಾ ಜೀಯಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ನ ತುಚ್ಛಹತ್ಥೋ ಆಗತೋ, ಹಿಯ್ಯೋ ಸುವಣ್ಣಮಾಸಕಪೂರಂ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ಆಹರಿಂ, ಅಜ್ಜ ರೂಪಿಯಪಾತಿಂ, ಇಮಂ ತೇ ಅಹಂ ರೂಪಿಯಪಾತಿಂ ಸುವಣ್ಣಪೂರಂ ದದಾಮೀತಿ.

ರಾಜಧೀತಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪಂ ಲಭನ್ತೋ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ನ ದಾನಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಕಥೇಸಿ.

ಸಕ್ಕೋ ತಸ್ಸಾ ಅಕಥಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ತಾಯಮೇವ ವೇಲಾಯ ಲೋಹಪಾತಿಂ ಕಹಾಪಣಪೂರಂ ಆದಾಯ ‘‘ಭದ್ದೇ, ತ್ವಂ ಮಂ ಕಾಮರತಿಯಾ ಸನ್ತಪ್ಪೇಹಿ, ಇಮಂ ತೇ ಕಹಾಪಣಪೂರಂ ಲೋಹಪಾತಿಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ರಾಜಧೀತಾ ಸತ್ತಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೩. ‘‘ನಾರಿಂ ನರೋ ನಿಜ್ಝಪಯಂ ಧನೇನ, ಉಕ್ಕಂಸತೀ ಯತ್ಥ ಕರೋತಿ ಛನ್ದಂ;

ವಿಪಚ್ಚನೀಕೋ ತವ ದೇವಧಮ್ಮೋ, ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ಥೋಕತರೇನ ಏಸೀ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಭೋ ಪುರಿಸ, ತ್ವಂ ಜಳೋ. ನರೋ ಹಿ ನಾಮ ನಾರಿಂ ಕಿಲೇಸರತಿಕಾರಣಾ ಧನೇನ ನಿಜ್ಝಾಪೇನ್ತೋ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ಯತ್ಥ ನಾರಿಯಾ ಛನ್ದಂ ಕರೋತಿ, ತಂ ಉಕ್ಕಂಸತಿ ವಣ್ಣೇತ್ವಾ ಥೋಮೇತ್ವಾ ಬಹುತರೇನ ಧನೇನ ಪಲೋಭೇತಿ, ತುಯ್ಹಂ ಪನೇಸೋ ದೇವಸಭಾವೋ ವಿಪಚ್ಚನೀಕೋ, ತ್ವಞ್ಹಿ ಮಯಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ಥೋಕತರೇನ ಏಸಿ, ಪಠಮದಿವಸೇ ಸುವಣ್ಣಪೂರಂ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ಆಹರಿತ್ವಾ, ದುತಿಯದಿವಸೇ ಸುವಣ್ಣಪೂರಂ ರೂಪಿಯಪಾತಿಂ, ತತಿಯದಿವಸೇ ಕಹಾಪಣಪೂರಂ ಲೋಹಪಾತಿಂ ಆಹರಸೀತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಕ್ಕೋ ‘‘ಭದ್ದೇ ರಾಜಕುಮಾರಿ, ಅಹಂ ಛೇಕವಾಣಿಜೋ ನ ನಿರತ್ಥಕೇನ ಅತ್ಥಂ ನಾಸೇಮಿ, ಸಚೇ ತ್ವಂ ಆಯುನಾ ವಾ ವಣ್ಣೇನ ವಾ ವಡ್ಢೇಯ್ಯಾಸಿ, ಅಹಂ ತೇ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಆಹರೇಯ್ಯಂ, ತ್ವಂ ಪನ ಪರಿಹಾಯಸೇವ, ತೇನಾಹಮ್ಪಿ ಧನಂ ಪರಿಹಾಪೇಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೪೪. ‘‘ಆಯು ಚ ವಣ್ಣೋ ಚ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ, ನಿಹೀಯತಿ ಮನುಜಾನಂ ಸುಗತ್ತೇ;