೧೧. ಸಪ್ಪದಾಸತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಯೋ ಚ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಪ್ಪದಾಸತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರೇಕೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ವಾ ‘‘ಮಾದಿಸಸ್ಸ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಗಿಹಿಭಾವೋ ನಾಮ ಅಯುತ್ತೋ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಠತ್ವಾ ಮರಣಮ್ಹಿ ಮೇ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಮರಣೂಪಾಯಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಪಾತೋವ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾಯ ಸಪ್ಪಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಟೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕುಟಂ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಆದಾಯ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖುಪಿ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಇದಂ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸಪ್ಪೋ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಇಮಿನಾ ‘‘ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಛಡ್ಡೇಸ್ಸಾಮ ನ’’ನ್ತಿ. ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಅತ್ತಾನಂ ಡಂಸಾಪೇತ್ವಾ ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ‘‘ಆಹರಥ, ಅಹಂ ತಂ ಛಡ್ಡೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತೇಸಂ ಹತ್ಥತೋ ಕುಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ತೇನ ಸಪ್ಪೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಡಂಸಾಪೇತಿ, ಸಪ್ಪೋ ಡಂಸಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛತಿ. ಸೋ ಕುಟೇ ಹತ್ಥಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಆಲೋಲೇತಿ, ಘೋರಸಪ್ಪಸ್ಸ ಮುಖಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ಪಕ್ಖಿಪತಿ, ನೇವ ನಂ ಸಪ್ಪೋ ಡಂಸಿ. ಸೋ ‘‘ನಾಯಂ ಆಸೀವಿಸೋ, ಘರಸಪ್ಪೋ ಏಸೋ’’ತಿ ತಂ ಪಹಾಯ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಛಡ್ಡಿತೋ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಸಪ್ಪೋ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ನ ಸೋ, ಆವುಸೋ, ಘೋರಸಪ್ಪೋ, ಘರಸಪ್ಪೋ ಏಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಘೋರಸಪ್ಪೋಯೇವಾವುಸೋ, ಮಹನ್ತಂ ಫಣಂ ಕತ್ವಾ ಸುಸುಯನ್ತೋ ದುಕ್ಖೇನ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಗಹಿತೋ, ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಏವಂ ತ್ವಂ ವದೇಸೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ತೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಡಂಸಾಪೇನ್ತೋಪಿ ಮುಖೇ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ಪಕ್ಖಿಪೇನ್ತೋಪಿ ತಂ ಡಂಸಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ’’ನ್ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ನ್ಹಾಪಿತೋ ದ್ವೇ ತಯೋ ಖುರೇ ಆದಾಯ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಂ ಭೂಮಿಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕೇನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕೇಸೇ ಓಹಾರೇತಿ. ಸೋ ಭೂಮಿಯಂ ಠಪಿತಂ ಖುರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಗೀವಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ಗೀವಂ ಉಪನಿಧಾಯ ಖುರಧಾರಂ ಗಲನಾಳಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಮಾಳತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ವಿಮಲಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ವಿಯ ಸುಧೋತಮಣಿಖನ್ಧಮಿವ ಚ ನಿಮ್ಮಲಂ ಸೀಲಂ ಅದ್ದಸ. ತಸ್ಸ ತಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಸಕಲಸರೀರಂ ಫರನ್ತೀ ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ಪೀತಿಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತೋ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಖುರಂ ಆದಾಯ ವಿಹಾರಮಜ್ಝಂ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥ ನಂ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಕಹಂ ಗತೋಸಿ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘‘ಇಮಿನಾ ಖುರೇನ ಗಲನಾಳಿಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಗತೋಮ್ಹಿ, ಆವುಸೋ’’ತಿ. ಅಥ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ನ ಮತೋಸೀ’’ತಿ? ಇದಾನಿಮ್ಹಿ ಸತ್ಥಂ ಆಹರಿತುಂ ಅಭಬ್ಬೋ ಜಾತೋ. ಅಹಞ್ಹಿ ‘‘ಇಮಿನಾ ಖುರೇನ ಗಲನಾಳಿಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಞಾಣಖುರೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಛಿನ್ದಿನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅಯಂ ಅಭೂತೇನ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತೀ’’ತಿ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಭಗವಾ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖೀಣಾಸವಾ ನಾಮ ಸಹತ್ಥಾ ಅತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇನ್ತೀ’’ತಿ. ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಇಮಂ ‘‘ಖೀಣಾಸವೋ’’ತಿ ವದಥ, ಏವಂ ಅರಹತ್ತೂಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪನಾಯಂ ಕಸ್ಮಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠತಿ, ಕಿಮಸ್ಸ ಅರಹತ್ತೂಪನಿಸ್ಸಯಕಾರಣಂ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಸೋ ಸಪ್ಪೋ ಏತಂ ನ ಡಂಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ತಾವ ಸಪ್ಪೋ ಇಮಸ್ಸ ಇತೋ ತತಿಯೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ದಾಸೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಡಂಸಿತುಂ ನ ವಿಸಹತೀ’’ತಿ. ಏವಂ ತಾವ ನೇಸಂ ಸತ್ಥಾ ಏಕಂ ಕಾರಣಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಪ್ಪದಾಸೋ ನಾಮ ಜಾತೋ.

ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಕಿರೇಕೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಸಂವೇಗೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಅನಭಿರತಿಯಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಏಕಸ್ಸ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಗಿಹಿಭಾವೇ ಆದೀನವಂ ಕಥೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಇತರೋ ಸಾಸನೇ ಅಭಿರಮಿತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ಅನಭಿರತಕಾಲೇ ಮಲಗ್ಗಹಿತೇ ಸಮಣಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸೋಣ್ಡಿತೀರೇ ನಿಮ್ಮಲೇ ಕರೋನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ಸಹಾಯಕೋಪಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇಯೇವ ನಿಸಿನ್ನೋ. ಅಥ ನಂ ಸೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಉಪ್ಪಬ್ಬಜನ್ತೋ ಇಮೇ ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ತುಯ್ಹಂ ದಾತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಲೋಭಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಿನಾ ಮಯ್ಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ ಉಪ್ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ ಕೋ ಅತ್ಥೋ, ಇದಾನಿ ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ಕಿಂ ದಾನಾವುಸೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಜೀವಿತೇನ, ಯೇ ಮಯಂ ಕಪಾಲಹತ್ಥಾ ಪರಕುಲೇಸು ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಾಮ, ಪುತ್ತದಾರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಆಲಾಪಸಲ್ಲಾಪಂ ನ ಕರೋಮಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತೋ ಗಿಹಿಭಾವಸ್ಸ ಗುಣಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಪುನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಮಯಾ ‘ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಮ್ಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪಠಮಂ ಗಿಹಿಭಾವೇ ಆದೀನವಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಗುಣಂ ಕಥೇತಿ, ‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣ’’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ‘‘ಇಮೇಸು ಸಮಣಪರಿಕ್ಖಾರೇಸು ಲೋಭೇನಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿವತ್ತೇಸಿ. ಏವಮಸ್ಸ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠಾಪಿತತ್ತಾ ಇದಾನಿ ಅನಭಿರತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ಯೋ ಪನ ತೇನೇವ ತದಾ ವೀಸತಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸಮಣಧಮ್ಮೋ ಕತೋ, ಸ್ವಸ್ಸ ಏತರಹಿ ಅರಹತ್ತೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಜಾತೋತಿ.

ಇಮಮತ್ಥಂ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕಾ ಸುತ್ವಾ ಉತ್ತರಿಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಯಂ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖು ಖುರಧಾರಂ ಗಲನಾಳಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತೋವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ನು ಖೋ ಏತ್ತಕೇನ ಖಣೇನ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾದಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಠಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಾದೇ ಭೂಮಿಯಂ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇಯೇವ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಕುಸೀತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಹಿ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವನತೋ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಖಣಮತ್ತಮ್ಪಿ ಜೀವಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೧೨. ‘‘ಯೋ ಚ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವೇ, ಕುಸೀತೋ ಹೀನವೀರಿಯೋ;

ಏಕಾಹಂ ಜೀವಿಕಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ವೀರಿಯಮಾರಭತೋ ದಳ್ಹ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಕುಸೀತೋತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದೀಹಿ ತೀಹಿ ವಿತಕ್ಕೇಹಿ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ. ಹೀನವೀರಿಯೋತಿ ನಿಬ್ಬೀರಿಯೋ. ವೀರಿಯಮಾರಭತೋ ದಳ್ಹನ್ತಿ ದುವಿಧಜ್ಝಾನನಿಬ್ಬತ್ತನಸಮತ್ಥಂ ಥಿರಂ ವೀರಿಯಂ ಆರಭನ್ತಸ್ಸ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಸಪ್ಪದಾಸತ್ಥೇರವತ್ಥು ಏಕಾದಸಮಂ.