೧೦. ಪಿಲೋತಿಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಹಿರೀನಿಸೇಧೋತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಪಿಲೋತಿಕತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಮಯೇ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಏಕಂ ಪಿಲೋತಿಕಖಣ್ಡನಿವತ್ಥಂ ಕಪಾಲಂ ಆದಾಯ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತಂ ದಾರಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಏವಂ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಜೀವನತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ನ ಉತ್ತರಿತರಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕೋ ಮಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಹಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಹತ್ಥಾ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ತಞ್ಚ ಪನ ನಿವತ್ಥಪಿಲೋತಿಕಖಣ್ಡಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪರಿಸ್ಸಾವನಕರಣಮತ್ತಮ್ಪಿ ಗಯ್ಹೂಪಗಂ ಕಞ್ಚಿ ಪದೇಸಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಕಪಾಲೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ರುಕ್ಖಸಾಖಾಯ ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ಬುದ್ಧಾನಂ ಉಪ್ಪನ್ನಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಮಹಗ್ಘಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತೋ ಥೂಲಸರೀರೋ ಹುತ್ವಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಜನಸ್ಸ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ವಿಚರಣೇನ, ಅತ್ತನೋ ಪಿಲೋತಿಕಮೇವ ನಿವಾಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿಲೋತಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅಹಿರಿಕ ನಿಲ್ಲಜ್ಜ ಏವರೂಪಾನಂ ವತ್ಥಾನಂ ಅಚ್ಛಾದನಟ್ಠಾನಂ ಪಹಾಯ ಇಮಂ ಪಿಲೋತಿಕಖಣ್ಡಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಕಪಾಲಹತ್ಥೋ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಿತುಂ ಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಓವದಿ, ಓವದನ್ತಸ್ಸೇವ ಪನಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಸನ್ನಿಸೀದಿ. ಸೋ ತಂ ಪಿಲೋತಿಕಂ ತತ್ಥೇವ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಮೇವ ಗತೋ. ಸೋ ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನ ಪುನಪಿ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ವಾ ತಥೇವ ವತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿ, ಪುನಪಿ ತಥೇವಾತಿ. ತಂ ಏವಂ ಅಪರಾಪರಂ ವಿಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಕಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾಮಾವುಸೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಏತೇನೇವ ನೀಹಾರೇನ ಅತ್ತನೋ ಪಿಲೋತಿಕಖಣ್ಡಮೇವ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ನಿಸೇಧೇತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹಂಸು – ‘‘ಕಿಂ, ಆವುಸೋ, ನ ದಾನಿ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಸಿ, ನನು ಅಯಂ ತೇ ವಿಚರಣಮಗ್ಗೋ’’ತಿ. ಆವುಸೋ, ಆಚರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸಗ್ಗೇ ಸತಿ ಗತೋಮ್ಹಿ, ಇದಾನಿ ಪನ ಮೇ ಛಿನ್ನೋ ಸಂಸಗ್ಗೋ, ತೇನಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ನ ಗಚ್ಛಾಮೀತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಪಿಲೋತಿಕತ್ಥೇರೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತೀ’’ತಿ. ಕಿಮಾಹ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ? ಇದಂ ನಾಮ, ಭನ್ತೇತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಆಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಸಂಸಗ್ಗೇ ಸತಿ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ, ಇದಾನಿ ಪನಸ್ಸ ಸಂಸಗ್ಗೋ ಛಿನ್ನೋ, ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ನಿಸೇಧೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೪೩. ‘‘ಹಿರೀನಿಸೇಧೋ ಪುರಿಸೋ, ಕೋಚಿ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಯೋ ನಿದ್ದಂ ಅಪಬೋಧೇತಿ, ಅಸ್ಸೋ ಭದ್ರೋ ಕಸಾಮಿವ.

೧೪೪. ‘‘ಅಸ್ಸೋ ಯಥಾ ಭದ್ರೋ ಕಸಾನಿವಿಟ್ಠೋ,

ಆತಾಪಿನೋ ಸಂವೇಗಿನೋ ಭವಾಥ;

ಸದ್ಧಾಯ ಸೀಲೇನ ಚ ವೀರಿಯೇನ ಚ,

ಸಮಾಧಿನಾ ಧಮ್ಮವಿನಿಚ್ಛಯೇನ ಚ;

ಸಮ್ಪನ್ನವಿಜ್ಜಾಚರಣಾ ಪತಿಸ್ಸತಾ,

ಜಹಿಸ್ಸಥ ದುಕ್ಖಮಿದಂ ಅನಪ್ಪಕ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅನ್ತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕಂ ಹಿರಿಯಾ ನಿಸೇಧೇತೀತಿ ಹಿರೀನಿಸೇಧೋ. ಕೋಚಿ ಲೋಕಸ್ಮಿನ್ತಿ ಏವರೂಪೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ದುಲ್ಲಭೋ, ಕೋಚಿದೇವ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ನಿದ್ದನ್ತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ನಿದ್ದಂ ಅಪಹರನ್ತೋ ಬುಜ್ಝತೀತಿ ಅಪಬೋಧೇತಿ. ಕಸಾಮಿವಾತಿ ಯಥಾ ಭದ್ರೋ ಅಸ್ಸೋ ಅತ್ತನಿ ಪತಮಾನಂ ಕಸಂ ಅಪಹರತಿ, ಅತ್ತನಿ ಪತಿತುಂ ನ ದೇತಿ. ಯೋ ಏವಂ ನಿದ್ದಂ ಅಪಬೋಧೇತಿ, ಸೋ ದುಲ್ಲಭೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದುತಿಯಗಾಥಾಯ ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾ ಭದ್ರೋ ಅಸ್ಸೋ ಪಮಾದಮಾಗಮ್ಮ ಕಸಾಯ ನಿವಿಟ್ಠೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ನಾಮ ಕಸಾಯ ಪಹಟೋ’’ತಿ ಅಪರಭಾಗೇ ಆತಪ್ಪಂ ಕರೋತಿ, ಏವಂ ತುಮ್ಹೇಪಿ ಆತಾಪಿನೋ ಸಂವೇಗಿನೋ ಭವಥ, ಏವಂಭೂತಾ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾಯ ದುವಿಧಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ಚ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲೇನ ಚ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕವೀರಿಯೇನ ಚ ಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿಸಮಾಧಿನಾ ಚ ಕಾರಣಾಕಾರಣಜಾನನಲಕ್ಖಣೇನ ಧಮ್ಮವಿನಿಚ್ಛಯೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಹುತ್ವಾ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ವಾ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ವಾ ವಿಜ್ಜಾನಂ, ಪಞ್ಚದಸನ್ನಞ್ಚ ಚರಣಾನಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಪನ್ನವಿಜ್ಜಾಚರಣಾ. ಉಪಟ್ಠಿತಸತಿತಾಯ ಪತಿಸ್ಸತಾ ಹುತ್ವಾ ಇದಂ ಅನಪ್ಪಕಂ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ಪಜಹಿಸ್ಸಥಾತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಪಿಲೋತಿಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರವತ್ಥು ದಸಮಂ.