೧೦. ಮಣಿಕಾರಕುಲೂಪಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಗಬ್ಭಮೇಕೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಣಿಕಾರಕುಲೂಪಕಂ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಥೇರೋ ಏಕಸ್ಸ ಮಣಿಕಾರಸ್ಸ ಕುಲೇ ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಭುಞ್ಜಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಜಯಮ್ಪತಿಕಾ ಮಾತಾಪಿತುಟ್ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ಥೇರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಂಸು. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸೋ ಮಣಿಕಾರೋ ಥೇರಸ್ಸ ಪುರತೋ ಮಂಸಂ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಏಕಂ ಮಣಿರತನಂ ‘‘ಇಮಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಹಿಣತೂ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಮಣಿಕಾರೋ ಸಲೋಹಿತೇನೇವ ಹತ್ಥೇನ ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪೇಳಾಯ ಉಪರಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಧೋವನತ್ಥಂ ಅನ್ತೋ ಪಾವಿಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಗೇಹೇ ಪೋಸಾವನಿಯಕೋಞ್ಚಸಕುಣೋ ಅತ್ಥಿ. ಸೋ ಲೋಹಿತಗನ್ಧೇನ ಮಂಸಸಞ್ಞಾಯ ತಂ ಮಣಿಂ ಥೇರಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಗಿಲಿ. ಮಣಿಕಾರೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಣಿಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ಮಣಿ ಕೇನ ಗಹಿತೋ’’ತಿ ಭರಿಯಞ್ಚ ಪುತ್ತಕೇ ಚ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ‘‘ನ ಗಣ್ಹಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಥೇರೇನ ಗಹಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಭರಿಯಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಥೇರೇನ ಮಣಿ ಗಹಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸಾ, ಸಾಮಿ, ಮಾ ಏವಂ ಅವಚ, ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಮಯಾ ಥೇರಸ್ಸ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ವಜ್ಜಂ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಂ, ನ ಸೋ ಮಣಿಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ. ಮಣಿಕಾರೋ ಥೇರಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಮಣಿರತನಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ. ನ ಗಣ್ಹಾಮಿ, ಉಪಾಸಕಾತಿ. ಭನ್ತೇ, ನ ಇಧ ಅಞ್ಞೋ ಅತ್ಥಿ, ತುಮ್ಹೇಹಿಯೇವ ಗಹಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ದೇಥ ಮೇ ಮಣಿರತನನ್ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತೇ ಪುನ ಭರಿಯಂ ಆಹ – ‘‘ಥೇರೇನೇವ ಮಣಿ ಗಹಿತೋ, ಪೀಳೇತ್ವಾ ನಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ, ಸಾಮಿ, ಮಾ ನೋ ನಾಸಯಿ, ವರಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ದಾಸಬ್ಯಂ ಉಪಗನ್ತುಂ, ನ ಚ ಥೇರಂ ಏವರೂಪಂ ವತ್ತುನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಬ್ಬೇವ ಮಯಂ ದಾಸತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಾ ಮಣಿಮೂಲಂ ನ ಅಗ್ಘಾಮಾ’’ತಿ ರಜ್ಜುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ದಣ್ಡೇನ ಘಟ್ಟೇಸಿ. ಥೇರಸ್ಸ ಸೀಸತೋ ಚ ಕಣ್ಣನಾಸಾಹಿ ಚ ಲೋಹಿತಂ ಪಗ್ಘರಿ, ಅಕ್ಖೀನಿ ನಿಕ್ಖಮನಾಕಾರಪ್ಪತ್ತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ, ಸೋ ವೇದನಾಪಮತ್ತೋ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿ. ಕೋಞ್ಚೋ ಲೋಹಿತಗನ್ಧೇನಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಲೋಹಿತಂ ಪಿವಿ. ಅಥ ನಂ ಮಣಿಕಾರೋ ಥೇರೇ ಉಪ್ಪನ್ನಕೋಧವೇಗೇನ ‘‘ತ್ವಂ ಕಿಂ ಕರೋಸೀ’’ತಿ ಪಾದೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಖಿಪಿ. ಸೋ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಮರಿತ್ವಾ ಉತ್ತಾನೋ ಅಹೋಸಿ.

ಥೇರೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಉಪಾಸಕ, ಸೀಸೇ ವೇಠನಂ ತಾವ ಮೇ ಸಿಥಿಲಂ ಕತ್ವಾ ಇಮಂ ಕೋಞ್ಚಂ ಓಲೋಕೇಹಿ ‘‘ಮತೋ ವಾ, ನೋ ವಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಸೋ ಆಹ – ‘‘ಏಸೋ ವಿಯ ತ್ವಮ್ಪಿ ಮರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ಉಪಾಸಕ, ಇಮಿನಾ ಸೋ ಮಣಿ ಗಿಲಿತೋ, ಸಚೇ ಅಯಂ ನ ಅಮರಿಸ್ಸಾ, ನ ತೇ ಅಹಂ ಮರನ್ತೋಪಿ ಮಣಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಉದರಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಮಣಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಪವೇಧೇನ್ತೋ ಸಂವಿಗ್ಗಮಾನಸೋ ಥೇರಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಖಮಥ, ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಜಾನನ್ತೇನ ಮಯಾ ಕತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಉಪಾಸಕ, ನೇವ ತುಯ್ಹಂ ದೋಸೋ ಅತ್ಥಿ, ನ ಮಯ್ಹಂ, ವಟ್ಟಸ್ಸೇವೇಸ ದೋಸೋ, ಖಮಾಮಿ ತೇತಿ. ಭನ್ತೇ, ಸಚೇ ಮೇ ಖಮಥ, ಪಕತಿನಿಯಾಮೇನೇವ ಮೇ ಗೇಹೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ. ‘‘ಉಪಾಸಕ, ನ ದಾನಾಹಂ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪರೇಸಂ ಗೇಹಸ್ಸ ಅನ್ತೋಛದನಂ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅನ್ತೋಗೇಹಪವೇಸನಸ್ಸೇವ ಹಿ ಅಯಂ ದೋಸೋ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಾದೇಸು ಆವಹನ್ತೇಸು ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಠಿತೋವ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಧುತಙ್ಗಂ ಸಮಾದಾಯ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಪಚ್ಚತಿ ಮುನಿನೋ ಭತ್ತಂ, ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಕುಲೇ ಕುಲೇ;

ಪಿಣ್ಡಿಕಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅತ್ಥಿ ಜಙ್ಘಬಲಂ ಮಮಾ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೨೪೮) –

ಇದಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಥೇರೋ ತೇನೇವ ಬ್ಯಾಧಿನಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ. ಕೋಞ್ಚೋ ಮಣಿಕಾರಸ್ಸ ಭರಿಯಾಯ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ಮಣಿಕಾರೋ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಮಣಿಕಾರಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಥೇರೇ ಮುದುಚಿತ್ತತಾಯ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ಥಾರಂ ತೇಸಂ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಗಬ್ಭೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ಪಾಪಕಾರಿನೋ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ಕತಕಲ್ಯಾಣಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ, ಅನಾಸವಾ ಪನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೨೬. ‘‘ಗಬ್ಭಮೇಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನಿರಯಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಿನೋ;

ಸಗ್ಗಂ ಸುಗತಿನೋ ಯನ್ತಿ, ಪರಿನಿಬ್ಬನ್ತಿ ಅನಾಸವಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಗಬ್ಭನ್ತಿ ಇಧ ಮನುಸ್ಸಗಬ್ಭೋವ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಮಣಿಕಾರಕುಲೂಪಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರವತ್ಥು ದಸಮಂ.