೬. ಪಾವೇಯ್ಯಕಾಜೀವಕವತ್ಥು

ನ ಪರೇಸಂ ವಿಲೋಮಾನೀತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಪಾವೇಯ್ಯಂ ನಾಮ ಆಜೀವಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರೇಕಾ ಗಹಪತಾನೀ ಪುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಾವೇಯ್ಯಂ ನಾಮ ಆಜೀವಕಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿ. ತಸ್ಸಾನನ್ತರಘರೇಸು ಮನುಸ್ಸಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಅಹೋ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ’’ತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇಹಿ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ವಣ್ಣೇನ್ತಿ. ಸಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಗುಣಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮಾ ಆಜೀವಕಸ್ಸ ಏತಮತ್ಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ, ‘‘ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ ಅಹಂ ಬುದ್ಧಸನ್ತಿಕಂ, ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಮಾ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ನಿವಾರೇತ್ವಾ ತಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಮಾನಮ್ಪಿ ನಿವಾರೇಸಿ ಏವ. ಸಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಮ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಂ ನ ದೇತಿ, ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಇಧೇವ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಪುತ್ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ, ‘‘ಗಚ್ಛ, ತಾತ, ಸ್ವಾತನಾಯ ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಮನ್ತೇಹೀ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪಠಮತರಂ ಆಜೀವಕಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ಸೋ ‘‘ಕಹಂ ಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಮಾತು ವಚನೇನ ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಮನ್ತೇತುಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಮಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಅಯ್ಯ, ಮಮ ಮಾತು ಭಾಯಾಮಿ, ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಹ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏತಸ್ಸ ಕತಸಕ್ಕಾರಂ ಉಭೋಪಿ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮ, ಮಾ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಅಯ್ಯ, ಮಾತಾ ಮೇ ತಜ್ಜೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛ, ಗನ್ತ್ವಾ ಪನ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹಂ ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ವಾ ಅಸುಕವೀಥಿಯಂ ವಾ ಅಸುಕಮಗ್ಗೇನ ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಮಾ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ‘‘ಸನ್ತಿಕೇ ಠಿತೋ ವಿಯ ಅಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ವಿಯ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಏಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಆಜೀವಕಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಆಜೀವಕೇನ ವುತ್ತನಿಯಾಮೇನೇವ ಸಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಕತ’’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠೋ, ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಕತಂ, ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಭದ್ದಕಂ ತೇ ಕತಂ, ತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಂ ಉಭೋಪಿ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಆಜೀವಕೋ ಪಾತೋವ ತಂ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಗಬ್ಭೇ ನಿಸೀದಾಪೇಸುಂ.

ಪಟಿವಿಸ್ಸಕಮನುಸ್ಸಾ ತಂ ಗೇಹಂ ಅಲ್ಲಗೋಮಯೇನ ಉಪಲಿಮ್ಪಿತ್ವಾ ಲಾಜಪಞ್ಚಮಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ನಿಸೀದನತ್ಥಾಯ ಮಹಾರಹಂ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಸುಂ. ಬುದ್ಧೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಪರಿಚಿತಮನುಸ್ಸಾ ಹಿ ಆಸನಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ಬುದ್ಧಾನಞ್ಚ ಮಗ್ಗದೇಸಕೇನ ಕಿಚ್ಚಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಬೋಧಿಮೂಲೇ ದಸಸಹಸ್ಸಿಸೋಕಧಾತುಂ ಕಮ್ಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪತ್ತದಿವಸೇಯೇವ ಹಿ ನೇಸಂ ‘‘ಅಯಂ ಮಗ್ಗೋ ನಿರಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಯಂ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ, ಅಯಂ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ, ಅಯಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ, ಅಯಂ ದೇವಲೋಕಂ, ಅಯಂ ಅಮತಮಹಾನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ಮಗ್ಗಾ ಆವಿಭೂತಾ. ಗಾಮನಿಗಮಾದೀನಂ ಪನ ಮಗ್ಗೇ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ಸತ್ಥಾ ಪಾತೋವ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾಯ ಗೇಹದ್ವಾರಂ ಗತೋ. ಸಾ ಗೇಹಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋನಿವೇಸನಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದತ್ವಾ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಪರಿವಿಸಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಅನುಮೋದನಂ ಕಾರೇತುಕಾಮಾ ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿ. ಸತ್ಥಾ ಮಧುರಸ್ಸರೇನ ಅನುಮೋದನಧಮ್ಮಕಥಂ ಆರಭಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ‘‘ಸಾಧು, ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಾಧುಕಾರಂ ದದಮಾನಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿ. ಆಜೀವಕೋಪಿ ಪಚ್ಛಾಗಬ್ಭೇ ನಿಸಿನ್ನೋವ ತಸ್ಸಾ ಸಾಧುಕಾರಂ ದತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಿಯಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ‘‘ನ ಇದಾನೇಸಾ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ‘‘ನಟ್ಠಾಸಿ ಕಾಳಕಣ್ಣಿ, ಏತಸ್ಸ ಏವಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇನ ಉಪಾಸಿಕಞ್ಚ ಸತ್ಥಾರಞ್ಚ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೋ ಪಲಾಯಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ತಸ್ಸ ಕಥಾಯ ಲಜ್ಜಿತಾ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಗತಂ ಚಿತ್ತಂ ದೇಸನಾನುಸಾರೇನ ಞಾಣಂ ಪೇಸೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಂ ಉಪಾಸಿಕೇ ಚಿತ್ತಂ ದೇಸನಾನುಗತಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏತಸ್ಸ ಮೇ ಕಥಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಉಪಗತ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏವರೂಪಸ್ಸ ವಿಸಭಾಗಜನಸ್ಸ ಕಥಿತಂ ಕಥಂ ನಾಮ ಆವಜ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಏವರೂಪಂ ಅಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕತಾಕತಮೇವ ಓಲೋಕೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೫೦. ‘‘ನ ಪರೇಸಂ ವಿಲೋಮಾನಿ, ನ ಪರೇಸಂ ಕತಾಕತಂ;

ಅತ್ತನೋವ ಅವೇಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಕತಾನಿ ಅಕತಾನಿ ಚಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನ ಪರೇಸಂ ವಿಲೋಮಾನೀತಿ ಪರೇಸಂ ವಿಲೋಮಾನಿ ಫರುಸಾನಿ ಮಮ್ಮಚ್ಛೇದಕವಚನಾನಿ ನ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಾನಿ. ನ ಪರೇಸಂ ಕತಾಕತನ್ತಿ ‘‘ಅಸುಕೋ ಉಪಾಸಕೋ ಅಸ್ಸದ್ಧೋ ಅಪ್ಪಸನ್ನೋ, ನಾಪಿಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಕಟಚ್ಛುಭಿಕ್ಖಾದೀನಿ ದಿಯ್ಯನ್ತಿ, ನ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ, ನ ಚೀವರಾದಿಪಚ್ಚಯದಾನಂ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ, ತಥಾ ಅಸುಕಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ, ನಾಪಿಸ್ಸಾ ಗೇಹೇ ಕಟಚ್ಛುಭಿಕ್ಖಾದೀನಿ ದಿಯ್ಯನ್ತಿ, ನ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ, ನ ಚೀವರಾದಿಪಚ್ಚಯದಾನಂ ಏತಿಸ್ಸಾ ಅತ್ಥಿ, ತಥಾ ಅಸುಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಸ್ಸದ್ಧೋ ಅಪ್ಪಸನ್ನೋ, ನಾಪಿ ಉಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಂ ಕರೋತಿ, ನ ಆಚರಿಯವತ್ತಂ, ನ ಆಗನ್ತುಕವತ್ತಂ, ನ ಗಮಿಕವತ್ತಂ, ನ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಂ, ನ ಉಪೋಸಥಾಗಾರವತ್ತಂ, ನ ಭೋಜನಸಾಲಾವತ್ತಂ, ನ ಜನ್ತಾಘರವತ್ತಾದೀನಿ, ನಾಪಿಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಧುತಙ್ಗಂ ಅತ್ಥಿ, ನ ಭಾವನಾರಾಮತಾಯ ಉಸ್ಸಾಹಮತ್ತಮ್ಪೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪರೇಸಂ ಕತಾಕತಂ ನಾಮ ನ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ. ಅತ್ತನೋವ ಅವೇಕ್ಖೇಯ್ಯಾತಿ ‘‘ಕಥಂ ಭೂತಸ್ಸ ಮೇ ರತ್ತಿನ್ದಿವಾ ವೀತಿವತ್ತನ್ತೀತಿ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧೦.೪೮) ಇಮಂ ಓವಾದಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ‘ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನತ್ತಾ’ತಿ ತಿಲಕ್ಖಣಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಯೋಗೇ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಖಿಂ, ನಾಸಕ್ಖಿ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ಕತಾಕತಾನಿ ಓಲೋಕೇಯ್ಯಾತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ, ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಜಾತಾತಿ.

ಪಾವೇಯ್ಯಕಾಜೀವಕವತ್ಥು ಛಟ್ಠಂ.