೯. ನವಕನಿಪಾತೋ

[೪೨೭] ೧. ಗಿಜ್ಝಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಪರಿಸಙ್ಕುಪಥೋ ನಾಮಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ದುಬ್ಬಚಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಕಿರ ಏಕೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾಪಿ ಅತ್ಥಕಾಮೇಹಿ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇಹಿ ಚೇವ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಚ ‘‘ಏವಂ ತೇ ಅಭಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಆಲೋಕಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ವಿಲೋಕಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಸಮಿಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಪಸಾರಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಪಾರುಪಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಪತ್ತೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಯಾಪನಮತ್ತಂ ಭತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರೇನ ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುನಾ ಜಾಗರಿಯಮನುಯುತ್ತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಇದಂ ಆಗನ್ತುಕವತ್ತಂ ನಾಮ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಇದಂ ಗಮಿಕವತ್ತಂ ನಾಮ, ಇಮಾನಿ ಚುದ್ದಸ ಖನ್ಧಕವತ್ತಾನಿ, ಅಸೀತಿ ಮಹಾವತ್ತಾನಿ. ತತ್ಥ ತೇ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತಿತಬ್ಬಂ, ಇಮೇ ತೇರಸ ಧುತಙ್ಗಗುಣಾ ನಾಮ, ಏತೇ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಓವದಿಯಮಾನೋ ದುಬ್ಬಚೋ ಅಹೋಸಿ ಅಕ್ಖಮೋ ಅಪ್ಪದಕ್ಖಿಣಗ್ಗಾಹೀ ಅನುಸಾಸನಿಂ. ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹೇ ನ ವದಾಮಿ, ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಮಂ ಕಸ್ಮಾ ವದಥ, ಅಹಮೇವ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಂ ವಾ ಅನತ್ಥಂ ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಅವಚನೀಯಂ ಅಕಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ದುಬ್ಬಚಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಅಗುಣಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ದುಬ್ಬಚೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖು ಏವರೂಪೇ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಕಾಮಾನಂ ವಚನಂ ನ ಕರೋಸಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತ್ವಂ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ವಚನಂ ಅಕತ್ವಾ ವೇರಮ್ಭವಾತಮುಖೇ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣೋ ಜಾತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಗಿಜ್ಝಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಪುತ್ತೋ ಪನಸ್ಸ ಸುಪತ್ತೋ ನಾಮ ಗಿಜ್ಝರಾಜಾ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸಗಿಜ್ಝಪರಿವಾರೋ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪೋಸೇಸಿ, ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಪನ ಅತಿದೂರಂ ಉಪ್ಪತತಿ. ಅಥ ನಂ ಪಿತಾ ‘‘ತಾತ, ಏತ್ತಕಂ ನಾಮ ಠಾನಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ನ ಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಓವದಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ವತ್ವಾಪಿ ಏಕದಿವಸಂ ಪನ ವುಟ್ಠೇ ದೇವೇ ಗಿಜ್ಝೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಸೇಸೇ ಓಹಾಯ ಅತಿಭೂಮಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವೇರಮ್ಭವಾತಮುಖಂ ಪತ್ವಾ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಭಾವಂ ಪಾಪುಣಿ. ಸತ್ಥಾ ತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧. ‘‘ಪರಿಸಙ್ಕುಪಥೋ ನಾಮ, ಗಿಜ್ಝಪನ್ಥೋ ಸನನ್ತನೋ;

ತತ್ರಾಸಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ, ಗಿಜ್ಝೋ ಪೋಸೇಸಿ ಜಿಣ್ಣಕೇ;

ತೇಸಂ ಅಜಗರಮೇದಂ, ಅಚ್ಚಹಾಸಿ ಬಹುತ್ತಸೋ.

೨. ‘‘ಪಿತಾ ಚ ಪುತ್ತಂ ಅವಚ, ಜಾನಂ ಉಚ್ಚಂ ಪಪಾತಿನಂ;

ಸುಪತ್ತಂ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನಂ, ತೇಜಸ್ಸಿಂ ದೂರಗಾಮಿನಂ.

೩. ‘‘ಪರಿಪ್ಲವನ್ತಂ ಪಥವಿಂ, ಯದಾ ತಾತ ವಿಜಾನಹಿ;

ಸಾಗರೇನ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ಚಕ್ಕಂವ ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ;

ತತೋ ತಾತ ನಿವತ್ತಸ್ಸು, ಮಾಸ್ಸು ಏತ್ತೋ ಪರಂ ಗಮಿ.

೪. ‘‘ಉದಪತ್ತೋಸಿ ವೇಗೇನ, ಬಲೀ ಪಕ್ಖೀ ದಿಜುತ್ತಮೋ;

ಓಲೋಕಯನ್ತೋ ವಕ್ಕಙ್ಗೋ, ಪಬ್ಬತಾನಿ ವನಾನಿ ಚ.

೫. ‘‘ಅದ್ದಸ್ಸ ಪಥವಿಂ ಗಿಜ್ಝೋ, ಯಥಾಸಾಸಿ ಪಿತುಸ್ಸುತಂ;

ಸಾಗರೇನ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ಚಕ್ಕಂವ ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ.

೬. ‘‘ತಞ್ಚ ಸೋ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ, ಪರಮೇವಚ್ಚವತ್ತಥ;

ತಞ್ಚ ವಾತಸಿಖಾ ತಿಕ್ಖಾ, ಅಚ್ಚಹಾಸಿ ಬಲಿಂ ದಿಜಂ.

೭. ‘‘ನಾಸಕ್ಖಾತಿಗತೋ ಪೋಸೋ, ಪುನದೇವ ನಿವತ್ತಿತುಂ;

ದಿಜೋ ಬ್ಯಸನಮಾಪಾದಿ, ವೇರಮ್ಭಾನಂ ವಸಂ ಗತೋ.

೮. ‘‘ತಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ ಚ ದಾರಾ ಚ, ಯೇ ಚಞ್ಞೇ ಅನುಜೀವಿನೋ;

ಸಬ್ಬೇ ಬ್ಯಸನಮಾಪಾದುಂ, ಅನೋವಾದಕರೇ ದಿಜೇ.

೯. ‘‘ಏವಮ್ಪಿ ಇಧ ವುಡ್ಢಾನಂ, ಯೋ ವಾಕ್ಯಂ ನಾವಬುಜ್ಝತಿ;

ಅತಿಸೀಮಚರೋ ದಿತ್ತೋ, ಗಿಜ್ಝೋವಾತೀತಸಾಸನೋ;

ಸ ವೇ ಬ್ಯಸನಂ ಪಪ್ಪೋತಿ, ಅಕತ್ವಾ ವುಡ್ಢಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಪರಿಸಙ್ಕುಪಥೋತಿ ಸಙ್ಕುಪಥೋ. ಮನುಸ್ಸಾ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ತಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಖಾಣುಕೇ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ತೇಸು ರಜ್ಜುಯೋ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇನ ಸೋ ಗಿಜ್ಝಪಬ್ಬತೇ ಜಙ್ಘಮಗ್ಗೋ ‘‘ಸಙ್ಕುಪಥೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಗಿಜ್ಝಪನ್ಥೋತಿ ಗಿಜ್ಝಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಮಹಾಮಗ್ಗೋ. ಸನನ್ತನೋತಿ ಪೋರಾಣೋ. ತತ್ರಾಸೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಗಿಜ್ಝಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಸಙ್ಕುಪಥೇ ಏಕೋ ಗಿಜ್ಝೋ ಆಸಿ, ಸೋ ಜಿಣ್ಣಕೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪೋಸೇಸಿ. ಅಜಗರಮೇದನ್ತಿ ಅಜಗರಾನಂ ಮೇದಂ. ಅಚ್ಚಹಾಸೀತಿ ಅತಿವಿಯ ಆಹರಿ. ಬಹುತ್ತಸೋತಿ ಬಹುಸೋ. ಜಾನಂ ಉಚ್ಚಂ ಪಪಾತಿನನ್ತಿ ‘‘ಪುತ್ತೋ ತೇ ಅತಿಉಚ್ಚಂ ಠಾನಂ ಲಙ್ಘತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಉಚ್ಚೇ ಪಪಾತೀ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಜಾನನ್ತೋ. ತೇಜಸ್ಸಿನ್ತಿ ಪುರಿಸತೇಜಸಮ್ಪನ್ನಂ. ದೂರಗಾಮಿನನ್ತಿ ತೇನೇವ ತೇಜೇನ ದೂರಗಾಮಿಂ. ಪರಿಪ್ಲವನ್ತನ್ತಿ ಉಪ್ಪಲಪತ್ತಂ ವಿಯ ಉದಕೇ ಉಪ್ಲವಮಾನಂ. ವಿಜಾನಹೀತಿ ವಿಜಾನಾಸಿ. ಚಕ್ಕಂವ ಪರಿಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ತೇ ಪದೇಸೇ ಠಿತಸ್ಸ ಸಮುದ್ದೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ ಚಕ್ಕಮಣ್ಡಲಂವ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತತೋ ತಾತ ನಿವತ್ತಾಹೀತಿ ಓವದನ್ತೋ ಏವಮಾಹ.

ಉದಪತ್ತೋಸೀತಿ ಪಿತು ಓವಾದಂ ಅಕತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ಗಿಜ್ಝೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪ್ಪತಿತೋ ತೇ ಓಹಾಯ ಪಿತರಾ ಕಥಿತಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಓಲೋಕಯನ್ತೋತಿ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ. ವಕ್ಕಙ್ಗೋತಿ ವಙ್ಕಗೀವೋ. ಯಥಾಸಾಸಿ ಪಿತುಸ್ಸುತನ್ತಿ ಯಥಾಸ್ಸ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕಾ ಸುತಂ ಆಸಿ, ತಥೇವ ಅದ್ದಸ, ‘‘ಯಥಾಸ್ಸಾಸೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಪರಮೇವಚ್ಚವತ್ತಥಾತಿ ಪಿತರಾ ಅಕ್ಖಾತಟ್ಠಾನತೋ ಪರಂ ಅತಿವತ್ತೋವ. ತಞ್ಚ ವಾತಸಿಖಾ ತಿಕ್ಖಾತಿ ತಂ ಅನೋವಾದಕಂ ಬಲಿಮ್ಪಿ ಸಮಾನಂ ದಿಜಂ ತಿಖಿಣವೇರಮ್ಭವಾತಸಿಖಾ ಅಚ್ಚಹಾಸಿ ಅತಿಹರಿ, ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಂ ಅಕಾಸಿ. ನಾಸಕ್ಖಾತಿಗತೋತಿ ನಾಸಕ್ಖಿ ಅತಿಗತೋ. ಪೋಸೋತಿ ಸತ್ತೋ. ಅನೋವಾದಕರೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ದಿಜೇ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಓವಾದಂ ಅಕರೋನ್ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಅಕತ್ವಾ ವುಡ್ಢಸಾಸನನ್ತಿ ವುಡ್ಢಾನಂ ಹಿತಕಾಮಾನಂ ವಚನಂ ಅಕತ್ವಾ ಏವಮೇವ ಬ್ಯಸನಂ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಮಾ ಗಿಜ್ಝಸದಿಸೋ ಭವ, ಅತ್ಥಕಾಮಾನಂ ವಚನಂ ಕರೋಹೀತಿ. ಸೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಏವಂ ಓವದಿತೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸುವಚೋ ಅಹೋಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ದುಬ್ಬಚಗಿಜ್ಝೋ ಏತರಹಿ ದುಬ್ಬಚಭಿಕ್ಖು ಅಹೋಸಿ, ಗಿಜ್ಝಪಿತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಗಿಜ್ಝಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೪೨೮] ೨. ಕೋಸಮ್ಬಿಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಪುಥುಸದ್ದೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಭಣ್ಡನಕಾರಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ಕೋಸಮ್ಬಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೪೫೧ ಆದಯೋ) ಆಗತಮೇವ, ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ. ತದಾ ಕಿರ ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ವಸಿಂಸು ವಿನಯಧರೋ ಚ ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋ ಚ. ತೇಸು ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸರೀರವಲಞ್ಜಂ ಕತ್ವಾ ಉದಕಕೋಟ್ಠಕೇ ಆಚಮನಉದಕಾವಸೇಸಂ ಭಾಜನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಪಚ್ಛಾ ವಿನಯಧರೋ ತತ್ಥ ಪವಿಟ್ಠೋ ತಂ ಉದಕಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಇತರಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಆವುಸೋ, ತಯಾ ಉದಕಂ ಠಪಿತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಆಮಾವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನೇತ್ಥ ಆಪತ್ತಿಭಾವಂ ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮಾವುಸೋ ನ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಹೋತಿ, ಆವುಸೋ, ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ತೇನ ಹಿ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ಪನ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಅಸತಿಯಾ ಕತಂ, ನತ್ಥಿ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿದಿಟ್ಠಿ ಅಹೋಸಿ. ವಿನಯಧರೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ನಿಸ್ಸಿತಕಾನಂ ‘‘ಅಯಂ ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಮಾನೋಪಿ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಿತಕೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾಪಿ ಆಪತ್ತಿಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಯಂ ವಿನಯಧರೋ ಪುಬ್ಬೇ ‘ಅನಾಪತ್ತೀ’ತಿ ವತ್ವಾ ಇದಾನಿ ‘ಆಪತ್ತೀ’ತಿ ವದತಿ, ಮುಸಾವಾದೀ ಏಸೋ’’ತಿ. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಮುಸಾವಾದೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಲಹಂ ವಡ್ಢಯಿಂಸು. ತತೋ ವಿನಯಧರೋ ಓಕಾಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇನ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೇಸಂ ಪಚ್ಚಯದಾಯಕಾ ಉಪಾಸಕಾಪಿ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಅಹೇಸುಂ. ಓವಾದಪಟಿಗ್ಗಾಹಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋಪಿ ಆರಕ್ಖದೇವತಾಪಿ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಅಹೇಸುಂ. ತಾಸಂ ಸನ್ದಿಟ್ಠಸಮ್ಭತ್ತಾ ಆಕಾಸಟ್ಠದೇವತಾಪಿ ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಪುಥುಜ್ಜನಾ ದ್ವೇ ಪಕ್ಖಾ ಅಹೇಸುಂ. ಯಾವ ಅಕನಿಟ್ಠಭವನಾ ಪನ ಇದಂ ಕೋಲಾಹಲಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಅಥೇಕೋ ಭಿಕ್ಖು ತಥಾಗತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಉಕ್ಖೇಪಕಾನಂ ‘‘ಧಮ್ಮಿಕೇನೇವ ಕಮ್ಮೇನ ಅಯಂ ಉಕ್ಖಿತ್ತೋ, ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಕಾನಂ ಅಧಮ್ಮಿಕೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಉಕ್ಖಿತ್ತೋ’’ತಿ ಲದ್ಧಿಂ, ಉಕ್ಖೇಪಕೇಹಿ ವಾರಿಯಮಾನಾನಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ತಂ ಅನುಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಚರಣಭಾವಞ್ಚ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಗವಾ ‘‘ಸಮಗ್ಗಾ ಕಿರ ಹೋನ್ತೂ’’ತಿ ದ್ವೇ ವಾರೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ನ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಭನ್ತೇ ಸಮಗ್ಗಾ ಭವಿತು’’ನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ತತಿಯವಾರೇ ‘‘ಭಿನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಕ್ಖೇಪಕಾನಂ ಉಕ್ಖೇಪನೇ, ಇತರೇಸಞ್ಚ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಆದೀನವಂ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಪುನ ತೇಸಂ ತತ್ಥೇವ ಏಕಸೀಮಾಯಂ ಉಪೋಸಥಾದೀನಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ಭತ್ತಗ್ಗಾದೀಸು ಭಣ್ಡನಜಾತಾನಂ ‘‘ಆಸನನ್ತರಿಕಾಯ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ವತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿಪಿ ಭಣ್ಡನಜಾತಾ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಲಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾ ಭಣ್ಡನ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಧಮ್ಮವಾದಿನಾ ಭಗವತೋ ವಿಹೇಸಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೇನ ‘‘ಆಗಮೇತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಸಾಮಿ, ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತು, ಮಯಂ ತೇನ ಭಣ್ಡನೇನ ಕಲಹೇನ ವಿಗ್ಗಹೇನ ವಿವಾದೇನ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ –

ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ನಾಮ ಕಾಸಿರಾಜಾ ಅಹೋಸೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇನ ದೀಘೀತಿಸ್ಸ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ರಜ್ಜಂ ಅಚ್ಛನ್ದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾತಕವೇಸೇನ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಮಾರಿತಭಾವಞ್ಚೇವ ದೀಘಾವುಕುಮಾರೇನ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತೇ ದಿನ್ನೇ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೇಸಂ ಸಮಗ್ಗಭಾವಞ್ಚ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ತೇಸಞ್ಹಿ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜೂನಂ ಆದಿನ್ನದಣ್ಡಾನಂ ಆದಿನ್ನಸತ್ಥಾನಂ ಏವರೂಪಂ ಖನ್ತಿಸೋರಚ್ಚಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇಧ ಖೋ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋಭೇಥ, ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಏವಂ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಸಮಾನಾ ಖಮಾ ಚ ಭವೇಯ್ಯಾಥ ಸೋರತಾ ಚಾ’’ತಿ ಓವದಿತ್ವಾ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ತತಿಯಮ್ಪಿ ‘‘ಅಲಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾ ಭಣ್ಡನ’’ನ್ತಿ ವಾರೇತ್ವಾ ಅನೋರಮನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣರೂಪಾ ಖೋ ಇಮೇ ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ನ ಯಿಮೇ ಸುಕರಾ ಸಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ ಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಾ ಥೋಕಂ ವಿಸ್ಸಮಿತ್ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ಸಂಸಾಮೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೦. ‘‘ಪುಥುಸದ್ದೋ ಸಮಜನೋ, ನ ಬಾಲೋ ಕೋಚಿ ಮಞ್ಞಥ;

ಸಙ್ಘಸ್ಮಿಂ ಭಿಜ್ಜಮಾನಸ್ಮಿಂ, ನಾಞ್ಞಂ ಭಿಯ್ಯೋ ಅಮಞ್ಞರುಂ.

೧೧. ‘‘ಪರಿಮುಟ್ಠಾ ಪಣ್ಡಿತಾಭಾಸಾ, ವಾಚಾಗೋಚರಭಾಣಿನೋ;

ಯಾವಿಚ್ಛನ್ತಿ ಮುಖಾಯಾಮಂ, ಯೇನ ನೀತಾ ನ ತಂ ವಿದೂ.

೧೨. ‘‘ಅಕ್ಕೋಚ್ಛಿ ಮಂ ಅವಧಿ ಮಂ, ಅಜಿನಿ ಮಂ ಅಹಾಸಿ ಮೇ;

ಯೇ ಚ ತಂ ಉಪನಯ್ಹನ್ತಿ, ವೇರಂ ತೇಸಂ ನ ಸಮ್ಮತಿ.

೧೩. ‘‘ಅಕ್ಕೋಚ್ಛಿ ಮಂ ಅವಧಿ ಮಂ, ಅಜಿನಿ ಮಂ ಅಹಾಸಿ ಮೇ;

ಯೇ ಚ ತಂ ನುಪನಯ್ಹನ್ತಿ, ವೇರಂ ತೇಸೂಪಸಮ್ಮತಿ.

೧೪. ‘‘ನ ಹಿ ವೇರೇನ ವೇರಾನಿ, ಸಮ್ಮನ್ತೀಧ ಕುದಾಚನಂ;

ಅವೇರೇನ ಚ ಸಮ್ಮನ್ತಿ, ಏಸ ಧಮ್ಮೋ ಸನನ್ತನೋ.

೧೫. ‘‘ಪರೇ ಚ ನ ವಿಜಾನನ್ತಿ, ಮಯಮೇತ್ಥ ಯಮಾಮಸೇ;

ಯೇ ಚ ತತ್ಥ ವಿಜಾನನ್ತಿ, ತತೋ ಸಮ್ಮನ್ತಿ ಮೇಧಗಾ.

೧೬. ‘‘ಅಟ್ಠಿಚ್ಛಿನ್ನಾ ಪಾಣಹರಾ, ಗವಾಸ್ಸಧನಹಾರಿನೋ;

ರಟ್ಠಂ ವಿಲುಮ್ಪಮಾನಾನಂ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಹೋತಿ ಸಙ್ಗತಿ;

ಕಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹಾಕ ನೋ ಸಿಯಾ.

೧೭. ‘‘ಸಚೇ ಲಭೇಥ ನಿಪಕಂ ಸಹಾಯಂ, ಸದ್ಧಿಂಚರಂ ಸಾಧುವಿಹಾರಿಧೀರಂ;

ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಸಬ್ಬಾನಿ ಪರಿಸ್ಸಯಾನಿ, ಚರೇಯ್ಯ ತೇನತ್ತಮನೋ ಸತೀಮಾ.

೧೮. ‘‘ನೋ ಚೇ ಲಭೇಥ ನಿಪಕಂ ಸಹಾಯಂ, ಸದ್ಧಿಂಚರಂ ಸಾಧುವಿಹಾರಿಧೀರಂ;

ರಾಜಾವ ರಟ್ಠಂ ವಿಜಿತಂ ಪಹಾಯ, ಏಕೋ ಚರೇ ಮಾತಙ್ಗರಞ್ಞೇವ ನಾಗೋ.

೧೯. ‘‘ಏಕಸ್ಸ ಚರಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ನತ್ಥಿ ಬಾಲೇ ಸಹಾಯತಾ;

ಏಕೋ ಚರೇ ನ ಪಾಪಾನಿ ಕಯಿರಾ, ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ಮಾತಙ್ಗರಞ್ಞೇವ ನಾಗೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪುಥು ಮಹಾಸದ್ದೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಪುಥುಸದ್ದೋ. ಸಮಜನೋತಿ ಸಮಾನೋ ಏಕಸದಿಸೋ ಜನೋ, ಸಬ್ಬೋವಾಯಂ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಜನೋ ಸಮನ್ತತೋ ಸದ್ದನಿಚ್ಛಾರಣೇನ ಪುಥುಸದ್ದೋ ಚೇವ ಸದಿಸೋ ಚಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ನ ಬಾಲೋ ಕೋಚಿ ಮಞ್ಞಥಾತಿ ತತ್ಥ ಕೋಚಿ ಏಕೋಪಿ ‘‘ಅಹಂ ಬಾಲೋ’’ತಿ ನ ಮಞ್ಞಿತ್ಥ, ಸಬ್ಬೇ ಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನೋ, ಸಬ್ಬೋವಾಯಂ ಭಣ್ಡನಕಾರಕೋ ಜನೋಯೇವ. ನಾಞ್ಞಂ ಭಿಯ್ಯೋ ಅಮಞ್ಞರುನ್ತಿ ಕೋಚಿ ಏಕೋಪಿ ‘‘ಅಹಂ ಬಾಲೋ’’ತಿ ನ ಮಞ್ಞಿತ್ಥ, ಭಿಯ್ಯೋ ಚ ಸಙ್ಘಸ್ಮಿಂ ಭಿಜ್ಜಮಾನೇ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಏಕಂ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಕಾರಣಾ ಸಙ್ಘೋ ಭಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಕಾರಣಂ ನ ಮಞ್ಞಿತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪರಿಮುಟ್ಠಾತಿ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿನೋ. ಪಣ್ಡಿತಾಭಾಸಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಣ್ಡಿತಮಾನೇನ ಪಣ್ಡಿತಸದಿಸಾ. ವಾಚಾಗೋಚರಭಾಣಿನೋತಿ ರಾ-ಕಾರಸ್ಸ ರಸ್ಸಾದೇಸೋ ಕತೋ, ವಾಚಾಗೋಚರಾ ಚ ನ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾದಿಅರಿಯಧಮ್ಮಗೋಚರಾ, ಭಾಣಿನೋ ಚ. ಕಥಂ ಭಾಣಿನೋ? ಯಾವಿಚ್ಛನ್ತಿ ಮುಖಾಯಾಮನ್ತಿ, ಯಾವ ಮುಖಂ ಪಸಾರೇತುಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತಾವ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಪಾದೇಹಿ ಠತ್ವಾ ಭಾಣಿನೋ, ಏಕೋಪಿ ಸಙ್ಘಗಾರವೇನ ಮುಖಸಙ್ಕೋಚನಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೇನ ನೀತಾತಿ ಯೇನ ಭಣ್ಡನೇನ ಇಮಂ ನಿಲ್ಲಜ್ಜಭಾವಂ ನೀತಾ. ನ ತಂ ವಿದೂತಿ ಏವಂ ‘‘ಆದೀನವಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ತಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ.

ಯೇ ಚ ತಂ ಉಪನಯ್ಹನ್ತೀತಿ ತಂ ‘‘ಅಕ್ಕೋಚ್ಛಿ ಮ’’ನ್ತಿಆದಿಕಂ ಆಕಾರಂ ಯೇ ಉಪನಯ್ಹನ್ತಿ. ಸನನ್ತನೋತಿ ಪೋರಾಣೋ. ಪರೇತಿ ಪಣ್ಡಿತೇ ಠಪೇತ್ವಾ ತತೋ ಅಞ್ಞೇ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾ ಪರೇ ನಾಮ. ತೇ ಏತ್ಥ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಕೋಲಾಹಲಂ ಕರೋನ್ತಾ ‘‘ಮಯಂ ಯಮಾಮಸೇ ಉಪಯಮಾಮ ನಸ್ಸಾಮ, ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಮಚ್ಚುಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ನ ಜಾನನ್ತಿ. ಯೇ ಚ ತತ್ಥ ವಿಜಾನನ್ತೀತಿ ಯೇ ತತ್ಥ ಪಣ್ಡಿತಾ ‘‘ಮಯಂ ಮಚ್ಚುಸಮೀಪಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ವಿಜಾನನ್ತಿ. ತತೋ ಸಮ್ಮನ್ತಿ ಮೇಧಗಾತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಞ್ಹಿ ತೇ ಜಾನನ್ತಾ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಮೇಧಗಾನಂ ಕಲಹಾನಂ ವೂಪಸಮಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ.

ಅಟ್ಠಿಚ್ಛಿನ್ನಾತಿ ಅಯಂ ಗಾಥಾ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಞ್ಚ ದೀಘಾವುಕುಮಾರಞ್ಚ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಾ. ತೇಸಮ್ಪಿ ಹೋತಿ ಸಙ್ಗತಿ. ಕಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ನ ಹೋತಿ? ಯೇಸಂ ವೋ ನೇವ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅಟ್ಠೀನಿ ಛಿನ್ನಾನಿ, ನ ಪಾಣಾ ಹಟಾ, ನ ಗವಾಸ್ಸಧನಾನಿ ಹಟಾನಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇಸಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆದಿನ್ನದಣ್ಡಾನಂ ಆದಿನ್ನಸತ್ಥಾನಂ ರಾಜೂನಂ ಏವರೂಪಾ ಸಙ್ಗತಿ ಸಮಾಗಮೋ ಆವಾಹವಿವಾಹಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಏಕತೋ ಪಾನಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ತುಮ್ಹೇ ಏವರೂಪೇ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವೇರಮತ್ತಮ್ಪಿ ಜಹಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಥ, ಕೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೋತಿ.

ಸಚೇ ಲಭೇಥಾತಿಆದಿಗಾಥಾಯೋ ಪಣ್ಡಿತಸಹಾಯಸ್ಸ ಚ ಬಾಲಸಹಾಯಸ್ಸ ಚ ವಣ್ಣಾವಣ್ಣದೀಪನತ್ಥಂ ವುತ್ತಾ. ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಸಬ್ಬಾನಿ ಪರಿಸ್ಸಯಾನೀತಿ ಸಬ್ಬೇ ಪಾಕಟಪರಿಸ್ಸಯೇ ಚ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿಸ್ಸಯೇ ಚ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅತ್ತಮನೋ ಸತಿಮಾ ಚರೇಯ್ಯ. ರಾಜಾವ ರಟ್ಠಂ ವಿಜಿತಂ ಪಹಾಯಾತಿ ಯಥಾ ಅತ್ತನೋ ವಿಜಿತಂ ರಟ್ಠಂ ಮಹಾಜನಕರಾಜಾ ಚ ಅರಿನ್ದಮರಾಜಾ ಚ ಪಹಾಯ ಏಕಕೋವ ಚರಿಂಸು, ಏವಂ ಚರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಾತಙ್ಗರಞ್ಞೇವ ನಾಗೋತಿ ಮಾತಙ್ಗೋ ಅರಞ್ಞೇ ನಾಗೋವ. ಮಾತಙ್ಗೋತಿ ಹತ್ಥೀ ವುಚ್ಚತಿ, ನಾಗೋತಿ ಮಹನ್ತಾಧಿವಚನಮೇತಂ. ಯಥಾ ಹಿ ಮಾತುಪೋಸಕೋ ಮಾತಙ್ಗನಾಗೋ ಅರಞ್ಞೇ ಏಕಕೋ ಚರಿ, ನ ಚ ಪಾಪಾನಿ ಅಕಾಸಿ, ಯಥಾ ಚ ಸೀಲವಹತ್ಥಿನಾಗೋ. ಯಥಾ ಚ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಕೋ, ಏವಂ ಏಕೋ ಚರೇ, ನ ಚ ಪಾಪಾನಿ ಕಯಿರಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಏವಂ ಕಥೇತ್ವಾಪಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಮಗ್ಗೇ ಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಬಾಲಕಲೋಣಕಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗುತ್ಥೇರಸ್ಸ ಏಕೀಭಾವೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತತೋ ತಿಣ್ಣಂ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸಾಮಗ್ಗಿವಾಸೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತತೋ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಕವನಸಣ್ಡಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ತೇಮಾಸಂ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನ ಕೋಸಮ್ಬಿಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ಕೋಸಮ್ಬಿವಾಸಿನೋಪಿ ಉಪಾಸಕಾ ‘‘ಇಮೇ ಖೋ ಅಯ್ಯಾ, ಕೋಸಮ್ಬಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಹುನೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನತ್ಥಸ್ಸ ಕಾರಕಾ, ಇಮೇಹಿ ಉಬ್ಬಾಳ್ಹೋ ಭಗವಾ ಪಕ್ಕನ್ತೋ, ಇಮೇಸಂ ನೇವ ಅಭಿವಾದನಾದೀನಿ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ನ ಉಪಗತಾನಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದಸ್ಸಾಮ, ಏವಂ ಇಮೇ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ ವೇರಂ ವಿರಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವಾ ಪಸಾದೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಸಮ್ಮನ್ತಯಿತ್ವಾ ತಥೇವ ಅಕಂಸು. ತೇ ತೇನ ದಣ್ಡಕಮ್ಮೇನ ಪೀಳಿತಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಖಮಾಪೇಸುಂ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ಪಿತಾ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ಮಾತಾ ಮಹಾಮಾಯಾ, ದೀಘಾವುಕುಮಾರೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಕೋಸಮ್ಬಿಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೪೨೯] ೩. ಮಹಾಸುವಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ದುಮೋ ಯದಾ ಹೋತೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಕಿರ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕೋಸಲಜನಪದೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹಾಸಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ತಸ್ಸ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನಾನಿ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಗಮನಾಗಮನಸಮ್ಪನ್ನೇ ಠಾನೇ ಸೇನಾಸನಂ ಕತ್ವಾ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ತಸ್ಸ ವಸ್ಸೂಪಗತಸ್ಸ ಪಠಮಮಾಸೇಯೇವ ಸೋ ಗಾಮೋ ಝಾಯಿ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬೀಜಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅವಸಿಟ್ಠಂ ನಾಹೋಸಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಪಣೀತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ಸೋ ಸಪ್ಪಾಯಸೇನಾಸನೇಪಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ ಕಿಲಮನ್ತೋ ಮಗ್ಗಂ ವಾ ಫಲಂ ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಅಥ ನಂ ತೇಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತುಂ ಆಗತಂ ಸತ್ಥಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕಚ್ಚಿ ಭಿಕ್ಖು ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ ನ ಕಿಲಮನ್ತೋಸಿ, ಸೇನಾಸನಸಪ್ಪಾಯಞ್ಚ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ತಸ್ಸ ಸೇನಾಸನಂ ಸಪ್ಪಾಯ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಸಮಣೇನ ನಾಮ ಸೇನಾಸನಸಪ್ಪಾಯೇ ಸತಿ ಲೋಲುಪ್ಪಚಾರಂ ಪಹಾಯ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಯಥಾಲದ್ಧಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸನ್ತುಟ್ಠೇನ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸಸುಕ್ಖರುಕ್ಖೇ ಚುಣ್ಣಂ ಖಾದನ್ತಾಪಿ ಲೋಲುಪ್ಪಚಾರಂ ಪಹಾಯ ಸನ್ತುಟ್ಠಾ ಮಿತ್ತಧಮ್ಮಂ ಅಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ನ ಗಮಿಂಸು, ತ್ವಂ ಪನ ಕಸ್ಮಾ ‘ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಪರಿತ್ತೋ ಲೂಖೋ’ತಿ ಸಪ್ಪಾಯಸೇನಾಸನಂ ಪರಿಚ್ಚಜೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಹಿಮವನ್ತೇ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಉದುಮ್ಬರವನೇ ಅನೇಕಸತಸಹಸ್ಸಾ ಸುಕಾ ವಸಿಂಸು. ತತ್ರ ಏಕೋ ಸುವರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸರುಕ್ಖಸ್ಸ ಫಲೇಸು ಖೀಣೇಸು ಯದೇವ ಅವಸಿಟ್ಠಂ ಹೋತಿ ಅಙ್ಕುರೋ ವಾ ಪತ್ತಂ ವಾ ತಚೋ ವಾ ಪಪಟಿಕಾ ವಾ, ತಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾಯ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಪರಮಪ್ಪಿಚ್ಛಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹುತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಸ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಸನ್ತುಟ್ಠಭಾವಗುಣೇನ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಭವನಂ ಕಮ್ಪಿ. ಸಕ್ಕೋ ಆವಜ್ಜಮಾನೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ವೀಮಂಸನತ್ಥಂ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ತಂ ರುಕ್ಖಂ ಸುಕ್ಖಾಪೇಸಿ. ರುಕ್ಖೋ ಖಾಣುಕಮತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದೋ ವಾತೇ ಪಹರನ್ತೇ ಆಕೋಟಿಯಮಾನೋ ವಿಯ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಸ್ಸ ಛಿದ್ದೇಹಿ ಚುಣ್ಣಾನಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ. ಸುವರಾಜಾ ತಾನಿ ಚುಣ್ಣಾನಿ ಖಾದಿತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾಯ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಗನ್ತ್ವಾ ವಾತಾತಪಂ ಅಗಣೇತ್ವಾ ಉದುಮ್ಬರಖಾಣುಕೇ ನಿಸೀದಿ. ಸಕ್ಕೋ ತಸ್ಸ ಪರಮಪ್ಪಿಚ್ಛಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಮಿತ್ತಧಮ್ಮಗುಣಂ ಕಥಾಪೇತ್ವಾ ವರಮಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಉದುಮ್ಬರಂ ಅಮತಫಲಂ ಕರಿತ್ವಾ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏಕೋ ಹಂಸರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಸುಜಂ ಅಸುರಕಞ್ಞಂ ಪುರತೋ ಕತ್ವಾ ತಂ ಉದುಮ್ಬರವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ಏಕರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಾಖಾಯ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೦. ‘‘ದುಮೋ ಯದಾ ಹೋತಿ ಫಲೂಪಪನ್ನೋ, ಭುಞ್ಜನ್ತಿ ನಂ ವಿಹಙ್ಗಮಾ ಸಮ್ಪತನ್ತಾ;

ಖೀಣನ್ತಿ ಞತ್ವಾನ ದುಮಂ ಫಲಚ್ಚಯೇ, ದಿಸೋದಿಸಂ ಯನ್ತಿ ತತೋ ವಿಹಙ್ಗಮಾ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸುವರಾಜ, ರುಕ್ಖೋ ನಾಮ ಯದಾ ಫಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ತದಾ ತಂ ಸಾಖತೋ ಸಾಖಂ ಸಮ್ಪತನ್ತಾವ ವಿಹಙ್ಗಮಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ತಂ ಪನ ಖೀಣಂ ಞತ್ವಾ ಫಲಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ತತೋ ರುಕ್ಖತೋ ದಿಸೋದಿಸಂ ವಿಹಙ್ಗಮಾ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ.

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ತತೋ ನಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತುಂ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೧. ‘‘ಚರ ಚಾರಿಕಂ ಲೋಹಿತತುಣ್ಡ ಮಾ ಮರಿ, ಕಿಂ ತ್ವಂ ಸುವ ಸುಕ್ಖದುಮಮ್ಹಿ ಝಾಯಸಿ;

ತದಿಙ್ಘ ಮಂ ಬ್ರೂಹಿ ವಸನ್ತಸನ್ನಿಭ, ಕಸ್ಮಾ ಸುವ ಸುಕ್ಖದುಮಂ ನ ರಿಞ್ಚಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಝಾಯಸೀತಿ ಕಿಂಕಾರಣಾ ಸುಕ್ಖಖಾಣುಮತ್ಥಕೇ ಝಾಯನ್ತೋ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತೋ ತಿಟ್ಠಸಿ. ಇಙ್ಘಾತಿ ಚೋದನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ವಸನ್ತಸನ್ನಿಭಾತಿ ವಸನ್ತಕಾಲೇ ವನಸಣ್ಡೋ ಸುವಗಣಸಮೋಕಿಣ್ಣೋ ವಿಯ ನೀಲೋಭಾಸೋ ಹೋತಿ, ತೇನ ತಂ ‘‘ವಸನ್ತಸನ್ನಿಭಾ’’ತಿ ಆಲಪತಿ. ನ ರಿಞ್ಚಸೀತಿ ನ ಛಡ್ಡೇಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಸುವರಾಜಾ ‘‘ಅಹಂ ಹಂಸ ಅತ್ತನೋ ಕತಞ್ಞುಕತವೇದಿತಾಯ ಇಮಂ ರುಕ್ಖಂ ನ ಜಹಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೨. ‘‘ಯೇ ವೇ ಸಖೀನಂ ಸಖಾರೋ ಭವನ್ತಿ, ಪಾಣಚ್ಚಯೇ ದುಕ್ಖಸುಖೇಸು ಹಂಸ;

ಖೀಣಂ ಅಖೀಣಮ್ಪಿ ನ ತಂ ಜಹನ್ತಿ, ಸನ್ತೋ ಸತಂ ಧಮ್ಮಮನುಸ್ಸರನ್ತಾ.

೨೩. ‘‘ಸೋಹಂ ಸತಂ ಅಞ್ಞತರೋಸ್ಮಿ ಹಂಸ, ಞಾತೀ ಚ ಮೇ ಹೋತಿ ಸಖಾ ಚ ರುಕ್ಖೋ;

ತಂ ನುಸ್ಸಹೇ ಜೀವಿಕತ್ಥೋ ಪಹಾತುಂ, ಖೀಣನ್ತಿ ಞತ್ವಾನ ನ ಹೇಸ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯೇ ವೇ ಸಖೀನಂ ಸಖಾರೋ ಭವನ್ತೀತಿ ಯೇ ಸಹಾಯಾನಂ ಸಹಾಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಖೀಣಂ ಅಖೀಣಮ್ಪೀತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಸಹಾಯಂ ಭೋಗಪರಿಕ್ಖಯೇನ ಖೀಣಮ್ಪಿ ಅಖೀಣಮ್ಪಿ ನ ಜಹನ್ತಿ. ಸತಂ ಧಮ್ಮಮನುಸ್ಸರನ್ತಾತಿ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಪವೇಣಿಂ ಅನುಸ್ಸರಮಾನಾ. ಞಾತೀ ಚ ಮೇತಿ ಹಂಸರಾಜ, ಅಯಂ ರುಕ್ಖೋ ಸಮ್ಪಿಯಾಯನತ್ಥೇನ ಮಯ್ಹಂ ಞಾತಿ ಚ ಸಮಾಚಿಣ್ಣಚರಣತಾಯ ಸಖಾ ಚ. ಜೀವಿಕತ್ಥೋತಿ ತಮಹಂ ಜೀವಿಕಾಯ ಅತ್ಥಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಪಹಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ.

ಸಕ್ಕೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತುಟ್ಠೋ ಪಸಂಸಿತ್ವಾ ವರಂ ದಾತುಕಾಮೋ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೪. ‘‘ಸಾಧು ಸಕ್ಖಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಮೇತ್ತಿ ಸಂಸತಿ ಸನ್ಥವೋ;

ಸಚೇತಂ ಧಮ್ಮಂ ರೋಚೇಸಿ, ಪಾಸಂಸೋಸಿ ವಿಜಾನತಂ.

೨೫. ‘‘ಸೋ ತೇ ಸುವ ವರಂ ದಮ್ಮಿ, ಪತ್ತಯಾನ ವಿಹಙ್ಗಮ;

ವರಂ ವರಸ್ಸು ವಕ್ಕಙ್ಗ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮನಸಿಚ್ಛಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಾಧೂತಿ ಸಮ್ಪಹಂಸನಂ. ಸಕ್ಖಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಮೇತ್ತಿ ಸಂಸತಿ ಸನ್ಥವೋತಿ ಸಖಿಭಾವೋ ಚ ಮೇತ್ತಿ ಚ ಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಸನ್ಥವೋ ಚಾತಿ ತಯಾ ಮಿತ್ತಂ ಕತಂ ಸಾಧು ಹೋತಿ ಲದ್ಧಕಂ ಭದ್ದಕಮೇವ. ಸಚೇತಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಸಚೇ ಏತಂ ಮಿತ್ತಧಮ್ಮಂ. ವಿಜಾನತನ್ತಿ ಏವಂ ಸನ್ತೇ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಪಸಂಸಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ತೇತಿ ಸೋ ಅಹಂ ತುಯ್ಹಂ. ವರಸ್ಸೂತಿ ಇಚ್ಛಸ್ಸು. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮನಸಿಚ್ಛಸೀತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮನಸಾ ಇಚ್ಛಸಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ವರಂ ದದಾಮಿ ತೇತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸುವರಾಜಾ ವರಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಸತ್ತಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೬. ‘‘ವರಞ್ಚ ಮೇ ಹಂಸ ಭವಂ ದದೇಯ್ಯ, ಅಯಞ್ಚ ರುಕ್ಖೋ ಪುನರಾಯುಂ ಲಭೇಥ;

ಸೋ ಸಾಖವಾ ಫಲಿಮಾ ಸಂವಿರೂಳ್ಹೋ, ಮಧುತ್ಥಿಕೋ ತಿಟ್ಠತು ಸೋಭಮಾನೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಾಖವಾತಿ ಸಾಖಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಫಲಿಮಾತಿ ಫಲೇನ ಉಪೇತೋ. ಸಂವಿರೂಳ್ಹೋತಿ ಸಮನ್ತತೋ ವಿರೂಳ್ಹಪತ್ತೋ ತರುಣಪತ್ತಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ. ಮಧುತ್ಥಿಕೋತಿ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಮಧುರಫಲೇಸು ಪಕ್ಖಿತ್ತಮಧು ವಿಯ ಮಧುರಫಲೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಥಸ್ಸ ಸಕ್ಕೋ ವರಂ ದದಮಾನೋ ಅಟ್ಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೭. ‘‘ತಂ ಪಸ್ಸ ಸಮ್ಮ ಫಲಿಮಂ ಉಳಾರಂ, ಸಹಾವ ತೇ ಹೋತು ಉದುಮ್ಬರೇನ;

ಸೋ ಸಾಖವಾ ಫಲಿಮಾ ಸಂವಿರೂಳ್ಹೋ, ಮಧುತ್ಥಿಕೋ ತಿಟ್ಠತು ಸೋಭಮಾನೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಹಾವ ತೇ ಹೋತು ಉದುಮ್ಬರೇನಾತಿ ತವ ಉದುಮ್ಬರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಹ ಏಕತೋವ ವಾಸೋ ಹೋತು.

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಸಕ್ಕೋ ತಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಚ ಸುಜಾಯ ಚ ಆನುಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾತೋ ಹತ್ಥೇನ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದುಮ್ಬರಖಾಣುಕಂ ಪಹರಿ. ತಾವದೇವ ಸಾಖಾವಿಟಪಸಚ್ಛನ್ನೋ ಮಧುರಫಲೋ ರುಕ್ಖೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಮುಣ್ಡಮಣಿಪಬ್ಬತೋ ವಿಯ ವಿಲಾಸಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸುವರಾಜಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಥುತಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ನವಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೮. ‘‘ಏವಂ ಸಕ್ಕ ಸುಖೀ ಹೋಹಿ, ಸಹ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಞಾತಿಭಿ;

ಯಥಾಹಮಜ್ಜ ಸುಖಿತೋ, ದಿಸ್ವಾನ ಸಫಲಂ ದುಮ’’ನ್ತಿ.

ಸಕ್ಕೋಪಿ ತಸ್ಸ ವರಂ ದತ್ವಾ ಉದುಮ್ಬರಂ ಅಮತಫಲಂ ಕತ್ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸುಜಾಯ ಅತ್ತನೋ ಠಾನಮೇವ ಗತೋ. ತಮತ್ಥಂ ದೀಪಯಮಾನಾ ಓಸಾನೇ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಗಾಥಾ ಠಪಿತಾ –

೨೯. ‘‘ಸುವಸ್ಸ ಚ ವರಂ ದತ್ವಾ, ಕತ್ವಾನ ಸಫಲಂ ದುಮಂ;

ಪಕ್ಕಾಮಿ ಸಹ ಭರಿಯಾಯ, ದೇವಾನಂ ನನ್ದನಂ ವನ’’ನ್ತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ಭಿಕ್ಖು ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪಿ ಅಲೋಲುಪ್ಪಚಾರಾ ಅಹೇಸುಂ. ತ್ವಂ ಪನ ಕಸ್ಮಾ ಏವರೂಪೇ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲೋಲುಪ್ಪಚಾರಂ ಚರಸಿ, ಗಚ್ಛ ತತ್ಥೇವ ವಸಾಹೀ’’ತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಕಥೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತದಾ ಸಕ್ಕೋ ಅನುರುದ್ಧೋ ಅಹೋಸಿ, ಸುವರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ.

ಮಹಾಸುವಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೪೩೦] ೪. ಚೂಳಸುವಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸನ್ತಿ ರುಕ್ಖಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ವೇರಞ್ಜಕಣ್ಡಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸತ್ಥರಿ ವೇರಞ್ಜಾಯಂ ವಸ್ಸಂ ವಸಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ತಥಾಗತೋ ಖತ್ತಿಯಸುಖುಮಾಲೋ ಬುದ್ಧಸುಖುಮಾಲೋ ಮಹನ್ತೇನ ಇದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋಪಿ ವೇರಞ್ಜಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ ತೇಮಾಸಂ ವಸನ್ತೋ ಮಾರಾವಟ್ಟನವಸೇನ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಾ ಏಕದಿವಸಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಲೋಲುಪ್ಪಚಾರಂ ಪಹಾಯ ತೇಮಾಸಂ ಪತ್ಥಪುಲಕಪಿಟ್ಠೋದಕೇನ ಯಾಪೇನ್ತೋ ಅಞ್ಞತ್ಥ ನ ಅಗಮಾಸಿ, ಅಹೋ ತಥಾಗತಾನಂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಸನ್ತುಟ್ಠಭಾವೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಸ್ಸ ಇದಾನಿ ಲೋಲುಪ್ಪಚಾರಪ್ಪಹಾನಂ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಪಿ ಲೋಲುಪ್ಪಚಾರಂ ಪಹಾಸಿ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ. ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ವತ್ಥು ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ.

೩೦. ‘‘ಸನ್ತಿ ರುಕ್ಖಾ ಹರಿಪತ್ತಾ, ದುಮಾ ನೇಕಫಲಾ ಬಹೂ;

ಕಸ್ಮಾ ನು ಸುಕ್ಖೇ ಕೋಳಾಪೇ, ಸುವಸ್ಸ ನಿರತೋ ಮನೋ.

೩೧. ‘‘ಫಲಸ್ಸ ಉಪಭುಞ್ಜಿಮ್ಹಾ, ನೇಕವಸ್ಸಗಣೇ ಬಹೂ;

ಅಫಲಮ್ಪಿ ವಿದಿತ್ವಾನ, ಸಾವ ಮೇತ್ತಿ ಯಥಾ ಪುರೇ.

೩೨. ‘‘ಸುಕ್ಖಞ್ಚ ರುಕ್ಖಂ ಕೋಳಾಪಂ, ಓಪತ್ತಮಫಲಂ ದುಮಂ;

ಓಹಾಯ ಸಕುಣಾ ಯನ್ತಿ, ಕಿಂ ದೋಸಂ ಪಸ್ಸಸೇ ದಿಜ.

೩೩. ‘‘ಯೇ ಫಲತ್ಥಾ ಸಮ್ಭಜನ್ತಿ, ಅಫಲೋತಿ ಜಹನ್ತಿ ನಂ;

ಅತ್ತತ್ಥಪಞ್ಞಾ ದುಮ್ಮೇಧಾ, ತೇ ಹೋನ್ತಿ ಪಕ್ಖಪಾತಿನೋ.

೩೪. ‘‘ಸಾಧು ಸಕ್ಖಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಮೇತ್ತಿ ಸಂಸತಿ ಸನ್ಥವೋ;

ಸಚೇತಂ ಧಮ್ಮಂ ರೋಚೇಸಿ, ಪಾಸಂಸೋಸಿ ವಿಜಾನತಂ.

೩೫. ‘‘ಸೋ ತೇ ಸುವ ವರಂ ದಮ್ಮಿ, ಪತ್ತಯಾನ ವಿಹಙ್ಗಮ;

ವರಂ ವರಸ್ಸು ವಕ್ಕಙ್ಗ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮನಸಿಚ್ಛಸಿ.

೩೬. ‘‘ಅಪಿ ನಾಮ ನಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ, ಸಪತ್ತಂ ಸಫಲಂ ದುಮಂ;

ದಲಿದ್ದೋವ ನಿಧಿಂ ಲದ್ಧಾ, ನನ್ದೇಯ್ಯಾಹಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ.

೩೭. ‘‘ತತೋ ಅಮತಮಾದಾಯ, ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿ ಮಹೀರುಹಂ;

ತಸ್ಸ ಸಾಖಾ ವಿರೂಹಿಂಸು, ಸೀತಚ್ಛಾಯಾ ಮನೋರಮಾ.

೩೮. ‘‘ಏವಂ ಸಕ್ಕ ಸುಖೀ ಹೋಹಿ, ಸಹ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಞಾತಿಭಿ;

ಯಥಾಹಮಜ್ಜ ಸುಖಿತೋ, ದಿಸ್ವಾನ ಸಫಲಂ ದುಮಂ.

೩೯. ‘‘ಸುವಸ್ಸ ಚ ವರಂ ದತ್ವಾ, ಕತ್ವಾನ ಸಫಲಂ ದುಮಂ;

ಪಕ್ಕಾಮಿ ಸಹ ಭರಿಯಾಯ, ದೇವಾನಂ ನನ್ದನಂ ವನ’’ನ್ತಿ. –

ಪಞ್ಹಪಟಿಪಞ್ಹಾಪಿ ಅತ್ಥೋಪಿ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಅನುತ್ತಾನಪದಮೇವ ಪನ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಹರಿಪತ್ತಾತಿ ನೀಲಪತ್ತಸಚ್ಛನ್ನಾ. ಕೋಳಾಪೇತಿ ವಾತೇ ಪಹರನ್ತೇ ಆಕೋಟಿತಸದ್ದಂ ವಿಯ ಮುಞ್ಚಮಾನೇ ನಿಸ್ಸಾರೇ. ಸುವಸ್ಸಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸುವರಾಜಸ್ಸ ಕಸ್ಮಾ ಏವರೂಪೇ ರುಕ್ಖೇ ಮನೋ ನಿರತೋ. ಫಲಸ್ಸಾತಿ ಫಲಂ ಅಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ. ನೇಕವಸ್ಸಗಣೇತಿ ಅನೇಕವಸ್ಸಗಣೇ. ಬಹೂತಿ ಸಮಾನೇಪಿ ಅನೇಕಸತೇ ನ ದ್ವೇ ತಯೋ, ಅಥ ಖೋ ಬಹೂವ. ವಿದಿತ್ವಾನಾತಿ ಹಂಸರಾಜ ಇದಾನಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಇಮಂ ರುಕ್ಖಂ ಅಫಲಂ ವಿದಿತ್ವಾಪಿ ಯಥಾ ಪುರೇ ಏತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮೇತ್ತಿ, ಸಾವ ಮೇತ್ತಿ, ತಞ್ಹಿ ಮಯಂ ನ ಭಿನ್ದಾಮ, ಮೇತ್ತಿಂ ಭಿನ್ದನ್ತಾ ಹಿ ಅನರಿಯಾ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ.

ಓಪತ್ತನ್ತಿ ಅವಪತ್ತಂ ನಿಪ್ಪತ್ತಂ ಪತಿತಪತ್ತಂ. ಕಿಂ ದೋಸಂ ಪಸ್ಸಸೇತಿ ಅಞ್ಞೇ ಸಕುಣಾ ಏತಂ ಓಹಾಯ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತ್ವಂ ಏವಂ ಗಮನೇ ಕಿಂ ನಾಮ ದೋಸಂ ಪಸ್ಸಸಿ. ಯೇ ಫಲತ್ಥಾತಿ ಯೇ ಪಕ್ಖಿನೋ ಫಲತ್ಥಾಯ ಫಲಕಾರಣಾ ಸಮ್ಭಜನ್ತಿ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಫಲೋತಿ ಞತ್ವಾ ಏತಂ ಜಹನ್ತಿ. ಅತ್ತತ್ಥಪಞ್ಞಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಪಞ್ಞಾ, ಪರಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಿಯೇವ ವಾ ಠಿತಾ ಏತೇಸಂ ಪಞ್ಞಾತಿ ಅತ್ತತ್ಥಪಞ್ಞಾ. ಪಕ್ಖಪಾತಿನೋತಿ ತೇ ಅತ್ತನೋಯೇವ ವುಡ್ಢಿಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಮಾನಾ ಮಿತ್ತಪಕ್ಖಂ ಪಾತೇನ್ತಿ ನಾಸೇನ್ತೀತಿ ಪಕ್ಖಪಾತಿನೋ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಅತ್ತಪಕ್ಖೇಯೇವ ವಾ ಪತನ್ತೀತಿ ಪಕ್ಖಪಾತಿನೋ.

ಅಪಿ ನಾಮ ನನ್ತಿ ಹಂಸರಾಜ, ಸಚೇ ಮೇ ಮನೋರಥೋ ನಿಪ್ಫಜ್ಜೇಯ್ಯ, ತಯಾ ದಿನ್ನೋ ವರೋ ಸಮ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ನಾಮ ಅಹಂ ಇಮಂ ರುಕ್ಖಂ ಸಪತ್ತಂ ಸಫಲಂ ಪುನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಂ, ತತೋ ದಲಿದ್ದೋ ನಿಧಿಂ ಲಭಿತ್ವಾವ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಏತಂ ಅಭಿನನ್ದೇಯ್ಯಂ, ತಂ ದಿಸ್ವಾವ ಪಮೋದೇಯ್ಯಂ. ಅಮತಮಾದಾಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಠಿತೋ ಗಙ್ಗೋದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಯೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಜಾತಕೇ ಇಮಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಗಾಥಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಸಕ್ಕೋ ಅನುರುದ್ಧೋ ಅಹೋಸಿ, ಸುವರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಚೂಳಸುವಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ.

[೪೩೧] ೫. ಹರಿತಚಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸುತಂ ಮೇತಂ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏಕಂ ಅಲಙ್ಕತಮಾತುಗಾಮಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಂ ದೀಘಕೇಸನಖಲೋಮಂ ವಿಬ್ಭಮಿತುಕಾಮಂ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇಹಿ ಅರುಚಿಯಾ ಆನೀತಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಲಙ್ಕತಮಾತುಗಾಮಂ ದಿಸ್ವಾ ಕಿಲೇಸವಸೇನ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಕಿಲೇಸೋ ನಾಮ ಗುಣವಿದ್ಧಂಸಕೋ ಅಪ್ಪಸ್ಸಾದೋ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪೇತಿ, ಏಸ ಪನ ಕಿಲೇಸೋ ಕಿಂಕಾರಣಾ ತಂ ನ ಕಿಲಮೇಸ್ಸತಿ? ನ ಹಿ ಸಿನೇರುಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪಹರಣವಾತೋ ಪುರಾಣಪಣ್ಣಸ್ಸ ಲಜ್ಜತಿ, ಇಮಞ್ಹಿ ಕಿಲೇಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಬೋಧಿಞಾಣಸ್ಸ ಅನುಪದಂ ಚರಮಾನಾ ಪಞ್ಚಅಭಿಞ್ಞಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭಿನೋ ವಿಸುದ್ಧಮಹಾಪುರಿಸಾಪಿ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಝಾನಂ ಅನ್ತರಧಾಪೇಸು’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿಗಮೇ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಕಞ್ಚನಛವಿತಾಯ ಪನಸ್ಸ ‘‘ಹರಿತಚಕುಮಾರೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಕ್ಕಸಿಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಗ್ಗಹಿತಸಿಪ್ಪೋ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಸಣ್ಠಪೇತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಧನವಿಲೋಕನಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಧನಮೇವ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಧನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಕಾ ನ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ಮಯಾಪಿ ಮರಣಮುಖೇ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಮರಣಭಯಭೀತೋ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಚಿರಂ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಯಾಪೇತ್ವಾ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಸೇವನತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬತಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪತ್ವಾ ರಾಜುಯ್ಯಾನೇ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತೋ ರಾಜದ್ವಾರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ರಾಜಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಸಮುಸ್ಸಿತಸೇತಚ್ಛತ್ತೇ ರಾಜಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ನಾನಗ್ಗರಸಭೋಜನಂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಾವಸಾನೇ ಅತಿರೇಕತರಂ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ವಸ್ಸಾವಾಸಟ್ಠಾನಂ ಉಪಧಾರೇಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ತಂ ಆದಾಯ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲಂ ಪರಿಚಾರಕಂ ಕತ್ವಾ ದತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿಬದ್ಧಂ ರಞ್ಞೋ ಗೇಹೇ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ತತ್ಥ ವಸಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ರಾಜಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಕುಪಿತಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಮಾ ಪಮಜ್ಜೀ’’ತಿ ಮಹಾಸತ್ತಂ ದೇವಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಸಹತ್ಥಾ ಪರಿವಿಸತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸಾ ಭೋಜನಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಚಿರಾಯಮಾನೇ ಗನ್ಧೋದಕೇನ ನ್ಹತ್ವಾ ಸಣ್ಹಂ ಮಟ್ಠಸಾಟಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಸೀಹಪಞ್ಜರಂ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ಸರೀರೇ ವಾತಂ ಪಹರಾಪೇನ್ತೀ ಖುದ್ದಕಮಞ್ಚಕೇ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋಪಿ ದಿವಾತರಂ ಸುನಿವತ್ಥೋ ಸುಪಾರುತೋ ಭಿಕ್ಖಾಭಾಜನಂ ಆದಾಯ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಹಪಞ್ಜರಂ ಪಾಪುಣಿ. ದೇವಿಯಾ ತಸ್ಸ ವಾಕಚಿರಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಉಟ್ಠಹನ್ತಿಯಾ ಮಟ್ಠಸಾಟಕೋ ಭಸ್ಸಿ, ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ವಿಸಭಾಗಾರಮ್ಮಣಂ ಚಕ್ಖುಂ ಪಟಿಹಞ್ಞಿ. ಅಥಸ್ಸ ಅನೇಕವಸ್ಸಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಕಾಲೇ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ನಿವುತ್ಥಕಿಲೇಸೋ ಕರಣ್ಡಕೇ ಸಯಿತಆಸೀವಿಸೋ ವಿಯ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಝಾನಂ ಅನ್ತರಧಾಪೇಸಿ. ಸೋ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ದೇವಿಂ ಹತ್ಥೇ ಗಣ್ಹಿ, ತಾವದೇವ ಸಾಣಿಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ಸೋ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಲೋಕಧಮ್ಮಂ ಸೇವಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೇವಸಿಕಂ ತಥೇವ ಅಕಾಸಿ. ತಸ್ಸ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಲೋಕಧಮ್ಮಪಟಿಸೇವನಂ ಸಕಲನಗರೇ ಪಾಕಟಂ ಜಾತಂ. ಅಮಚ್ಚಾ ‘‘ಹರಿತಚತಾಪಸೋ ಏವಮಕಾಸೀ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಣ್ಣಂ ಪಹಿಣಿಂಸು. ರಾಜಾ ‘‘ಮಂ ಭಿನ್ದಿತುಕಾಮಾ ಏವಂ ವದನ್ತೀ’’ತಿ ಅಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಿಯಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಕಿರ ಮಮ ಅಯ್ಯೋ ಹರಿತಚತಾಪಸೋ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಲೋಕಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ದೇವಾ’’ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾಪಿ ಅಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ‘‘ತಮೇವ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೦. ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮೇ, ಕಾಮೇ ಭುಞ್ಜತಿ ಹಾರಿತೋ;

ಕಚ್ಚೇತಂ ವಚನಂ ತುಚ್ಛಂ, ಕಚ್ಚಿ ಸುದ್ಧೋ ಇರಿಯ್ಯಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಚ್ಚೇತನ್ತಿ ಕಚ್ಚಿ ಏತಂ ‘‘ಹಾರಿತೋ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸುತಂ ವಚನಂ ತುಚ್ಛಂ ಅಭೂತಂ, ಕಚ್ಚಿ ತ್ವಂ ಸುದ್ಧೋ ಇರಿಯ್ಯಸಿ ವಿಹರಸೀತಿ.

ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ರಾಜಾ ‘ನಾಹಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾಮೀ’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಮಮ ಸದ್ದಹಿಸ್ಸತೇವ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಸಚ್ಚಸದಿಸೀ ಪತಿಟ್ಠಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಉಜ್ಝಿತಸಚ್ಚಾ ಹಿ ಬೋಧಿಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಮಯಾ ಸಚ್ಚಮೇವ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ಏಕಚ್ಚೇಸು ಠಾನೇಸು ಪಾಣಾತಿಪಾತೋಪಿ ಅದಿನ್ನಾದಾನಮ್ಪಿ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೋಪಿ ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಾನಮ್ಪಿ ಹೋತಿಯೇವ, ಅತ್ಥಭೇದಕವಿಸಂವಾದನಂ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ ಮುಸಾವಾದೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಸಚ್ಚಮೇವ ಕಥೇನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೧. ‘‘ಏವಮೇತಂ ಮಹಾರಾಜ, ಯಥಾ ತೇ ವಚನಂ ಸುತಂ;

ಕುಮ್ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೋಸ್ಮಿ, ಮೋಹನೇಯ್ಯೇಸು ಮುಚ್ಛಿತೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮೋಹನೇಯ್ಯೇಸೂತಿ ಕಾಮಗುಣೇಸು. ಕಾಮಗುಣೇಸು ಹಿ ಲೋಕೋ ಮುಯ್ಹತಿ, ತೇ ಚ ಲೋಕಂ ಮೋಹಯನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ‘‘ಮೋಹನೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೨. ‘‘ಅದು ಪಞ್ಞಾ ಕಿಮತ್ಥಿಯಾ, ನಿಪುಣಾ ಸಾಧುಚಿನ್ತಿನೀ;

ಯಾಯ ಉಪ್ಪತಿತಂ ರಾಗಂ, ಕಿಂ ಮನೋ ನ ವಿನೋದಯೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅದೂತಿ ನಿಪಾತೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಭನ್ತೇ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ನಾಮ ಭೇಸಜ್ಜಂ, ಪಿಪಾಸಿತಸ್ಸ ಪಾನೀಯಂ ಪಟಿಸರಣಂ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪನೇಸಾ ನಿಪುಣಾ ಸಾಧೂನಂ ಅತ್ಥಾನಂ ಚಿನ್ತಿನೀ ಪಞ್ಞಾ ಕಿಮತ್ಥಿಯಾ, ಯಾಯ ಪುನ ಉಪ್ಪತಿತಂ ರಾಗಂ ಕಿಂ ಮನೋ ನ ವಿನೋದಯೇ, ಕಿಂ ಚಿತ್ತಂ ವಿನೋದೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖೀತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಬಲಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಹಾರಿತೋ ಚತುತ್ಥಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೩. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕೇ ಅತಿಬಲಾ ಭುಸಾ;

ರಾಗೋ ದೋಸೋ ಮದೋ ಮೋಹೋ, ಯತ್ಥ ಪಞ್ಞಾ ನ ಗಾಧತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯತ್ಥಾತಿ ಯೇಸು ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ತೇಸು ಮಹೋಘೇ ಪತಿತಾ ವಿಯ ಪಞ್ಞಾ ಗಾಧಂ ಪತಿಟ್ಠಂ ನ ಲಭತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೪. ‘‘ಅರಹಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಸುದ್ಧೋ ಚರತಿ ಹಾರಿತೋ;

ಮೇಧಾವೀ ಪಣ್ಡಿತೋ ಚೇವ, ಇತಿ ನೋ ಸಮ್ಮತೋ ಭವ’’ನ್ತಿ.