೩. ತಪನೀಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೦. ತತಿಯೇ ತಪನೀಯಾತಿ ಇಧ ಚೇವ ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ತಪನ್ತಿ ವಿಬಾಧೇನ್ತಿ ವಿಹೇಠೇನ್ತೀತಿ ತಪನೀಯಾ. ತಪನಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ದಿಟ್ಠೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದನೇನ ಚೇವ ಅನುಬಲಪ್ಪದಾನೇನ ಚ ಹಿತಾತಿ ತಪನೀಯಾ. ಅಥ ವಾ ತಪನ್ತಿ ತೇನಾತಿ ತಪನಂ, ಪಚ್ಛಾನುತಾಪೋ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಸ್ಸ ಹೇತುಭಾವತೋ ಹಿತಾತಿ ತಪನೀಯಾ. ಅಕತಕಲ್ಯಾಣೋತಿ ಅಕತಂ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಭದ್ದಕಂ ಪುಞ್ಞಂ ಏತೇನಾತಿ ಅಕತಕಲ್ಯಾಣೋ. ಸೇಸಪದದ್ವಯಂ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಪುಞ್ಞಞ್ಹಿ ಪವತ್ತಿಹಿತತಾಯ ಆಯತಿಂಸುಖತಾಯ ಚ ಭದ್ದಕಟ್ಠೇನ ಕಲ್ಯಾಣನ್ತಿ ಚ ಕುಚ್ಛಿತಸಲನಾದಿಅತ್ಥೇನ ಕುಸಲನ್ತಿ ಚ ದುಕ್ಖಭೀರೂನಂ ಸಂಸಾರಭೀರೂನಞ್ಚ ರಕ್ಖನಟ್ಠೇನ ಭೀರುತ್ತಾಣನ್ತಿ ಚ ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಪಾಪೋತಿ ಕತಂ ಉಪಚಿತಂ ಪಾಪಂ ಏತೇನಾತಿ ಕತಪಾಪೋ. ಸೇಸಪದದ್ವಯಂ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಞ್ಹಿ ಲಾಮಕಟ್ಠೇನ ಪಾಪನ್ತಿ ಚ ಅತ್ತನೋ ಪವತ್ತಿಕ್ಖಣೇ ವಿಪಾಕಕ್ಖಣೇ ಚ ಘೋರಸಭಾವತಾಯ ಲುದ್ದನ್ತಿ ಚ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ದೂಸಿತಭಾವೇನ ಕಿಬ್ಬಿಸನ್ತಿ ಚ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತಿ ಭಗವಾ ‘‘ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾ ತಪನೀಯಾ’’ತಿ ಧಮ್ಮಾಧಿಟ್ಠಾನೇನ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಅಕತಂ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಕತಞ್ಚ ಅಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನೇನ ನಿದ್ದಿಸಿ. ಇದಾನಿ ತೇಸಂ ತಪನೀಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸೋ ಅಕತಂ ಮೇ ಕಲ್ಯಾಣನ್ತಿಪಿ ತಪ್ಪತಿ, ಕತಂ ಮೇ ಪಾಪನ್ತಿಪಿ ತಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಚಿತ್ತಸನ್ತಾಸೇನ ತಪ್ಪತಿ ಅನುತಪ್ಪತಿ ಅನುಸೋಚತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಗಾಥಾಸು ದುಟ್ಠು ಚರಿತಂ, ಕಿಲೇಸಪೂತಿಕತ್ತಾ ವಾ ದುಟ್ಠಂ ಚರಿತನ್ತಿ ದುಚ್ಚರಿತಂ. ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ, ಕಾಯತೋ ವಾ ಪವತ್ತಂ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ. ಏವಂ ವಚೀಮನೋದುಚ್ಚರಿತಾನಿಪಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾನಿ. ಇಮಾನಿ ಚ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀನಿ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾನಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾನೀತಿ ಯಂ ನ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಂ ಅಕುಸಲಜಾತಂ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಯಞ್ಚಞ್ಞಂ ದೋಸಸಞ್ಹಿತ’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯಮ್ಪಿ ಚ ಅಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮಪಥಭಾವಂ ಅಪ್ಪತ್ತತ್ತಾ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿಸಙ್ಖಂ ನ ಲಭತಿ, ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸಸಂಸಟ್ಠತ್ತಾ ದೋಸಸಹಿತಂ ಅಕುಸಲಂ ತಮ್ಪಿ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿರಯನ್ತಿ ನಿರತಿಅತ್ಥೇನ ನಿರಸ್ಸಾದಟ್ಠೇನ ವಾ ನಿರಯನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ದುಗ್ಗತಿಂ, ಅಯಸಙ್ಖಾತಸುಖಪ್ಪಟಿಕ್ಖೇಪೇನ ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸುಗತಿದುಗ್ಗತೀಸು ನಿರಯದುಕ್ಖಂ. ಸೋ ತಾದಿಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಉಪಗಚ್ಛತೀತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಏತ್ಥ ಚ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ತಪನೀಯಭಾವೇ ನನ್ದೋ ಯಕ್ಖೋ ನನ್ದೋ ಮಾಣವಕೋ ನನ್ದೋ ಗೋಘಾತಕೋ ದ್ವೇ ಭಾತಿಕಾತಿ ಏತೇಸಂ ವತ್ಥೂನಿ ಕಥೇತಬ್ಬಾನಿ. ತೇ ಕಿರ ಗಾವಿಂ ವಧಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಅಕಂಸು. ತತೋ ಕನಿಟ್ಠೋ ಜೇಟ್ಠಂ ಆಹ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ದಾರಕಾ ಬಹೂ, ಇಮಾನಿ ಮೇ ಅನ್ತಾನಿ ದೇಹೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಜೇಟ್ಠೋ – ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಮಂಸಂ ದ್ವೇಧಾ ವಿಭತ್ತಂ, ಪುನ ಕಿಮಗ್ಗಹೇಸೀ’’ತಿ ಪಹರಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸಿ. ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಚ ನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಮತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಭಾರಿಯಂ ವತ ಮಯಾ ಕತಂ, ಸ್ವಾಹಂ ಅಕಾರಣೇನೇವ ನಂ ಮಾರೇಸಿ’’ನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಬಲವವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ಠಿತಟ್ಠಾನೇಪಿ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನೇಪಿ ತದೇವ ಕಮ್ಮಂ ಆವಜ್ಜೇತಿ, ಚಿತ್ತಸ್ಸಾದಂ ನ ಲಭತಿ, ಅಸಿತಪೀತಖಾಯಿತಮ್ಪಿಸ್ಸ ಸರೀರೇ ಓಜಂ ನ ಫರತಿ, ಅಟ್ಠಿಚಮ್ಮಮತ್ತಮೇವ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ಏಕೋ ಥೇರೋ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಉಪಾಸಕ, ತ್ವಂ ಅತಿವಿಯ ಕಿಸೋ ಅಟ್ಠಿಚಮ್ಮಮತ್ತೋ ಜಾತೋ, ಕೀದಿಸೋ ತೇ ರೋಗೋ, ಉದಾಹು ಅತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚಿ ತಪನೀಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ’’ನ್ತಿ? ಸೋ ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸೋ ‘‘ಭಾರಿಯಂ ತೇ, ಉಪಾಸಕ, ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ಅನಪರಾಧಟ್ಠಾನೇ ಅಪರದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತೇನೇವ ಕಮ್ಮುನಾ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಪನ ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಸಕ್ಕಕೋಕಾಲಿಕಚಿಞ್ಚಮಾಣವಿಕಾದೀನಂ ವತ್ಥೂನಿ ಕಥೇತಬ್ಬಾನಿ, ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಉಕ್ಕಲಜಯಭಞ್ಞಾದೀನಂ.

ತತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.