೮. ಅಟ್ಠಕನಿಪಾತೋ

[೪೧೭] ೧. ಕಚ್ಚಾನಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಓದಾತವತ್ಥಾ ಸುಚಿ ಅಲ್ಲಕೇಸಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಮಾತುಪೋಸಕಂ ಉಪಾಸಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಕಿರ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕುಲದಾರಕೋ ಆಚಾರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪಿತರಿ ಕಾಲಕತೇ ಮಾತುದೇವತೋ ಹುತ್ವಾ ಮುಖಧೋವನದನ್ತಕಟ್ಠದಾನನ್ಹಾಪನಪಾದಧೋವನಾದಿವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕಮ್ಮೇನ ಚೇವ ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀಹಿ ಚ ಮಾತರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿ. ಅಥ ನಂ ಮಾತಾ ‘‘ತಾತ, ತವ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಘರಾವಾಸಕಿಚ್ಚಾನಿ ಅತ್ಥಿ, ಏಕಂ ಸಮಜಾತಿಕಂ ಕುಲಕುಮಾರಿಕಂ ಗಣ್ಹಾಹಿ, ಸಾ ಮಂ ಪೋಸೇಸ್ಸತಿ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಅಮ್ಮ, ಅಹಂ ಅತ್ತನೋ ಹಿತಸುಖಂ ಅಪಚ್ಚಾಸೀಸಮಾನೋ ತುಮ್ಹೇ ಉಪಟ್ಠಹಾಮಿ, ಕೋ ಅಞ್ಞೋ ಏವಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ಕುಲವಡ್ಢನಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ತಾತ, ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ಘರಾವಾಸೇನ ಅತ್ಥೋ, ಅಹಂ ತುಮ್ಹೇ ಉಪಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಧೂಮಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಿತ್ವಾಪಿ ಮನಂ ಅಲಭಮಾನಾ ತಸ್ಸ ಛನ್ದಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮಜಾತಿಕಂ ಕುಲಕುಮಾರಿಕಂ ಆನೇಸಿ. ಸೋ ಮಾತರಂ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸಾಪಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸಾಮಿಕೋ ಮಹನ್ತೇನ ಉಸ್ಸಾಹೇನ ಮಾತರಂ ಉಪಟ್ಠಹತಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ನಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಮಸ್ಸ ಪಿಯಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಹಿ. ಸೋ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಮಾತರಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಹೀ’’ತಿ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಲದ್ಧಲದ್ಧಾನಿ ಮಧುರಖಾದನೀಯಾದೀನಿ ತಸ್ಸಾಯೇವ ದೇತಿ. ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ಲದ್ಧಲದ್ಧಾನಿ ಮಧುರಖಾದನೀಯಾದೀನಿ ಮಯ್ಹಞ್ಞೇವ ದೇತಿ, ಅದ್ಧಾ ಮಾತರಂ ನೀಹರಿತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನೀಹರಣೂಪಾಯಮಸ್ಸಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅಯೋನಿಸೋ ಉಮ್ಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಏಕಂ ದಿವಸಂ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಿ, ತಯಿ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇ ತವ ಮಾತಾ ಮಂ ಅಕ್ಕೋಸತೀ’’ತಿ. ಸೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ.

ಸಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಂ ಮಹಲ್ಲಿಕಂ ಉಜ್ಝಾಪೇತ್ವಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಕೂಲಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾಗುಂ ದದಮಾನಾ ಅಚ್ಚುಣ್ಹಂ ವಾ ಅತಿಸೀತಲಂ ವಾ ಅತಿಲೋಣಂ ವಾ ಅಲೋಣಂ ವಾ ದೇತಿ. ‘‘ಅಮ್ಮ, ಅಚ್ಚುಣ್ಹಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಅತಿಲೋಣಾ’’ತಿ ವಾ ವುತ್ತೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸೀತೋದಕಂ ಪಕ್ಖಿಪತಿ. ಪುನ ‘‘ಅತಿಸೀತಲಾ, ಅಲೋಣಾಯೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇದಾನೇವ ‘ಅಚ್ಚುಣ್ಹಾ, ಅತಿಲೋಣಾ’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ‘ಅತಿಸೀತಲಾ, ಅಲೋಣಾ’ತಿ ವದಸಿ, ಕಾ ತಂ ತೋಸೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಹಾಸದ್ದಂ ಕರೋತಿ. ನ್ಹಾನೋದಕಮ್ಪಿ ಅಚ್ಚುಣ್ಹಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಆಸಿಞ್ಚತಿ. ‘‘ಅಮ್ಮ, ಪಿಟ್ಠಿ ಮೇ ದಹತೀ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ಪುನ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸೀತೋದಕಂ ಪಕ್ಖಿಪತಿ. ‘‘ಅತಿಸೀತಂ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇದಾನೇವ ‘ಅಚ್ಚುಣ್ಹ’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ‘ಅತಿಸೀತ’ನ್ತಿ ವದತಿ, ಕಾ ಏತಿಸ್ಸಾ ಅವಮಾನಂ ಸಹಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪಟಿವಿಸ್ಸಕಾನಂ ಕಥೇಸಿ. ‘‘ಅಮ್ಮ, ಮಞ್ಚಕೇ ಮೇ ಬಹೂ ಮಙ್ಗುಲಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತಾ ಮಞ್ಚಕಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಉಪರಿ ಅತ್ತನೋ ಮಞ್ಚಕಂ ಪೋಥೇತ್ವಾ ‘‘ಪೋಥಿತೋ ಮೇ’’ತಿ ಅತಿಹರಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞಪೇತಿ. ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ದಿಗುಣೇಹಿ ಮಙ್ಗುಲೇಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ನಿಸಿನ್ನಾವ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ, ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಮಙ್ಗುಲೇಹಿ ಖಾದಿತಾಮ್ಹೀ’’ತಿ ವದತಿ. ಇತರಾ ‘‘ಹಿಯ್ಯೋ ತೇ ಮಞ್ಚಕೋ ಪೋಥಿತೋ, ಕಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಕಿಚ್ಚಂ ನಿತ್ಥರಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತೀ’’ತಿ ಪಟಿವತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ನಂ ಪುತ್ತೇನ ಉಜ್ಝಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಖೇಳಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾದೀನಿ ವಿಪ್ಪಕಿರಿತ್ವಾ ‘‘ಕಾ ಇಮಂ ಸಕಲಗೇಹಂ ಅಸುಚಿಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಮಾತಾ ತೇ ಏವರೂಪಂ ಕರೋತಿ, ‘ಮಾ ಕರೀ’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ಕಲಹಂ ಕರೋತಿ, ಅಹಂ ಏವರೂಪಾಯ ಕಾಳಕಣ್ಣಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಗೇಹೇ ವಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಏತಂ ವಾ ಘರೇ ವಸಾಪೇಹಿ, ಮಂ ವಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಸೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ತ್ವಂ ತರುಣಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಜೀವಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ಮಾತಾ ಪನ ಮೇ ಜರಾದುಬ್ಬಲಾ, ಅಹಮೇವಸ್ಸಾ ಪಟಿಸರಣಂ, ತ್ವಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕುಲಗೇಹಂ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಭೀತಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ಇಮಂ ಮಾತು ಅನ್ತರೇ ಭಿನ್ದಿತುಂ, ಏಕಂಸೇನಸ್ಸ ಮಾತಾ ಪಿಯಾ, ಸಚೇ ಪನಾಹಂ ಕುಲಘರಂ ಗಮಿಸ್ಸಂ, ವಿಧವವಾಸಂ ವಸನ್ತೀ ದುಕ್ಖಿತಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಸಸ್ಸುಂ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ ತಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸೋ ಉಪೋಸಕೋ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತ್ಥಾಯ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ‘‘ಕಿಂ, ಉಪಾಸಕ, ತ್ವಂ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇಸು ನ ಪಮಜ್ಜಸಿ, ಮಾತುಉಪಟ್ಠಾನಕಮ್ಮಂ ಪೂರೇಸೀ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೋ ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಸಾ ಪನ ಮಮ ಮಾತಾ ಮಯ್ಹಂ ಅರುಚಿಯಾಯೇವ ಏಕಂ ಕುಲದಾರಿಕಂ ಆನೇಸಿ, ಸಾ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಅನಾಚಾರಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಸತ್ಥು ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಇತಿ ಭಗವಾ ಸಾ ಇತ್ಥೀ ನೇವ ಮಂ ಮಾತು ಅನ್ತರೇ ಭಿನ್ದಿತುಂ ಸಕ್ಖಿ, ಇದಾನಿ ನಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಹತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ತಾವ ತ್ವಂ ಉಪಾಸಕ, ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ನ ಅಕಾಸಿ, ಪುಬ್ಬೇ ಪನೇತಿಸ್ಸಾ ವಚನೇನ ತವ ಮಾತರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪುನ ಗೇಹಂ ಆನೇತ್ವಾ ಪಟಿಜಗ್ಗೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಪಿತರಿ ಕಾಲಕತೇ ಮಾತುದೇವತೋ ಹುತ್ವಾ ವುತ್ತನಿಯಾಮೇನೇವ ಮಾತರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗೀತಿ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಕಥಿತನಯೇನೇವ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ಅಹಂ ಏವರೂಪಾಯ ಕಾಳಕಣ್ಣಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ವಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಏತಂ ವಾ ಘರೇ ವಸಾಪೇಹಿ, ಮಂ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಸ್ಸಾ ಕಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮಾತುಯೇವ ಮೇ ದೋಸೋ’’ತಿ ಮಾತರಂ ಆಹ ‘‘ಅಮ್ಮ, ತ್ವಂ ನಿಚ್ಚಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ಕಲಹಂ ಕರೋಸಿ, ಇತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಯಥಾರುಚಿತೇ ಠಾನೇ ವಸಾಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ರೋದಮಾನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಸಮಿದ್ಧಕುಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭತಿಂ ಕತ್ವಾ ದುಕ್ಖೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸಸ್ಸುಯಾ ಘರಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಕಾಲೇ ಸುಣಿಸಾಯ ಗಬ್ಭೋ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಸಾ ‘‘ತಾಯ ಕಾಳಕಣ್ಣಿಯಾ ಗೇಹೇ ವಸಮಾನಾಯ ಗಬ್ಭಮ್ಪಿ ನ ಪಟಿಲಭಿಂ, ಇದಾನಿ ಮೇ ಗಬ್ಭೋ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ ಪತಿನೋ ಚ ಪಟಿವಿಸ್ಸಕಾನಞ್ಚ ಕಥೇನ್ತೀ ವಿಚರತಿ.

ಅಪರಭಾಗೇ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಂ ಆಹ ‘‘ತವ ಮಾತರಿ ಗೇಹೇ ವಸಮಾನಾಯ ಪುತ್ತಂ ನ ಲಭಿಂ, ಇದಾನಿ ಮೇ ಲದ್ಧೋ, ಇಮಿನಾಪಿ ಕಾರಣೇನ ತಸ್ಸಾ ಕಾಳಕಣ್ಣಿಭಾವಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ. ಇತರಾ ‘‘ಮಮ ಕಿರ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತಕಾಲೇ ಪುತ್ತಂ ಲಭೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಧಮ್ಮೋ ಮತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಚೇ ಹಿ ಧಮ್ಮೋ ಮತೋ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ಮಾತರಂ ಪೋಥೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢನ್ತಾ ಪುತ್ತಂ ನ ಲಭೇಯ್ಯುಂ, ಸುಖಂ ನ ಜೀವೇಯ್ಯುಂ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಮತಕಭತ್ತಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ತಿಲಪಿಟ್ಠಞ್ಚ ತಣ್ಡುಲಞ್ಚ ಪಚನಥಾಲಿಞ್ಚ ದಬ್ಬಿಞ್ಚ ಆದಾಯ ಆಮಕಸುಸಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೀಹಿ ಮನುಸ್ಸಸೀಸೇಹಿ ಉದ್ಧನಂ ಕತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ಉದಕಂ ಓರುಯ್ಹ ಸಸೀಸಂ ನ್ಹತ್ವಾ ಸಾಟಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಉದ್ಧನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕೇಸೇ ಮೋಚೇತ್ವಾ ತಣ್ಡುಲೇ ಧೋವಿತುಂ ಆರಭಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತಾ ಚ ನಾಮ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಲೋಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ದುಕ್ಖಪ್ಪತ್ತಂ ‘‘ಧಮ್ಮೋ ಮತೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಮತಕಭತ್ತಂ ದಾತುಕಾಮಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಯ್ಹಂ ಬಲಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇಸೇನ ಮಹಾಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ತಸ್ಸಾ ಸನ್ತಿಕೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ, ಸುಸಾನೇ ಆಹಾರಂ ಪಚನ್ತಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತ್ವಂ ಇಮಿನಾ ಇಧ ಪಕ್ಕೇನ ತಿಲೋದನೇನ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧. ‘‘ಓದಾತವತ್ಥಾ ಸುಚಿ ಅಲ್ಲಕೇಸಾ, ಕಚ್ಚಾನಿ ಕಿಂ ಕುಮ್ಭಿಮಧಿಸ್ಸಯಿತ್ವಾ;

ಪಿಟ್ಠಾ ತಿಲಾ ಧೋವಸಿ ತಣ್ಡುಲಾನಿ, ತಿಲೋದನೋ ಹೇಹಿತಿ ಕಿಸ್ಸಹೇತೂ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಚ್ಚಾನೀತಿ ತಂ ಗೋತ್ತೇನ ಆಲಪತಿ. ಕುಮ್ಭಿಮಧಿಸ್ಸಯಿತ್ವಾತಿ ಪಚನಥಾಲಿಕಂ ಮನುಸ್ಸಸೀಸುದ್ಧನಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ. ಹೇಹಿತೀತಿ ಅಯಂ ತಿಲೋದನೋ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ಅತ್ತನಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಸಿ, ಉದಾಹು ಅಞ್ಞಂ ಕಾರಣಮತ್ಥೀತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಸಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೀ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨. ‘‘ನ ಖೋ ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭೋಜನತ್ಥಾ, ತಿಲೋದನೋ ಹೇಹಿತಿ ಸಾಧುಪಕ್ಕೋ;

ಧಮ್ಮೋ ಮತೋ ತಸ್ಸ ಪಹುತ್ತಮಜ್ಜ, ಅಹಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ಸುಸಾನಮಜ್ಝೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಧಮ್ಮೋತಿ ಜೇಟ್ಠಾಪಚಾಯನಧಮ್ಮೋ ಚೇವ ತಿವಿಧಸುಚರಿತಧಮ್ಮೋ ಚ. ತಸ್ಸ ಪಹುತ್ತಮಜ್ಜಾತಿ ತಸ್ಸಾಹಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಇದಂ ಮತಕಭತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತತೋ ಸಕ್ಕೋ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩. ‘‘ಅನುವಿಚ್ಚ ಕಚ್ಚಾನಿ ಕರೋಹಿ ಕಿಚ್ಚಂ, ಧಮ್ಮೋ ಮತೋ ಕೋ ನು ತವೇವ ಸಂಸಿ;

ಸಹಸ್ಸನೇತ್ತೋ ಅತುಲಾನುಭಾವೋ, ನ ಮಿಯ್ಯತೀ ಧಮ್ಮವರೋ ಕದಾಚೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅನುವಿಚ್ಚಾತಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಕೋ ನು ತವೇವ ಸಂಸೀತಿ ಕೋ ನು ತವ ಏವಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸಹಸ್ಸನೇತ್ತೋತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಧಮ್ಮವರಂ ಉತ್ತಮಧಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ.

ತಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಇತರಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೪. ‘‘ದಳ್ಹಪ್ಪಮಾಣಂ ಮಮ ಏತ್ಥ ಬ್ರಹ್ಮೇ, ಧಮ್ಮೋ ಮತೋ ನತ್ಥಿ ಮಮೇತ್ಥ ಕಙ್ಖಾ;

ಯೇ ಯೇವ ದಾನಿ ಪಾಪಾ ಭವನ್ತಿ, ತೇ ತೇವ ದಾನಿ ಸುಖಿತಾ ಭವನ್ತಿ.

೫. ‘‘ಸುಣಿಸಾ ಹಿ ಮಯ್ಹಂ ವಞ್ಝಾ ಅಹೋಸಿ, ಸಾ ಮಂ ವಧಿತ್ವಾನ ವಿಜಾಯಿ ಪುತ್ತಂ;

ಸಾ ದಾನಿ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಇಸ್ಸರಾ, ಅಹಂ ಪನಮ್ಹಿ ಅಪವಿದ್ಧಾ ಏಕಿಕಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದಳ್ಹಪ್ಪಮಾಣನ್ತಿ ದಳ್ಹಂ ಥಿರಂ ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಏತ್ಥ ಮಮ ಪಮಾಣನ್ತಿ ವದತಿ. ಯೇ ಯೇತಿ ತಸ್ಸ ಮತಭಾವೇ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಏವಮಾಹ. ವಧಿತ್ವಾನಾತಿ ಪೋಥೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ. ಅಪವಿದ್ಧಾತಿ ಛಡ್ಡಿತಾ ಅನಾಥಾ ಹುತ್ವಾ ಏಕಿಕಾ ವಸಾಮಿ.

ತತೋ ಸಕ್ಕೋ ಛಟ್ಠಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬. ‘‘ಜೀವಾಮಿ ವೋಹಂ ನ ಮತೋಹಮಸ್ಮಿ, ತವೇವ ಅತ್ಥಾಯ ಇಧಾಗತೋಸ್ಮಿ;

ಯಾ ತಂ ವಧಿತ್ವಾನ ವಿಜಾಯಿ ಪುತ್ತಂ, ಸಹಾವ ಪುತ್ತೇನ ಕರೋಮಿ ಭಸ್ಮ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ವೋತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ.

ಇತರಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಧೀ ಅಹಂ ಕಿಂ ಕಥೇಸಿಂ, ಮಮ ನತ್ತು ಅಮರಣಕಾರಣಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸತ್ತಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭. ‘‘ಏವಞ್ಚ ತೇ ರುಚ್ಚತಿ ದೇವರಾಜ, ಮಮೇವ ಅತ್ಥಾಯ ಇಧಾಗತೋಸಿ;

ಅಹಞ್ಚ ಪುತ್ತೋ ಸುಣಿಸಾ ಚ ನತ್ತಾ, ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಘರಮಾವಸೇಮಾ’’ತಿ.

ಅಥಸ್ಸಾ ಸಕ್ಕೋ ಅಟ್ಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೮. ‘‘ಏವಞ್ಚ ತೇ ರುಚ್ಚತಿ ಕಾತಿಯಾನಿ, ಹತಾಪಿ ಸನ್ತಾ ನ ಜಹಾಸಿ ಧಮ್ಮಂ;

ತುವಞ್ಚ ಪುತ್ತೋ ಸುಣಿಸಾ ಚ ನತ್ತಾ, ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಘರಮಾವಸೇಥಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಹತಾಪಿ ಸನ್ತಾತಿ ಯದಿ ತ್ವಂ ಪೋಥಿತಾಪಿ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತಾಪಿ ಸಮಾನಾ ತವ ದಾರಕೇಸು ಮೇತ್ತಧಮ್ಮಂ ನ ಜಹಾಸಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಯಥಾ ತ್ವಂ ಇಚ್ಛಸಿ, ತಥಾ ಹೋತು, ಅಹಂ ತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗುಣೇ ಪಸನ್ನೋತಿ.

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತೋ ಸಕ್ಕೋ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಕಚ್ಚಾನಿ ತ್ವಂ ಮಾ ಭಾಯಿ, ಪುತ್ತೋ ಚ ತೇ ಸುಣಿಸಾ ಚ ಮಮಾನುಭಾವೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ತಂ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಠಾನಮೇವ ಗತೋ. ತೇಪಿ ಸಕ್ಕಾನುಭಾವೇನ ತಸ್ಸಾ ಗುಣಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ನೋ ಮಾತಾ’’ತಿ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸುಸಾನಾಭಿಮುಖಂ ಗತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ಸುಸಾನಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾವ ಪಾದೇಸು ಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೋಸಂ ಖಮಾಹೀ’’ತಿ ತಂ ಖಮಾಪೇಸುಂ. ಸಾಪಿ ನತ್ತಾರಂ ಗಣ್ಹಿ. ಇತಿ ತೇ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿಂಸು.

೯. ‘‘ಸಾ ಕಾತಿಯಾನೀ ಸುಣಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ, ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಘರಮಾವಸಿತ್ಥ;

ಪುತ್ತೋ ಚ ನತ್ತಾ ಚ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು, ದೇವಾನಮಿನ್ದೇನ ಅಧಿಗ್ಗಹೀತಾ’’ತಿ. –

ಅಯಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಗಾಥಾ.

ತತ್ಥ ಸಾ ಕಾತಿಯಾನೀತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾ ಕಚ್ಚಾನಗೋತ್ತಾ. ದೇವಾನಮಿನ್ದೇನ ಅಧಿಗ್ಗಹೀತಾತಿ ದೇವಿನ್ದೇನ ಸಕ್ಕೇನ ಅನುಗ್ಗಹಿತಾ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿಂಸೂತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋ ಉಪಾಸಕೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ತದಾ ಮಾತುಪೋಸಕೋ ಏತರಹಿ ಮಾತುಪೋಸಕೋ ಅಹೋಸಿ, ಭರಿಯಾಪಿಸ್ಸ ತದಾ ಭರಿಯಾಯೇವ, ಸಕ್ಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ.

ಕಚ್ಚಾನಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೪೧೮] ೨. ಅಟ್ಠಸದ್ದಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಇದಂ ಪುರೇ ನಿನ್ನಮಾಹೂತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಅಡ್ಢರತ್ತಸಮಯೇ ಸುತಂ ಭಿಂಸನಕಂ ಅವಿನಿಬ್ಭೋಗಸದ್ದಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ಲೋಹಕುಮ್ಭಿಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೪.೫೩ ಆದಯೋ) ಕಥಿತಸದಿಸಮೇವ. ಇಧ ಪನ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಮೇಸಂ ಸದ್ದಾನಂ ಸುತತ್ತಾ ಕಿನ್ತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಹಾರಾಜ, ನ ತೇ ಏತೇಸಂ ಸುತಪಚ್ಚಯಾ ಕೋಚಿ ಅನ್ತರಾಯೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಏವರೂಪಂ ಭಯಾನಕಂ ಅವಿನಿಬ್ಭೋಗಸದ್ದಂ ತ್ವಮೇವೇಕೋ ಸುಣಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ರಾಜಾನೋ ಏವರೂಪಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಕಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಚತುಕ್ಕಯಞ್ಞಂ ಯಜಿತುಕಾಮಾ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಯಞ್ಞಹರಣತ್ಥಾಯ ಗಹಿತಸತ್ತೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಗರೇ ಮಾಘಾತಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸು’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಉಗ್ಗಹಿತಸಿಪ್ಪೋ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ರತನವಿಲೋಕನಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ವಿಭವಜಾತಂ ದಾನಮುಖೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಸೇವನತ್ಥಾಯ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಚರನ್ತೋ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪತ್ವಾ ರಾಜುಯ್ಯಾನೇ ವಸಿ. ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಸಿರಿಸಯನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಡ್ಢರತ್ತಸಮಯೇ ಅಟ್ಠ ಸದ್ದೇ ಅಸ್ಸೋಸಿ – ಪಠಮಂ ರಾಜನಿವೇಸನಸಾಮನ್ತಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ಏಕೋ ಬಕೋ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ದುತಿಯಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸದ್ದೇ ಅನುಪಚ್ಛಿನ್ನೇಯೇವ ಹತ್ಥಿಸಾಲಾಯ ತೋರಣನಿವಾಸಿನೀ ಕಾಕೀ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ತತಿಯಂ ರಾಜಗೇಹೇ ಕಣ್ಣಿಕಾಯಂ ನಿವುತ್ಥಘುಣಪಾಣಕೋ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ಚತುತ್ಥಂ ರಾಜಗೇಹೇ ಪೋಸಾವನಿಯಕೋಕಿಲೋ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ಪಞ್ಚಮಂ ತತ್ಥೇವ ಪೋಸಾವನಿಯಮಿಗೋ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ಛಟ್ಠಂ ತತ್ಥೇವ ಪೋಸಾವನಿಯವಾನರೋ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ಸತ್ತಮಂ ತತ್ಥೇವ ಪೋಸಾವನಿಯಕಿನ್ನರೋ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ಅಟ್ಠಮಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸದ್ದೇ ಅನುಪಚ್ಛಿನ್ನೇಯೇವ ರಾಜನಿವೇಸನಮತ್ಥಕೇನ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಏಕಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇನ್ತೋ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ.

ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಇಮೇ ಅಟ್ಠ ಸದ್ದೇ ಸುತ್ವಾ ಭೀತತಸಿತೋ ಪುನದಿವಸೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪುಚ್ಛಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಅನ್ತರಾಯೋ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಬ್ಬಚತುಕ್ಕಯಞ್ಞಂ ಯಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ‘‘ಯಥಾರುಚಿತಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಹಟ್ಠಪಹಟ್ಠಾ ರಾಜಕುಲತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಯಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಆರಭಿಂಸು. ಅಥ ನೇಸಂ ಜೇಟ್ಠಕಸ್ಸ ಯಞ್ಞಕಾರಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅನ್ತೇವಾಸೀ ಮಾಣವೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಆಚರಿಯಂ ಆಹ – ‘‘ಆಚರಿಯ, ಏವರೂಪಂ ಕಕ್ಖಳಂ ಫರುಸಂ ಅಸಾತಂ ಬಹೂನಂ ಸತ್ತಾನಂ ವಿನಾಸಕಮ್ಮಂ ಮಾ ಕರೀ’’ತಿ. ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ಕಿಂ ಜಾನಾಸಿ, ಸಚೇಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ತಾವ ಬಹುಂ ಖಾದಿತುಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಆಚರಿಯ, ಕುಚ್ಛಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನಕಮ್ಮಂ ಮಾ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸೇಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಅಯಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಲಾಭನ್ತರಾಯಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಕುಜ್ಝಿಂಸು. ಮಾಣವೋ ತೇಸಂ ಭಯೇನ ‘‘ತೇನ ಹಿ ತುಮ್ಹೇವ ಮಚ್ಛಮಂಸಖಾದನೂಪಾಯಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಹಿನಗರೇ ರಾಜಾನಂ ನಿವಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಿಕಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ರಾಜುಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕಿಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ತೇಸು ಅನುಕಮ್ಪಾ ನತ್ಥಿ, ರಾಜಾ ಬಹೂ ಸತ್ತೇ ಮಾರೇತ್ವಾ ಯಞ್ಞಂ ಯಜಾಪೇತಿ, ಕಿಂ ವೋ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಬನ್ಧನಮೋಕ್ಖಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಮಾಣವ, ಏತ್ಥ ನೇವ ರಾಜಾ ಅಮ್ಹೇ ಜಾನಾತಿ, ನ ಮಯಂ ರಾಜಾನಂ ಜಾನಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಜಾನಾಥ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ರಞ್ಞಾ ಸುತಸದ್ದಾನಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಜಾನನ್ತಾ ರಞ್ಞೋ ಕಸ್ಮಾ ನ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಾಣವ ಕಿಂ ಸಕ್ಕಾ ‘ಅಹಂ ಜಾನಾಮೀ’ತಿ ನಲಾಟೇ ಸಿಙ್ಗಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಚರಿತುಂ, ಸಚೇ ಇಧಾಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಮಾಣವೋ ವೇಗೇನ ರಾಜಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ತಾತಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸುತಸದ್ದಾನಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಜಾನನಕೋ ಏಕೋ ತಾಪಸೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಯ್ಯಾನೇ ಮಙ್ಗಲಸಿಲಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘ಸಚೇ ಮಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವದತಿ, ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪುಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ವೇಗೇನ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ತಾಪಸಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಮಯಾ ಸುತಸದ್ದಾನಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಕಥೇಥ ತಂ ಮೇ’’ತಿ. ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ತೇಸಂ ಸುತಪಚ್ಚಯಾ ತವ ಕೋಚಿ ಅನ್ತರಾಯೋ ನತ್ಥಿ, ಪೋರಾಣುಯ್ಯಾನೇ ಪನ ತೇ ಏಕೋ ಬಕೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಗೋಚರಂ ಅಲಭನ್ತೋ ಜಿಘಚ್ಛಾಯ ಪರೇತೋ ಪಠಮಂ ಸದ್ದಮಕಾಸೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಕಿರಿಯಂ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೦. ‘‘ಇದಂ ಪುರೇ ನಿನ್ನಮಾಹು, ಬಹುಮಚ್ಛಂ ಮಹೋದಕಂ;

ಆವಾಸೋ ಬಕರಾಜಸ್ಸ, ಪೇತ್ತಿಕಂ ಭವನಂ ಮಮ;

ತ್ಯಜ್ಜ ಭೇಕೇನ ಯಾಪೇಮ, ಓಕಂ ನ ವಿಜಹಾಮಸೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಇದನ್ತಿ ಮಙ್ಗಲಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಸಾ ಹಿ ಪುಬ್ಬೇ ಉದಕತುಮ್ಬೇನ ಉದಕೇ ಪವಿಸನ್ತೇ ಮಹೋದಕಾ ಬಹುಮಚ್ಛಾ, ಇದಾನಿ ಪನ ಉದಕಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ನ ಮಹೋದಕಾ ಜಾತಾ. ತ್ಯಜ್ಜ ಭೇಕೇನಾತಿ ತೇ ಮಯಂ ಅಜ್ಜ ಮಚ್ಛೇ ಅಲಭನ್ತಾ ಮಣ್ಡೂಕಮತ್ತೇನ ಯಾಪೇಮ. ಓಕನ್ತಿ ಏವಂ ಜಿಘಚ್ಛಾಯ ಪೀಳಿತಾಪಿ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ನ ವಿಜಹಾಮ.

ಇತಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೋ ಬಕೋ ಜಿಘಚ್ಛಾಪೀಳಿತೋ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ. ಸಚೇಪಿ ತಂ ಜಿಘಚ್ಛಾತೋ ಮೋಚೇತುಕಾಮೋ, ತಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಸೋಧಾಪೇತ್ವಾ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಉದಕಸ್ಸ ಪೂರೇಹೀತಿ. ರಾಜಾ ತಥಾ ಕಾರೇತುಂ ಏಕಂ ಅಮಚ್ಚಂ ಆಣಾಪೇಸಿ.

‘‘ಹತ್ಥಿಸಾಲತೋರಣೇ ಪನ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕಾ ಕಾಕೀ ವಸಮಾನಾ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಸೋಕೇನ ದುತಿಯಂ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ತತೋಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೧. ‘‘ಕೋ ದುತಿಯಂ ಅಸೀಲಿಸ್ಸ, ಬನ್ಧರಸ್ಸಕ್ಖಿ ಭೇಚ್ಛತಿ;

ಕೋ ಮೇ ಪುತ್ತೇ ಕುಲಾವಕಂ, ಮಞ್ಚ ಸೋತ್ಥಿಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ವತ್ವಾ ಚ ಪನ ‘‘ಕೋ ನಾಮ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥಿಸಾಲಾಯ ಹತ್ಥಿಮೇಣ್ಡೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಬನ್ಧರೋ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಏಕಕ್ಖಿಕಾಣೋ ಸೋ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಮಹಾರಾಜ, ಹತ್ಥಿಸಾಲಾಯ ತೇ ದ್ವಾರತೋರಣೇ ಏಕಾ ಕಾಕೀ ಕುಲಾವಕಂ ಕತ್ವಾ ಅಣ್ಡಕಾನಿ ನಿಕ್ಖಿಪಿ. ತಾನಿ ಪರಿಣತಾನಿ ಕಾಕಪೋತಕಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ, ಹತ್ಥಿಮೇಣ್ಡೋ ಹತ್ಥಿಂ ಆರುಯ್ಹ ಸಾಲತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ಚ ಪವಿಸನ್ತೋ ಚ ಅಙ್ಕುಸಕೇನ ಕಾಕಿಮ್ಪಿ ಪುತ್ತಕೇಪಿಸ್ಸಾ ಪಹರತಿ, ಕುಲಾವಕಮ್ಪಿ ವಿದ್ಧಂಸೇತಿ. ಸಾ ತೇನ ದುಕ್ಖೇನ ಪೀಳಿತಾ ತಸ್ಸ ಅಕ್ಖಿಭೇದನಂ ಆಯಾಚನ್ತೀ ಏವಮಾಹ, ಸಚೇ ತೇ ಕಾಕಿಯಾ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಅತ್ಥಿ, ಏತಂ ಬನ್ಧರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಕುಲಾವಕವಿದ್ಧಂಸನತೋ ವಾರೇಹೀತಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಭಾಸಿತ್ವಾ ಹಾರೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ತಂ ಹತ್ಥಿಂ ಅದಾಸಿ.

‘‘ಪಾಸಾದಕಣ್ಣಿಕಾಯ ಪನ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕೋ ಘುಣಪಾಣಕೋ ವಸತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಫೇಗ್ಗುಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಖೀಣೇ ಸಾರಂ ಖಾದಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಸೋ ಭಕ್ಖಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತುಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪರಿದೇವಮಾನೋ ತತಿಯಂ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ತತೋಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಕಿರಿಯಂ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೨. ‘‘ಸಬ್ಬಾ ಪರಿಕ್ಖತಾ ಫೇಗ್ಗು, ಯಾವ ತಸ್ಸಾ ಗತೀ ಅಹು;

ಖೀಣಭಕ್ಖೋ ಮಹಾರಾಜ, ಸಾರೇ ನ ರಮತೀ ಘುಣೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯಾವ ತಸ್ಸಾ ಗತೀ ಅಹೂತಿ ಯಾವ ತಸ್ಸಾ ಫೇಗ್ಗುಯಾ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ ಅಹೋಸಿ, ಸಾ ಸಬ್ಬಾ ಖಾದಿತಾ. ನ ರಮತೀತಿ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸೋ ಪಾಣಕೋ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಮನಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪರಿದೇವತಿ, ನೀಹರಾಪೇಹಿ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಏಕಂ ಪುರಿಸಂ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಉಪಾಯೇನ ನಂ ನೀಹರಾಪೇಸಿ.

‘‘ನಿವೇಸನೇ ಪನ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕಾ ಪೋಸಾವನಿಯಾ ಕೋಕಿಲಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸಾ ಅತ್ತನಾ ನಿವುತ್ಥಪುಬ್ಬಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಸರಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ವಾ ‘ಕದಾ ನು ಖೋ ಇಮಮ್ಹಾ ಪಞ್ಜರಾ ಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ರಮಣೀಯಂ ವನಸಣ್ಡಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಚತುತ್ಥಂ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ತತೋಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩. ‘‘ಸಾ ನೂನಾಹಂ ಇತೋ ಗನ್ತ್ವಾ, ರಞ್ಞೋ ಮುತ್ತಾ ನಿವೇಸನಾ;

ಅತ್ತಾನಂ ರಮಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ದುಮಸಾಖನಿಕೇತಿನೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದುಮಸಾಖನಿಕೇತಿನೀತಿ ಸುಪುಪ್ಫಿತಾಸು ರುಕ್ಖಸಾಖಾಸು ಸಕನಿಕೇತಾ ಹುತ್ವಾ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ‘‘ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಾ ಕೋಕಿಲಾ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ತಥಾ ಕಾರೇಸಿ.

‘‘ನಿವೇಸನೇ ಪನ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕೋ ಪೋಸಾವನಿಯೋ ಮಿಗೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸೋ ಏಕೋ ಯೂಥಪತಿ ಅತ್ತನೋ ಮಿಗಿಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ಪಞ್ಚಮಂ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ತತೋಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೪. ‘‘ಸೋ ನೂನಾಹಂ ಇತೋ ಗನ್ತ್ವಾ, ರಞ್ಞೋ ಮುತ್ತೋ ನಿವೇಸನಾ;

ಅಗ್ಗೋದಕಾನಿ ಪಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯೂಥಸ್ಸ ಪುರತೋ ವಜ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಗ್ಗೋದಕಾನೀತಿ ಅಗ್ಗಉದಕಾನಿ, ಅಞ್ಞೇಹಿ ಮಿಗೇಹಿ ಪಠಮತರಂ ಅಪೀತಾನಿ ಅನುಚ್ಛಿಟ್ಠೋದಕಾನಿ ಯೂಥಸ್ಸ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕದಾ ನು ಖೋ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ತಮ್ಪಿ ಮಿಗಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ನಿವೇಸನೇ ಪನ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಪೋಸಾವನಿಯೋ ಮಕ್ಕಟೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸೋಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಯೂಥಪತಿ ಮಕ್ಕಟೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಾಮಗಿದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತೋ ಭರತೇನ ನಾಮ ಲುದ್ದೇನ ಇಧ ಆನೀತೋ, ಇದಾನಿ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಛಟ್ಠಂ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ತತೋಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಛಟ್ಠಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೫. ‘‘ತಂ ಮಂ ಕಾಮೇಹಿ ಸಮ್ಮತ್ತಂ, ರತ್ತಂ ಕಾಮೇಸು ಮುಚ್ಛಿತಂ;

ಆನಯೀ ಭರತೋ ಲುದ್ದೋ, ಬಾಹಿಕೋ ಭದ್ದಮತ್ಥು ತೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಬಾಹಿಕೋತಿ ಬಾಹಿಕರಟ್ಠವಾಸೀ. ಭದ್ದಮತ್ಥು ತೇತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಸೋ ವಾನರೋ ಆಹ, ತುಯ್ಹಂ ಪನ ಭದ್ದಮತ್ಥು, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ನನ್ತಿ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ತಂ ವಾನರಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ನಿವೇಸನೇ ಪನ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಪೋಸಾವನಿಯೋ ಕಿನ್ನರೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತ್ತನೋ ಕಿನ್ನರಿಯಾ ಕತಗುಣಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಕಿಲೇಸಾತುರೋ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ. ಸೋ ಹಿ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕದಿವಸಂ ತುಙ್ಗಪಬ್ಬತಸಿಖರಂ ಆರುಹಿ. ತೇ ತತ್ಥ ವಣ್ಣಗನ್ಧರಸಸಮ್ಪನ್ನಾನಿ ನಾನಾಪುಪ್ಫಾನಿ ಓಚಿನನ್ತಾ ಪಿಳನ್ಧನ್ತಾ ಸೂರಿಯಂ ಅತ್ಥಙ್ಗತಂ ನ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸುಂ, ಅತ್ಥಙ್ಗತೇ ಸೂರಿಯೇ ಓತರನ್ತಾನಂ ಅನ್ಧಕಾರೋ ಅಹೋಸಿ. ತತ್ರ ನಂ ಕಿನ್ನರೀ ‘ಸಾಮಿ, ಅನ್ಧಕಾರೋ ವತ್ತತಿ, ಅಪಕ್ಖಲನ್ತೋ ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಓತರಾಹೀ’ತಿ ವತ್ವಾ ಹತ್ಥೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಓತಾರೇಸಿ, ಸೋ ತಾಯ ತಂ ವಚನಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ತತೋಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ತಂ ಕಾರಣಂ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣಬಲೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸತ್ತಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೬. ‘‘ಅನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯಂ, ತುಙ್ಗೇ ಉಪರಿಪಬ್ಬತೇ;

ಸಾ ಮಂ ಸಣ್ಹೇನ ಮುದುನಾ, ಮಾ ಪಾದಂ ಖಲಿ ಯಸ್ಮನೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯನ್ತಿ ಅನ್ಧಭಾವಕಾರಕೇ ತಮೇ. ತುಙ್ಗೇತಿ ತಿಖಿಣೇ. ಸಣ್ಹೇನ ಮುದುನಾತಿ ಮಟ್ಠೇನ ಮುದುಕೇನ ವಚನೇನ. ಮಾ ಪಾದಂ ಖಲಿ ಯಸ್ಮನೀತಿ ಯ-ಕಾರೋ ಬ್ಯಞ್ಜನಸನ್ಧಿವಸೇನ ಗಹಿತೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಸಾ ಮಂ ಕಿನ್ನರೀ ಸಣ್ಹೇನ ಮುದಕೇನ ವಚನೇನ ‘‘ಸಾಮಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೋಹಿ, ಮಾ ಪಾದಂ ಖಲಿ ಅಸ್ಮನಿ, ಯಥಾ ತೇ ಉಪಕ್ಖಲಿತ್ವಾ ಪಾದೋ ಪಾಸಾಣಸ್ಮಿಂ ನ ಖಲತಿ, ತಥಾ ಓತರಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಓತಾರೇಸೀತಿ.

ಇತಿ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಕಿನ್ನರೇನ ಕತಸದ್ದಕಾರಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಅಟ್ಠಮೋ ಉದಾನಸದ್ದೋ ಅಹೋಸಿ. ನನ್ದಮೂಲಕಪಬ್ಭಾರಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಏಕೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಅತ್ತನೋ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಪರಿಕ್ಖಯಂ ಞತ್ವಾ ‘ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಉಯ್ಯಾನೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಸರೀರನಿಕ್ಖೇಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸಾಧುಕೀಳಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಧಾತುಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ಸಗ್ಗಪಥಂ ಪೂರೇಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ ಇದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ತವ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತಕಾಲೇ ಖನ್ಧಭಾರಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಪುರಪವೇಸನದೀಪನಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀ’’ತಿ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇನ ವುತ್ತಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೭. ‘‘ಅಸಂಸಯಂ ಜಾತಿಖಯನ್ತದಸ್ಸೀ, ನ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಂ ಪುನರಾವಜಿಸ್ಸಂ;

ಅಯಮನ್ತಿಮಾ ಪಚ್ಛಿಮಾ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾ, ಖೀಣೋ ಮೇ ಸಂಸಾರೋ ಪುನಬ್ಭವಾಯಾ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಜಾತಿಯಾ ಖಯನ್ತಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ಜಾತಿಖಯನ್ತದಸ್ಸೀ ಅಹಂ ಅಸಂಸಯಂ ಪುನ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಂ ನ ಆವಜಿಸ್ಸಂ, ಅಯಂ ಮೇ ಅನ್ತಿಮಾ ಜಾತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾ, ಖೀಣೋ ಮೇ ಪುನಬ್ಭವಾಯ ಖನ್ಧಪಟಿಪಾಟಿಸಙ್ಖಾತೋ ಸಂಸಾರೋತಿ.

‘‘ಇದಞ್ಚ ಪನ ಸೋ ಉದಾನಂ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಉಯ್ಯಾನವನಂ ಆಗಮ್ಮ ಏಕಸ್ಸ ಸುಪುಪ್ಫಿತಸ್ಸ ಸಾಲಸ್ಸ ಮೂಲೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ಏಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸರೀರಕಿಚ್ಚಮಸ್ಸ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮಹಾಸತ್ತೋ ರಾಜಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸರೀರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಸರೀರಂ ದಿಸ್ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ಬಲಕಾಯೇನ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಯಞ್ಞಂ ಹಾರೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತದಾನಂ ದತ್ವಾ ನಗರೇ ಮಾಘಾತಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಸಾಧುಕೀಳಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಗನ್ಧಚಿತಕೇ ಮಹನ್ತೇನ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಝಾಪೇತ್ವಾ ಧಾತುಯೋ ಚತುಮಹಾಪಥೇ ಥೂಪಂ ಕಾರೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ರಞ್ಞೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೋಹೀ’’ತಿ ಓವದಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಮೇವ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೇಸು ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಅಪರಿಹೀನಜ್ಝಾನೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯಣೋ ಅಹೋಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ತಸ್ಸ ಸದ್ದಸ್ಸ ಸುತಕಾರಣಾ ತವ ಕೋಚಿ ಅನ್ತರಾಯೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಯಞ್ಞಂ ಹರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಜೀವಿತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಜೀವಿತದಾನಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ನಗರೇ ಧಮ್ಮಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಮಾಣವೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಟ್ಠಸದ್ದಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೪೧೯] ೩. ಸುಲಸಾಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಇದಂ ಸುವಣ್ಣಕಾಯೂರನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ದಾಸಿಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಾ ಕಿರ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಉಸ್ಸವದಿವಸೇ ದಾಸಿಗಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಿನಿಂ ಪುಞ್ಞಲಕ್ಖಣದೇವಿಂ ಆಭರಣಂ ಯಾಚಿ. ಸಾ ತಸ್ಸಾ ಸತಸಹಸ್ಸಮೂಲಂ ಅತ್ತನೋ ಆಭರಣಂ ಅದಾಸಿ. ಸಾ ತಂ ಪಿಳನ್ಧಿತ್ವಾ ದಾಸಿಗಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥೇಕೋ ಚೋರೋ ತಸ್ಸಾ ಆಭರಣೇ ಲೋಭಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಆಭರಣಂ ಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಮಚ್ಛಮಂಸಸುರಾದೀನಿ ಅದಾಸಿ. ಸಾ ‘‘ಕಿಲೇಸವಸೇನ ದೇತಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಕೀಳಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ವೀಮಂಸನತ್ಥಾಯ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ನಿಪನ್ನೇ ದಾಸಿಗಣೇ ಉಟ್ಠಾಯ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಇಮಂ ಠಾನಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ಥೋಕಂ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಇತರಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಸಕ್ಕಾ ರಹಸ್ಸಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ, ಅಯಂ ಪನ ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಮಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಪಿಳನ್ಧನಭಣ್ಡಂ ಹರಿತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಹೋತು, ಸಿಕ್ಖಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಸುರಾಮದೇನ ಮೇ ಸುಕ್ಖಂ ಸರೀರಂ, ಪಾನೀಯಂ ತಾವ ಮಂ ಪಾಯೇಹೀ’’ತಿ ಏಕಂ ಕೂಪಂ ನೇತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಮೇ ಪಾನೀಯಂ ಓಸಿಞ್ಚಾ’’ತಿ ರಜ್ಜುಞ್ಚ ಘಟಞ್ಚ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಚೋರೋ ರಜ್ಜುಂ ಕೂಪೇ ಓತಾರೇಸಿ, ಅಥ ನಂ ಓನಮಿತ್ವಾ ಉದಕಂ ಓಸಿಞ್ಚನ್ತಂ ಮಹಬ್ಬಲದಾಸೀ ಉಭೋಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಆಣಿಸದಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಕೂಪೇ ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ನ ತ್ವಂ ಏತ್ತಕೇನ ಮರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಏಕಂ ಮಹನ್ತಂ ಇಟ್ಠಕಂ ಮತ್ಥಕೇ ಆಸುಮ್ಭಿ. ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತೋ. ಸಾಪಿ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಾಮಿನಿಯಾ ಆಭರಣಂ ದದಮಾನಾ ‘‘ಮನಮ್ಹಿ ಅಜ್ಜ ಇಮಂ ಆಭರಣಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮತಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ, ಸಾಪಿ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ, ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಇದಾನೇವ ಸಾ ದಾಸೀ ಠಾನುಪ್ಪತ್ತಿಕಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾವ, ನ ಚ ಇದಾನೇವ ತಾಯ ಸೋ ಮಾರಿತೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ನಂ ಮಾರೇಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಸುಲಸಾ ನಾಮ ನಗರಸೋಭಿನೀ ಪಞ್ಚಸತವಣ್ಣದಾಸಿಪರಿವಾರಾ ಅಹೋಸಿ, ಸಹಸ್ಸೇನ ರತ್ತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಗರೇ ಸತ್ತುಕೋ ನಾಮ ಚೋರೋ ಅಹೋಸಿ ನಾಗಬಲೋ, ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಇಸ್ಸರಘರಾನಿ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಯಥಾರುಚಿಂ ವಿಲುಮ್ಪತಿ. ನಾಗರಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಉಪಕ್ಕೋಸಿಂಸು. ರಾಜಾ ನಗರಗುತ್ತಿಕಂ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗುಮ್ಬಂ ಠಪಾಪೇತ್ವಾ ಚೋರಂ ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸೀಸಮಸ್ಸ ಛಿನ್ದಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಚತುಕ್ಕೇ ಚತುಕ್ಕೇ ಕಸಾಹಿ ತಾಳೇತ್ವಾ ಆಘಾತನಂ ನೇನ್ತಿ. ‘‘ಚೋರೋ ಕಿರ ಗಹಿತೋ’’ತಿ ಸಕಲನಗರಂ ಸಙ್ಖುಭಿ. ತದಾ ಸುಲಸಾ ವಾತಪಾನೇ ಠತ್ವಾ ಅನ್ತರವೀಥಿಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ಇಮಂ ಚೋರೋತಿ ಗಹಿತಪುರಿಸಂ ಮೋಚೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇದಂ ಕಿಲಿಟ್ಠಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾ ಇಮಿನಾವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಕಣವೇರಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೪.೬೯ ಆದಯೋ) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ನಗರಗುತ್ತಿಕಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ತಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿ. ಚೋರೋ ತಿಣ್ಣಂ ಚತುನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಹಂ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ವಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ತುಚ್ಛಹತ್ಥೇನ ಪಲಾಯಿತುಮ್ಪಿ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಸುಲಸಾಯ ಪಿಳನ್ಧನಭಣ್ಡಂ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ಅಗ್ಘತಿ, ಸುಲಸಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಇದಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಏಕದಿವಸಂ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ಅಹಂ ತದಾ ರಾಜಪುರಿಸೇಹಿ ನೀಯಮಾನೋ ಅಸುಕಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾಯ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿಂ, ಸಾ ಮಂ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಭಾಯಾಪೇತಿ, ಬಲಿಕಮ್ಮಮಸ್ಸಾ ಕರೋಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಸಾಮಿ, ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪೇಸೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಭದ್ದೇ, ಪೇಸೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಮಯಂ ಉಭೋಪಿ ಸಬ್ಬಾಭರಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತಾ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಸಾಮಿ, ತಥಾ ಕರೋಮಾ’’ತಿ.

ಅಥ ನಂ ತಥಾ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಪಾದಂ ಗತಕಾಲೇ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ಮಹಾಜನಂ ದಿಸ್ವಾ ದೇವತಾ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಮಯಂ ಉಭೋವ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ದೇಮಾ’’ತಿ. ಸೋ ತಾಯ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತೋ ತಂ ಬಲಿಪಾತಿಂ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಸನ್ನದ್ಧಪಞ್ಚಾವುಧೋ ಹುತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಸತಪೋರಿಸಪಪಾತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜಾತರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಬಲಿಭಾಜನಂ ಠಪಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ನಾಹಂ ಬಲಿಕಮ್ಮತ್ಥಾಯ ಆಗತೋ, ತಂ ಪನ ಮಾರೇತ್ವಾ ಪಿಳನ್ಧನಂ ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಗತೋಮ್ಹಿ, ತವ ಪಿಳನ್ಧನಂ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಸಾಟಕೇನ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಸಾಮಿ, ಮಂ ಕಸ್ಮಾ ಮಾರೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಧನಕಾರಣಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಮಿ, ಮಯಾ ಕತಗುಣಂ ಅನುಸ್ಸರ, ಅಹಂ ತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನೀಯಮಾನಂ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೇನ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಬಹುಂ ಧನಂ ದತ್ವಾ ಜೀವಿತಂ ಲಭಾಪೇಸಿಂ, ದೇವಸಿಕಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಲಭಮಾನಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಪುರಿಸಂ ನ ಓಲೋಕೇಮಿ, ಏವಞ್ಹಿ ತವ ಉಪಕಾರಿಕಂ ಮಾ ಮಂ ಮಾರೇಹಿ, ಬಹುಞ್ಚ ತೇ ಧನಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ತವ ದಾಸೀ ಚ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಯಾಚನ್ತೀ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೮. ‘‘ಇದಂ ಸುವಣ್ಣಕಾಯೂರಂ, ಮುತ್ತಾ ವೇಳುರಿಯಾ ಬಹೂ;

ಸಬ್ಬಂ ಹರಸ್ಸು ಭದ್ದನ್ತೇ, ಮಞ್ಚ ದಾಸೀತಿ ಸಾವಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಾಯೂರನ್ತಿ ಗೀವಾಯಂ ಪಿಳನ್ಧನಪಸಾಧನಂ ಕಾಯೂರಂ. ಸಾವಯಾತಿ ಮಹಾಜನಮಜ್ಝೇ ಸಾವೇತ್ವಾ ದಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ.

ತತೋ ಸತ್ತುಕೇನ –

೧೯. ‘‘ಓರೋಪಯಸ್ಸು ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಮಾ ಬಾಳ್ಹಂ ಪರಿದೇವಸಿ;

ನ ಚಾಹಂ ಅಭಿಜಾನಾಮಿ, ಅಹನ್ತ್ವಾ ಧನಮಾಭತ’’ನ್ತಿ. –

ಅತ್ತನೋ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ದುತಿಯಗಾಥಾಯ ವುತ್ತಾಯ ಸುಲಸಾ ಠಾನುಪ್ಪತ್ತಿಕಾರಣಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಚೋರೋ ಮಯ್ಹಂ ಜೀವಿತಂ ನ ದಸ್ಸತಿ, ಉಪಾಯೇನ ನಂ ಪಠಮತರಂ ಪಪಾತೇ ಪಾತೇತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ –

೨೦. ‘‘ಯತೋ ಸರಾಮಿ ಅತ್ತಾನಂ, ಯತೋ ಪತ್ತಾಸ್ಮಿ ವಿಞ್ಞುತಂ;

ನ ಚಾಹಂ ಅಭಿಜಾನಾಮಿ, ಅಞ್ಞಂ ಪಿಯತರಂ ತಯಾ.

೨೧. ‘‘ಏಹಿ ತಂ ಉಪಗೂಹಿಸ್ಸಂ, ಕರಿಸ್ಸಞ್ಚ ಪದಕ್ಖಿಣಂ;

ನ ಹಿ ದಾನಿ ಪುನ ಅತ್ಥಿ, ಮಮ ತುಯ್ಹಞ್ಚ ಸಙ್ಗಮೋ’’ತಿ.

ಸತ್ತುಕೋ ತಸ್ಸಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ‘‘ಸಾಧು, ಭದ್ದೇ, ಏಹಿ ಉಪಗೂಹಸ್ಸು ಮ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸುಲಸಾ ತಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಗೂಹಿತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ತಂ, ಸಾಮಿ, ಚತೂಸು ಪಸ್ಸೇಸು ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಾದಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಸೀಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಬಾಹುಪಸ್ಸೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಪಸ್ಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಮಾನಾ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ನಾಗಬಲಾ ಗಣಿಕಾ ಚೋರಂ ದ್ವೀಸು ಪಚ್ಛಾಪಾದೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಸೀಸಂ ಕತ್ವಾ ಸತಪೋರಿಸೇ ನರಕೇ ಖಿಪಿ. ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಂ ಪತ್ವಾ ಮರಿ. ತಂ ಕಿರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತದೇವತಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೨. ‘‘ನ ಹಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಠಾನೇಸು, ಪುರಿಸೋ ಹೋತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಇತ್ಥೀಪಿ ಪಣ್ಡಿತಾ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಚಕ್ಖಣಾ.

೨೩. ‘‘ನ ಹಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಠಾನೇಸು, ಪುರಿಸೋ ಹೋತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಇತ್ಥೀಪಿ ಪಣ್ಡಿತಾ ಹೋತಿ, ಲಹುಂ ಅತ್ಥಂ ವಿಚಿನ್ತಿಕಾ.

೨೪. ‘‘ಲಹುಞ್ಚ ವತ ಖಿಪ್ಪಞ್ಚ, ನಿಕಟ್ಠೇ ಸಮಚೇತಯಿ;

ಮಿಗಂ ಪುಣ್ಣಾಯತೇನೇವ, ಸುಲಸಾ ಸತ್ತುಕಂ ವಧಿ.

೨೫. ‘‘ಯೋಧ ಉಪ್ಪತಿತಂ ಅತ್ಥಂ, ನ ಖಿಪ್ಪಮನುಬುಜ್ಝತಿ;

ಸೋ ಹಞ್ಞತಿ ಮನ್ದಮತಿ, ಚೋರೋವ ಗಿರಿಗಬ್ಭರೇ.

೨೬. ‘‘ಯೋ ಚ ಉಪ್ಪತಿತಂ ಅತ್ಥಂ, ಖಿಪ್ಪಮೇವ ನಿಬೋಧತಿ;

ಮುಚ್ಚತೇ ಸತ್ತುಸಮ್ಬಾಧಾ, ಸುಲಸಾ ಸತ್ತುಕಾಮಿವಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಣ್ಡಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಇತ್ಥೀಪಿ ಪಣ್ಡಿತಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಚಕ್ಖಣಾ ಹೋತಿ, ಅಥ ವಾ ಇತ್ಥೀ ಪಣ್ಡಿತಾ ಚೇವ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಚಕ್ಖಣಾ ಚ ಹೋತಿ. ಲಹುಂ ಅತ್ಥಂ ವಿಚಿನ್ತಿಕಾತಿ ಲಹುಂ ಖಿಪ್ಪಂ ಅತ್ಥಂ ವಿಚಿನ್ತಿಕಾ. ಲಹುಞ್ಚ ವತಾತಿ ಅದನ್ಧಞ್ಚ ವತ. ಖಿಪ್ಪಞ್ಚಾತಿ ಅಚಿರೇನೇವ. ನಿಕಟ್ಠೇ ಸಮಚೇತಯೀತಿ ಸನ್ತಿಕೇ ಠಿತಾವ ತಸ್ಸ ಮರಣೂಪಾಯಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಪುಣ್ಣಾಯತೇನೇವಾತಿ ಪೂರಿತಧನುಸ್ಮಿಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ಛೇಕೋ ಮಿಗಲುದ್ದಕೋ ಸಕಣ್ಡಪುಣ್ಣಧನುಸ್ಮಿಂ ಖಿಪ್ಪಂ ಮಿಗಂ ವಧತಿ, ಏವಂ ಸುಲಸಾ ಸತ್ತುಕಂ ವಧೀತಿ. ಯೋಧಾತಿ ಯೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಲೋಕೇ. ನಿಬೋಧತೀತಿ ಜಾನಾತಿ. ಸತ್ತುಕಾಮಿವಾತಿ ಸತ್ತುಕಾ ಇವ, ಯಥಾ ಸುಲಸಾ ಮುತ್ತಾ, ಏವಂ ಮುಚ್ಚತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಇತಿ ಸುಲಸಾ ಚೋರಂ ವಧಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರುಯ್ಹ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಜನಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಯ್ಯಪುತ್ತೋ ಕಹ’’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠಾ ‘‘ಮಾ ತಂ ಪುಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ರಥಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ನಗರಮೇವ ಪಾವಿಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ ‘‘ತದಾ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಇಮೇಯೇವ ಅಹೇಸುಂ, ದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸುಲಸಾಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೪೨೦] ೪. ಸುಮಙ್ಗಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಭುಸಮ್ಹಿ ಕುದ್ಧೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ರಾಜೋವಾದಸುತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತದಾ ಪನ ಸತ್ಥಾ ರಞ್ಞಾ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ, ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಸುಮಙ್ಗಲೋ ನಾಮ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥೇಕೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ನನ್ದಮೂಲಕಪಬ್ಭಾರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ನಗರಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ತಮೇನಂ ರಾಜಾ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾಸಾದಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ರಾಜಾಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ನಾನಗ್ಗರಸೇಹಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯೇಹಿ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನೋ ಅತ್ತನೋ ಉಯ್ಯಾನೇ ವಸನತ್ಥಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಸುಮಙ್ಗಲಂ ನಾಮ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಂ ಕತ್ವಾ ನಗರಂ ಪಾವಿಸಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿಬದ್ಧಂ ರಾಜಗೇಹೇ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ತತ್ಥ ಚಿರಂ ವಸಿ, ಸುಮಙ್ಗಲೋಪಿ ನಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಹಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಸುಮಙ್ಗಲಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಕತಿಪಾಹಂ ಅಸುಕಗಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ, ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸುಮಙ್ಗಲೋಪಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಕತಿಪಾಹಂ ತತ್ಥ ವಸಿತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಸೂರಿಯೇ ಅತ್ಥಙ್ಗತೇ ತಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಪಚ್ಚಾಗಮಿ. ಸುಮಙ್ಗಲೋ ತಸ್ಸ ಆಗತಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋಪಿ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಚಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಾಸಾಣಫಲಕೇ ನಿಸೀದಿ. ತಂ ದಿವಸಂ ಪನ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲಸ್ಸ ಘರಂ ಪಾಹುನಕಾ ಆಗಮಿಂಸು. ಸೋ ತೇಸಂ ಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನತ್ಥಾಯ ‘‘ಉಯ್ಯಾನೇ ಅಭಯಲದ್ಧಂ ಮಿಗಂ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧನುಂ ಆದಾಯ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಿಗಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಮಿಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಸರಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಜ್ಝಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಸೀಸಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ‘‘ಸುಮಙ್ಗಲಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಸಂವೇಗಪ್ಪತ್ತೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಆಗತಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ‘ಮಿಗೋ’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ವಿಜ್ಝಿಂ, ಖಮಥ ಮೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಹೋತು ದಾನಿ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಸಿ, ಏಹಿ ಸರಂ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸರಂ ಲುಞ್ಚಿ, ಮಹತೀ ವೇದನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ತತ್ಥೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ. ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ‘‘ಸಚೇ ರಾಜಾ ಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ನಾಸೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪುತ್ತದಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತತೋವ ಪಲಾಯಿ. ತಾವದೇವ ‘‘ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ’’ತಿ ದೇವತಾನುಭಾವೇನ ಸಕಲನಗರಂ ಏಕಕೋಲಾಹಲಂ ಜಾತಂ.

ಪುನದಿವಸೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಪಲಾತೋ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಕಥಯಿಂಸು. ರಾಜಾ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಸರೀರಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಝಾಪೇತ್ವಾ ಧಾತುಯೋ ಆದಾಯ ಚೇತಿಯಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಪೂಜೇನ್ತೋ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ಸುಮಙ್ಗಲೋಪಿ ಏಕಸಂವಚ್ಛರಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ‘‘ರಞ್ಞೋ ಚಿತ್ತಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಂ ಅಮಚ್ಚಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯಿ ರಞ್ಞೋ ಚಿತ್ತಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಮಚ್ಚೋಪಿ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಗುಣಂ ಕಥೇಸಿ. ರಾಜಾ ಅಸುಣನ್ತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಪುನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಅನತ್ತಮನಭಾವಂ ಸುಮಙ್ಗಲಸ್ಸ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ದುತಿಯಸಂವಚ್ಛರೇಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಥೇವ ರಾಜಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ತತಿಯಸಂವಚ್ಛರೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪುತ್ತದಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾವ ಆಗಮಿ. ಅಮಚ್ಚೋ ರಞ್ಞೋ ಚಿತ್ತಮುದುಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ರಾಜದ್ವಾರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾಗತಭಾವಂ ರಞ್ಞೋ ಕಥೇಸಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸುಮಙ್ಗಲ, ಕಸ್ಮಾ ತಯಾ ಮಮ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಮಾರಿತೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ‘‘ನಾಹಂ, ದೇವ, ‘ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಮಾರೇಮೀ’ತಿ ಮಾರೇಸಿಂ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಇಮಿನಾ ನಾಮ ಕಾರಣೇನ ಇದಂ ನಾಮ ಅಕಾಸಿ’’ನ್ತಿ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಾ ಭಾಯೀ’’ತಿ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಪುನ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲಮೇವ ಅಕಾಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಸೋ ಅಮಚ್ಚೋ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ದೇವ, ಕಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ದ್ವೇ ವಾರೇ ಸುಮಙ್ಗಲಸ್ಸ ಗುಣಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಕಥಯಿತ್ಥ, ಕಸ್ಮಾ ಪನ ತತಿಯವಾರೇ ಸುತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಅನುಕಮ್ಪಿತ್ಥಾ’’ತಿ? ರಾಜಾ ‘‘ತಾತ, ರಞ್ಞಾ ನಾಮ ಕುದ್ಧೇನ ಸಹಸಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತೇನಾಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ತುಣ್ಹೀ ಹುತ್ವಾ ತತಿಯವಾರೇ ಸುಮಙ್ಗಲೇ ಮಮ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಮುದುಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಸಿ’’ನ್ತಿ ರಾಜವತ್ತಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಆಹ –

೨೭. ‘‘ಭುಸಮ್ಹಿ ಕುದ್ಧೋತಿ ಅವೇಕ್ಖಿಯಾನ, ನ ತಾವ ದಣ್ಡಂ ಪಣಯೇಯ್ಯ ಇಸ್ಸರೋ;

ಅಟ್ಠಾನಸೋ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಮತ್ತನೋ, ಪರಸ್ಸ ದುಕ್ಖಾನಿ ಭುಸಂ ಉದೀರಯೇ.

೨೮. ‘‘ಯತೋ ಚ ಜಾನೇಯ್ಯ ಪಸಾದಮತ್ತನೋ, ಅತ್ಥಂ ನಿಯುಞ್ಜೇಯ್ಯ ಪರಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ;

ತದಾಯಮತ್ಥೋತಿ ಸಯಂ ಅವೇಕ್ಖಿಯ, ಅಥಸ್ಸ ದಣ್ಡಂ ಸದಿಸಂ ನಿವೇಸಯೇ.

೨೯. ‘‘ನ ಚಾಪಿ ಝಾಪೇತಿ ಪರಂ ನ ಅತ್ತನಂ, ಅಮುಚ್ಛಿತೋ ಯೋ ನಯತೇ ನಯಾನಯಂ;

ಯೋ ದಣ್ಡಧಾರೋ ಭವತೀಧ ಇಸ್ಸರೋ, ಸ ವಣ್ಣಗುತ್ತೋ ಸಿರಿಯಾ ನ ಧಂಸತಿ.

೩೦. ‘‘ಯೇ ಖತ್ತಿಯಾ ಸೇ ಅನಿಸಮ್ಮಕಾರಿನೋ, ಪಣೇನ್ತಿ ದಣ್ಡಂ ಸಹಸಾ ಪಮುಚ್ಛಿತಾ;

ಅವಣ್ಣಸಂಯುತಾ ಜಹನ್ತಿ ಜೀವಿತಂ, ಇತೋ ವಿಮುತ್ತಾಪಿ ಚ ಯನ್ತಿ ದುಗ್ಗತಿಂ.

೩೧. ‘‘ಧಮ್ಮೇ ಚ ಯೇ ಅರಿಯಪ್ಪವೇದಿತೇ ರತಾ, ಅನುತ್ತರಾ ತೇ ವಚಸಾ ಮನಸಾ ಕಮ್ಮುನಾ ಚ;

ತೇ ಸನ್ತಿಸೋರಚ್ಚಸಮಾಧಿಸಣ್ಠಿತಾ, ವಜನ್ತಿ ಲೋಕಂ ದುಭಯಂ ತಥಾವಿಧಾ.

೩೨. ‘‘ರಾಜಾಹಮಸ್ಮಿ ನರಪಮದಾನಮಿಸ್ಸರೋ, ಸಚೇಪಿ ಕುಜ್ಝಾಮಿ ಠಪೇಮಿ ಅತ್ತನಂ;

ನಿಸೇಧಯನ್ತೋ ಜನತಂ ತಥಾವಿಧಂ, ಪಣೇಮಿ ದಣ್ಡಂ ಅನುಕಮ್ಪ ಯೋನಿಸೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅವೇಕ್ಖಿಯಾನಾತಿ ಅವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ತಾತ, ಪಥವಿಸ್ಸರೋ ರಾಜಾ ನಾಮ ‘‘ಅಹಂ ಭುಸಂ ಕುದ್ಧೋ ಬಲವಕೋಧಾಭಿಭೂತೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾದಿಭೇದಂ ದಣ್ಡಂ ಪರಸ್ಸ ನ ಪಣಯೇಯ್ಯ ನ ವತ್ತೇಯ್ಯ. ಕಿಂಕಾರಣಾ? ಕುದ್ಧೋ ಹಿ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಂ ಸೋಳಸವತ್ಥುಕಂ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾನೇನ ಅಕಾರಣೇನ ಅತ್ತನೋ ರಾಜಭಾವಸ್ಸ ಅನನುರೂಪಂ ‘‘ಇಮಂ ಏತ್ತಕಂ ನಾಮ ಆಹರಥ, ಇದಞ್ಚ ತಸ್ಸ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಪರಸ್ಸ ಭುಸಂ ದುಕ್ಖಾನಿ ಬಲವದುಕ್ಖಾನಿ ಉದೀರಯೇ.

ಯತೋತಿ ಯದಾ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯದಾ ಪನ ರಾಜಾ ಪರಸ್ಮಿಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅತ್ತನೋ ಪಸಾದಂ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಅಥ ಪರಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಅತ್ಥಂ ನಿಯುಞ್ಜೇಯ್ಯ ಉಪಪರಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ತದಾ ಏವಂ ನಿಯುಞ್ಜನ್ತೋ ‘‘ಅಯಂ ನಾಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ, ಅಯಂ ಏತಸ್ಸ ದೋಸೋ’’ತಿ ಸಯಂ ಅತ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ಅಥಸ್ಸ ಅಪರಾಧಕಾರಕಸ್ಸ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಹೇತು ಅಟ್ಠೇವ, ಸೋಳಸವತ್ಥುಕಹೇತು ಸೋಳಸೇವ ಕಹಾಪಣೇ ಗಣ್ಹಮಾನೋ ದಣ್ಡಂ ಸದಿಸಂ ಕತದೋಸಾನುರೂಪಂ ನಿವೇಸಯೇ ಠಪೇಯ್ಯ ಪವತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ.

ಅಮುಚ್ಛಿತೋತಿ ಛನ್ದಾದೀಹಿ ಅಗತಿಕಿಲೇಸೇಹಿ ಅಮುಚ್ಛಿತೋ ಅನಭಿಭೂತೋ ಹುತ್ವಾ ಯೋ ನಯಾನಯಂ ನಯತೇ ಉಪಪರಿಕ್ಖತಿ, ಸೋ ನೇವ ಪರಂ ಝಾಪೇತಿ, ನ ಅತ್ತಾನಂ. ಛನ್ದಾದಿವಸೇನ ಹಿ ಅಹೇತುಕಂ ದಣ್ಡಂ ಪವತ್ತೇನ್ತೋ ಪರಮ್ಪಿ ತೇನ ದಣ್ಡೇನ ಝಾಪೇತಿ ದಹತಿ ಪೀಳೇತಿ, ಅತ್ತಾನಮ್ಪಿ ತತೋನಿದಾನೇನ ಪಾಪೇನ. ಅಯಂ ಪನ ನ ಪರಂ ಝಾಪೇತಿ, ನ ಅತ್ತಾನಂ. ಯೋ ದಣ್ಡಧಾರೋ ಭವತೀಧ ಇಸ್ಸರೋತಿ ಯೋ ಇಧ ಪಥವಿಸ್ಸರೋ ರಾಜಾ ಇಧ ಸತ್ತಲೋಕೇ ದೋಸಾನುಚ್ಛವಿಕಂ ದಣ್ಡಂ ಪವತ್ತೇನ್ತೋ ದಣ್ಡಧಾರೋ ಹೋತಿ. ಸ ವಣ್ಣಗುತ್ತೋತಿ ಗುಣವಣ್ಣೇನ ಚೇವ ಯಸವಣ್ಣೇನ ಚ ಗುತ್ತೋ ರಕ್ಖಿತೋ ಸಿರಿಯಾ ನ ಧಂಸತಿ ನ ಪರಿಹಾಯತಿ. ಅವಣ್ಣಸಂಯುತಾ ಜಹನ್ತೀತಿ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಲೋಲರಾಜಾನೋ ಅವಣ್ಣೇನ ಯುತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಜೀವಿತಂ ಜಹನ್ತಿ.

ಧಮ್ಮೇ ಚ ಯೇ ಅರಿಯಪ್ಪವೇದಿತೇತಿ ಯೇ ರಾಜಾನೋ ಆಚಾರಅರಿಯೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕರಾಜೂಹಿ ಪವೇದಿತೇ ದಸವಿಧೇ ರಾಜಧಮ್ಮೇ ರತಾ. ಅನುತ್ತರಾ ತೇತಿ ತೇ ವಚಸಾ ಮನಸಾ ಕಮ್ಮುನಾ ಚ ತೀಹಿಪಿ ಏತೇಹಿ ಅನುತ್ತರಾ ಜೇಟ್ಠಕಾ. ತೇ ಸನ್ತಿಸೋರಚ್ಚಸಮಾಧಿಸಣ್ಠಿತಾತಿ ತೇ ಅಗತಿಪಹಾನೇನ ಕಿಲೇಸಸನ್ತಿಯಞ್ಚ ಸುಸೀಲ್ಯಸಙ್ಖಾತೇ ಸೋರಚ್ಚೇ ಚ ಏಕಗ್ಗತಾಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ಚ ಸಣ್ಠಿತಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಧಮ್ಮಿಕರಾಜಾನೋ. ವಜನ್ತಿ ಲೋಕಂ ದುಭಯನ್ತಿ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕತೋ ದೇವಲೋಕಂ, ದೇವಲೋಕತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕನ್ತಿ ಉಭಯಲೋಕಮೇವ ವಜನ್ತಿ, ನಿರಯಾದೀಸು ನ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ. ನರಪಮದಾನನ್ತಿ ನರಾನಞ್ಚ ನಾರೀನಞ್ಚ. ಠಪೇಮಿ ಅತ್ತನನ್ತಿ ಕುದ್ಧೋಪಿ ಕೋಧವಸೇನ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಪೋರಾಣಕರಾಜೂಹಿ ಠಪಿತನಯಸ್ಮಿಂಯೇವ ಧಮ್ಮೇ ಠಪೇಮಿ, ವಿನಿಚ್ಛಯಧಮ್ಮಂ ನ ಭಿನ್ದಾಮೀತಿ.

ಏವಂ ಛಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ರಞ್ಞಾ ಅತ್ತನೋ ಗುಣೇ ಕಥಿತೇ ಸಬ್ಬಾಪಿ ರಾಜಪರಿಸಾ ತುಟ್ಠಾ ‘‘ಅಯಂ ಸೀಲಾಚಾರಗುಣಸಮ್ಪತ್ತಿ ತುಮ್ಹಾಕಞ್ಞೇವ ಅನುರೂಪಾ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಗುಣೇ ಕಥೇಸುಂ. ಸುಮಙ್ಗಲೋ ಪನ ಪರಿಸಾಯ ಕಥಿತಾವಸಾನೇ ಉಟ್ಠಾಯ ರಾಜಾನಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ರಞ್ಞೋ ಥುತಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೩. ‘‘ಸಿರೀ ಚ ಲಕ್ಖೀ ಚ ತವೇವ ಖತ್ತಿಯ, ಜನಾಧಿಪ ಮಾ ವಿಜಹಿ ಕುದಾಚನಂ;

ಅಕ್ಕೋಧನೋ ನಿಚ್ಚಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ, ಅನೀಘೋ ತುವಂ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಪಾಲಯ.

೩೪. ‘‘ಗುಣೇಹಿ ಏತೇಹಿ ಉಪೇತ ಖತ್ತಿಯ, ಠಿತಮರಿಯವತ್ತೀ ಸುವಚೋ ಅಕೋಧನೋ;

ಸುಖೀ ಅನುಪ್ಪೀಳ ಪಸಾಸ ಮೇದಿನಿಂ, ಇತೋ ವಿಮುತ್ತೋಪಿ ಚ ಯಾಹಿ ಸುಗ್ಗತಿಂ.

೩೫. ‘‘ಏವಂ ಸುನೀತೇನ ಸುಭಾಸಿತೇನ, ಧಮ್ಮೇನ ಞಾಯೇನ ಉಪಾಯಸೋ ನಯಂ;

ನಿಬ್ಬಾಪಯೇ ಸಙ್ಖುಭಿತಂ ಮಹಾಜನಂ, ಮಹಾವ ಮೇಘೋ ಸಲಿಲೇನ ಮೇದಿನಿ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಿರೀ ಚ ಲಕ್ಖೀ ಚಾತಿ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿ ಚ ಪಞ್ಞಾ ಚ. ಅನೀಘೋತಿ ನಿದ್ದುಕ್ಖೋ ಹುತ್ವಾ. ಉಪೇತ ಖತ್ತಿಯಾತಿ ಉಪೇತೋ ಖತ್ತಿಯ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಠಿತಮರಿಯವತ್ತೀತಿ ಠಿತಅರಿಯವತ್ತಿ, ಅರಿಯವತ್ತಿ ನಾಮ ದಸರಾಜಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತಂ ಪೋರಾಣರಾಜವತ್ತಂ, ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಠಿತರಾಜಧಮ್ಮೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನುಪ್ಪೀಳ ಪಸಾಸ ಮೇದಿನಿನ್ತಿ ಅನುಪ್ಪೀಳಂ ಪಸಾಸ ಮೇದಿನಿಞ್ಚ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಸುನೀತೇನಾತಿ ಸುನಯೇನ ಸುಟ್ಠು ಕಾರಣೇನ. ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಧಮ್ಮೇನ. ಞಾಯೇನಾತಿ ಪುರಿಮಪದಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಉಪಾಯಸೋತಿ ಉಪಾಯಕೋಸಲ್ಲೇನ. ನಯನ್ತಿ ನಯನ್ತೋ ರಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸನ್ತೋ ಧಮ್ಮಿಕರಾಜಾ. ನಿಬ್ಬಾಪಯೇತಿ ಇಮಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕದುಕ್ಖಂ ದರಥಂ ಅಪನೇನ್ತೋ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕದುಕ್ಖಸಙ್ಖುಭಿತಮ್ಪಿ ಮಹಾಜನಂ ಮಹಾಮೇಘೋ ಸಲಿಲೇನ ಮೇದಿನಿಂ ವಿಯ ನಿಬ್ಬಾಪೇಯ್ಯ, ತ್ವಮ್ಪಿ ತಥೇವ ನಿಬ್ಬಾಪೇಹೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ.

ಸತ್ಥಾ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಓವಾದವಸೇನ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ಸುಮಙ್ಗಲೋ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸುಮಙ್ಗಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ.

[೪೨೧] ೫. ಗಙ್ಗಮಾಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಙ್ಗಾರಜಾತಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕದಿವಸಞ್ಹಿ ಸತ್ಥಾ ಉಪೋಸಥಿಕೇ ಉಪಾಸಕೇ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಉಪಾಸಕಾ ಸಾಧುರೂಪಂ ವೋ ಕತಂ ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸನ್ತೇಹಿ, ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ಕೋಧೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಮೇತ್ತಾ ಭಾವೇತಬ್ಬಾ, ಉಪೋಸಥವಾಸೋ ವಸಿತಬ್ಬೋ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ಹಿ ಏಕಂ ಉಪಡ್ಢುಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹಾಯಸಂ ಲಭಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ತಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಸುಚಿಪರಿವಾರೋ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿ ಅಹೋಸಿ ಅಸೀತಿಕೋಟಿಧನವಿಭವೋ ದಾನಾದಿಪುಞ್ಞಾಭಿರತೋ. ತಸ್ಸ ಪುತ್ತದಾರಾಪಿ ಪರಿಜನೋಪಿ ಅನ್ತಮಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ವಚ್ಛಪಾಲಕಾಪಿ ಸಬ್ಬೇ ಮಾಸಸ್ಸ ಛ ದಿವಸೇ ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸನ್ತಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದಲಿದ್ದಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಭತಿಂ ಕತ್ವಾ ಕಿಚ್ಛೇನ ಜೀವತಿ. ಸೋ ‘‘ಭತಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ‘‘ಕಿಂ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹೇ ಭತಿಯಾ ಕಮ್ಮಕರಣತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸೇಟ್ಠಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಭತಿಕಾನಂ ಆಗತದಿವಸೇಯೇವ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಸೀಲರಕ್ಖಣಆಚಿಕ್ಖಣೇ ಸಞ್ಞಂ ಅಕತ್ವಾ ‘‘ಸಾಧು, ತಾತ, ಅತ್ತನೋ ಭತಿಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸುವಚೋ ಹುತ್ವಾ ಉರಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕಿಲಮಥಂ ಅಗಣೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋತಿ, ಪಾತೋವ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಆಗಚ್ಛತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ನಗರೇ ಛಣಂ ಘೋಸೇಸುಂ. ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ದಾಸಿಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜುಪೋಸಥದಿವಸೋ, ಗೇಹೇ ಕಮ್ಮಕರಾನಂ ಪಾತೋವ ಭತ್ತಂ ಪಚಿತ್ವಾ ದೇಹಿ, ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಉಟ್ಠಾಯ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಅಗಮಾಸಿ, ‘‘ಅಜ್ಜುಪೋಸಥಿಕೋ ಭವೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಕೋಚಿ ನಾರೋಚೇಸಿ. ಸೇಸಕಮ್ಮಕರಾ ಪಾತೋವ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಿಕಾವ ಅಹೇಸುಂ. ಸೇಟ್ಠಿಪಿ ಸಪುತ್ತದಾರೋ ಸಪರಿಜನೋ ಉಪೋಸಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಉಪೋಸಥಿಕಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಲಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಕಲದಿವಸಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಸೂರಿಯತ್ಥಙ್ಗಮನವೇಲಾಯ ಆಗತೋ. ಅಥಸ್ಸ ಭತ್ತಕಾರಿಕಾ ಹತ್ಥಧೋವನಂ ದತ್ವಾ ಪಾತಿಯಂ ಭತ್ತಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಉಪನಾಮೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ದಿವಸೇಸು ಇಮಾಯ ವೇಲಾಯ ಮಹಾಸದ್ದೋ ಹೋತಿ, ಅಜ್ಜ ಕಹಂ ಗತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಾನಿ ಗತಾ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಏತ್ತಕಾನಂ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಅಹಂ ಏಕೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಹುತ್ವಾ ನ ವಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇದಾನಿ ಉಪೋಸಥಙ್ಗೇಸು ಅಧಿಟ್ಠಿತೇಸು ಹೋತಿ ನು ಖೋ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ, ನೋ’’ತಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಥ ನಂ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ತಾತ ಪಾತೋವ ಅನಧಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಸಕಲಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ನ ಹೋತಿ, ಉಪಡ್ಢುಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಪನ ಹೋತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಸೋ ‘‘ಏತ್ತಕಮ್ಪಿ ಹೋತೂ’’ತಿ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಮಾದಿನ್ನಸೀಲೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಅತ್ತನೋ ವಸನೋಕಾಸಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸೀಲಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸಕಲದಿವಸಂ ನಿರಾಹಾರತಾಯ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಸಮನನ್ತರೇ ಸತ್ಥಕವಾತಾ ಸಮುಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸೇಟ್ಠಿನಾ ನಾನಾವಿಧಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋಪಿ ‘‘ಉಪೋಸಥಂ ನ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ, ಜೀವಿತಪರಿಯನ್ತಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಸಮಾದಿಯಿ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಬಲವವೇದನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಅರುಣುಗ್ಗಮನವೇಲಾಯ ಸತಿಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಇದಾನಿ ಮರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಓಸಾರಕೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇಸುಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ರಥವರಗತೋ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕರೋನ್ತೋ ತಂ ಠಾನಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಸಿರಿಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಲೋಭಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸೋ ಚವಿತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢುಪೋಸಥಕಮ್ಮನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ಸಾ ಲದ್ಧಗಬ್ಭಪರಿಹಾರಾ ದಸಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ, ‘‘ಉದಯಕುಮಾರೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪೇಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಪಾಪುಣಿ, ಜಾತಿಸ್ಸರಞಾಣೇನ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ‘‘ಅಪ್ಪಕಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಫಲಂ ಮಮ ಇದ’’ನ್ತಿ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ಸೋ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ರಜ್ಜಂ ಪತ್ವಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಮಹನ್ತಂ ಸಿರಿವಿಭವಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತದೇವ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.